François Heisbourg : « Trung Quốc là hùm dữ và châu Âu là mồi ngon »

11 Tháng Sáu 202010:20 CH(Xem: 949)
  • Tác giả :

François Heisbourg : « Trung Quốc là hùm dữ và châu Âu là mồi ngon »

Một phi cơ vận tải chở khẩu trang từ Trung Quốc hạ cánh xuống phi trường Leigzig, Đức ngày 27/04/2020. Bắc Kinh vận dụng « ngoại giao khẩu trang » để làm áp lực với châu Âu trong đại dịch virus corona.
Một phi cơ vận tải chở khẩu trang từ Trung Quốc hạ cánh xuống phi trường Leigzig, Đức ngày 27/04/2020. Bắc Kinh vận dụng « ngoại giao khẩu trang » để làm áp lực với châu Âu trong đại dịch virus corona. © REUTERS/Hannibal Hanschke

Theo chuyên gia François Heisbourg, chủ nghĩa dân tộc đang tăng lên ở Trung Quốc là nguy cơ thực sự. Trong các hồ sơ nóng, có Đài Loan, Hồng Kông và Biển Đông, trong khi Mỹ luôn coi tự do hàng hải là lợi ích cốt lõi. Đối với Hoa Kỳ, châu Á-Thái Bình Dương là một khu vực chiến lược, châu Âu thì không có cùng nhận định và tỏ ra ngây thơ trước Bắc Kinh. Tuy khó có một cuộc chiến tranh trực diện, nhưng các xung đột khu vực ở Thái Bình Dương có thể xảy ra.



Trong cuốn « Thời đại của loài thú ăn thịt », chuyên gia François Heisbourg của Viện Nghiên cứu Chiến lược quốc tế (IISS) và Quỹ Nghiên cứu Chiến lược (FRS) phân tích sức mạnh tăng lên của Trung Quốc về thương mại, kỹ nghệ, tài chính và cả chính trị. Sau khủng hoảng virus corona, ông dự báo Trung Quốc sẽ bành trướng trong khu vực và trên thế giới. Sau đây là phần trả lời phỏng vấn của tác giả François Heisbourg trên báo Le Figaro.

Ông coi Trung Quốc là « siêu cường ». Cho dù là người chịu trách nhiệm về đại dịch Covid-19, liệu Bắc Kinh có thể ra khỏi khủng hoảng với tư cách kẻ chiến thắng ?

Trung Quốc vừa trở thành siêu cường gần đây thôi. Điều này có thể thấy được trong khả năng gây ảnh hưởng đối với các sự kiện, và cả trong sự vụng về cực độ khi xử lý khủng hoảng. Đó là một cái nghề mà Bắc Kinh vẫn chưa thành thạo, so với Liên Xô cũ, Mỹ hay Anh, các nước này từng là bậc thầy thời họ còn ngự trị. Có thể thấy được qua « ngoại giao khẩu trang », vừa khó thể chấp nhận lại vừa thảm hại.

Nhìn chung, Trung Quốc vất vả khi khoác bộ áo mới. Về việc ra khỏi khủng hoảng với tư cách kẻ chiến thắng hay không, tôi không thể phát biểu như vậy được. Trước hết, vì chính trị không phải là đua ngựa. Nhưng nhất là vì tác động của Covid-19 về địa chính trị vẫn chưa thể đo lường được.

Những gì chúng ta biết, Trung Quốc là nước đầu tiên bước vào cuộc khủng hoảng dịch tễ và kinh tế này. Nếu mọi việc ổn thỏa, nếu dự báo lạc quan nhất của Quỹ Tiền tệ Quốc tế là đúng, thì Trung Quốc sẽ tăng trưởng 1% trong năm 2020. Đỡ hơn là suy thoái, nhưng vấn đề là quốc gia này đã thành công trong việc gầy dựng giai cấp trung lưu, giảm nghèo và loại trừ thất nghiệp cơ cấu nhờ tỉ lệ tăng trưởng trên 6%, chưa bao giờ dưới con số này từ thập niên 70.

