Đọ sức Mỹ-Trung: Từ thương mại đến công nghệ và chiến lược

16 Tháng Năm 20199:23 CH(Xem: 653)
  • Tác giả :

Đọ sức Mỹ-Trung: Từ thương mại đến công nghệ và chiến lược

mediaTổng thống Mỹ Donald Trump (T) và chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Đại Lễ Đường Nhân Dân, Bắc Kinh, ngày 09/11/2017.REUTERS/Damir Sagolj/File Photo

Sau vài tháng tương đối yên ắng, hôm 10/05/2019, cuộc chiến thuế quan Mỹ Trung nóng bỏng trở lại, với quyết định của tổng thống Mỹ Donald Trump tăng mức thuế từ 10% trên 200 tỷ đô la hàng nhập từ Trung Quốc chính thức có hiệu lực.

Không chỉ thế, ông Trump cho ra lệnh khởi động thủ tục tăng thuế trên 300 tỷ đô la hàng nhập khác từ Trung Quốc mà chưa bị thuế. Để trả đũa, Bắc Kinh cũng loan báo áp thêm thuế quan trên 60 tỷ đô la hàng nhập từ Mỹ kể từ 01/06.

Câu hỏi mọi người luôn nêu lên là thất thu thương mại của Mỹ so với Trung Quốc không phải là điều mới mẻ, và sau nhiều tháng căng thẳng, mức này còn sâu thêm, đạt kỷ lục là 420 tỷ đô la trong năm 2018, thế nhưng tại sao tổng thống Mỹ lại khuấy động vào lúc này ?

Cuộc chiến giành vị trí thống trị thế giới

Theo ông Jean-François Dufour, giám đốc DCA-Chine Analyse, một văn phòng cố vấn về thị trường Trung Quốc, vấn đề không đơn thuần là bù đắp thất thu thương mại mà là tranh giành vị trí thống trị thế giới.

Trả lời RFI, chuyên gia Dufour phân tích : « Thất thu mang tính cơ cấu có thể được phía Mỹ chấp nhận khi mà người ta vẫn trong một mô hình bất bình đẳng, tức là một mô hình trong đó Trung Quốc đóng vai trò, như người ta thường nói là công xưởng của thế giới. Nhưng từ khi Trung Quốc, vào khoảng năm 2015, loan báo ý định thay đổi vị trí với kế hoạch Made in China 2025, thì Mỹ đã thấy nguy cơ một cuộc cạnh tranh về sức mạnh kinh tế và công nghệ học có thể thay đổi hẳn ván cờ ».

Ông Dufour giải thích thêm : « Hệ thống của Trung Quốc vốn khác với hệ thống của Mỹ vì đó không phải là một nền kinh tế thị trường kiểu cổ điển. Trung Quốc có một mô hình khác cho phép bóp méo quy tắc cạnh tranh quốc tế. Và những gì mà Washington có thể chấp nhận đến bây giờ, thì giờ đây không thể chấp nhận nữa trong viễn cảnh mới đó. Điều này có thể giải thích là đằng sau cái cớ thất thu thương mại, người ta đã đi đến một cuộc chiến tranh thực sự ».

Trả lời RFI, bà Françoise Nicolas, giám đốc Trung Tâm Châu Á của Viện Quan Hệ Quốc Tế Pháp (IFRI) cũng đánh giá đây là vấn đề nhận thức, và Mỹ « khó chấp nhận khi thấy vị trí hàng đầu của mình có thể bị cướp mất ».

Chiến tranh công nghệ

Trong mắt nhiều chuyên gia, đi kèm theo cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung để thống trị kinh tế thế giới, còn một cuộc chiến về công nghệ học không kém phần gay gắt.

Trong lãnh vực công nghệ học, đối với Mỹ cũng như Trung Quốc, mục tiêu đầu tiên là giữ được một sự độc lập chiến lược, cụ thể chống mưu đồ gián điệp, ăn cắp dữ liệu.

Mỹ vừa cấm tập đoàn điện thoại di động Trung Quốc China Mobile hoạt động trên đất Mỹ, để bảo vệ « an ninh quốc gia ». Đây cũng là lý do Washington loại Hoa Vi khỏi việc triển khai mạng 5G, vì hai tập đoàn này thân cận với tình báo Trung Quốc. Không chỉ tại Mỹ, Washington còn vận động các nước khác loại Hoa Vi.

