Sao đỏ và điểm thi đua: Mục đích giáo dục đã thay đổi?

14 Tháng Chín 202012:12 SA(Xem: 85)

Sao đỏ và điểm thi đua: Mục đích giáo dục đã thay đổi?

Thuần Dương | DKN
blank
Ảnh: Facebook.

Cách đây 2 năm xã hội bức xúc vì 23 đứa trẻ bị buộc phải tát thật mạnh vào mặt bạn mình chỉ vì điểm thi đua của lớp. Hôm qua, một em nhỏ phải đứng ngoài trời nắng trên 40 độ vì sao đỏ không cho vào lớp do đến sớm.

Câu chuyện đang làm dậy sóng cộng đồng mạng lần này cũng liên quan đến việc các em nhỏ thi hành quyền lực đối với bạn học của mình, nhưng cụ thể hơn nữa, nó có liên quan đến một lực lượng đang bị xã hội đòi tẩy chay, đội sao đỏ (được ví như “hồng vệ binh” trong các trường học).

Quyền lực và nạn nhân

Một bé gái ở Hải Phòng do đi học sớm quá mà bị hội cờ đỏ bắt ra đứng ngoài cổng trường. Cô giáo cũng phê bình các bạn đi học sớm nên càng khiến câu chuyện trở nên đáng buồn hơn. Cả cô giáo, nhà trường và hội cờ đỏ đều bị xã hội lên án, nhưng liệu họ có phải đều là những nạn nhân? Nạn nhân bởi áp lực vô hình của “bệnh thành tích”, của việc trao quyền lực vào tay những đứa trẻ non nớt. Cả hai nguyên nhân này đều là biểu hiện của một thứ văn hóa kinh khủng trong giáo dục: văn hóa “đấu”.

Trường học từ lúc nào đã trở thành một chiến trường đầy ám ảnh, ám ảnh đến mức có thể khiến người ta không phân biệt được phải trái, đúng sai. Thậm chí, rất nhiều người còn không nhận ra mình đã đi quá xa so với những giá trị phổ quát nhất về lòng Nhân của con người.

Những giá trị hình thức về học lực, chỉ tiêu tốt nghiệp, lên lớp… đã khiến cái “chất lượng” mà nhà trường cho là thành tích, là “danh dự” của mình trở nên sáo rỗng, bề mặt và phản tác dụng.

“Văn hóa đấu” trong giáo dục

Những chỉ tiêu hình thức đang đưa mục tiêu giảng dạy trong các nhà trường đi ngày một xa so với sứ mệnh định hình những con người tử tế cho xã hội. Những mô hình như hội Cờ đỏ, Sao đỏ… mà thành phần là chính các em học sinh cũng đang cho thấy một sự lệch lạc của giáo dục đấu tranh. Đó là một kiểu giáo dục tiếp tay cho thứ ‘văn hóa đấu’ đầy đố kỵ, khuyến khích bới móc, phán xét, tìm lỗi của nhau giữa những đứa trẻ non nớt còn chưa kịp phát triển lòng vị tha vốn có sẵn trong mình.

Khi những đứa trẻ được giáo dục ý thức phân loại, chấm điểm thành viên trong cộng đồng nhỏ của mình, chúng sẽ hình thành tư duy công kích những người khác với mình và số đông. Bên cạnh đó, chúng sẽ dần có sự ham thích và lưu luyến thứ quyền lực dù là nhỏ bé như một “chức vụ” nào đó trong hội Cờ đỏ.

Hậu quả của thứ văn hóa đấu tranh và trọng quyền lực đó là sự áp đặt, cưỡng chế người khác theo ý muốn của mình, bôi nhọ, đả kích danh dự và nhân cách đối phương, ưa đấu đá, thích dùng quyền lực. Trong khi giải quyết những vấn đề trong cuộc sống, người ta cũng rất ít khi nghĩ tới người khác. Những việc họ làm không xuất phát từ mục đích làm tốt công việc, mà thường là dùng thủ đoạn thấp hèn mang tính phá hoại.

Vừa hay, đó cũng chính là những gì đang xảy ra trên các trang mạng xã hội ngày nay ở Việt Nam. Rất nhiều người trẻ bất chấp đạo lý mà phóng tay trên bàn phím với những lý lẽ và ngôn từ không thể bất hảo và ác độc hơn. Trong những mối quan hệ xã hội, giữa người với người ngăn cách nhau bởi đầy sự cảnh giác và thù hận, dù chỉ là từ những điều hết sức nhỏ nhặt như va quệt trên đường, mua bán ngoài chợ hay xếp hàng vào rạp chiếu phim.