Nếu xuống còn 1%, sẽ xảy ra thất nghiệp. Năm 2021 sẽ còn khó khăn hơn đối với một nước lệ thuộc vào xuất khẩu. Đó là vấn đề xã hội chủ chốt mà siêu cường này phải giải quyết. Cần biết rằng tính chính danh của chế độ chính trị Trung Quốc dựa vào hai cột trụ : lịch sử và hiệu năng kinh tế. Nếu cột trụ kinh tế không còn nữa, sẽ khó khăn đấy.

Không có bầu cử, không có dân chủ, người dân không thể thay đổi chính phủ. Thế nên mọi đối lập đều trở nên cực đoan. Ngược với hình ảnh mà người Pháp vẫn có, người Trung Quốc không có tính kỷ luật, và tại nước này thường xuyên xảy ra các phong trào xã hội mà Bắc Kinh đàn áp một cách hiệu quả. Đó là quốc gia duy nhất đã chi tiêu cho an ninh trong nước cũng bằng ngoài nước.

Trung Quốc cộng sản sẽ phải dựa vào cột trụ lịch sử, dân tộc chủ nghĩa. Người Trung Quốc có quyền hãnh diện về những gì họ đạt được về kinh tế, xã hội và chiến lược, từ khi Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập. Không khó khăn mấy để huy động lực lượng cho một chương trình dân tộc chủ nghĩa, nhưng lại ẩn chứa mầm mống chiến tranh. Trung Quốc đã trở thành một đại cường mạnh đến nỗi có thể bành trướng trong khu vực, thậm chí trên thế giới, như Nhật Bản trong thập niên 30.

Đối với ông, Trung Quốc đã trở thành hùm dữ và châu Âu là con mồi của nó ?

Vâng, tôi sẽ đưa ra hai ví dụ. Trước tiên là ví dụ châu Âu. Cách đây năm năm, châu Âu coi Trung Quốc là phiên bản rộng lớn hơn của Nhật Bản, trừ đi nhân quyền. Nhất là người Đức, nhìn Trung Quốc một cách rất lý tưởng. Rồi cách đây ba năm, họ nhận ra rằng Bắc Kinh đang bí mật nuốt chửng các doanh nghiệp vừa và nhỏ của Đức, nên bắt đầu phản ứng. Nhưng cũng không ngăn được Trung Quốc tung ra một chiến dịch quy mô tại châu Âu về 5G.

Đó là một chủ đề lớn giữa châu Âu và Trung Quốc trước khi xảy ra đại dịch Covid-19, với Hoa Vi (Huawei) đang mua tất cả các tổ chức vận động hành lang ở Paris để tiêu thụ hàng của họ. Vấn đề là 5G sẽ cơ cấu lại nền kinh tế tương lai, ai kiểm soát mạng 5G sẽ kiểm soát nền kinh tế. Và Trung Quốc đưa vào bằng cách vừa nhử mồi vừa đe dọa : « Các vị không dùng 5G của chúng tôi, thì đừng có ngạc nhiên khi chúng tôi không mua xe hơi của các vị nữa ».

Ví dụ khác là số nợ mà Trung Quốc cho các nước mới trỗi dậy vay. Bắc Kinh cho vay mà không đặt ra điều kiện về chính trị đối với tất cả các nước, kể cả các chế độ độc tài không thể được các cường quốc khác hỗ trợ về tài chính. Đó là trường hợp châu Phi, châu Á và vùng Balkan. Với cuộc khủng hoảng virus corona, các nước bị ảnh hưởng nhiều nhất quay sang G20 xin xóa nợ. Trong khi châu Âu đáp ứng, thì Trung Quốc nhất định thu nợ. Đó là thái độ của động vật ăn thịt, cũng như châu Âu đã xử sự hồi thế kỷ 19.

Virus corona đã bộc lộ sự lệ thuộc của châu Âu đối với Trung Quốc ?

Có hai vấn đề : toàn cầu hóa và Trung Quốc. Từ đầu thập niên 80, Bắc Kinh đã quyết định bám vào toàn cầu hóa vừa khai sinh, đó là chính sách « giấu mặt » của Đặng Tiểu Bình. Nhờ không gây chú ý, Trung Quốc lợi dụng toàn cầu hóa để trở thành một quốc gia kỹ nghệ hiện đại. GDP của Trung Quốc tăng lên gấp 30 lần trong vòng 40 năm qua. Một sự phát triển thần kỳ chưa từng thấy trong lịch sử.

