Biển Đông: Ý đồ áp đặt một Bộ Quy Tắc Ứng Xử Made in China

23 Tháng Tám 20196:29 SA(Xem: 22)
  • Tác giả :

Biển Đông: Ý đồ áp đặt một Bộ Quy Tắc Ứng Xử Made in China

mediaTrung Quốc - ASEANCapture d'ecran : CISR

Tại cuộc họp báo sau Hội Nghị Ngoại Trưởng ASEAN-Trung Quốc tại Bangkok hôm 31/07/2019 vừa qua, ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã hoan hỉ tuyên bố rằng hai bên đã có những « tiến triển đáng kể » trong quá trình đàm phán Bộ Quy Tắc Ứng Xử ở Biển Đông (COC) quy định hoạt động trên Biển Đông của Bắc Kinh và khối Đông Nam Á. Đại diện Trung Quốc không ngần ngại gợi ra chỉ tiêu « tiến tới hoàn tất COC trong vòng ba năm » nhờ vào giai đoạn đầu tiên đã hoàn thành vượt kế hoạch đề ra.

Thái độ nôn nóng của Bắc Kinh vào lúc này đã được giới quan sát đặc biệt chú ý vì điều đó quả là khác thường so với các thủ đoạn trì hoãn mà Trung Quốc đưa ra trước đây để tránh né việc đúc kết Bộ Quy Tắc Ứng Xử ở Biển Đông mà ASEAN rất mong muốn.

Trong bài phân tích ngày 12/08/2019 mang tựa đề « Trung Quốc thực sự muốn gì từ Bộ Quy tắc Ứng xử ở Biển Đông - What Beijing really wants from South China Sea code of conduct », tạp chí Nhật Bản Nikkei Asian Review đã vạch trần ý đồ thâm sâu của Trung Quốc khi muốn nhanh chóng thông qua Bộ Quy Tắc Ứng Xử Biển Đông.

Đó là tranh thủ các lợi thế mà Bắc Kinh đang có để áp đặt một bộ luật về căn bản sẽ đi theo chiều hướng mà Trung Quốc mong muốn. Nói cách khác, đó sẽ là một Bộ Quy Tắc Ứng Xử có tác dụng phục vụ các lợi ích của Trung Quốc, theo kiểu Trung Quốc.

Trung Quốc và các thành viên ASEAN đã chính thức bắt đầu đàm phán về COC từ tháng 5-2017 và đưa ra được một dự thảo đầu tiên bao gồm lập trường của các bên liên quan tại Hội Nghị Ngoại Trưởng ASEAN lần thứ 51 vào tháng 8-2018.

Tuy nhiên, song song với việc đó, Trung Quốc vẫn tiếp tục một loạt các hành vi gây hấn, nhằm áp đặt các yêu sách của Bắc Kinh.

Nikkei Asian Review ghi nhận việc Trung Quốc không hề buông lơi việc tôn tạo các đảo nhân tạo và xây dựng các cơ sở quân sự trong khu vực, bao gồm cả kho chứa đạn dược và nhiên liệu, các cơ sở radar, và các phi đạo dài dến 3000 mét, như trên Đá Chữ Thập, Xu Bi và Vành Khăn.

Vừa phô trương sức mạnh quân sự, Trung Quốc vừa tìm cách chiếm hữu các nguồn lợi kinh tế. Vào tháng Bảy này, Bắc Kinh đã cho tàu vào tìm kiếm dầu trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam ở Bãi Tư Chính. Trước đó tàu Trung Quốc cũng va chạm với tàu đánh cá Philippines trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines vào tháng Sáu….

Thúc đẩy COC để biện minh cho việc phớt lờ phán quyết quốc tế ?

Đối với Nikkei Asian Review, Trung Quốc cần đến bộ Quy Tắc Ứng Xử để có thể nói là mình cũng tôn trọng luật lệ trong khi đã phớt lờ phán quyết quốc tế về Biển Đông.

Trung Quốc đòi chủ quyền trên hầu như toàn bộ Biển Đông, nhưng yêu sách quá đáng của « đường 9 đoạn » đã bị Tòa Trọng Tài Thường Trực La Haye bác bỏ trong phán quyết năm 2016, căn cứ vào Công Ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển.

Trung Quốc đã phớt lờ phán quyết quốc tế, nhưng với tư cách là một nước đã ký kết Công Ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển, Trung Quốc không thoải mái với việc bị coi là một kẻ ngoài vòng pháp luật.