Văn hóa đấu là thứ văn hóa đi ngược lại với Thiện, vốn là giá trị tinh thần chính yếu của nhân loại hàng ngàn năm qua. Vậy mà nó lại được hình thành và nuôi dưỡng một cách tinh vi ngay từ những cấp học thấp nhất của học trò thời nay.

Tại sao trong giáo dục lại cần phải có thi đua thành tích, khi mà mục tiêu của giáo dục là trước tiên dạy con trẻ làm người tốt? Để khiến người khác muốn trở thành người tốt chứ không phải bị buộc phải trở thành người tốt, người thầy phải truyền cảm hứng, dựa trên sự bao dung vô hạn và biết chấp nhận sự khác biệt giữa các cá nhân.

Trong vụ việc 231 cái tát vào mặt một đứa trẻ năm nào, khi muốn uốn nắn, trừng phạt em học sinh chửi bậy, cô chủ nhiệm đã không khơi gợi được cảm giác hối lỗi và muốn trở thành người tốt của học trò. Ngược lại, cô lại tấn công, sỉ nhục công khai cậu bé, để chính cậu lại tiếp tục văng tục vì bị tát quá đau và tức giận. Đó là cách người ta muốn dạy những đứa trẻ thành người tốt ư?

Và trong câu chuyện sao đỏ hôm qua, thay vì nói với các em sao đỏ rằng dù bạn đến chưa đúng giờ nhưng cũng không được đuổi bạn ra ngoài đứng giữa trời nắng nóng như vậy, cô lại như tiếp tay cho việc làm bất Thiện của sao đỏ bằng cách phê bình các bạn đi học sớm. Chưa nói tới việc đúng sai của lý lẽ đi học sớm cũng bị phạt, phê bình, chỉ riêng việc để cho những đứa trẻ có được quyền lực để trừng phạt bạn mình, đã là một việc lớn cần xem xét.

Đội quân hồng vệ binh của Mao Trạch Đông năm xưa, hay những sát thủ dưới thời kẻ sát nhân độc tài Pol pot ngày nào, cũng là những đứa trẻ có trong tay quyền sinh quyền sát. Chúng sẵn sàng đấu tố cha mẹ mình, ra tay ác độc với những người lớn hơn chúng rất nhiều. Đó chẳng phải là hình ảnh sống động cho hậu quả của việc trao quyền trừng phạt cho trẻ nhỏ hay sao.

Vậy mà giờ đây, nó đang tái diễn dù ở mức độ nhẹ nhàng hơn trong môi trường giáo dục. Nhưng dù là nhẹ nhàng, thì đó cũng là mầm mống nguy hiểm.

Những biểu hiện như bệnh thành tích (thi đua, xếp hạng lớp trong tuần theo chấm điểm của sao đỏ) và quyền lực phán xét của học sinh cũng là vì mục đích của giáo dục đã ngày càng khác rồi. Nhưng rốt cục nó là cái gì thì có khi đến ngay chính cô giáo chủ nhiệm nọ cũng chẳng hiểu nổi. Bởi cô cũng bị đặt trong guồng máy đấu tranh, phấn đấu, thi đua… của một tập thể lớn hơn mà thôi! Cô chỉ cần biết đến miếng cơm, đến sự sinh tồn của mình. Trường cô thì nghĩ đến danh hiệu thi đua, tiêu chuẩn quốc gia. Vậy là bọn trẻ sẽ phải phục vụ cái lý tưởng, mục đích đó của cô, của nhà trường chứ không phải là chủ thể mà đáng lẽ toàn bộ nền giáo dục phải xoay quanh và phục vụ chúng.

Thời xưa đi học, mới cách đây khoảng 60 – 70 năm thôi, những em bé cấp 1 đã được dạy rằng:

“Bổn phận người ta đối với xã hội, thường chia làm hai mối là: công bình và nhân ái. ‘Không hại người’ tức là công bình, ‘làm hay cho người tức là nhân ái. Câu ‘Kỷ sở bất dục, vật thi ư nhân’ (cái gì mình không muốn, chớ làm cho người) trong sách Luận ngữ, tức là công bình. Còn nhân ái thì ta có thể nói được rằng: ‘Kỷ sở dục giả, khả thi ư nhân’ (cái gì mình muốn, nên làm cho người)”.

