Venezuela – Câu chuyện cảnh giác về ‘ngoại giao bẫy nợ’ của Trung Quốc

23 Tháng Hai 20192:30 CH(Xem: 405)

Trung Quốc đã rót những khoản tiền khổng lồ vào Venezuelathông qua các giao dịch dầu và cơ sở hạ tầng, theo cái mà Bắc Kinh gọi là “mối quan hệ cùng có lợi”, nhưng không ngờ quốc gia Nam Mỹ này lại lâm vào khủng hoảng trầm trọng vì suy thoái kinh tế.
tcb china venezuelaTổng thống Venezuela Nicolas Maduro và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Đại lễ đường nhân dân ở Bắc Kinh vào ngày 7/1/2015. (Ảnh: Andy Wong-Pool / Getty)

Theo Times Now News (TNN), Trung Quốc và Venezuela có vẻ giống như là những đồng minh thân cận: một bên là nhà nhập khẩu dầu thô hàng đầu thế giới và một bên là nước sở hữu trữ lượng dầu lớn nhất thế giới.

Tuy nhiên, trong những năm nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Nicolas Maduro, Venezuela rơi vào khủng hoảng trầm trọng, suy thoái kinh tế và siêu lạm phát, trong khi hàng triệu người dân thiếu hụt các nhu yếu phẩm cơ bản như thực phẩm và thuốc men. Cuộc khủng hoảng cũng đi kèm với sản lượng dầu thô giảm xuống mức thấp nhất trong ba thập kỷ.

Tổng thống Maduro đối mặt với làn sóng biểu tình từ người dân yêu cầu ông từ chức, sau khi ông tuyên bố trúng cử nhiệm kỳ thứ 2 trong một cuộc bỏ phiếu năm 2018 bị chỉ trích rộng rãi là gian lận và các đối thủ của ông bị cấm tham gia tranh cử. Ngày 10/1/2019, ông Maduro tuyên bố nhậm chức nhiệm kỳ thứ 2 trong sự chối bỏ của nhiều nước trên thế giới. Gần 2 tuần sau, Chủ tịch Quốc hội Venezuela Juan Guaido tuyên bố ông là tổng thống lâm thời của đất nước thay thế Maduro cho tới khi tổ chức một cuộc bầu cử tổng thống tự do, dân chủ.

Hàng chục quốc gia đã bày tỏ ủng hộ đối với Tổng thống lâm thời Juan Guaido, trong khi ông Maduro tiếp tục nhận được ủng hộ từ một số quốc gia đồng minh truyền thống, trong đó có Trung Quốc. 

“Câu chuyện của Venezuela là một câu chuyện quan trọng”, bà Margaret Myers, giám đốc Chương trình Châu Á & Mỹ Latinh tại Đối thoại Liên Mỹ, một nhóm chuyên gia cố vấn có trụ sở tại Hoa Kỳ cho biết, theo TNN.

“Các quốc gia khác trong khu vực thường coi Venezuela như một câu chuyện cảnh giác khi xác định mối quan hệ hợp tác với Trung Quốc.”

blank
Nhiều người Venezuela phải kiểm ăn trong bãi rác khi quốc gia một thời giàu có nhất Nam Mỹ chìm trong khủng hoảng và siêu lạm phát (Ảnh: Roland Hoskins)

Theo TNN, tình hình hiện nay cũng thu hút nhiều sự chú ý vào dự án “Vành đai và Con đường” trị giá 1 nghìn tỷ USD của Bắc Kinh, một tham vọng của Trung Quốc nhằm cung cấp các khoản vay hoặc đầu tư vào cơ sở hạ tầng và các dự án khác trên một loạt quốc gia. Các nhà phê bình nói rằng dự án làm các quốc gia phải gánh chịu các khoản nợ mà họ không thể trả, dẫn tới tăng ảnh hưởng của Trung Quốc đối với họ.

“Bằng cách đóng vai trò trung tâm như vậy ở Venezuela, Trung Quốc đã cung cấp bằng chứng cho lập luận của chính phủ Hoa Kỳ rằng tài chính của Bắc Kinh làm cho nạn tham nhũng trở nên tồi tệ hơn và khiến những đối tượng đi vay ở thị trường mới nổi rơi vào bẫy nợ”, theo ông Benjamin Gedan, cố vấn cao cấp của Chương trình Mỹ Latinh của Trung tâm Wilson.