Tập đoàn số 1 thế giới về drone dân sự Dji của Trung Quốc cũng bị Hoa Kỳ tố cáo về các hoạt đông gián điệp, do thám từ những địa điểm chiến lược cho đến các công ty xí nghiệp. Quân Đội Mỹ cuối cùng quyết định không sử dụng loại drone này nữa.

Một ví dụ khác được nêu bật là tập đoàn ZTE, rốt cuộc được phép hoạt động tại Mỹ nhưng với điều kiện chấp nhận giám sát của nhân viên an ninh Mỹ tại văn phòng của mình trong 10 năm.

Mục tiêu cần đạt về kinh tế, chiến lược và quân sự

Theo bà Sylvie Matelli, chuyên gia thuộc Viện Quan Hệ Quốc Tế Pháp (IFRI) : « Trung Quốc đang vươn lên mạnh về công nghệ thông tin liên lạc, và đó là những công cụ làm gián điệp. Sức mạnh của các công ty hoạt động trong lãnh vực này nằm ở chỗ họ nắm được thông tin có giá trị không chỉ về kinh tế, tài chính mà cả về chiến lược, dù đó là thông tin về đời sống cá nhân, thu thập qua các mạng xã hội, hay thông tin mang tính chiến lược hơn về các chính phủ hay công ty, tập đoàn. Và chúng ta hiện ở trong thế đối đầu này để xem ai sẽ có phương tiện và công nghệ học để thu thập một lượng tối đa thông tin ? Những thông tin đó cũng là một nguồn sức mạnh về quân sự, và cũng là một mặt trận trong cuộc chiến thương mại hiện nay ».

Một ví dụ trong sự canh tranh công nghệ hoc : Trung Quốc hiện đang phát triển hệ thống định vị của riêng mình để không phải sử dụng hệ thống GPS của Mỹ. Hệ thống Bắc Đẩu (Beidou) của Trung Quốc được cho là có thể bắt đầu hoạt động vào năm 2020.

Trong lãnh vực thẻ ngân hàng, Trung Quốc đang gạt qua một bên các tập đoàn Mỹ như Visa, Master Card hay American Express với những quy định rất chặt chẽ để thay thế bằng thẻ Trung Quốc : Aliplay, WeChat, UnionPay.

« Made in China »

Sự phát triển công nghiệp và công nghệ Trung Quốc còn nằm trong chương trình « Made in China 2025 » cho thấy cao vọng của Bắc Kinh và gây lo ngại ở Washington. Chương trình này có mục tiêu sử dụng công nghệ của riêng Trung Quốc ở tỷ lệ 70% cho các vật liệu, thành phần then chốt trong các lãnh vực về robot, xe hơi điện, viễn thông hay công nghệ học sinh thái. Một kế hoạch mà Washington đánh giá là « đáng sợ », và góp phần đáng kể trong việc làm quan hệ hai bên căng thẳng.

Đối với giới quan sát, nếu cả hai bên đều muốn thống trị về kinh tế, phát triển công nghệ học và bảo vệ an ninh, thì Trung Quốc còn có một mục tiêu đặc thù : Đó là kiểm soát dân chúng, giới hạn quyền tự do ngôn luận. Các mạng xã hội như Facebook, Google, Amazon hay Apple hầu như bị thay thế ở Trung Quốc bằng Baidu, Alibaba, Tencent hay Xiaomi, cũng đang nuôi tham vọng thống trị thế giới.

Bằng sáng chế

Vấn đề bằng sáng chế và tác quyền cũng nổi cộm trong cuộc chiến thương mại hiện nay.

Washington tố cáo Bắc Kinh ăn cắp công nghệ của Mỹ. Bà Sylvie Matelly nhắc lại là Mỹ và Liên Hiệp Châu Âu từ lâu nay vẫn chỉ trích Trung Quốc trên vấn đề này. Theo chuyên gia của viện IFRI, Trung Quốc sao chép công nghệ học phương Tây và có xu hướng ăn cắp để phát triển công nghệ của mình. Từ mấy năm qua Mỹ và Châu Âu đã gây sức ép để Trung Quốc có một cơ chế tôn trọng tốt hơn vấn đề tác quyền. Điều trở trêu là vấn đề tác quyền được đưa ra ánh sáng vào lúc mà ngay chính Trung Quốc đang đổi thái độ, vì ngày nay họ có những công nghệ học do tự họ sáng chế mà họ cũng muốn bảo vệ.