(Trích: Luân lý Giáo khoa thư)

Thế nên dạy một đứa trẻ tát bạn chẳng phải cũng chính là dạy rằng: “Cái gì mình không muốn thì hãy làm cho người khác” đó ư? Đó chẳng phải là bất Thiện sao? Sự ích kỷ, chỉ muốn bảo vệ bản thân là con đường tắt dẫn tới cái ác và những hành vi phạm tội trong tương lai.

Tôi không muốn con em mình phải học thứ văn hóa đấu tranh, phán xét, cưỡng chế và tự hào vì những thứ hình thức phù phiếm trong nhà trường. Tôi muốn chúng học cách chấp nhận sự khác biệt của người khác, học cách vị tha, biết đặt người khác lên trên bản thân mình. Tôi muốn chúng học được cách khiêm nhường và biết ơn với mỗi một người xuất hiện trong đời chúng. Tôi muốn chúng học được cách tự nhìn lại mình, luôn biết sửa sai và tiết chế bản thân. Tôi cũng muốn chúng luôn có niềm tin vào sự thiện lương của con người.

Có như vậy chúng mới có thể trở thành người tốt thực sự. Mà phàm làm người thì phải là người tốt trước khi muốn là người tài giỏi!

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Báo mạng Zing vào ngày 15/10 đăng tải bài phỏng vấn ông Nguyễn Thiện Nhân, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy thành phố Hồ Chí Minh, cho biết sẽ lấy niềm vinh dự của địa phương duy nhất được mang tên Hồ Chí Minh thành động lực phát triển, xây dựng không gian văn hóa Hồ Chí Minh. Theo đó, ý tưởng này đã được Tổng bí thư kiêm Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng nhắc đến trong cuộc họp ngày 3/9 vừa qua, nhấn mạnh trách nhiệm ...
‘Con lắc đã chuyển động’ - Tiền nhiều không còn có thể mua được ‘trái tim' Bắc Kinh đã nhanh chóng phá vỡ ba thập kỷ xây dựng ảnh hưởng một cách kiên nhẫn. Trong những tháng gần đây, Úc đã tuyên bố thắt chặt nghiêm ngặt các thủ tục của Ban Đánh giá Đầu tư Nước ngoài nhằm gây khó khăn hơn cho các công ty liên kết với Trung Quốc trong việc mua lại các tài sản chiến lược của Úc.
Sau chiến lược ngoại giao khẩu trang đầy tai tiếng, Trung Quốc chuyển sang ngoại giao vac-xin, mà nhiều nước Đông Nam Á trở thành đối tượng được Bắc Kinh nhắm đến. Ngay từ tháng 06/2020, Trung Quốc hứa hợp tác về vac-xin chống Covid-19 với khối ASEAN. Từ tháng 07, Bắc Kinh lựa chọn và hứa riêng với từng nước, bắt đầu là Philippines. Tháng 08, công ty dược phẩm Trung Quốc Sinovac ký
Tám tháng sau khi đại dịch COVID-19 bùng phát, cuộc chiến toàn cầu để kiểm soát đại dịch và khôi phục trạng thái bình thường mới đang bước vào một giai đoạn mới và vô cùng quan trọng. Trung Quốc, nơi bùng phát đại dịch COVID-19 hồi tháng 2 năm 2020 và gần như đứng bên bờ vực thẳm vào thời điểm đó, đã hồi phục. Dường như Trung Quốc đã có những bước tiến khá tốt đẹp, cho dù vẫn còn quá sớm để nói về thời kỳ phục hưng. Thặng dư thương mại của Trung Quốc, nhân tố chính dẫn đến cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung, hiện cao hơn bao giờ hết.
Trong mấy ngày qua, thêm một lần nữa hình ảnh khu vực miền Trung bị ngập trắng được loan tải khắp các phương tiện truyền thông ở Việt Nam. Những con số thiệt hại về nhân mạng và tài sản được cập nhật liên tục. Tính đến chiều ngày 14/10, đã có ít nhất gần 50 người chết và mất tích. Riêng tại Thừa Thiên-Huế, có 4 người chết và 29 người vẫn mất tích sau vụ sạt lở đất do mưa lũ ở thuỷ điện Rào Trăng 3.
