Việc đặt tên đường Alexandre de Rhodes ở Đà Nẵng: Phản bác hay thận trọng?

28 Tháng Mười Một 20192:52 SA(Xem: 77)
  • Tác giả :

Việt Nam : Sáu nhà hoạt động bị kết án vì cáo buộc chống Nhà nước

mediaFacebooker Nguyễn Chí Vững trước tòa án Bạc Liêu, ngày 26/11/2019.Huynh Su/VNA via REUTERS

Tại Việt Nam hôm qua 26/11/2019, sáu nhà hoạt động đã bị kết án từ 2 đến 9 năm tù trong những phiên tòa khác nhau, do cáo buộc có các hoạt động chống phá Nhà nước.

Ông Phạm Văn Điệp, 51 tuổi, bị lãnh bản án nặng nhất là 9 năm tù, do ông sử dụng Facebook để phổ biến các bài viết bất lợi cho chính quyền về các vấn đề cưỡng chế đất, sự thô bạo của công an hay nạn tham nhũng. Cư trú tại Nga, ông bị tòa án Thanh Hóa cáo buộc đã nhiều lần về nước để xúi giục và tham gia các cuộc biểu tình " bất hợp pháp".

Luật sư Hà Huy Sơn nói rằng « bản án đã được ấn định trước », và cho AFP biết thân chủ của ông sẽ kháng cáo. Vài ngày trước phiên tòa, tổ chức Human Rights Watch đã kêu gọi trả tự do lập tức cho ông Phạm Văn Điệp, cho rằng tất cả những gì ông đã làm trong 17 năm qua « chỉ là bày tỏ ý kiến của mình về các vấn đề chính trị xã hội quan trọng, và phản đối việc mình bị trả đũa vì dám lên tiếng ».

Một facebooker khác là ông Nguyễn Chí Vững, 38 tuổi, bị tòa án Bạc Liêu kết án 6 năm tù do đã lập nhiều tài khoản để « phát tán các tài liệu nhằm chống phá Nhà nước Việt Nam », thực hiện 33 livestream để « chia sẻ các thông tin bị bóp méo » và « cổ vũ tham gia biểu tình trong dịp Quốc khánh ».

Bốn bị cáo khác bị lãnh án từ 2 đến 3 năm tù vì « gây rối an ninh », nhất là do dự định tổ chức các cuộc biểu tình.

Tuần trước, công an thành phố Hồ Chí Minh đã bắt giữ nhà báo độc lập Phạm Chí Dũng theo điều 117 Luật Hình sự sửa đổi.

Theo Amnesty International, hiện có ít nhất 128 tù nhân chính trị tại Việt Nam ; còn tổ chức Phóng viên Không biên giới (RSF) xếp Việt Nam thứ 176/180 về tự do báo chí.
Theo RFI


Việc đặt tên đường Alexandre de Rhodes ở Đà Nẵng: Phản bác hay thận trọng?

Diễm Thi, RFA
Tên đường Alexandre de Rhodes ở Tp. Hồ Chí Minh
Tên đường Alexandre de Rhodes ở Tp. Hồ Chí Minh
blank Photo: Saigoneer.com

Những ý kiến trái chiều

Ngày 7 tháng 10 năm 2019, Sở Văn hoá và Thể thao Đà Nẵng công bố lấy ý kiến dự thảo Đề án đặt, đổi tên gần 140 đường và công trình công cộng trên địa bàn thành phố năm 2019.

Hai giáo sĩ phương Tây liên quan đến quá trình hình thành và phát triển chữ Quốc ngữ của Việt Nam - Alexandre de Rhodes (1593 - 1660, người Pháp) và Francisco de Pina (1585 - 1625, người Bồ Đào Nha) - cũng có tên trong đề án và được đề nghị đặt tên cho hai tuyến đường ở khu đông nam đài tưởng niệm thuộc quận Hải Châu.

