Venezuela – Câu chuyện cảnh giác về ‘ngoại giao bẫy nợ’ của Trung Quốc

23 Tháng Hai 20192:30 CH(Xem: 324)

Trung Quốc đã rót những khoản tiền khổng lồ vào Venezuelathông qua các giao dịch dầu và cơ sở hạ tầng, theo cái mà Bắc Kinh gọi là “mối quan hệ cùng có lợi”, nhưng không ngờ quốc gia Nam Mỹ này lại lâm vào khủng hoảng trầm trọng vì suy thoái kinh tế.
tcb china venezuelaTổng thống Venezuela Nicolas Maduro và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Đại lễ đường nhân dân ở Bắc Kinh vào ngày 7/1/2015. (Ảnh: Andy Wong-Pool / Getty)

Theo Times Now News (TNN), Trung Quốc và Venezuela có vẻ giống như là những đồng minh thân cận: một bên là nhà nhập khẩu dầu thô hàng đầu thế giới và một bên là nước sở hữu trữ lượng dầu lớn nhất thế giới.

Tuy nhiên, trong những năm nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Nicolas Maduro, Venezuela rơi vào khủng hoảng trầm trọng, suy thoái kinh tế và siêu lạm phát, trong khi hàng triệu người dân thiếu hụt các nhu yếu phẩm cơ bản như thực phẩm và thuốc men. Cuộc khủng hoảng cũng đi kèm với sản lượng dầu thô giảm xuống mức thấp nhất trong ba thập kỷ.

Tổng thống Maduro đối mặt với làn sóng biểu tình từ người dân yêu cầu ông từ chức, sau khi ông tuyên bố trúng cử nhiệm kỳ thứ 2 trong một cuộc bỏ phiếu năm 2018 bị chỉ trích rộng rãi là gian lận và các đối thủ của ông bị cấm tham gia tranh cử. Ngày 10/1/2019, ông Maduro tuyên bố nhậm chức nhiệm kỳ thứ 2 trong sự chối bỏ của nhiều nước trên thế giới. Gần 2 tuần sau, Chủ tịch Quốc hội Venezuela Juan Guaido tuyên bố ông là tổng thống lâm thời của đất nước thay thế Maduro cho tới khi tổ chức một cuộc bầu cử tổng thống tự do, dân chủ.

Hàng chục quốc gia đã bày tỏ ủng hộ đối với Tổng thống lâm thời Juan Guaido, trong khi ông Maduro tiếp tục nhận được ủng hộ từ một số quốc gia đồng minh truyền thống, trong đó có Trung Quốc. 

“Câu chuyện của Venezuela là một câu chuyện quan trọng”, bà Margaret Myers, giám đốc Chương trình Châu Á & Mỹ Latinh tại Đối thoại Liên Mỹ, một nhóm chuyên gia cố vấn có trụ sở tại Hoa Kỳ cho biết, theo TNN.

“Các quốc gia khác trong khu vực thường coi Venezuela như một câu chuyện cảnh giác khi xác định mối quan hệ hợp tác với Trung Quốc.”

blank
Nhiều người Venezuela phải kiểm ăn trong bãi rác khi quốc gia một thời giàu có nhất Nam Mỹ chìm trong khủng hoảng và siêu lạm phát (Ảnh: Roland Hoskins)

Theo TNN, tình hình hiện nay cũng thu hút nhiều sự chú ý vào dự án “Vành đai và Con đường” trị giá 1 nghìn tỷ USD của Bắc Kinh, một tham vọng của Trung Quốc nhằm cung cấp các khoản vay hoặc đầu tư vào cơ sở hạ tầng và các dự án khác trên một loạt quốc gia. Các nhà phê bình nói rằng dự án làm các quốc gia phải gánh chịu các khoản nợ mà họ không thể trả, dẫn tới tăng ảnh hưởng của Trung Quốc đối với họ.

