Venezuela – Câu chuyện cảnh giác về ‘ngoại giao bẫy nợ’ của Trung Quốc

23 Tháng Hai 20192:30 CH(Xem: 293)

Trung Quốc đã rót những khoản tiền khổng lồ vào Venezuelathông qua các giao dịch dầu và cơ sở hạ tầng, theo cái mà Bắc Kinh gọi là “mối quan hệ cùng có lợi”, nhưng không ngờ quốc gia Nam Mỹ này lại lâm vào khủng hoảng trầm trọng vì suy thoái kinh tế.
tcb china venezuelaTổng thống Venezuela Nicolas Maduro và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Đại lễ đường nhân dân ở Bắc Kinh vào ngày 7/1/2015. (Ảnh: Andy Wong-Pool / Getty)

Theo Times Now News (TNN), Trung Quốc và Venezuela có vẻ giống như là những đồng minh thân cận: một bên là nhà nhập khẩu dầu thô hàng đầu thế giới và một bên là nước sở hữu trữ lượng dầu lớn nhất thế giới.

Tuy nhiên, trong những năm nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Nicolas Maduro, Venezuela rơi vào khủng hoảng trầm trọng, suy thoái kinh tế và siêu lạm phát, trong khi hàng triệu người dân thiếu hụt các nhu yếu phẩm cơ bản như thực phẩm và thuốc men. Cuộc khủng hoảng cũng đi kèm với sản lượng dầu thô giảm xuống mức thấp nhất trong ba thập kỷ.

Tổng thống Maduro đối mặt với làn sóng biểu tình từ người dân yêu cầu ông từ chức, sau khi ông tuyên bố trúng cử nhiệm kỳ thứ 2 trong một cuộc bỏ phiếu năm 2018 bị chỉ trích rộng rãi là gian lận và các đối thủ của ông bị cấm tham gia tranh cử. Ngày 10/1/2019, ông Maduro tuyên bố nhậm chức nhiệm kỳ thứ 2 trong sự chối bỏ của nhiều nước trên thế giới. Gần 2 tuần sau, Chủ tịch Quốc hội Venezuela Juan Guaido tuyên bố ông là tổng thống lâm thời của đất nước thay thế Maduro cho tới khi tổ chức một cuộc bầu cử tổng thống tự do, dân chủ.

Hàng chục quốc gia đã bày tỏ ủng hộ đối với Tổng thống lâm thời Juan Guaido, trong khi ông Maduro tiếp tục nhận được ủng hộ từ một số quốc gia đồng minh truyền thống, trong đó có Trung Quốc. 

“Câu chuyện của Venezuela là một câu chuyện quan trọng”, bà Margaret Myers, giám đốc Chương trình Châu Á & Mỹ Latinh tại Đối thoại Liên Mỹ, một nhóm chuyên gia cố vấn có trụ sở tại Hoa Kỳ cho biết, theo TNN.

“Các quốc gia khác trong khu vực thường coi Venezuela như một câu chuyện cảnh giác khi xác định mối quan hệ hợp tác với Trung Quốc.”

blank
Nhiều người Venezuela phải kiểm ăn trong bãi rác khi quốc gia một thời giàu có nhất Nam Mỹ chìm trong khủng hoảng và siêu lạm phát (Ảnh: Roland Hoskins)

Theo TNN, tình hình hiện nay cũng thu hút nhiều sự chú ý vào dự án “Vành đai và Con đường” trị giá 1 nghìn tỷ USD của Bắc Kinh, một tham vọng của Trung Quốc nhằm cung cấp các khoản vay hoặc đầu tư vào cơ sở hạ tầng và các dự án khác trên một loạt quốc gia. Các nhà phê bình nói rằng dự án làm các quốc gia phải gánh chịu các khoản nợ mà họ không thể trả, dẫn tới tăng ảnh hưởng của Trung Quốc đối với họ.