Hơn hai tuần sau đó, một bản kiến nghị của 12 trí thức được gửi đến lãnh đạo thành phố Đà Nẵng bày tỏ nguyện vọng không lấy tên hai giáo sĩ này để đặt cho đường phố, trường học ở Đà Nẵng. Nếu đặt rồi thì thay bằng tên của những người Thiên Chúa giáo (Công giáo) yêu nước như linh mục Nguyễn Bá Kính (thời chống Pháp), Hồ Huệ Bá (thời chống Mỹ).

PGS.TS Lê Cung, người đứng đầu đồng đơn kiến nghị khẳng định Alexandre de Rhodes không phải là người sáng chế ra chữ Quốc ngữ mà trái lại, đối với dân tộc Việt Nam, Rhodes là kẻ có tội nên không thể vinh danh, đặt tên đường được.

Kèm theo Thư kiến nghị là nội dung phỏng vấn của nhóm sinh viên với Nhà nghiên cứu Lịch sử Nguyễn Đắc Xuân, trong đó ông Xuân nhấn mạnh, Alexandre de Rhodes và Francisco de Pina rất có công với Vatican, với đạo Thiên Chúa ở Việt Nam. Trong phạm vi nhà thờ Thiên Chúa giáo ở Việt Nam thì họ có quyền vinh danh những người đã có công với họ, còn việc xác định đặt tên đường là vinh danh những người có công với đất nước, với dân tộc.

PGS.TS Ngôn ngữ học Hoàng Dũng nhận định:

“Trong cái gọi là kiến nghị của một số các nhà giáo gửi chính quyền thành phố Đà Nẵng về việc không đặt tên đường Alexandre de Rhodes và Francisco de Pina thì họ chỉ nói về Rhodes nhưng kết luận thì lại gạt luôn cả ông cả Pina ra khỏi danh sách tên đường ở Đà Nẵng. Những lập luận về Rhodes thì tôi cho là hoàn toàn không thuyết phục.

Riêng cuốn tự điển của De Rhodes thì nhiều nhà nghiên cứu đã thừa nhận là có công lao rồi. Ghi nhận một người có công lao trong việc tạo ra chữ Quốc ngữ thì tại sao không?

Nếu mà bác bỏ như thế thì tôi nghĩ những người viết kiến nghị đó nên viết bằng chữ Nôm chứ đừng viết bằng chữ Quốc ngữ!”

PGS Hoàng Dũng không đồng ý với lập luận rằng, chữ Quốc ngữ là công cụ của thực dân Pháp chứ không phải để giúp dân Việt Nam. Theo ông thì ai cũng biết mục đích đầu tiên của những người truyền giáo là truyền giáo, nhưng lợi ích của chữ Quốc ngữ là hiển nhiên.

Ghi nhận một người có công lao trong việc tạo ra chữ Quốc ngữ thì tại sao không?Nếu mà bác bỏ như thế thì tôi nghĩ những người viết kiến nghị đó nên viết bằng chữ Nôm chứ đừng viết bằng chữ Quốc ngữ! - PGS.TS Hoàng Dũng

Trong thư kiến nghị có nêu chi tiết: “Dưới thời Pháp thuộc, thực dân Pháp muốn người dân thuộc địa biết ơn mẫu quốc đã có công “khai hóa”, nên tôn vinh Alexandre de Rhodes là người sáng tác chữ quốc ngữ. Sau ngày bại trận ở Điện Biên Phủ (7-5-1954), thực dân Pháp cuốn gói về nước, nhiều nhà nghiên cứu, trong đó có cả những linh mục, đã chứng minh Alexandre de Rhodes không phải là người sáng tác chữ quốc ngữ.”