Trong bối cảnh đó, theo Nikkei Asian Review, Trung Quốc như đã cho rằng họ có thể sử dụng bộ quy tắc ứng xử để nói rằng họ cũng tôn trọng luật lệ.

Ngoài ra, căng thẳng ở eo biển Đài Loan phát sinh từ cuộc đối đầu với Hoa Kỳ cũng là một yếu tố thúc đẩy Bắc Kinh nhanh chóng đúc kết một thỏa thuận với ASEAN về Biển Đông để có thể tập trung đối phó với Washington.

Đối với tạp chí Nhật Bản, kết quả ban đầu của việc đàm phán với ASEAN về bộ Quy Tắc Ứng Xử có vẻ rất thuận lợi cho Bắc Kinh.

Trước hết, quá trình thương lượng vừa qua đã cho thấy rằng đàm phán với Trung Quốc không phải là ASEAN trong tư cách một khối thống nhất, mà là 10 quốc gia ASEAN riêng lẻ.

Văn bản của thỏa thuận trong giai đoạn đầu tiên của quá trình soạn thảo được xử lý như là 11 đề xuất riêng biệt, một từ Trung Quốc và một từ mỗi thành viên ASEAN, thay vì hai đề xuất - một từ Trung Quốc và một từ ASEAN.

Điều này có thể được coi là một thất bại của ASEAN, đã phải chấp nhận tình trang không có được một lập trường thống nhất trong đối sách chống Trung Quốc trên hồ sơ Biển Đông. Một nguồn tin ngoại giao đã cho tạp chí Nhật Bản biết là chính Trung Quốc đã gây sức ép rất mạnh trên chủ trương đàm phán 11 bên, thay vì 2 bên, khi chuẩn bị thương lượng về bộ Quy Tắc Ứng Xử.

Điều này phản ánh quan điểm nhất quán của Trung Quốc từ trước đến nay, theo đó tranh chấp Biển Đông phải được giải quyết qua đàm phán song phương giữa Trung Quốc và từng nước trong số 4 quốc gia ASEAN có liên quan. Cách tiếp cận này cho phép Bắc Kinh dễ dàng gây sức ép buộc đối phương chắp nhận đòi hỏi của Trung Quốc.

Vai trò quan trọng của Philippines

Một yếu tố thứ hai được cho là lợi thế của Trung Quốc, khiến cho Bắc Kinh không ngần ngại đơn phương đưa ra thời hạn ba năm để hoàn tất bản dự thảo thỏa thuận.

Lợi thế đó chính là sự kiện một đồng minh mới của Trung Quốc trong ASEAN là Philippines được giao trách nhiệm làm điều phối viên của các nước Đông Nam Á trong quan hệ với Trung Quốc kể từ năm 2018, với một nhiệm kỳ ba năm.

Chỉ tiêu ba năm hoàn thành bộ Quy Tắc Ứng Xử mà Bắc Kinh đưa ra trùng hợp gần như hoàn toàn với nhiệm kỳ điều phối viên đặc trách quan hệ ASEAN-Trung Quốc của Philippines, trên nguyên tắc, sẽ kết thúc vào năm 2021.

Không giống như người tiền nhiệm, người có quan điểm cứng rắn đối với Trung Quốc trên vấn đề Biển Đông, tổng thống hiện nay của Philippines là Rodrigo Duterte đã tỏ rõ quan điểm chiều ý Bắc Kinh trên hồ sơ này, với hy vọng giành được viện trợ kinh tế.

Mưu đồ của Trung Quốc về quân sự và tài nguyên

Nhưng, điểm quan trọng nhất cho thấy rõ lý do vì sao Trung Quốc muốn nhanh chóng có được một bộ quy tắc ứng xử là nội dung có thể rất có lợi cho Trung Quốc trong văn kiện này.

Theo các nguồn tin ngoại giao, Trung Quốc có ba yêu cầu cơ bản mà họ đòi ghi vào Bộ Quy Tắc Ứng Xử : Trước hết, các điều khoản trong UNCLOS sẽ không được áp dụng cho Bộ Quy Tắc Ứng Xử. Kế đến là tất cả cuộc tập trận với các nước ngoài khu vực chỉ được tổ chức với sự đồng ý của tất cả bên ký kết bộ Quy Tắc. Điểm quan trọng thứ ba là không một hoạt động nào liên quan đến khai thác tài nguyên ở Biển Đông được thực hiện với các nước ngoài khu vực.

