Trung Quốc : Kế hoạch « con đường tơ lụa » và mưu kế thứ 36

01 Tháng Mười Hai 201911:09 CH(Xem: 293)
  • Tác giả :

Trung Quốc : Kế hoạch « con đường tơ lụa » và mưu kế thứ 36

mediaBản đồ kế hoạch Con đường Tơ lụa mới của Trung Quốc.Reuters

Theo truyền thuyết, cách nay hơn 4000 năm, vua Nghiêu và vua Thuấn đã nghĩ ra môn cờ vây để giáo huấn những vị hoàng tử còn thiếu chín chắn. Giờ đây, người ta thường có xu hướng diễn giải dự án « Một vành đai Một con đường – BRI » như là một phần của ván cờ vây với phương Tây.

Cờ vây hay cờ tướng ?

Bản thân cái tên bằng tiếng Hoa « Yi Dai Yi Lu » (Nhất Đới Nhất Lộ) có nghĩa là « Một Vành Đai, Một Con Đường » cũng đã nói lên điều đó. Khác với môn cờ tướng, mục đích của cờ vây là làm thế nào vây hãm nhưng vẫn để lại một khoảng không gian cho đối phương.

Tính chất thời gian dài hạn cũng phù hợp với lô-gic của một phần cờ vây hơn là cờ tướng : một trận đấu chiến lược trong một không gian địa lý cụ thể với những cuộc chinh phục lãnh thổ, thị trường, nguồn nguyên liệu và nhất là công nghệ mà Trung Quốc tuyệt đối cần đến. Tầm nhìn này dành ít chỗ cho sự hợp tác. Rõ ràng, đây chính là quan điểm của Mỹ hiện đang xem Trung Quốc như là một đối thủ chiến lược.

Ông Jean-Joseph Boillot, chuyên gia Viện Quan Hệ Quốc Tế Pháp (IRIS) trên tờ Diplomatie (số ra tháng 11-12/2019) đặt câu hỏi : Liệu người ta có thể hình dung ra một kịch bản chiến lược khác hay không ? Như ý tưởng về một cuộc chơi mà đôi bên cùng có lợi chẳng hạn ?

Tại Bắc Kinh, người ta đưa ra giải thích như vậy. Ngoài ra còn có luận điểm « không chấp nhận Mỹ hoặc Trung Quốc chiếm ưu thế ». Trò chơi đa cực này, như mong muốn của Pháp, thật ra đã được ghi trong học thuyết chính thức của Bắc Kinh : Đó chính là một « Cuộc Mặc Cả Mới » toàn cầu dựa trên một sự tăng trưởng toàn cầu được thúc đẩy nhờ vào những cơ sở hạ tầng tại những nước đang phát triển.

Tuy nhiên, một cuộc chơi đa cực đòi hỏi phải có một số điều kiện cân bằng và do vậy dẫn đến một « trò chơi chiến lược » với Bắc Kinh, dù có mang tính hợp tác hay là không. Ví dụ, người ta biết là Ấn Độ phản đối mạnh mẽ BRI mà nước này xem như là một mối đe dọa tại những nước lân cận của mình do tương quan lực lượng bất cân xứng.

Ba mươi sáu kế

Từ góc nhìn này, nhà nghiên cứu Pháp, Jean-Joseph Boillot đặt tiếp một câu hỏi : Vậy chúng ta có thể giải mã thế nào trò chơi chiến lược của Bắc Kinh hiện nay ?

Theo ông, trước hết chúng ta có thể xuất phát từ một giả thuyết đơn giản như sau : Giới chức lãnh đạo Trung Quốc đã được đào tạo theo khuôn mẫu, theo đó, những luận đề chiến lược cổ điển nắm giữ một vai trò chủ đạo. Nhưng thay vì tìm cách miêu tả các ý đồ « tiên quyết » như đối tượng nghiên cứu của Binh Pháp Tôn Tử, người ta có thể dựa vào « Tam thập lục kế - 36 kế sách », chú trọng đến mưu kế hơn và do vậy cho phép giải mã sau khi các hành vi « được tiết lộ ».

Được tìm thấy một cách tình cờ năm 1939 tại một ngôi chợ ở miền bắc Trung Quốc, luận đề 36 kế sách đã được Quân Đội Giải Phóng Nhân Dân công bố năm 1961 và được sử dụng rộng rãi trong suốt thời kỳ Cách Mạng Văn Hóa (1966 – 1976), giai đoạn mà những nhà lãnh đạo Bắc Kinh hiện nay mới chập chững bước vào hoạt động chính trị.

Ba mươi sáu kế được phân chia trong 6 tình huống : thắng chiến kế, địch chiến kế, công chiến kế, hỗn chiến kế, tịnh chiến kế và bại chiến kế. Vậy những loại mưu kế nào và những « trò chơi » nào đã được Bắc Kinh ngầm áp dụng trong trường hợp dự án « Một vành đai Một con đường » ?