Trung Quốc trở thành trung tâm của toàn cầu hóa, với chuỗi hoạt động sản xuất xuyên lục địa và các yếu tố sản xuất được phân bổ theo lợi nhuận cao nhất. Tất nhiên Bắc Kinh không quan tâm đến việc phát thải khí CO2 và hâm nóng khí hậu, khiến các công ty châu Âu, trước các tiêu chuẩn ngày càng siết chặt, đã « phá giá » sinh thái ở Trung Quốc.

Kết quả là chúng ta có những chuỗi hoạt động sản xuất lệ thuộc nặng nề vào Trung Quốc. Sự thức tỉnh trong lãnh vực dịch tễ là đặc biệt phũ phàng, vì châu Âu bỗng phát hiện là không còn sản xuất ra khẩu trang lẫn dược phẩm trên lãnh thổ mình. Nhưng điều này có hai chiều : sự lệ thuộc là hết sức khó chịu đối với chúng ta, nhưng Trung Quốc cũng lệ thuộc vào xuất khẩu.

Ông thậm chí còn muốn nói rằng Trung Quốc âm mưu sáp nhập châu Âu vào đế quốc của mình…

Con đường tơ lụa mới kết thúc ở châu Âu. Khi nhìn vào bản đồ Trung Quốc, thị trường châu Âu vốn là thị trường chính của thế giới, là điểm đến của « Nhất đới, nhất lộ ». Trung Quốc là một thị trường khép kín. Có thể thấy sự bất xứng về thế giới mạng : đại sứ quán Trung Quốc có thể lăng mạ chúng ta trên tài khoản Twitter của họ ở Pháp nhưng ngược lại thì không, vì Twittter bị cấm tại Trung Quốc. Google và Facebook cũng vậy, trong khi Nga không cấm. Như vậy Trung Quốc bảo vệ lợi ích kinh tế của họ, nhưng lại lợi dụng sự mở cửa của các nước khác.

Về thương mại, Hoa Kỳ và nhất là tổng thống Donald Trump đã sớm nhận ra mối đe dọa từ Trung Quốc…

Đối với Hoa Kỳ, châu Á-Thái Bình Dương là một khu vực chiến lược, nhưng châu Âu không coi như vậy. Với châu Âu, châu Á-Thái Bình Dương là chuyện giữa Mỹ và Trung Quốc, với các đồng minh Úc, New Zealand, Hàn Quốc, Nhật Bản, và một cách đặc biệt là Đài Loan. Ông Obama có ý « xoay trục sang châu Á » năm 2011, tuyên bố Hoa Kỳ phải dấn mạnh về Thái Bình Dương để chận bớt sức mạnh đang lên của Trung Quốc. Nhưng chủ trương này chỉ dừng lại ở ngôn từ, vì Mỹ phải đối mặt với tổ chức Nhà nước Hồi giáo ở Trung Đông rồi đến vụ Ukraina.

Trong lãnh vực thương mại, thách thức chính của Mỹ là Trung Quốc. Và vì Bắc Kinh chơi trò thâu tóm ở Hoa Kỳ cũng như đối với châu Âu, ông Donald Trump đã phản ứng. Ông chỉ trích sự bất xứng trong lãnh vực kỹ thuật số, trong bảo vệ sở hữu trí tuệ, nhưng lại không muốn tấn công Trung Quốc với sự phối hợp của châu Âu.

Nếu bị Âu-Mỹ cùng tiến công, Bắc Kinh sẽ rất vất vả. Khi Emmanuel Macron chính thức thăm Washington tháng 4/2018, tổng thống Pháp chờ đợi thương lượng với ông Trump về hiệp ước nguyên tử Iran, cũng như đối phó với Trung Quốc về thương mại, bên cạnh đồng minh Đức. Nhưng tổng thống Mỹ không quan tâm, và viết tweet rằng Đức « cũng là đối thủ như Trung Quốc nhưng nhỏ hơn ».

