Nâng một điểm thi đại học có thể hủy hoại cả xã hội?

21 Tháng Tư 20195:28 CH(Xem: 159)

Nâng một điểm thi đại học có thể hủy hoại cả xã hội? Nghe giống như việc một con bướm đập cánh ở Brazil có thể gây ra cơn bão ở Texas vậy. Nhưng đó không phải là giả thuyết hay một hiệu ứng khó chứng minh, mà chính là nguy cơ và khả năng về sự sụp đổ có hệ thống của nền tảng đạo đức xã hội ngày hôm nay. 
hocsinh

Chưa bao giờ mà sự vô lý và vô lối của các tệ nạn trong ngành giáo dục lại vượt quá ngưỡng có thể chấp nhận được như bây giờ: Từ việc nâng một vài điểm vớt vát thí sinh thiếu chút ít để đỗ đại học, cho tới việc đưa cả thí sinh bị điểm liệt lên làm thủ khoa những ngôi trường đào tạo lực lượng cán bộ cốt cán cho xã hội. Những người thầy tương lai dạy dỗ thế hệ trẻ, là đại diện thi hành pháp luật, là người bảo vệ trị an quốc gia… lại đi lên từ xuất phát điểm lừa lọc, dối trá, chà đạp lên lợi ích của những công dân trung thực khác.

Một sự sụp đổ có hệ thống

Dù chỉ là một điểm nâng lên bằng quan hệ hay tiền bạc, nhưng nếu không trả lại công bằng và những người liên quan không phải nhận bài học nào, thì niềm tin của xã hội sẽ bị lung lay. Một xã hội thiếu niềm tin là xã hội tiềm ẩn nhiều nguy hiểm nhất, bởi người ta không còn muốn và cũng không cần phải cố gắng đi cho chính con đường của mình.

Khi thiếu niềm tin, người với người sẽ nhìn nhau hằm hè, nghi kỵ, thậm chí coi nhau như kình địch, giẫm đạp lên nhau, dìm nhau xuống để tiến lên. Thay vì vui mừng và chúc phúc cho người thành đạt hoặc thành công hơn mình, họ sẽ có lý do để giải thích sự vượt trội của người khác. Và trong khi dè bỉu quyền lực và tiền tài của người khác, họ cũng lại mong muốn có được những thứ đó để khẳng định bản thân. Và kinh khủng hơn, trong một xã hội thiếu niềm tin, con người sẽ không còn muốn làm điều tử tế và sống cho thật ngay thẳng vì thấy chẳng có công bằng nào trong cuộc sống đầy bất công này.

blank
(Ảnh: Todayshotelier)

Một việc làm sai được bỏ qua, một thí sinh chạy điểm tiếp tục được vào đại học, một vị phụ huynh không phải lộ danh phận vì hành vi chạy điểm cho con, một cán bộ nhà nước rút kinh nghiệm vì cấp dưới làm sai… nó sẽ tiếp tục sinh ra những con người gian dối, lười biếng và hám danh, hám lợi. Những con người đó sẽ lại bước vào lớp cán bộ thượng tầng trong xã hội, và với sự lệch lạc của mình, họ sẽ lệch dần lệch dần và dẫn dắt xã hội xa rời đạo đức nhân nghĩa.

Chúng ta đã quá khác so với ngày xa xưa

Cách đây mấy chục năm, học sinh đi học còn được học về bổn phận đối với xã hội:

“Bổn phận người ta đối với xã hội, thường chia làm hai mối là: công bình và nhân ái. ‘Không hại người’, tức là công bình; ‘Làm hay cho người’, tức là nhân ái…” – (Trích: Luân Lý Giáo Khoa Thư).

Người chỉ vì danh lợi mà chạy điểm hay mua bằng bán tước, chẳng phải chính là chà đạp lên quyền lợi của người khác hay sao? Cướp mất cơ hội của người khác thì càng chẳng thể “làm hay cho người” được, thế cũng là không có nhân ái. Người không thể làm tròn bổn phận đối với xã hội thì chẳng phải là thành phần có hại cho xã hội hay sao?

“…Người ta mà không công bình, chẳng những có tội đối với lương tâm, mà luật pháp lại còn trừng trị nữa. Giết người thường phải thế mạng; trộm cắp thì phải ngồi tù, xưa nay ở đâu cũng vậy…” – (Trích: Luân Lý Giáo khoa thư).

Đó là những điều trẻ em tiểu học xưa đã thuộc lòng. Và bởi những bài học đạo đức thiết thực như vậy được dạy dỗ nghiêm túc, nên học trò sẽ như “nước chảy đá mòn”, “kiến tha lâu cũng đầy tổ”. Dây nhỏ cưa mãi gỗ cũng phải đứt, con người ta ngấm dần mà trở nên có tự trọng, biết nghĩ tới người khác và có trách nhiệm với xã hội hơn.