Hiện giờ, trên bình diện quốc gia, Mỹ còn đứng đầu về số lượng bằng sáng chế được đăng ký, nhưng về mặt các công ty nộp bằng thì đứng đầu là hai công ty Trung Quốc, Hoa Vi và ZTE, và thứ ba mới là Intel của Mỹ. Theo Tổ Chức Tác Quyền Thế Giới, Trung Quốc có thể qua mặt Mỹ về tổng số lượng bằng sáng chế đăng ký ngay vào năm 2020.

Một nhà quan sát đã kết luận mỉa mai : Chúng ta đang xem một trận đấu của hai gã khổng lồ, với một kết cục hoàn toàn mờ mịt đối với mọi người.
Theo RFI

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Tàu Kiểm Ngư Việt Nam (bên phải) bị tàu Trung Quốc đâm húc, sau khi Hà Nội yêu cầu Bắc Kinh rút giàn khoan khỏi vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam năm 2014 (ảnh: bluebird-electric.net). Chính quyền Trung Quốc tối thứ Ba (3/9) đã đưa một tàu cần cẩu khổng lồ xâm phạm vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam ở Biển Đông, chỉ cách bờ biển Quảng Ngãi khoảng 90 km. Các nhà quan sát khu vực cho biết sự hiện diện của con tàu ở vị trí rất gần với bờ biển Việt Nam cho thấy Trung Quốc sẵn sàng tăng cường đối đầu với Việt Nam ở Biển Đông. Vụ việc xảy ra không lâu sau khi tàu Trung Quốc xâm nhập trái phép vào vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam ở Bãi Tư Chính thuộc quần đảo Trường Sa, dẫn đến cuộc đối mặt của lực lượng hải quân hai nước.
Luật sư gốc Hoa viết: “Không giống như nhiều người tiền nhiệm trong Nhà Trắng, ông Trump dường như hiểu một cách bẩm sinh tính côn đồ và sự tàn bạo ở cốt lõi của ĐCSTQ”. Ông Trump hiểu rằng cho dù trong lĩnh vực thương mại, ngoại giao hay duy trì trật tự quốc tế, các chế độ độc tài thường không chơi theo luật lệ của các quốc gia dân chủ. Trong khi các chính quyền trước của Mỹ thân thiện với ĐCSTQ, ông Trump đã hành động để chống lại sự ăn mòn ngày càng tăng của ĐCSTQ đối với xã hội Hoa Kỳ – từ kinh doanh, truyền thông đến giáo dục và chính trị.
Chính quyền và Đảng Cộng sản Việt Nam đang đối diện một thế lưỡng nan 'đối nghịch' trong việc chống tham nhũng, theo một ý kiến bình luận trong hội luận trực tuyến của BBC News Tiếng Việt hôm 05/9/2019. Đó là thế đối nghịch giữa chống tham nhũng và quan ngại thay đổi thể chế chính trị, xã hội theo hướng dân chủ hóa vốn hữu hiệu hơn cho công cuộc này, một blogger và là nhà báo tự do từ Hà Nội nói.
tổng vốn đầu tư của Trung Quốc vào Mỹ năm 2018 đã giảm 90% so với mức đỉnh năm 2016. Có thể nói, nước Mỹ đã ngăn chặn kịp thời hoạt động đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vốn để thâu tóm công nghệ Mỹ.
“Giờ đây, Tổng thống Trump đang đối đầu với những nỗ lực của Trung Quốc hòng thống trị thế kỷ 21 thông qua những hành động ‘côn đồ’ về quân sự, kinh tế và ngoại giao. Ông Trump xứng đáng nhận được sự ủng hộ của những người Mỹ chân chính cho dù họ thuộc bất kỳ đảng chính trị nào trong nỗ lực sống còn này”, ông Harry nhận định. “Không ai có thể đánh bại được nước Mỹ với sự thống nhất trong một mục tiêu và tầm nhìn chung. Trung Quốc cần hiểu điều đó và hãy tiếp nhận bài học nghiêm khắc này”, chuyên gia Harry kết luận.