“Bằng cách đóng vai trò trung tâm như vậy ở Venezuela, Trung Quốc đã cung cấp bằng chứng cho lập luận của chính phủ Hoa Kỳ rằng tài chính của Bắc Kinh làm cho nạn tham nhũng trở nên tồi tệ hơn và khiến những đối tượng đi vay ở thị trường mới nổi rơi vào bẫy nợ”, theo ông Benjamin Gedan, cố vấn cao cấp của Chương trình Mỹ Latinh của Trung tâm Wilson.

Thiếu tiền

Theo Tân Hoa Xã, Trung Quốc bắt đầu cho Venezuela vay tiền hơn một thập kỷ trước, đạt đến đỉnh điểm vào năm 2010 khi Ngân hàng Phát triển Trung Quốc được nhà nước hậu thuẫn cung cấp 20 tỷ đô la cho các khoản vay với lãi suất thấp. Cùng năm đó, nhà lãnh đạo đương thời của Venezuela, Hugo Chavez, đã công bố gói đầu tư trị giá 16 tỷ USD từ Trung Quốc liên quan đến nhiều thỏa thuận năng lượng, được đảm bảo trả nợ bằng tài nguyên dầu dồi dào của đất nước.

Việc tăng các chuyến hàng dầu đến Trung Quốc cũng hoàn thành mục tiêu chính trị của ông Chavez –  giảm phụ thuộc vào hoạt động mua dầu của nước Mỹ. Sau khi ông Chavez qua đời vào năm 2013, ông Maduro được bổ nhiệm là người người kế vị. Do giá dầu thế giới sụt giảm một năm sau đó, Venezuela bị chôn vùi dưới 150 tỷ đô la nợ nước ngoài, trong đó khoảng 20 tỷ đô la là của Trung Quốc.

Thay vì hợp tác nhiều hơn với các tổ chức tài chính quốc tế, các công ty dầu khí khác và tuân thủ các thông lệ của họ, về cơ bản, các nhà lãnh đạo Venezuela đã từ chối họ và quay sang Nga và Trung Quốc, theo ông Matt Ferchen, một học giả của Trung tâm Chính sách Toàn cầu Carnegie-Tsinghua.

blank
Chủ tịch Tập Cận Bình trong một chuyến tới Venezuela hồi năm 2014. (Ảnh: XINHUA/ZUMA PRESS)

Trung Quốc đã tạo điều kiện cho “Venezuela đưa ra những quyết định yếu kém, đặc biệt là sau hậu quả của cuộc khủng hoảng tài chính … khi mà Venezuela có khi đã phải đi theo một hướng khác”, ông nói.

“Các khoản vay của Trung Quốc cho Venezuela đã đặt ra ít điều kiện và ít ràng buộc trách nhiệm”, theo bà Myers của tổ chức Đối thoại Liên Mỹ (Inter-American Dialogue), bà cho rằng tăng tốc cho vay có thể dẫn đến việc lạm dụng tiền.

Bà nói: “Ở Venezuela, hàng tỷ đô la đã được sử dụng cho các dự án có động cơ chính trị hoặc đã biến mất hoàn toàn trong một số trường hợp”.

 Dấu hiệu cảnh báo

Trung Quốc đã giảm bớt dòng tiền cho vay vì lo ngại về sản lượng dầu suy giảm của Venezuela và khả năng trả nợ của quốc gia Nam Mỹ này. Báo cáo của Đối thoại Liên Mỹ cho biết Venezuela đã không nhận được tài trợ từ các ngân hàng “chính sách” thuộc kiểm soát của chính quyền Trung Quốc vào năm 2017, mặc dù họ đứng đầu danh sách được nhận tiền vay của Trung Quốc trước đó.