Điều gây nhiều ngạc nhiên là cả trên phương diện tuyên truyền lẫn trong việc thực thi dự án này, Bắc Kinh áp dụng ít nhất là khoảng hai chục trong số 36 kế sách, cụ thể là toàn bộ 18 chước trong tình huống thắng chiến kế, công chiến kế và địch chiến kế. Ngược lại, trong tình huống hỗn chiến kế hoặc tịnh chiến kế, Bắc Kinh chỉ áp dụng một nửa các kế sách và cho đến lúc này, không áp dụng kế sách nào trong tình huống bại chiến kế.

Mưu kế thứ 36

Câu hỏi chính còn lại là chước thứ 36 nổi tiếng : « Tẩu vi thượng kế ». Kế sách này lại phù hợp với nghịch lý được kinh tế gia Patrick Artus nêu lên trong một bài viết mang tính khiêu khích gần đây đề tựa : « Mô hình kinh tế ʺtự cung tự cấpʺ mới của Trung Quốc : Đâu là những tác động đối với nền kinh tế toàn cầu ? ».

Trên thực tế, tất cả các chỉ số cơ bản của nền kinh tế Trung Quốc cho thấy có một sự co cụm theo hướng tự cung tự cấp từ vài năm nay, dù rằng BRI thường xuyên được diễn giải như là một cuộc chinh phục thế giới của đế chế Trung Hoa. Chắc chắn người ta có thể phỏng đoán rằng đây chỉ là một sự nghịch lý. Thế nhưng, trong trường hợp dự án BRI thất bại, hay bị phản đối mạnh mẽ, Bắc Kinh đã có sẵn một chiến lược thoái lui, cũng giống như triều đại nhà Minh ở thế kỷ XV khi cho triệu hồi hạm đội danh tiếng của đô đốc Trịnh Hòa (Zheng He) và quyết định đóng cửa Đế chế.

Cuối cùng tác giả kết luận, dù việc thoái lui hiện nay dường như ít có khả năng xảy ra, thì trong mọi trường hợp, kế thứ 36 này cho phép củng cố vị thế thương thuyết của Bắc Kinh trong một « cuộc chơi » hoàn toàn mở rộng, hoặc ít ra là chiếu theo chiến lược cổ xưa này.
Theo RFI