“Bằng cách đóng vai trò trung tâm như vậy ở Venezuela, Trung Quốc đã cung cấp bằng chứng cho lập luận của chính phủ Hoa Kỳ rằng tài chính của Bắc Kinh làm cho nạn tham nhũng trở nên tồi tệ hơn và khiến những đối tượng đi vay ở thị trường mới nổi rơi vào bẫy nợ”, theo ông Benjamin Gedan, cố vấn cao cấp của Chương trình Mỹ Latinh của Trung tâm Wilson.

Thiếu tiền

Theo Tân Hoa Xã, Trung Quốc bắt đầu cho Venezuela vay tiền hơn một thập kỷ trước, đạt đến đỉnh điểm vào năm 2010 khi Ngân hàng Phát triển Trung Quốc được nhà nước hậu thuẫn cung cấp 20 tỷ đô la cho các khoản vay với lãi suất thấp. Cùng năm đó, nhà lãnh đạo đương thời của Venezuela, Hugo Chavez, đã công bố gói đầu tư trị giá 16 tỷ USD từ Trung Quốc liên quan đến nhiều thỏa thuận năng lượng, được đảm bảo trả nợ bằng tài nguyên dầu dồi dào của đất nước.

Việc tăng các chuyến hàng dầu đến Trung Quốc cũng hoàn thành mục tiêu chính trị của ông Chavez –  giảm phụ thuộc vào hoạt động mua dầu của nước Mỹ. Sau khi ông Chavez qua đời vào năm 2013, ông Maduro được bổ nhiệm là người người kế vị. Do giá dầu thế giới sụt giảm một năm sau đó, Venezuela bị chôn vùi dưới 150 tỷ đô la nợ nước ngoài, trong đó khoảng 20 tỷ đô la là của Trung Quốc.

Thay vì hợp tác nhiều hơn với các tổ chức tài chính quốc tế, các công ty dầu khí khác và tuân thủ các thông lệ của họ, về cơ bản, các nhà lãnh đạo Venezuela đã từ chối họ và quay sang Nga và Trung Quốc, theo ông Matt Ferchen, một học giả của Trung tâm Chính sách Toàn cầu Carnegie-Tsinghua.

blank
Chủ tịch Tập Cận Bình trong một chuyến tới Venezuela hồi năm 2014. (Ảnh: XINHUA/ZUMA PRESS)

Trung Quốc đã tạo điều kiện cho “Venezuela đưa ra những quyết định yếu kém, đặc biệt là sau hậu quả của cuộc khủng hoảng tài chính … khi mà Venezuela có khi đã phải đi theo một hướng khác”, ông nói.

“Các khoản vay của Trung Quốc cho Venezuela đã đặt ra ít điều kiện và ít ràng buộc trách nhiệm”, theo bà Myers của tổ chức Đối thoại Liên Mỹ (Inter-American Dialogue), bà cho rằng tăng tốc cho vay có thể dẫn đến việc lạm dụng tiền.

Bà nói: “Ở Venezuela, hàng tỷ đô la đã được sử dụng cho các dự án có động cơ chính trị hoặc đã biến mất hoàn toàn trong một số trường hợp”.

 Dấu hiệu cảnh báo

Trung Quốc đã giảm bớt dòng tiền cho vay vì lo ngại về sản lượng dầu suy giảm của Venezuela và khả năng trả nợ của quốc gia Nam Mỹ này. Báo cáo của Đối thoại Liên Mỹ cho biết Venezuela đã không nhận được tài trợ từ các ngân hàng “chính sách” thuộc kiểm soát của chính quyền Trung Quốc vào năm 2017, mặc dù họ đứng đầu danh sách được nhận tiền vay của Trung Quốc trước đó.

Trung Quốc đã thể hiện dấu hiệu sẵn sàng hợp tác với bất cứ ai lãnh đạo Venezuela, và Tổng thống lâm thời Guaido có thể sẽ không đủ khả năng để xa lánh một Trung Quốc với hầu bao lớn, theo TNN. Ông Guaido nói đầu tháng 2 rằng ông sẽ tôn trọng các cam kết của Venezuela với Trung Quốc nếu ông nắm quyền kiểm soát hoàn toàn. Nhưng các nhà phân tích cảnh báo rằng không có gì là chắc chắn.