Trong cuốn Chiếc Bẫy Thucydide, tác giả Mỹ Graham Allison dự báo một cuộc chiến giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc. Ông có tin vào điều đó không ?

Nguy cơ thực sự là chủ nghĩa dân tộc đang tăng lên ở Trung Quốc. Hãy nhìn những gì diễn ra với Đài Loan, nước đã cảnh báo với Tổ Chức Y Tế Thế Giới về dịch corona ở Hoa lục. Hiểu được tầm quan trọng của nó, Đài Loan đã tập trung đối phó với con virus và đã thành công trong khi vẫn tôn trọng dân chủ. Đài Loan, một « Trung Quốc nhỏ » đã chứng tỏ cho Trung Quốc lớn làm thế nào một nền dân chủ của người Hoa có thể xử lý một đại dịch. Tôi không nghĩ rằng điều này làm Bắc Kinh vui vẻ được.

Đối với Trung Quốc, vấn đề Đài Loan lại trở nên gay gắt, nhất là sau khi Bắc Kinh chà đạp lên quyền tự trị của Hồng Kông. Bên cạnh đó là vấn đề Biển Đông, nơi phân nửa lượng thương mại hàng hải thế giới phải đi qua. Trong khi đó Hoa Kỳ luôn coi tự do hàng hải là lợi ích cốt lõi. Như vậy rất có thể có những tính toán sai lầm.

Tôi không cho rằng sẽ có một cuộc chiến tranh trực diện, nhưng các xung đột khu vực giới hạn ở Thái Bình Dương có thể xảy ra. Giả thiết của tác giả Graham Allison không phải là không có lý.
Theo RFI