ASEAN, đặc biệt là những nước như Việt Nam, Malaysia, không thể chấp nhận những yêu cầu này bởi vì điều đó sẽ vô hiệu hóa phán quyết của tòa án đối với đường chín đoạn của Trung Quốc.

Việc không được tập trận với nước ngoài khu vực sẽ giảm bớt ảnh hưởng khu vực của Hoa Kỳ và Châu Âu và đó là ý muốn của Trung Quốc.

Vấn đề đối với ASEAN, theo Nikkei Asian Review, là làm sao duy trì một mặt trận thống nhất trên Biển Đông, vì có một số thành viên, chẳng hạn như Cam Bốt, sẵn sàng chấp nhận các đòi hỏi của Trung Quốc.

Tóm lại, khác với giai đoạn đầu chỉ đơn giản là rà soát và đọc lại để đưa ra được một văn kiện hoàn chỉnh, ASEAN và Trung Quốc sắp tới chắc chắn sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc san bằng bất đồng.
Theo RFI

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Bạn đọc nhận xét “biết người, biết ta” nên không thể hy vọng vào thay đổi chính trị tại Việt Nam. Quả đúng nếu xem “ta” chỉ gồm vài tổ chức đấu tranh èo uột, chia năm xẻ bảy, chẳng ai phục ai,… còn cộng sản nắm quân đội, công an, nhân lực, tài lực đất nước. Nhưng nếu biết “ta” gồm những người cấp tiến muốn thay đổi chính trị, muốn hướng đến tự do, còn “người” là thành phần bảo thủ kềm hãm thay đổi thì rõ ràng một cuộc cách mạng cấp tiến đang diễn ra tại Việt Nam. Bài viết này giúp trả lời 2 câu hỏi của bạn đọc J. Trần: (1) Ai là người đi tiên phuông (tiên phong cách mạng)? và (2) Vũ khí nào tốt nhất để đi tiên phuông (tiên phong cách mạng)?
« Quả bom nổ chậm đến từ các khoản nợ mà Trung Quốc cho vay » trên tuần báo Pháp Courrier International trích dịch một bài trên nhật báo Đức Der Spiegel, giới thiệu một công trình nghiên cứu nêu bật sự kiện Trung Quốc đã trở thành chủ nợ lớn nhất hành tinh. Có điều là các điều kiện mà Bắc Kinh áp đặt trên các quốc gia con nợ vốn đã yếu kém, đang gây nguy hiểm cho nền kinh tế toàn cầu.
1. Bãi Tư Chính ở đâu? Vị trí bãi Tư Chính (Vanguard Bank) có 4 điểm đáng chú ý: 1) Bãi Tư Chính là một bãi san hô chìm dưới mặt nước biển, không phải là một hải đảo, nằm trong thềm lục địa (continental shelf). (BBC NEWS Tiếng Việt, 29-7-2019), và nằm trong vùng đặc quyền kinh tế (ĐQKT) (exclusive economic zone) 200 hải lý (370 Km) của Việt Nam, ở nam Côn Sơn, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu, do một tiểu đoàn Hải quân CSVN quản lý và khảo sát khí tượng, 2) Dưới lòng biển bãi Tư Chính có tiềm năng lớn về dầu hỏa và khí đốt, nên nhiều nước dòm ngó. 3) Bãi Tư Chính nằm trên trục giao thông hàng hải đông-tây và bắc-nam ở Biển Đông. Đây là con đường giữa Âu Châu, Phi Châu và Á Châu.
Cho đến nay, Trung Quốc luôn phô trương thành công của Sáng Kiến Con Đường Tơ Lụa Mới kết nối hai lục địa Á-Âu, đặc biệt là tuyến đường vận chuyển hàng hóa bằng tàu hỏa đã có thể đưa hàng thẳng từ Trung Quốc đến tận Luân Đôn kể từ năm 2017. Theo một bản tin của hãng thông tấn Anh Reuters vào giữa năm 2018, tập đoàn Đường Sắt Trung Quốc China Railway từng khoe rằng trong năm 2017 đã có đến 3.673 đoàn tàu chở hàng kết nối giữa Trung Quốc và châu Âu, tăng hơn gấp đôi so với 1.702 chuyến của năm 2016 và là cú nhẩy vọt so với vỏn vẹn 17 chuyến tàu container trong năm 2011.