Thiếu tiền

Theo Tân Hoa Xã, Trung Quốc bắt đầu cho Venezuela vay tiền hơn một thập kỷ trước, đạt đến đỉnh điểm vào năm 2010 khi Ngân hàng Phát triển Trung Quốc được nhà nước hậu thuẫn cung cấp 20 tỷ đô la cho các khoản vay với lãi suất thấp. Cùng năm đó, nhà lãnh đạo đương thời của Venezuela, Hugo Chavez, đã công bố gói đầu tư trị giá 16 tỷ USD từ Trung Quốc liên quan đến nhiều thỏa thuận năng lượng, được đảm bảo trả nợ bằng tài nguyên dầu dồi dào của đất nước.

Việc tăng các chuyến hàng dầu đến Trung Quốc cũng hoàn thành mục tiêu chính trị của ông Chavez –  giảm phụ thuộc vào hoạt động mua dầu của nước Mỹ. Sau khi ông Chavez qua đời vào năm 2013, ông Maduro được bổ nhiệm là người người kế vị. Do giá dầu thế giới sụt giảm một năm sau đó, Venezuela bị chôn vùi dưới 150 tỷ đô la nợ nước ngoài, trong đó khoảng 20 tỷ đô la là của Trung Quốc.

Thay vì hợp tác nhiều hơn với các tổ chức tài chính quốc tế, các công ty dầu khí khác và tuân thủ các thông lệ của họ, về cơ bản, các nhà lãnh đạo Venezuela đã từ chối họ và quay sang Nga và Trung Quốc, theo ông Matt Ferchen, một học giả của Trung tâm Chính sách Toàn cầu Carnegie-Tsinghua.

blank
Chủ tịch Tập Cận Bình trong một chuyến tới Venezuela hồi năm 2014. (Ảnh: XINHUA/ZUMA PRESS)

Trung Quốc đã tạo điều kiện cho “Venezuela đưa ra những quyết định yếu kém, đặc biệt là sau hậu quả của cuộc khủng hoảng tài chính … khi mà Venezuela có khi đã phải đi theo một hướng khác”, ông nói.

“Các khoản vay của Trung Quốc cho Venezuela đã đặt ra ít điều kiện và ít ràng buộc trách nhiệm”, theo bà Myers của tổ chức Đối thoại Liên Mỹ (Inter-American Dialogue), bà cho rằng tăng tốc cho vay có thể dẫn đến việc lạm dụng tiền.

Bà nói: “Ở Venezuela, hàng tỷ đô la đã được sử dụng cho các dự án có động cơ chính trị hoặc đã biến mất hoàn toàn trong một số trường hợp”.

 Dấu hiệu cảnh báo

Trung Quốc đã giảm bớt dòng tiền cho vay vì lo ngại về sản lượng dầu suy giảm của Venezuela và khả năng trả nợ của quốc gia Nam Mỹ này. Báo cáo của Đối thoại Liên Mỹ cho biết Venezuela đã không nhận được tài trợ từ các ngân hàng “chính sách” thuộc kiểm soát của chính quyền Trung Quốc vào năm 2017, mặc dù họ đứng đầu danh sách được nhận tiền vay của Trung Quốc trước đó.

Trung Quốc đã thể hiện dấu hiệu sẵn sàng hợp tác với bất cứ ai lãnh đạo Venezuela, và Tổng thống lâm thời Guaido có thể sẽ không đủ khả năng để xa lánh một Trung Quốc với hầu bao lớn, theo TNN. Ông Guaido nói đầu tháng 2 rằng ông sẽ tôn trọng các cam kết của Venezuela với Trung Quốc nếu ông nắm quyền kiểm soát hoàn toàn. Nhưng các nhà phân tích cảnh báo rằng không có gì là chắc chắn.

blank
Chủ tịch Quốc hội Venezuela kiêm tổng thống lâm thời được nhiều nước ủng hộ, ông Juan Guaido vẫy tay với những người ủng hộ, trong khi đứng cạnh vợ và bế con gái 20 tháng tuổi (Ảnh: Twitter)

Cuộc khủng hoảng chính trị “có thể làm mất khả năng giao hàng dầu cho Trung Quốc từ Venezuela, gây trở ngại cho các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc đang hoạt động tại Venezuela, và cuối cùng là mang lại quyền lực cho các nhà chức trách mới của Venezuela, những người có thể thoái thác các khoản vay trị giá hàng tỷ đô la từ Trung Quốc”, ông Gedan nhận định.