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Cuối năm 2013, nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đã thông báo về Vành đai Kinh tế Con đường Tơ lụa và Con đường Tơ lụa trên biển thế kỷ 21, hai tuyến đường kết nối Trung Quốc với châu Phi và châu Âu. Kể từ đó, Sáng kiến Vành đai và Con đường (hay BRI) - tên gọi sau khi kết hợp cả hai dự án trên - đã được mở rộng đến mọi nơi trên hành tinh. Ví dụ, Trung Quốc đã rót hàng chục tỷ USD cho các khoản vay trong khuôn khổ BRI cho Venezuela. Trung Quốc đang xây dựng một cảng container trị giá 3 tỷ USD tại Freeport, cách Palm Beach của Florida chưa đến 150 km về phía Đông.
Chúng ta thường nghe nói: “Người dân được làm tất cả những gì luật pháp không cấm”, nó có thể đúng ở nhiều nước nhưng không đúng ở Mỹ. Tổng thống Mỹ có quyền ký sắc lệnh và Quốc Hội Mỹ có quyền ban hành đạo luật, nhưng người dân có quyền thách thức mọi sắc lệnh và đạo luật để luật pháp phải luôn trong vòng Hiến Pháp cho phép. Tu chính án thứ nhất của Hiến Pháp Mỹ nêu rõ: “Quốc hội không được quyền ra luật… ngăn cản tự do ngôn luận, tự do báo chí, hoặc ngăn cản hội họp ôn hòa, hoặc cấm đoán người dân khiếu nại về việc làm của chính phủ.” Khái niệm đã thế nên một bài viết ngắn không thể đi sâu vào chi tiết của từng vấn đề, tôi chỉ xin đưa ra một bức tranh tổng quát để có thể hình dung được quyền tự do báo chí tại Mỹ.
Vào ngày 6 tháng 1, một phiên họp chung của Quốc hội sẽ khai mạc - với Phó Tổng thống Mike Pence làm chủ tịch Thượng viện. Ông Pence sẽ có toàn quyền và quyền lực này là không thể đảo ngược. Nhiệm vụ của ông ấy sẽ là “hoàn thành lời tuyên thệ nhậm chức của mình” - để bảo Hiến pháp của Hoa Kỳ, và đảm bảo rằng các luật được thực thi một cách trung thực. Đúng như vậy. Với tư cách là chủ tịch Thượng viện, mọi quyết định đều do ông ấy phán quyết và ông ấy có thể phán quyết bất kỳ quyết định nào (trong trường hợp này là liên quan đến vấn đề đại cử tri) là "trái lệnh" hoặc "bị từ chối". Đây là một tiêu chuẩn cao trong thực thi nhiệm vụ và Ông Pence sẽ có hai lựa chọn. Ông Pence có thể ‘tán thành’ những cử tri ‘được chứng nhận’, hoặc ông ấy có thể bảo vệ luật pháp
lý của nhóm TT Trump về cơ bản là đã đi đến bước ngoặt cuối cùng và ít nhất 7 vụ kiện đã được gửi đến Tối cao Pháp viện. Nhưng kết quả cuối cùng như thế nào, rất khó để đưa ra kết luận. Rốt cuộc TT Trump sẽ dùng cách nào để cứu nước Mỹ? Tôi tin rằng có rất nhiều độc giả sẽ nghĩ đến các phương pháp như ban hành Thiết quân luật, viện dẫn luật chống phản loạn, bắt giữ, v.v. Nhưng trên thực tế, các thuật ngữ này mang các ý nghĩa pháp lý khác nhau, cơ sở thực hiện, phạm vi và quyền hạn cũng khác nhau. Vì vậy, hôm nay chúng ta sẽ dành chút thời gian để thảo luận về những khái niệm này, để chúng ta có thể nhìn thấy trên tổng thể thì TT Trump có những đặc quyền nào và ông ấy có thể làm những gì. Thiết quân luật: khái niệm mơ hồ khô
Mỹ là pháo đài cuối cùng của tự do trên thế giới, nước Mỹ là mối đe dọa duy nhất còn lại đối với ĐCSTQ. Nếu chúng ta sụp đổ, thế giới sẽ sụp đổ; nhưng chúng ta sẽ không gục ngã, đã đến lúc đứng vững - theo đúng tinh thần của những người cha lập quốc của chúng ta. Năm 2020 là một năm "không giống ai". Mọi thứ chúng ta biết, mọi thứ chúng ta tin tưởng và mọi thứ chúng ta dựa vào đã thay đổi. Vậy làm sao chúng ta có thể mong đợi cuộc bầu cử lần này của chúng ta sẽ khác? Phương tiện truyền thông lớn đang nói với chúng ta rằng “cuộc đua” đã kết thúc, Biden đã dành thời gian để làm việc như thể ông ta thật sự là đương kim tổng thống. Nhưng trong lòng mình, chúng ta biết có điều gì đó không ổn từ “mô hình kỳ lạ trong đêm bầu cử”, cho đến “các tuần hồi hộp” trước những báo cáo về việc gian lận - mọi thứ “bốc hơi” còn nhanh hơn bộ nhớ đã lão hóa của Biden.