Nhà sử học Dương Trung Quốc nêu nhận định với RFA rằng vấn đề này không phải là mới. Theo ông, đánh giá về Alexandre de Rhodes và gần đây có Francisco de Pina liên quan tới chữ Quốc ngữ được đặt ra trên diễn đàn của giới sử học rất lâu rồi, mà đây không chỉ mang tính sử học, còn mang cả tính chính trị và những đánh giá về đạo Thiên Chúa, liên quan đến chủ nghĩa thực dân. Rất nhiều vấn đề khác và trở nên ngày càng phức tạp. Ông nói thêm:

“Vấn đề tôn vinh ông Alexandre de Rhodes thì có nhiều cái phức tạp xen lẫn, cả vấn đề chính trị là ông này đó đóng góp vào quá trình thực dân hóa ở Việt Nam hay không. Có người hiểu đây là người lính tiên phong của việc truyền giáo, có người hiểu đây là người lính của thực dân.

Tôi thấy việc phản bác không nặng nề như xưa nhưng sự thận trọng thì người ta vẫn muốn đặt ra. Có lẽ đấy là một thực trạng đang diễn ra ở một địa phương có rất nhiều gắn bó với sự hình thành chữ Quốc ngữ muốn đặt tên hai nhà truyền giáo sớm nhất, có đóng góp cơ bản nhất cho chữ Quốc ngữ Việt Nam, Francisco De Pina và Alexandre de Rhodes.”

Vai trò chữ quốc ngữ

Giáo sĩ Alexandre de Rhodes
Giáo sĩ Alexandre de Rhodes Photo: Conggiao.info
blank

Theo sách sử ghi lại thì Giáo sĩ Alexandre de Rhodes được cử đến Đàng Trong vào năm 1624. Năm 1651, trên cơ sở thành tựu của Gaspar de Amaral, Cristophoro Borri, Antonio Barbosa... cùng sự giúp đỡ có hiệu quả của các thầy giảng người Việt, Alexandre de Rhodes đã hoàn thành cuốn Từ điển Annam - Bồ - Latinh, đánh dấu sự ra đời của chữ Quốc ngữ theo mẫu tự Latinh.

Giáo sĩ Francisco de Pina đến Đàng Trong năm 1617. Ông đã học tiếng Việt và trở thành giáo sĩ đầu tiên giảng đạo cho tín đồ bản địa mà không cần phiên dịch, và dạy tiếng Việt cho một số giáo sĩ. Pina đã biên soạn tài liệu về phương pháp Latin hóa tiếng Việt và cuốn Ngữ pháp tiếng Việt; đồng thời lập trường đào tạo phiên dịch tiếng Bồ Đào Nha, chủ yếu phục vụ hoạt động truyền giáo.

Trước khi có chữ Quốc ngữ, người Việt đã có chữ Khoa đẩu, chữ Hán và chữ Nôm.

PGS.TS Hoàng Dũng đánh giá vai trò chữ Quốc ngữ với người dân Việt Nam:

“Về giá trị thực tế của chữ Quốc ngữ thì tôi thấy không cần phải nói gì thêm. Người chống lại chữ Quốc ngữ đầu tiên là các ông nhà Nho yêu nước nhưng đến đầu thế kỷ 20 thì chính những nhà Nho đó thấy rằng chữ Quốc ngữ là một công cụ rất quan trọng để nâng cao dân trí.”

Vấn đề là ngày càng thấy vai trò chữ Quốc ngữ quan trọng trong đời sống văn hóa người Việt hiện đại. Việc tăng cường hơn nữa vị thế của chữ Quốc ngữ là điều được khẳng định, nhưng mà nhìn vào nguồn gốc của nó thì có nhiều cách đặt vấn đề khác nhau. Sử gia Dương Trung Quốc

Ông Hoàng Dũng phân tích thêm rằng chính ông Hồ Chí Minh coi chữ Quốc ngữ là quan trọng và nói rằng phải diệt giặc dốt và dạy chữ Quốc ngữ cho người dân. Ngoài ra, những nhà hoạt động cộng sản đầu tiên cũng thấy rõ công cụ quan trọng, cái lợi ích của chữ Quốc ngữ, cho nên họ tác động và ủng hộ phong trào truyền bá chữ Quốc ngữ.