Đại dịch xuất phát từ Vũ Hán gây 210,000 người Mỹ chết, trên 7 triệu người nhiễm bệnh, trong số có Tổng thống Trump, nên mở đầu cuộc tranh luận giữa hai ứng viên Phó Tổng thống ngày 7/10/2020, bà Susan Page người điều khiển chương trình đã đặt 3 câu hỏi cho bà Kamala Harris: Nếu vào tháng 1 và tháng 2/2020, ông Biden và bà Hariss đang cầm quyền thì Chính phủ Biden có làm gì khác với Chính phủ Trump không ? Có đóng cửa doanh nghiệp, trường học và phong tỏa các khu vực dịch bệnh không ? Có bắt người dân phải đeo mặt nạ (khẩu trang) không ?
Trung Quốc gần đây đang thúc đẩy mạnh mẽ chủ nghĩa bành trướng và tận dụng mọi vũ khí có được để mở rộng “đế chế biển”, song cùng lúc đó, những thách thức mà họ phải đối mặt cũng ngày một gia tăng. Cộng đồng quốc tế đã có những phản ứng mạnh mẽ trước các hành vi chèn ép của Trung Quốc. Cho đến hay, dù cộng đồng quốc tế chưa tỏ rõ thái độ lựa chọn bên trong các tranh chấp ở Biển Đông, song tình hình đang có những biến chuyển nhất định, xuất phát từ những hành vi hung hăng không ngừng của Trung Quốc ở vùng ngoại biên và “vai trò” đầy
Mạng xã hội hai ngày nay tự dưng mất hẳn những status nói về Tổng Thống Mỹ Donald Trump, sự im ắng khá bất ngờ và người theo dõi câu chuyện của Tổng Thống Trump được hướng sang một khuôn mặt khác: Phạm Đoan Trang, nhà báo, blogger nổi tiếng vừa bị bắt. - Chỉ có thể là Đoan Trang mới tạo ra được sự thay đổi khá bất ngờ này. Vâng, sự bất ngờ đầy bi thảm: Cô bị bắt, mặc dù chính bản thân cô không hề ngạc nhiên mà chính xác hơn cô đã chuẩn bị để vào tù từ nhiều năm trước khi cô chấp nhận từ Mỹ trở về Việt Nam tiếp tục theo đuổi lý tưởng mà cô khẳng định: Tranh đấu cho tự do, dân chủ, nhân quyền của Việt Nam. Đoan Trang có lẽ là một cô gái nổi tiếng nhất trong giới tranh đấu, không phải vì cô trẻ đẹp hay có kiến thức chính trị nhưng cái mà cô được nhiều người khâm phục là sự kiên cường đến cực đoan của cô. Kiên cường trong cách ứng xử với thế lực muốn cô im lặng. Kiên cường với miếng bánh
Trong buổi lễ đề cử Thẩm phán vừa qua, bà Amy Coney Barrett cho biết nhờ bà làm thư ký cho Thẩm Phán Antonin Scalia nên chịu ảnh hưởng của ông và ảnh hưởng này vẫn vang vọng trong cuộc sống của bà: “Triết lý tư pháp của ông ấy cũng là triết lý của tôi: một thẩm phán phải áp dụng luật như bộ luật đã được viết thành văn. “Các thẩm phán không phải là những nhà hoạch định chính sách nên họ phải quyết tâm gạt sang một bên bất kỳ quan điểm chính sách nào mà họ tin theo.” Triết lý tư pháp…
Mối quan hệ của Việt Nam với Trung Quốc rất phức tạp và thường xuyên gặp rắc rối. Mặc dù có các tuyên bố ngoại giao ca ngợi sự đoàn kết về ý thức hệ và sự tương đồng trong hệ thống chính quyền, nhưng "thiện chí" này thường bị can thiệp bằng các tranh chấp lãnh thổ trên biển, lo ngại an ninh, kinh tế và căng thẳng địa chính trị. Đại dịch viêm phổi Vũ Hán đã làm "phân tâm" các nhà lãnh đạo quốc tế do phải đối mặt với vấn đề suy thoái kinh tế. Hoa Kỳ đang phải tập trung vào cuộc bầu cử tổng thống tháng 11/2020, Nhật Bản có sự chuyển đổi lãnh đạo từ thủ tướng lâu năm Shinzo Abe sang Yoshihide Suga. Úc, Ấn Độ và thậm chí cả EU cũng đang bận tâm với các chương trình nghị sự ngoại giao của riêng họ, ví dụ như tranh chấp biên giới Ấn Độ - Trung Quốc.
Bảo Trợ