“Ta cần phải có xã hội và xã hội đã giúp ta được nhiều công việc, thì ta cũng phải tìm cách mà trả nợ cho xã hội. Ta phải lưu tâm mà làm những việc ích lợi. Bất cứ làm nghề gì, đi cày hay đi buôn, làm quan hay dạy học, ta cũng phải dốc lòng làm cho hết cái chức trách của ta. Ta không nên thờ ơ chểnh mảng mà mang tiếng là lười nhác, không nên điên đảo giả dối mà mang tiếng là bất lương. Ta nên cố tìm cách canh cải mọi nghề nghiệp cho mỗi ngày một lương thảo hơn lên. Nghề của ta được tinh xảo, thì có ích riêng cho ta, mà lại lợi dụng cho cả xã hội nữa.” – (Trích: Luân Lý Giáo khoa thư).

Nếu thời nay trẻ em được học bài học cách đây mấy chục năm, còn người lớn thì lưu giữ và nhớ cách dạy lại con trẻ đồng thời cũng tự mình làm gương, thì mọi ngành nghề trong xã hội đều phát triển theo hướng tốt đẹp hơn. Ai ai cũng nghĩ việc mình làm không chỉ đem lại lợi cho mình mà còn là làm lợi cho xã hội. Học sinh đi học thì chú tâm học hành cho tốt, thầy giáo đi dạy thì có trách nhiệm với thế hệ tương lai, công chức đi làm thì nghĩ cách giúp người dân có đời sống thoải mái, thuận tiện hơn… Ai làm nghề gì cũng chỉ nghĩ cách cải tiến kỹ nghệ, tay nghề để đem lại lợi ích cho cả mình và người, thế thì làm gì có câu chuyện buồn của ngày hôm nay?

Nhưng ngược lại, người ta đi làm chỉ là để kiếm nhiều tiền, thật nhiều tiền. Ngành nghề nào ra tiền thì phải cố mà vào, chỗ nào có chức có quyền thì phải cố đạt tới, đạt tới rồi thì phải tận lực mà sử dụng hết cái lợi thế của ngành nghề đó, của vị thế đó. Tất cả là vì lợi ích của mình mà vắt kiệt, bòn rút, cướp trắng lợi ích của người khác.

blank
Thi cử không trung thực, dựa quyền thế để làm điều sai cũng bởi không có câu thúc về trách nhiệm với xã hội. (Ảnh minh họa: Vetref)

Tất cả cũng bởi người ta đã quá xa rời những giá trị đạo đức phổ quát nhất của nhân loại: Là sự chân thành, chính đáng trong mọi việc mình làm (Chân), là lòng nhân ái biết nghĩ đến người (Thiện), là sự khoan dung lẫn nhau để cùng hướng tới sự tử tế (Nhẫn). Thay vào đó, chúng ta chấp nhận và để cho văn hóa lừa lọc dối trá tung hoành (Giả). Việc chà đạp lên lợi ích của người khác trở thành sự mạnh mẽ, lanh lợi, thức thời (Ác). Và khi có mâu thuẫn xảy ra, chúng ta đối với nhau và giải quyết vấn đề bằng văn hóa chiến đấu, đố kỵ, mạt sát, đấu không chỉ vì lợi ích, mà còn là lấy việc hủy hoại nhân cách của đối phương làm mục tiêu (Đấu). Như thế, Giả thay thế cho Chân, Ác lấn át cả Thiện, Đấu chứ không cần Nhẫn. Giá trị phổ quát đảo lộn cả rồi, đến ngay cả mảnh đất thiêng giáo dục cũng đầy những hạt mầm bệnh tật. Đó là khi thành trì cuối cùng của nhân tính bị xâm phạm.

Trong câu chuyện chạy điểm đang ồn ào hiện nay, người ta nói các em cũng là nạn nhân của chính cha mẹ mình – vậy cha mẹ các em là nạn nhân của ai? Phải chăng là của một xã hội ưa chuộng hình thức, danh lợi. Một xã hội đã dung túng cho cái sai lan tràn, tung hoành và quấn theo mọi mặt đời sống quay thành một vòng tròn luẩn quẩn. Một xã hội ngập tràn văn hóa đấu, nên ai cũng muốn nắm nhiều quyền lực trong tay để hiện thực hóa câu “mạnh được yếu thua”. Một xã hội không có nền tảng triết học dựa trên đạo đức, không lưu giữ nổi văn hóa truyền thống để định hướng suy nghĩ, hành động của các cá nhân. Một xã hội không coi trọng tu thân mà chỉ coi trọng tiến thân. Ở trong một xã hội như thế, ai cũng là nạn nhân, nhưng ai cũng từng góp một chút sóng mà thành bão.

Chỉ có thay thế Giả – Ác – Đấu bằng những giá trị đạo đức phổ quát mà người xưa đã dày công gìn giữ thì mới có thể cứu vãn được nguy cơ sụp đổ một cách có hệ thống của đạo đức xã hội.