Sử gia Dương Trung Quốc nhận xét:

“Vấn đề là ngày càng thấy vai trò chữ Quốc ngữ quan trọng trong đời sống văn hóa người Việt hiện đại. Việc tăng cường hơn nữa vị thế của chữ Quốc ngữ là điều được khẳng định, nhưng mà nhìn vào nguồn gốc của nó thì có nhiều cách đặt vấn đề khác nhau.”

Ông Dương Trung Quốc nêu lên một điều mà ông cho là chưa nhiều người nhắc đến, đó là những năm 40 của thế kỷ trước, khi Nhật nhảy vào Đông Dương có thể lấn át người Pháp trên mọi lĩnh vực từ chính trị, quân sự, xã hội…thì người Pháp ở vị thế phải tăng cường hơn nữa vai trò, dấu ấn văn hóa của mình. Vì thế Alexandre de Rhodes được coi như đại diện văn minh của Pháp đóng góp vào cho văn hóa Việt Nam.

Trong khi Đà Nẵng còn đang tranh cãi về việc đặt tên đường như vậy thì tại TP.Hồ Chí Minh, ngay tại quận 1 đã có con đường mang tên Alexandre de Rhodes từ năm 1955. Đến năm 1985 đường này bị đổi thành đường Thái Văn Lung, nhưng khoảng 10 năm sau đó lại được phục hồi tên Alexandre de Rhodes đến ngày nay. Đường Alexandre de Rhodes đối diện với đường Hàn Thuyên và điểm lý thú là Alexandre de Rhodes được xem là ông tổ chữ quốc ngữ còn Hàn Thuyên được xem là ông tổ chữ Nôm.
Theo RFA