blank
Chủ tịch Quốc hội Venezuela kiêm tổng thống lâm thời được nhiều nước ủng hộ, ông Juan Guaido vẫy tay với những người ủng hộ, trong khi đứng cạnh vợ và bế con gái 20 tháng tuổi (Ảnh: Twitter)

Cuộc khủng hoảng chính trị “có thể làm mất khả năng giao hàng dầu cho Trung Quốc từ Venezuela, gây trở ngại cho các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc đang hoạt động tại Venezuela, và cuối cùng là mang lại quyền lực cho các nhà chức trách mới của Venezuela, những người có thể thoái thác các khoản vay trị giá hàng tỷ đô la từ Trung Quốc”, ông Gedan nhận định.

Thực vậy, có một số thỏa thuận cơ sở hạ tầng được hỗ trợ bởi Trung Quốc đã bị đình trệ hoặc bị hoãn lại.

Vào tháng 10, Sierra Leone đã loại bỏ các kế hoạch xây dựng sân bay trị giá 400 triệu đô la do Trung Quốc xây dựng, gọi đó là “lãng phí”. Tháng trước Malaysia đã đình chỉ một dự án đường sắt do Trung Quốc hậu thuẫn trị giá hàng tỉ đô la được phê duyệt bởi chính phủ tham nhũng trước đây, với lý do chi phí cao.

“Có vẻ như Trung Quốc thực sự tin tưởng và muốn người khác tin rằng: Là một quốc gia đang phát triển, Trung Quốc hiểu và quan tâm đến mối bận tâm của các nước đang phát triển khác”, ông Ferchen nói.

“Và rõ ràng là các nước đang phát triển mà Trung Quốc đã xây dựng mối quan hệ hợp tác đặc biệt ấy, hiện phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng tồi tệ về chính trị, kinh tế và nhân đạo – và Trung Quốc thì không làm gì cả.”