Trung Quốc đã thể hiện dấu hiệu sẵn sàng hợp tác với bất cứ ai lãnh đạo Venezuela, và Tổng thống lâm thời Guaido có thể sẽ không đủ khả năng để xa lánh một Trung Quốc với hầu bao lớn, theo TNN. Ông Guaido nói đầu tháng 2 rằng ông sẽ tôn trọng các cam kết của Venezuela với Trung Quốc nếu ông nắm quyền kiểm soát hoàn toàn. Nhưng các nhà phân tích cảnh báo rằng không có gì là chắc chắn.

blank
Chủ tịch Quốc hội Venezuela kiêm tổng thống lâm thời được nhiều nước ủng hộ, ông Juan Guaido vẫy tay với những người ủng hộ, trong khi đứng cạnh vợ và bế con gái 20 tháng tuổi (Ảnh: Twitter)

Cuộc khủng hoảng chính trị “có thể làm mất khả năng giao hàng dầu cho Trung Quốc từ Venezuela, gây trở ngại cho các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc đang hoạt động tại Venezuela, và cuối cùng là mang lại quyền lực cho các nhà chức trách mới của Venezuela, những người có thể thoái thác các khoản vay trị giá hàng tỷ đô la từ Trung Quốc”, ông Gedan nhận định.

Thực vậy, có một số thỏa thuận cơ sở hạ tầng được hỗ trợ bởi Trung Quốc đã bị đình trệ hoặc bị hoãn lại.

Vào tháng 10, Sierra Leone đã loại bỏ các kế hoạch xây dựng sân bay trị giá 400 triệu đô la do Trung Quốc xây dựng, gọi đó là “lãng phí”. Tháng trước Malaysia đã đình chỉ một dự án đường sắt do Trung Quốc hậu thuẫn trị giá hàng tỉ đô la được phê duyệt bởi chính phủ tham nhũng trước đây, với lý do chi phí cao.

“Có vẻ như Trung Quốc thực sự tin tưởng và muốn người khác tin rằng: Là một quốc gia đang phát triển, Trung Quốc hiểu và quan tâm đến mối bận tâm của các nước đang phát triển khác”, ông Ferchen nói.

“Và rõ ràng là các nước đang phát triển mà Trung Quốc đã xây dựng mối quan hệ hợp tác đặc biệt ấy, hiện phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng tồi tệ về chính trị, kinh tế và nhân đạo – và Trung Quốc thì không làm gì cả.”