Ông Biden thật sự quá bất cẩn và ngây thơ. Hãy xem những bài học cổ xưa: Sau khi kẻ ác thành công, việc đầu tiên cần giải quyết là những người đã quen thuộc với "thủ đoạn tội ác" của chúng. Đại thần Damocles từng có cơ hội trao đổi thân phận với nhà vua, được làm vua trong một ngày, ông ta vô cùng thích thú. Tuy nhiên, khi đến giờ ăn tối, ông ta phát hiện một thanh kiếm sắc nhọn treo trên ngai vàng có thể rơi xuống bất cứ lúc nào. Damocles hoảng sợ và chợt nhận ra mình không xứng đáng ngồi trên ngai vàng, ông ta không còn muốn may mắn như vậy nữa, nhận ra rằng với tài sản lớn và quyền lực cũng đi kèm với nguy hiểm lớn. So với Damocles, ông Biden hoàn toàn thiếu hiểu biết về bản thân. Ông ấy có lẽ nghĩ rằng "chiến thắng" có được với sự trợ giúp của tin tức giả mạo và gian lận là có thể thực hiện giấc mơ tổng thống của ông ấy.
Trang BBC tiếng Việt ngày 12/12/2020 có đăng bài viết “Việt Nam: Nhân quyền từ Dân trí” (Việt Nam: Nhân quyền từ Dân trí - BBC News Tiếng Việt) của blogger Anh Ba Sàm Nguyễn Hữu Vinh góp ý giới trí thức đang đấu tranh cho dân chủ tại Việt Nam, tác giả lấy cuộc bầu cử tổng thống Mỹ 2020 ra bàn thảo để đi đến kết luận: Việt Nam: Nhân quyền từ Dân trí - BBC News Tiếng Việt Bình luận về quyền con người ở Việt Nam trong năm 2020, nhìn lại và hướng tới qua góc nhìn từ hải ngoại và trong... “… cuộc tranh luận về nước Mỹ đang tiếp tục sôi nổi chính là một bài rèn tập, thử nghiệm không nhỏ cho dân trí; một cách rất tự nhiên, lộ ra nhiều cái yếu, kém về tính cách, hổng về kiến thức, nhãn quan chính trị khi mà người Việt phải nhìn rộng, xa, sâu hơn so với câu chuyện quẩn quanh trong xứ sở mình.”
Cuộc chiến công hàm Trong năm qua, một vài quốc gia ASEAN và một số quốc gia phương Tây đã gửi công hàm lên Liên Hiệp Quốc (LHQ) phản đối đường lưỡi bò phi pháp của Trung Quốc trên Biển Đông. Điều này được cho là giúp Việt Nam tự tin hơn trong cuộc chiến pháp lý của mình dù sau mỗi đệ trình hay công hàm được gửi đi thì Trung Quốc lại ra công hàm phản đối. Nước đầu tiên trong tổ chức ASEAN thực hiện việc này là Malaysia. Ngày 12/12/2019, Malaysia đã nộp đệ trình ranh giới thềm lục địa mở rộng của mình trên Biển Đông lên Ủy ban Ranh giới Thềm lục địa (CLCS).
Ông Gordon G. Chang, một nhà báo, tác giả và luật sư nổi tiếng đã viết một bài phân tích trên Gatestone Institute nêu rõ sự xâm nhập sâu rộng của các đặc vụ Trung Quốc vào Hoa Kỳ và đưa ra một số giải pháp đối với chính phủ Mỹ. Gián điệp Trung Quốc tràn lan ở Hoa Kỳ Vụ việc gần đây dân biểu Đảng Dân chủ Eric Swalwell bị báo chí phanh phui có quan hệ tình cảm với nữ gián điệp Trung Quốc cho thấy Bắc Kinh đã xâm nhập vào Hoa Kỳ trên diện rộng thông qua hệ thống gián điệp. Phương Phương, người bị tình nghi là gián điệp của Bộ An ninh Nhà nước Trung Quốc đã tiếp cận với dân biểu Swalwell khi anh ta mới chỉ là thành viên hội đồng Thành phố Dublin, bang California. Phương từng bước tiếp cận và giúp đỡ Swalwell trong sự nghiệp cho tới khi anh ta được bầu vào Hạ viện, trở thành thành viên của Ủy ban Tình báo Hạ viện và được chỉ định vào một ủy ban có lợi cho Trung Quốc.
Nếu Joe Biden được nhậm chức vào ngày 20/1/2021, chúng ta có thể chắc chắn rằng, chẳng bao lâu nữa, nước Mỹ sẽ trở thành một quốc gia bị kiểm soát bởi Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ). Đây chính là điều làm cho cuộc bầu cử năm 2020 trở nên quan trọng nhất từ trước đến nay. Đảng Dân chủ đã bị ĐCSTQ chi phối - nhưng ĐCSTQ không đại diện cho người dân Trung Quốc, dù đa phần mọi người đều không lưu tâm đến điều này. Không chỉ bao gồm hàng triệu người Duy Ngô Nhĩ, người Tây Tạng và các học viên Pháp Luân Công - đã và đang phải chịu đựng nhiều hình thức bức hại tàn bạo ở các mức độ khác nhau, từ việc bị bắt bớ vô cớ vào các trại tập trung đến cưỡng bức mổ cướp nội tạng, điều này còn xảy ra đối với bất kỳ công dân Trung Quốc nào có khuynh hướng công khai ủng hộ nền dân chủ. Kể từ khi mối quan hệ Mỹ - Trung phát triển tốt đẹp lên một tầm cao mới, Đảng Dân chủ đã là đảng của Trung Quốc, trước cả thời chính quyền Obama.
Bảo Trợ