Thực vậy, có một số thỏa thuận cơ sở hạ tầng được hỗ trợ bởi Trung Quốc đã bị đình trệ hoặc bị hoãn lại.

Vào tháng 10, Sierra Leone đã loại bỏ các kế hoạch xây dựng sân bay trị giá 400 triệu đô la do Trung Quốc xây dựng, gọi đó là “lãng phí”. Tháng trước Malaysia đã đình chỉ một dự án đường sắt do Trung Quốc hậu thuẫn trị giá hàng tỉ đô la được phê duyệt bởi chính phủ tham nhũng trước đây, với lý do chi phí cao.

“Có vẻ như Trung Quốc thực sự tin tưởng và muốn người khác tin rằng: Là một quốc gia đang phát triển, Trung Quốc hiểu và quan tâm đến mối bận tâm của các nước đang phát triển khác”, ông Ferchen nói.

“Và rõ ràng là các nước đang phát triển mà Trung Quốc đã xây dựng mối quan hệ hợp tác đặc biệt ấy, hiện phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng tồi tệ về chính trị, kinh tế và nhân đạo – và Trung Quốc thì không làm gì cả.”

Hoa Minh DKN

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Nhiều người Việt thở phào khi chỉ có các doanh nghiệp của “ta” đầu tư và thi công đoạn cao tốc từ Cam Lộ (Quảng Trị) đến La Sơn (Thừa Thiên – Huế). Đoạn cao tốc Cam Lộ - La Sơn dài khoảng 100 cây số là 1/11 đoạn cao tốc cần thi công để hoàn tất tuyến cao tốc chạy suốt từ Bắc vào Nam. Theo chính phủ thì hệ thống công quyền sẽ dùng ngân sách đầu tư 3/11 đoạn góp phần cấu thành cao tốc Bắc Nam, 8/11 đoạn còn lại sẽ được thực hiện theo hình thức BOT.
Chủ Nhật, 22/09/2019, Narendra Modi và Donald Trump, tay trong tay đến đồng chủ trì một cuộc mít-tinh tại Houston, bang Texas, quy tụ hơn 50.000 người Mỹ, đa phần gốc Ấn Độ. Một cuộc tụ tập lớn như thế để chào mừng một lãnh đạo nước ngoài là hiện tượng hiếm có trên đất Mỹ. Thế nhưng theo nhận xét của nhà báo Renaud Girard, trong mục Ý kiến báo Le Figaro (24/09/2019), sự kiện cho thấy rõ một thực tế địa chính trị mới : Sự trỗi dậy của một trục chiến lược giữa một nền dân chủ đông dân nhất và một nền dân chủ lâu đời nhất của thế giới. Vậy « trục chiến lược mới Washington – Dehli » được hình thành để làm gì ? Ông Renaud Girard giải thích.
Hơn 80 ngày sục sạo quanh Tư Chính, hôm 18/9/2019 Bắc Kinh leo thêm một nấc thang mới, đòi đuổi Việt Nam ra khỏi vùng EEZ của mình. Mãi 4 ngày sau, Hà Nội mới “thỏ thẻ” đề nghị Bắc Kinh đừng gây thêm phiền hà ở Biển Đông. Người dân liệu có lý do để tin rằng, đây đúng là trò toa rập giữa bọn cướp nước và một bộ phận rắp tâm dâng biển đảo cho Tàu? -
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Cảnh Sảng hôm 18/9 nói Trung Quốc có chủ quyền đối với quần đảo Trường Sa, quyền chủ quyền và tái phán đối với vùng nước ở Bãi Tư Chính trong khu vực quần đảo Trường Sa. Trung Quốc cũng đồng thời yêu cầu Việt Nam lập tức dừng các hoạt động mà họ gọi là vi phạm đơn phương để lập lại sự yên tĩnh của vùng nước này. Ông Cảnh Sảng nói với các phóng viên rằng: “Kể từ tháng 5 năm nay, phía Việt Nam đã đơn phương thực hiện ...