Hoa Minh DKN

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Kinh tế Việt Nam có thể tăng về số lượng nhưng về chất lượng chúng ta không thể so với Singapore được, khách mời nói với Bàn tròn thứ Năm của BBC Tiếng Việt hôm 30/05/2019. Hôm 29/05/2019 trang Nikkei Asian Review đăng ý kiến của nhà kinh tế cao cấp thuộc DBS Bank, ông Irvin Seah nói kinh tế Việt Nam năm 2029 có thể vượt Singapore nếu Việt Nam giữ đà tăng trưởng đều.
Sau khá nhiều lần ‘mất tích’ trong vòng một tháng rưỡi qua, bệnh nhân Nguyễn Phú Trọng lại một lần nữa đánh đố dư luận về việc ông ta đã không thể tái hiện vào ngày 29/5/2019 để ‘trình Quốc hội phê chuẩn Công ước 98’. Khi Đặng Thị Ngọc Thịnh phải làm ‘chủ tịch nước’ Trám vào tình trạng trống vắng đáng nghi ngờ trên là “Phó chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh nhận sự ủy nhiệm của Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng trình bày tờ trình của Chủ tịch nước về việc gia nhập Công ước 98 của Tổ chức Lao động quốc tế” - như báo đảng đưa tin đúng vào ngày 29/5.
Hoa Kỳ đang dồn Trung Quốc trên mọi mặt. Liên tục gây sức ép trong các cuộc đàm phán thương mại còn chưa ngã ngũ, mạnh tay trừng phạt trong lĩnh vực công nghệ mũi nhọn, Washington, ngày 23/05/2019, muốn gây sức ép tối đa khi thách thức những đòi hỏi chủ quyền lãnh hải của Bắc Kinh với dự luật trừng phạt Biển Đông và biển Hoa Đông 2019.
Khi người Mỹ thức tỉnh, tung ra những đòn đánh liên tiếp vào Tàu cộng thì thế giới và người Việt chúng ta mới có dịp nhìn rõ hơn về sự phát triển vượt bậc của đất nước cộng sản nầy trên nhiều lĩnh vực trong vòng mấy chục năm trở lại đây, và cũng có dịp nhìn nhận ra sự phát triển đó đã tăng cường nanh vuốt để đất nước đông dân nhất thế giới này biến thành một thế lực lớn mạnh của bóng đêm đối kháng lại thế giới văn minh.
Một hậu quả đầu tiên của trận thương chiến giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc là trong Quý 1 năm 2019 số xuất khẩu của Trung Quốc vào thị trường Mỹ giảm gần 14% mà xuất khẩu của Việt Nam vào Mỹ lại tăng hơn 40% so với năm ngoái. Trước tin mừng đó, có lẽ chúng ta nên nhìn xa hơn. Diễn đàn Kinh tế sẽ tìm hiểu tại sao.
Vào mùa xuân năm 1989, cách đây 30 năm, hơn một triệu sinh viên và người dân Trung Quốc, đã tụ hội ở Quảng trường Thiên An Môn, Bắc Kinh. Họ đã bắt đầu cuộc biểu tình chính trị lớn nhất trong lịch sử Đảng Cộng Sản Trung Quốc (ĐCSTQ). BBC đã tường thuât lại toàn bộ diễn biến đưa phong trào biểu tình ôn hoà của giới trí thức trẻ Trung Quốc trở thành cuộc thảm sát dưới tay ĐCSTQ, đánh dấu tình trạng nhân quyền dần bị xoá sổ ở Trung Quốc.
Từ một sắc lệnh hôm 15/5 cấm bán công nghệ cho Hoa Vi, tổng thống Mỹ Donalmd Trump đã thực sự đánh vào nguồn cung ứng sống còn khiến tập đoàn viễn thông hàng đầu Trung Quốc điêu đứng. Quân bài Hoa Vi của Washington có duy trì được sức ép đối với Bắc Kinh trong cuộc chiến thương mại ? Thế trận bao vây cô lập về công nghệ rộng khắp đang được hình thành sẽ đưa Hoa Vi tới đâu ?
Giới chuyên gia Pháp so sánh : trong cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung hiện tại, kim loại hiếm là một dạng "vũ khí răn đe" của Bắc Kinh, nhưng Trung Quốc sẽ không dám vượt qua lằn ranh đỏ. Giải pháp triệt để ấy sẽ biến cuộc chiến thương mại hiện nay thành chiến tranh công nghệ và có thể là còn "hơn thế nữa" với Hoa Kỳ.
“Tên cha tên mẹ tên chồng, Con có thể quên/ Nhưng tên người, Vầng thái dương chiếu sáng đời đời/ Con phải nhớ mãi không thôi…” (Thơ bọn súc vật ca tụng lãnh tụ trong “Trại Súc Vật”- George Orwell). Volodymyr Oleksandrovych Zelensky là một chính trị gia, nhà biên kịch, diễn viên, diễn viên hài, và đạo diễn người Ukraine, đã tuyên thệ nhậm chức tổng thống thứ 6 của Ukraine kể từ ngày 20 Tháng Năm, 2019 sau khi đắc cử vẻ vang trước tổng thống đương nhiệm. Trong một cuộc phỏng vấn vào Tháng Ba năm 2019 với Der Spiegel, Zelensky tuyên bố ông đi vào chính trị để khôi phục niềm tin vào các chính trị gia và ông muốn “đưa những người chuyên nghiệp, đàng hoàng lên nắm quyền.”
Giới phân tích nói với BBC rằng quyết định ngừng cung cấp phiên bản Android mới của Google cho Huawei được xem là khởi đầu cho một cuộc chiến tranh lạnh công nghệ có thể buộc các nước châu Phi - trong tương lai - phải lựa chọn giữa công nghệ Mỹ và Trung Quốc.
Bảo Trợ