Thuần Dương ĐKN

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Những thách thức, những lo ngại trong mùa bầu cử Nghị Viện Châu Âu, châu lục có đời sống « hạnh phúc nhất thế giới » ; chiến lược của Mỹ đối phó với Trung Quốc, Bắc Triều Tiên, Iran, Cuba là những chủ đề chính trên các tạp chí cuối tuần. Trên trang bìa, bên cạnh bức hí họa bốn nhà lãnh đạo Pháp, Đức, Ý, Hungary và chủ tịch Ủy Ban Châu Âu, L’Express đặt câu hỏi : Liệu còn cơ may tránh cho châu Âu lâm vào cảnh chìm tàu ? Trong khi đó, L’Obs nêu lên « 10 vấn đề tiêu cực » của Liên Hiệp Châu Âu, nhưng trên thực tế là bị hiểu lầm.
Các chính sách 'dò đá qua sông' trong các văn kiện khiến cho ý nghĩa thực tế của chúng giảm đi đáng kể. Người dân không thể trông chờ các văn kiện này phản ánh tâm tư, nguyện vọng và nhu cầu của họ PGS. TS. Phạm Quý Thọ
Ngay sau khi bà Theresa May thông báo từ chức thủ tướng hôm 24/05/2019, đã có khoảng 20 dân biểu lao vào tranh chức chủ tịch đảng Bảo Thủ và trở thành thủ tướng tại vương quốc Anh. Sáng 25/05, bộ trưởng Y Tế Matt Hancock cho biết sẵn sàng thay thế bà Theresa May. Ông là ứng viên thứ năm trong cuộc chạy đua vào số 10 Downing Street. Trong cuộc chạy đua này, cựu ngoại trưởng Boris Johnson, người có lập trường cứng rắn về Brexit, đang dẫn đầu.
Pak Lay là dự án thủy điện thứ tư của Lào trên dòng chính Sông Mekong, sau Xayaburi, Don Sahong và Pak Beng. Các dự án này lần lượt được triển khai, bất chấp những phản ứng mạnh mẽ từ phía cộng đồng và các tổ chức phi chính phủ. Chúng được cho là sẽ gây ra nhiều tác động nặng nề cho hạ lưu, đặc biệt là Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) của Việt Nam.
Bộ ngoại giao Trung Quốc hôm thứ Năm chỉ trích đề nghị từ Thượng viện Mỹ muốn trừng phạt cá nhân và tổ chức Trung Quốc vì hoạt động "phi pháp" ở Biển Đông. 13 Thượng nghị sĩ từ hai đảng Hoa Kỳ vừa trình một dự luật đòi chính quyền Mỹ trừng phạt các cá nhân và thực thể Trung Quốc có "hành động phi pháp và nguy hiểm" tại Biển Đông và Biển Hoa Đông. Hồi năm 2017, chỉ có 2 thượng nghị sĩ ký vào, nhưng nay con số là 13 người.
Trước đó, hãng này đã đặt ra tham vọng vươn lên dẫn đầu thị trường điện thoại thông minh vào năm 2020. Tuy nhiên, động thái mới nhất của Google có thể chôn vùi tham vọng này của họ. “Nó giống như kết liễu ngay lập tức tham vọng của Huawei muốn qua mặt Samsung trên thị trường toàn cầu,” Nicole Peng, phó chủ tịch mảng di động của Canalys, hãng phân tích thị trường công nghệ hàng đầu thế giới, nói với CNBC.
Nếu không đổi mới chính trị thì không giải quyết được nạn tham nhũng, tệ con ông cháu cha, tệ tư bản thân hữu, doanh nghiệp sân sau… không chọn lựa được những người con ưu tú nhất của dân tộc vào các vị trí lãnh đạo. Vì vậy, Đại hội Đảng khóa XIII phải khởi động cuộc cải cách chính trị như nhiều người tâm huyết với đất nước kiến nghị để tránh xung đột xã hội.
“Trong bài diễn văn thì vị tân tổng thống luôn nhấn mạnh đến vai trò của người dân Ukraine. Tổng thống là của nhân dân và khi người dân bầu ra tổng thống thì tổng thống phải có trách nhiệm cùng với người dân hành động. Nó khác xa với tuyên bố của Việt Nam là ‘chính quyền của dân, do dân và vì dân’ nhưng hành động thì chỉ vì lợi ích của đảng.”
Úc vừa trải qua một cuộc bầu cử với kết quả bất ngờ đến nỗi Thủ Tướng Scott Morrison phải thốt lên rằng ông luôn tin tưởng có phép lạ nhiệm mầu (“I have always believed in miracles”). Hơn 2 năm qua tất cả các cuộc thăm dò cử tri đều đưa ra cùng một kết quả là đảng Lao Động sẽ thắng và thắng lớn. Lần thăm dò ngay trước ngày bầu cử vẫn cho thấy đảng Lao Động sẽ không thể thua được (the unlosable election).
Năm 1934, quân chính phủ Trung Hoa Dân Quốc thắt chặt vòng vây tấn công quân Cộng Sản trong tỉnh Giang Tây (Jiangxi). Tưởng Giới Thạch có thể tiêu diệt mật khu Cộng Sản. Mao Trạch Đông, mới lên làm thủ lãnh, tìm đường tháo chạy về phía Nam rồi tiến qua phía Tây Bắc, vừa đánh vừa chạy, một năm sau thì đến Thiểm Tây lập chiến khu mới.
Bảo Trợ