Chưa tới 6.000 trong số 4,5 triệu người Việt hải ngoại, hay chỉ hơn 0,1%, còn muốn giữ quốc tịch nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam, công nhận Hà Nội làm đại diện cho họ và gia đình. Người Việt tiếp tục bỏ nước ra đi, đảng viên cộng sản muốn diễn biến hòa bình, dân thì nghèo, xã hội khủng hoảng, đất nước đối mặt với chiến tranh, nếu có một cuộc trưng cầu dân ý chắc có tới 99,99% người Việt muốn thay đổi thể chế. Nhưng tại sao đến 99,99% muốn có tự do mà tình trạng chính trị tại Việt Nam vẫn như cũ.
gồm bốn phần cơ bản và mỗi điểm là một nguyên tắc của logic quyền lực: Trời trao cho vị quân vương quyền lực (tính chính danh) Trời chỉ có một nên Đất chỉ có một thiên tử (tính duy nhất); Vua sống đạo đức thuận mệnh trời thì được cầm quyền (tính luân lý); Quyền làm vua không giới hạn vào một triều đại (tính liên tục).
Họ tưởng họ đưa những vấn đề như thế thì xã hội thấy là họ cũng đang có chủ trương tìm đến trí thức, đến những người yêu nước không phải cộng sản. Đấy chỉ là dân túy, là mị dân thôi. Vấn đề hiện nay là họ có dám đối thoại với các trí thức trong và ngoài nước đang đau đáu về vấn đề sửa đổi cái chế độ này để nó bớt tham nhũng, bớt độc tài, bớt tàn ác với dân, hay không?” Vấn đề hiện nay là họ có dám đối thoại với các trí thức trong và ngoài nước đang đau đáu về vấn đề sửa đổi cái chế độ này để nó bớt tham nhũng, bớt độc tài, bớt tàn ác với dân, hay không? - Nhà nghiên cứu Nguyễn Khắc Mai Ông nói thêm rằng, ngay cả những nhân vật trong triều đình hoặc những nhân vật trí thức cao cấp một thời mà họ thuyết phục được thì sau này họ cũng loại trừ, cũng gạt bỏ mà thôi.
WASHINGTON, D.C. (NV) – Tự tin, bản lĩnh, thông minh, sử dụng tiếng Anh lưu loát, và nhất là tinh thần Hồng Kông thể hiện rõ trong từng câu chữ, đó là những gì mà Joshua Wong, Denise Ho và Sunny Cheung thể hiện trong buổi điều trần tại Quốc Hội Mỹ sáng Thứ Ba, 17 Tháng Chín. Có mặt với vai trò nhân chứng của thực trạng hiện tại và cả tương lai của Hồng Kông là anh Joshua Wong (Hoàng Chi Phong), lãnh đạo phong trào Dù Vàng, tổng thư ký đảng Demosito; ca sĩ Denise Ho (Hà Vận Thi); anh Sunny Cheung, phát ngôn viên phái đoàn quốc tế vụ giáo dục đại học
“Tôi đã 41 năm theo Đảng và Nhà nước rồi, bây giờ ngoảnh lại thấy dân tộc này cái gì cũng tụt lùi, nguyên nhân tại đâu? Nguyên nhân là chúng ta không có dân chủ, nguyên nhân là Đảng Cộng sản duy trì sự độc tài!..” Blogger Bà Đầm Xòe, còn được biết với tên là nhà báo độc lập Phạm Thành ở Hà Nội, nói với VOA.
Bạn đọc nhận xét “biết người, biết ta” nên không thể hy vọng vào thay đổi chính trị tại Việt Nam. Quả đúng nếu xem “ta” chỉ gồm vài tổ chức đấu tranh èo uột, chia năm xẻ bảy, chẳng ai phục ai,… còn cộng sản nắm quân đội, công an, nhân lực, tài lực đất nước. Nhưng nếu biết “ta” gồm những người cấp tiến muốn thay đổi chính trị, muốn hướng đến tự do, còn “người” là thành phần bảo thủ kềm hãm thay đổi thì rõ ràng một cuộc cách mạng cấp tiến đang diễn ra tại Việt Nam. Bài viết này giúp trả lời 2 câu hỏi của bạn đọc J. Trần: (1) Ai là người đi tiên phuông (tiên phong cách mạng)? và (2) Vũ khí nào tốt nhất để đi tiên phuông (tiên phong cách mạng)?
Bảo Trợ