Trang nhất Libération hôm nay 06/09/2019đăng ảnh các trẻ em Duy Ngô Nhĩ với dòng tựa lớn « Trung Quốc đang đày đọa các em này », và dành bốn trang báo khổ to để tố cáo tình trạng « Người Duy Ngô Nhĩ bị giam hãm từ lúc mới đến trường ». Bài xã luận của Libération mang tựa đề « Không thể dung thứ », đặt câu hỏi, có ai biết được trẻ em bị tách khỏi cha mẹ đang bị cải tạo, chỉ vì là người Duy Ngô Nhĩ ? Ai biết được chính quyền Trung Quốc đã phá vỡ cơ cấu gia đình, khi buộc con cái phải tố cáo khi thấy cha mẹ cầu nguyện hoặc ăn chay ?
Anna Wang tốt nghiệp cử nhân chuyên ngành Khoa học xã hội tại Đại học Bắc Kinh và là nhà văn chuyên nghiệp. Hiện cô đang sinh sống tại California, Mỹ. Sinh ra và lớn lên ở Bắc Kinh, Anna Wang là nhân chứng của vụ thảm sát Thiên An Môn 1989, còn gọi là sự kiện Lục Tứ (4/6/1989). Quan sát phong trào dân chủ đang diễn ra ở Hồng Kông, cô nhận định trên tờ Newsweek rằng chính quyền Trung Quốc không thể lặp lại cuộc thảm sát tương tự ở đặc khu này.
qua con số này, cộng thêm sự giấu giếm của chính quyền CS, điều đó càng khẳng định rằng, đại dự án cao tốc Bắc Nam này h Ngày 04/09/2019 báo chí CS đồng loạt đưa tin rằng, kết quả trúng sơ tuyển thầu cao tốc Bắc - Nam là tài liệu mật, không thể tiết lộ. Điều này lập tức gây cho nhân dân một mối nghi ngờ về sự mờ ám nào đó trong việc tuyển chọn nhà thầu cho dự án lớn này. Người dân rất muốn có cao tốc Bắc - Nam, nhưng phải là những nhà thầu khác không phải nhà thầu Trung Quốc. Dự án Cát Linh – Hà Đông còn đó, nếu để nhà thầu Trung Quốc thi công những dụ án lớn thì có thể nói hậu quả sẽ khôn lường. Dự án này chính là minh chứng, nhà nước vay tiền Trung Quốc để rước đống rác về đặt giữa thủ đô. Tiền dân thì bị trôi về phương Bắc, còn lợi ích thì người dân không được gì cả. Ấy là chỉ nói đến chất lượng nhà thầu Trung Quốc, chưa nói đến yếu tố chính trị trong dự án này. Khi xây một dự án lớn đòi hỏi lượng nhân công khổng lồ và thời gian thi công lâu dài, thì khó tránh khỏi việc
Ba Lan đã tiến thêm một bước trong kế hoạch lôi kéo quân đội Mỹ đến xứ sở của mình: Mỹ đã đồng ý mở rộng phạm vi trú đóng của quân đội Mỹ, vào lúc này là sáu khu vực trên lãnh thổ Ba Lan. Hai bên đang tiếp tục thảo luận về việc đưa quân đội Mỹ đến trú đóng tại khu vực thứ bảy. Hai tháng trước, Ba Lan đã thuyết phục Mỹ tăng quân số trú đóng tại Ba Lan từ 4.500 lên 5.500 và thiết lập một bộ chỉ huy cấp sư đoàn đối với lực lượng trú đóng tại Ba Lan (1).
Hôm 4/9, Thiếu tướng Nguyễn Duy Ngọc, tân Thứ trưởng Bộ Công an, Phó thủ trưởng Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an nói rằng Bộ Công an kiến nghị áp dụng “chính sách hình sự đặc biệt” với những bị can tích cực hợp tác, thành khẩn khai báo để làm rõ sai phạm trong vụ MobiFone mua AVG. Trang VNexpress trích lời ông Ngọc cho biết chính sách hình sự đặc biệt được đề nghị áp dụng cho một số đối tượng khai báo thành khẩn, khắc phục hậu quả tốt. “Đây là chính sách ưu việt mà chúng tôi kiến nghị áp dụng đối với những người khai báo thành khẩn”, ông Ngọc nói và khẳng định Bộ Công an đã điều tra toàn diện vụ án, kết quả đến đâu kết luận đến đó.
Bảo Trợ