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Mạng Infonet.vn trích dẫn nguyên văn lời ông Trần Quốc Vượng rằng “Kiên quyết sàng lọc, không để lọt vào cấp ủy khóa mới những người bản lĩnh chính trị không vững vàng; phẩm chất, năng lực, uy tín giảm sút; thiếu gương mẫu, mất đoàn kết, cục bộ, bè phái, cơ hội, chạy chức, chạy quyền, tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm”; bản thân hoặc vợ, chồng, con vi phạm.” Đến ngày 30 tháng Mười Hai, bài viết tựa đề “ Ba Điều Sáng Tỏ Từ Bài Phát Biểu Của Ông Trần Quốc Vượng” của tác giả Nguyễn Ngọc Chu được đưa lên trang baotiengdan.com, nêu bật 3 điều mà người viết cho rằng ông Trần Quốc Vượng...
Hôm giữa tháng 12/2019, hoa hậu H'Hen Niê, cầu thủ Quang Hải, ca sĩ Chí Thiện được Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam - nói theo một từ mới rất lạ trên báo chí Việt Nam là "chọn cử" thay cho bầu chọn, hay cử - làm ủy viên Trung ương Hội Thanh niên Việt Nam nhiệm kỳ 2019-2024. Động thái này được xem là có tiến bộ so với bộ óc già nua rệu rão của các hội đoàn nhà nước lâu nay.
Cựu Bộ Trưởng Thông Tin và Truyền Thông Nguyễn Bắc Son bị Viện Kiểm Sát đề nghị mức án dựa cột. Tiêm thuốc một thượng thư tham nhũng triệu đô, phá hoại quốc khố gần vạn tỷ là đương nhiên không còn gì để bàn cãi. Có bàn cãi hay không là chuyện tòa tuyên án tử hình anh Đặng Văn Hiến, một nông dân sử dụng quyền tự vệ chính đáng của mình để tiêu diệt bọn cướp đất của anh.
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Sáng Thứ Hai, 30 Tháng Mười Hai, 2019, ông tổng bí thư đảng CSVN khoe thành tích “đốt lò” chống tham nhũng trong guồng máy cai trị của chế độ. Ông khoe đã lôi ra tòa hành tội có cả hai bộ trưởng cùng hàng loạt quan chức cao cấp, rồi ông dọa sẽ còn nhiều người nữa bị sờ gáy mà “Sắp tới các đồng chí chờ xem.” Có lẽ ông muốn bắn tiếng là sẽ hành tội tướng Tư Lệnh Hải Quân kiêm Thứ Trưởng Quốc Phòng Nguyễn Văn Hiến và Bí Thư Thành Ủy Hà Nội Hoàng Trung Hải chăng? Ông Hiến dính tới 10 lô đất quốc phòng bị phù phép để tham nhũng nên đã bị khởi tố từ hồi Tháng Mười, 2019.
Bị Trung Quốc đánh cắp, nhưng Mátxcơva phải cam chịu Hiện nay, Matxcơva được cho là đã chấp nhận việc Trung Quốc sao chép công nghệ của Nga là cái giá không thể tránh khỏi khi làm ăn với Bắc Kinh. Theo ông Vasily Kashin, một chuyên gia nghiên cứu cao cấp tại Viện Nghiên Cứu Viễn Đông thuộc Viện Hàn Lâm Khoa Học Nga, thì việc bị đánh cắp công nghệ là một vấn đề chung đối với tất cả các công ty làm ăn với Trung Quốc, nhưng cho đến nay, chưa có một vụ sao chép nào đủ nghiêm trọng để khiến Nga quay lưng lại với một thị trường béo bở như Trung Quốc.
Khi đế chế Liên Xô ở Đông Âu sụp đổ vào những tháng cuối năm 1989, tôi được cử đi đưa tin về các cuộc cách mạng đang đồng loạt diễn ra chỉ trong vòng có sáu tuần: Bức tường Berlin sụp đổ, cuộc cách mạng ôn hòa ở Tiệp Khắc (Czech), và một cuộc cách mạng bạo lực ở Romania. Vào ngày 1/10/1989, không ai mơ rằng vào Giáng sinh, Bức tường Berlin sẽ sụp đổ, Tiệp Khắc sẽ được tự do, và lãnh đạo chuyên quyền Nicolae Ceausescu của Romania bị lật đổ.
“Tin tôi đọc trên VietnamNet, báo lề phải, thì tiến sĩ Đỗ Thiên Anh Tuấn là người nổi tiếng của Đại Học Fulbright Vietnam có nói rằng thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc xứng đáng được thưởng huy chương vàng thứ 100. Theo thiển ý của tôi đó là một câu cợt nhã hơn là lời nói thật.”, Nhà báo Nguyễn Ngọc Già
Tại sao người Romania không để quá khứ lại phía sau Ba thập niên đã trôi qua kể từ khi chủ nghĩa cộng sản sụp đổ và Romania nay là một quốc gia dân chủ ở châu u với một nền kinh tế đang tăng trưởng. Nhưng với một số người, vết sẹo từ những ngày đẫm máu của cuộc cách mạng 1989 vẫn còn đó.
Chiến lược của đảng Dân chủ: ‘Không bầu cho một tổng thống bị luận tội’! Theo ông Cates, chiến lược của đảng Dân chủ là dành 11 tháng tới để tuyên bố với người dân Mỹ rằng họ thậm chí không nên nghiêm túc xem xét bầu lại cho một vị tổng thống bị luận tội.
Từ năm 1932 đến 1933, một nạn đói khủng khiếp đã diễn ra tại Liên bang Xô viết. Gần 5 triệu người đã bị chết đói, trong đó có đến 4 triệu tại Ukraina. Được gọi là « holodomor » (diệt chủng bằng nạn đói), thảm trạng này không phải do thiên tai hay mất mùa, là mà hậu quả của chính sách cưỡng bức tập thể hóa ở nông thôn do đảng Cộng Sản đưa ra, buộc nông dân phải từ bỏ mảnh đất thân yêu của họ để vào nông trang hợp tác. Tại Ukraina, một loạt các chỉ thị trấn áp đã gây ra « nạn đói trong nạn đói, một thảm họa dành riêng cho người Ukraina »
Bảo Trợ