Hoa Minh DKN

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Ở nước Mỹ, công dân có quyền nói xấu quan chức chánh phủ và biểu đạt những hành vi phù hợp trong ứng xử nếu họ không bằng lòng trước việc lại sai trái của chánh quyền. Tuy nhiên, nếu là quan chức chánh phủ mà lại đi vu cáo đối thủ chánh trị của mình một cách vô chứng cứ thì sẽ không đơn giản khi anh bị gán tội "Vu khống - Phỉ báng" vì mục đích chánh trị.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đặt chân đến Pháp từ hôm qua, 24/03/2019, sau chuyến thăm nước Ý, nơi mà sáng kiến Một Vành Đai Một Con Đường của ông - tên tắt tiếng Anh là BRI – đã gặt hái nhiều kết quả. Tuy nhiên, theo giới quan sát, nhân 3 ngày công du Pháp, chính thức khởi sự hôm 25/03, sáng kiến còn được gọi là Con Đường Tơ Lụa Mới có rất nhiều khả năng không được đón tiếp thuận lợi do thái độ nghi kỵ của Pháp.
Bộ Ngoại giao Việt Nam vừa công bố nguyên nhân khiến tàu đánh cá mang số hiệu QNg 90819 của ông Nguyễn Minh Hùng, ngụ tại thôn Châu Thuận Biển, xã Bình Châu, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi, chìm vào sáng 6 tháng 3, tại vùng biển quanh đảo Đá Lồi, thuộc quần đảo Hoàng Sa. Theo đó, con tàu mang số hiệu 44101 của cảnh sát biển Trung Quốc đã dùng vòi rồng, buộc tàu đánh cá QNg 90819 phải rời khỏi nơi đang thả neo. Trong quá trình di chuyển do bị xua đuổi, tàu QNg 90819 va phải đá ngầm và chìm. Năm ngư dân bám vào xác tàu của họ, trôi giạt trên biển trong ba giờ và thoát chết nhờ được một tàu đánh cá khác vớt.
Kazakhstan có 18 triệu dân và đã tổ chức bốn cuộc bầu cử tổng thống, lần nào ông Nursultan Nazarbayev cũng thắng giòn giã, cho đến khi ông tự nguyện rời vị trí đột ngột trong tháng 3/2019 sau 29 năm tại vị Tin Kazakhstan lấy tên của tổng thống vừa từ chức, Nursultan Nazarbayev, đặt cho thủ đô Astana, nhắc lại truyền thông đổi tên thành phố ở Liên Xô cũ.
Bóng đen Trung Quốc Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đến châu Âu gây ra những phản ứng cảnh giác khác thường và sôi động chưa từng thấy : Bóng đen Trung Quốc trên bầu trời châu Âu, tựa của tuần báo L’Obs. Nước Ý sẽ bị trả đũa nếu tham gia vào con đường tơ lụa, phân tích của một báo Ý La Republica được Courrier International trích dịch với tựa : Bắt tay với Bắc Kinh, Roma chọc giận Washington, từ lâu nay cực lực chống dự án địa chiến lư
Theo dõi cuộc chiến trên truyền thông giữa nước mắm Việt và nước chấm hóa học Masan, tôi thấy các bài viết đã chỉ ra sự mờ ám, gian dối, bất lương của Dự thảo TCVN12607.2019 về quy phạm thực hành sản xuất nước mắm do cục Chế biến và phát triển thị trường nông nghiệp thuộc bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ngạo ngược trình ra và nhăm nhe thực hiện. Qua đó cũng thấy được sự man rợ, mất tính người của những kẻ mưu mô giết hại một nghề tinh của tài hoa Việt Nam, loại bỏ nước mắm Việt ra khỏi đời sống người Việt cho thứ nước chấm hóa học Masan lên ngôi, độc chiếm thị trường, độc quyền trong bữa ăn hàng ngày của người Việt.
Mấy ngày gần đây trên mạng xã hội lan truyền video clip của bà Phạm Thị Yến rao giảng vong báo oán, tức những ác nghiệp trong kiếp trước nên kiếp này phải trả, liên quan đến vụ nữ sinh giao gà bị giết chiều 30 Tết vừa qua ở tỉnh Điện Biên. Bà Phạm Thị Yến, pháp danh Tâm Chiếu Hoàn Quán, là chủ nhiệm một câu lạc bộ tại chùa Ba Vàng, Quảng Ninh. Dù không nắm giữ chức vụ nào cụ thể tại chùa Ba Vàng nhưng bà thường xuyên xuất hiện tại các buổi tọa đàm và trong các tài liệu tuyên truyền của nhà chùa.
Ba Lan là một trong những quốc gia ở châu Âu luôn phải dè chừng Nga. Nga bắt đầu xâm chiếm lãnh thổ Ba Lan từ năm… 981. Các cuộc chiến giành – giữ lãnh thổ, chủ quyền diễn ra liên tục. Ba Lan nhiều lần bị đặt dưới ách thống trị của Nga, thậm chí xứ sở này từng bị xóa tên trên bản đồ châu Âu vào cuối thế kỷ thứ 18. Nhiều thế hệ Ba Lan dùng máu để giữ chủ quyền, giành độc lập từ Nga nhưng “ác mộng Nga” cho quốc gia, dân tộc chưa dừng.
Chính phủ Pháp phải làm gì sau vụ biểu tình bạo động lần thứ 18 ? Quân đội Algéri chuẩn bị nắm quyền ? Vì sao nhà độc tài Kazakhstan bất ngờ từ chức ? Châu Âu có nên thụ động trước chính sách bá quyền kinh tế của Trung Quốc hay không ? Đây là một số chủ đề lớn trên báo Pháp hôm nay. Trước hết, chuyến công du châu Âu của chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình được các báo đưa tin với nhiều lo âu : "Bắc Kinh cái gì cũng mua", Libération lưu ý.
Tổ Quốc không phải của riêng của một ông bộ trưởng. Tổ Quốc không phải của riêng của một Chính phủ. 1. Nhà cầm quyền Trung Quốc chiếm đất của ta, chiếm biển đảo của ta, đâm chìm thuyền ngư dân ta, tội không dung tha, đã không liệt vào kẻ thù mà lại bang giao láng giềng hữu nghị là chúng ta đã quá nhân văn, không việc gì phải ưu đãi cho Trung Quốc.
Bảo Trợ