Tại phiên họp thứ 37 sáng ngày 11/9/2019 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về Dự thảo báo cáo 5 năm triển khai thi hành Hiến pháp 2013 (2014-2019), ông Phó chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu nêu lên câu hỏi: ‘Tại sao chưa ban hành được Luật biểu tình?’ Theo ông Uông Chu Lưu, trong báo cáo của Chính phủ có 3 luật đã nằm trong kế hoạch nhưng sao vẫn chưa được ban hành, đó là Luật về hội, Luật biểu tình và Luật hiến máu, ông Lưu đề nghị Chính phủ cần xác định lộ trình ban hành chứ không nên để tình trạng này kéo dài.
Sau khi Phó Thủ tướng Thường trực Trương Hòa Bình có buổi làm việc tại tỉnh Hưng Yên vào tháng 8 vừa qua về việc thực hiện Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo và vấn đề khiếu nại, tố cáo đông người, kéo dài tại tỉnh này, hôm 10/9/2019, Văn phòng Chính phủ đã có văn bản truyền đạt kết luận của Phó thủ tướng Trương Hòa Bình.
Ấn tượng của tôi là các phe phái giống nhau đang khăng khăng tập dượt lại các cuộc tranh luận cũ và hầu như không chịu đưa ra chút thỏa hiệp, nhân nhượng nào cho đối phương. Cho nên họ khiến người ta cảm thấy bực bội, nhàm chán, và nhìn từ quan điểm khoa học xã hội thì ít nhiều gây căng thẳng.
Hôm nay 10/09/2019 tàu Hải Dương Địa Chất 8 (Haiyang Dizhi 8) của Trung Quốc vẫn đang hoạt động tại bãi Tư Chính của Việt Nam, sau khi quay về từ Đá Chữ Thập cách đây hai ngày. Trong khi đó rộ lên thông tin tập đoàn ExxonMobil của Mỹ rút lui khỏi mỏ khí đốt Cá Voi Xanh (Blue Whale) nằm gần Quảng Nam, cách bờ biển Việt Nam khoảng 55 hải lý. Nhà báo Huy Đức hôm qua 09/09/2019 viết trên Facebook : « ExxonMobil (US) bỏ cuộc ! Trước sức ép của Tập các siêu cường đều bỏ mặc : UK (BP 2007), Nga (2016), Tây Ban Nha (2018)…Xoay trục về đâu ? » Một nguồn tin khác nói rằng ExxonMobil hôm 28/8 đã thông báo cho phía Việt Nam ý định bán lại toàn bộ cổ phần ở mỏ Cá Voi Xanh. Trung Quốc « giết gà » Repsol để « dọa khỉ » Exxon ?
Tàu Kiểm Ngư Việt Nam (bên phải) bị tàu Trung Quốc đâm húc, sau khi Hà Nội yêu cầu Bắc Kinh rút giàn khoan khỏi vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam năm 2014 (ảnh: bluebird-electric.net). Chính quyền Trung Quốc tối thứ Ba (3/9) đã đưa một tàu cần cẩu khổng lồ xâm phạm vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam ở Biển Đông, chỉ cách bờ biển Quảng Ngãi khoảng 90 km. Các nhà quan sát khu vực cho biết sự hiện diện của con tàu ở vị trí rất gần với bờ biển Việt Nam cho thấy Trung Quốc sẵn sàng tăng cường đối đầu với Việt Nam ở Biển Đông. Vụ việc xảy ra không lâu sau khi tàu Trung Quốc xâm nhập trái phép vào vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam ở Bãi Tư Chính thuộc quần đảo Trường Sa, dẫn đến cuộc đối mặt của lực lượng hải quân hai nước.
Luật sư gốc Hoa viết: “Không giống như nhiều người tiền nhiệm trong Nhà Trắng, ông Trump dường như hiểu một cách bẩm sinh tính côn đồ và sự tàn bạo ở cốt lõi của ĐCSTQ”. Ông Trump hiểu rằng cho dù trong lĩnh vực thương mại, ngoại giao hay duy trì trật tự quốc tế, các chế độ độc tài thường không chơi theo luật lệ của các quốc gia dân chủ. Trong khi các chính quyền trước của Mỹ thân thiện với ĐCSTQ, ông Trump đã hành động để chống lại sự ăn mòn ngày càng tăng của ĐCSTQ đối với xã hội Hoa Kỳ – từ kinh doanh, truyền thông đến giáo dục và chính trị.
Bảo Trợ