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Leo thang căng thẳng Mỹ - Trung bước sang một nấc mới : « Cuộc chiến lãnh sự ». Hoa Kỳ và Trung Quốc trong tuần qua ra lệnh đóng cửa các tòa lãnh sự lẫn nhau : Một của Trung Quốc tại Houston và một của Mỹ tại Thành Đô. Hoa Kỳ đặc biệt tố cáo Bắc Kinh gia tăng các hoạt động gián điệp, đánh cắp công nghệ nhằm phục vụ cho mục tiêu « Tầm nhìn Made in China 2025 » đầy tham vọng. Chỉ trong vòng vài ngày từ 21-24/07/2020, nhiều sự kiện dồn dập xảy ra, khiến cho mối quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc, vốn dĩ đã xấu đi nay thêm phần tồi tệ. Ngày 21/07/2020, bộ Tư Pháp Hoa Kỳ thông báo
Ngành công nghiệp vũ khí của Mỹ lệ thuộc Trung Quốc. Nhà Trắng và Lầu Năm Góc cùng ý thức được về nghịch lý này và đã có những bước chuẩn bị đề phòng Bắc Kinh cắt nguồn cung cấp « nguyên liệu của thế kỷ 21 », như nhận định của nhà báo Guillaume Pitron, tác gia cuốn « Chiến tranh kim loại hiếm », NXB LLL (2018). Truyền thông quốc tế dồn dập đưa tin về chiến tranh thương mại Mỹ-Trung từ mùa xuân 2018 với những vòng đàm phán kéo dài, rồi đến thỏa thuận bán phần, trong đó hai đối thủ tuyên bố tạm buông vũ khí.
Triết gia Hannah Arendt, một nhà phân tích sâu sắc nhất về chủ nghĩa toàn trị. Trong kiệt tác của mình, Nguồn gốc của Chế độ toàn trị (The Origins of Totalitarianism), bà chỉ ra rằng Thuyết tiến hóa Darwin đóng một vai trò thiết yếu trong sự phát triển của các chính phủ toàn trị trong thế kỷ 20.
Hoa Kỳ và Trung Quốc thời gian gần đây liên tiếp phô diễn sức mạnh trên Biển Đông, đồng thời ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo tuyên bố rằng Hoa Kỳ không còn giữ thái độ trung lập trong các tranh chấp chủ quyền giữa Trung Quốc với các nước Đông Nam Á. Theo giới quan sát được Asia Times ngày 20/07/2020 trích dẫn, cuộc đọ sức giữa hai ông khổng lồ
Ông Viên Cung Di cho rằng, mục tiêu trọng yếu của Hoa Kỳ là tiêu diệt Đảng Cộng sản Trung Quốc, nhận bồi thường chỉ là thứ yếu (ảnh chụp màn hình video, dẫn qua Secretchina). Ông Viên Cung Di còn cho biết Hoa Kỳ có thể định nghĩa Đảng Cộng sản Trung Quốc là một ‘tập đoàn tội phạm’ và dùng các vấn đề nhân quyền để danh chính ngôn thuận đưa ra trừng phạt. Tình hình giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ đang ngày càng nóng lên. Gần đây Hoa Kỳ đang xem xét cấm hơn 90 triệu đảng viên Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) vào nước này, tình hình ở Biển Đông cũng thu hút sự chú ý từ giới quan sát. Cuộc bầu cử Hội đồng Lập pháp Hồng Kông tháng 9 sắp tới trong bối cảnh Luật An ninh quốc gia, liệu họ có đạt được quá nửa số ghế (trên 35) hay không, cũng đang trở thành một trong những trọng tâm của giới quan sát.
Dự án khu đô thị lấn biển Cần Giờ 2.870ha đã được Bộ Tài Nguyên Môi Trường phê duyệt thông qua tháng 6/2020. Nhìn lại nội dung thẩm định này, ta có thể thấy nhiều điều chưa được làm rõ. Để bạn đọc không nhầm lẫn, hình ảnh dưới đây mô tả vị trí của dự án. Dự án không nằm trong khu dự trữ sinh quyển Cần Giờ. Đây cũng là lý do cơ bản nhiều ngày qua các Facebooker và người nổi tiếng nhấn mạnh rằng vị trí này của dự án không ảnh hưởng gì đến môi trường cả, chẳng có gì phải hi sinh ở đây cả.
Tại sao quan chức ĐCSTQ giận dữ khi TT Trump cấm Đảng viên nhập cảnh? Có một sự thật là ĐCSTQ một mặt không ngừng tuyên truyền tẩy não người dân về “đế quốc Mỹ” tàn ác, đáng sợ, chủ nghĩa tư bản bóc lột, đàn áp.., nhưng lại âm thầm sắp sẵn cơ ngơi nhà cửa, tiền bạc và thẻ xanh định cư ở Mỹ cho con cái và chính mình. Tuyên truyền của ĐCSTQ không biết có bao nhiêu người tin nhưng thực tế là làn sóng nhà giàu Trung Quốc di cư ra nước ngoài ồ ạt bất chấp nền kinh tế phát triển mạnh và chủ nghĩa dân tộc lên ngôi. Theo khảo sát năm 2014 của hãng nghiên cứu thị trường Thượng Hải Hurun Report và Visas Consulting Group, 64% nhà giàu Trung Quốc (có tài sản trị giá từ 1,6 triệu USD) đang di cư ra nước ngoài
Chủ đề chính của các tuần báo Pháp ra tuần này khá đa dạng. Le Point quan tâm đến mối lo ngại Thổ Nhĩ Kỳ, đang lấn lướt các đồng minh phương Tây để nổi lên như là một cường quốc khu vực. Bên cạnh đó các Mở đầu bài xã luận, Le Point ghi nhận là trận đại dịch Covid-19 đã làm phát lộ và đẩy nhanh tốc độ chuyển biến của thế kỷ 21, làm tan rã trật tự thế giới hình thành sau 1945 và góp phần...
"Vinh quang quốc gia của chúng ta nên được trân trọng, cổ vũ và nâng đỡ … đứng trước quốc kỳ, chúng ta nên đứng thẳng, tốt nhất là trân trọng nghiêm chào, hoặc đặt tay lên ngực. Bạn có thể phản đối những điều khác, nhưng không phải với lá cờ Mỹ vĩ đại của chúng ta. Không quỳ gối! - Chúng ta chỉ quỳ gối trước thượng đế là Thiên chúa chúng ta.” Giáo hội đã đăng những bức ảnh bên cạnh nhau trên phương tiện truyền thông xã hội của ông Biden trong Nhà thờ tang lễ của George Floyd và TT Trump đang nắm chặt một cuốn Kinh thánh, nói rằng chỉ có một hình ảnh cho thấy niềm tin THỰC SỰ nơi TT Trump.
Theo kết quả do hãng Gallup khảo sát được công bố vào tháng 8/2018, có tới 51% số người trẻ ở Mỹ và 57% số người theo đảng Dân Chủ thích chủ nghĩa xã hội. Bài viết trước “Vì sao giới trẻ Mỹ nay thích Chủ nghĩa Xã hội?” (Vì sao giới trẻ Mỹ nay thích Chủ nghĩa Xã hội? - BBC News Tiếng Việt) đã giải thích hiện tượng nói trên. Đồng tiền còn có 2 mặt, nói chi một xã hội tự do và đa nguyên nhất thế giới như nước Mỹ, hôm nay xin tiếp tục giải thích về thành phần bảo thủ tại Mỹ. Giá trị Mỹ bị đảo ngược… Vào những năm cuối thập niên 1950, nhà xã hội học Michael E. Harrington, người khai sinh tổ chức Dân chủ Xã hội Hoa Kỳ, nhận xét có hai nước Mỹ, một của người giàu và một của người nghèo. Quyền lực kinh tế và chính trị đều nằm trong tay người giàu, vì vậy chênh lệch giàu nghèo ngày càng tăng, người đã giàu lại càng giàu hơn.
Bảo Trợ