Nhân quả Hiệp Định Thương Mại Tự Do Việt Nam-Châu Âu (EVFTA)

11 Tháng Hai 20194:17 CH(Xem: 151)

Nhân quả Hiệp Định Thương Mại Tự Do Việt Nam-Châu Âu (EVFTA)

Phạm Chí Dũng

blank
Thủ Tướng CSVN Nguyễn Xuân Phúc gặp Chủ tịch Nghị Viện Châu Âu Antonio Tajani vào Tháng Mười, 2018. (Hình: Tạp chí Luật Khoa)

Khó nuốt hơn hẳn

Mặc dù đã kết thúc đàm phán từ cuối năm 2015, nhưng quá trình rà soát pháp lý đối với EVFTA (Hiệp Định Thương Mại Tự Do Việt Nam-Châu Âu) đã kéo dài đến hai năm rưỡi, thay vì chỉ từ sáu tháng đến một năm đối với các hiệp định thương mại khác. Trong thời gian đó, chính quyền Việt Nam vẫn vừa “nhai lại” không chán đề nghị “EU thúc đẩy sớm thủ tục để EVFTA được ký kết và phê chuẩn,” vừa tha hồ đàn áp nhân quyền trong nước. Thậm chí vào năm 2017 là năm rộn rã các đoàn công du Châu Âu của Chủ Tịch Quốc Hội Nguyễn Thị Kim Ngân, Phó Thủ Tướng Vương Đình Huệ, và quan chức còn chưa chết đột ngột gây nghi ngờ là Chủ Tịch Nước Trần Đại Quang, đã nổ ra vụ “bắt cóc Trịnh Xuân Thanh” như một trái bom tàn phá toàn bộ hệ thống nhà nước pháp quyền của nước Đức và EU.

Chẳng quá đáng để cho rằng kể từ vụ Trịnh Xuân Thanh, không chỉ người Đức mà một phần lớn các nước Châu Âu đã thực sự được “mở mắt” về bản chất của lời tuyên rao “Việt Nam luôn quan tâm và bảo đảm quyền con người.” Cũng kể từ đó, EVFTA trở nên khó nhai nuốt hơn hẳn.

Đến Tháng Mười Hai, 2017 khi chính quyền Việt Nam hùng hổ khoe khoang bản thành tích đã tóm cổ được hơn ba chục tên phản động (chỉ những người bất đồng chính kiến và hoạt động nhân quyền) trong năm đó, một cuộc đối thoại nhân quyền giữa EU với Việt Nam đã được tổ chức tại Hà Nội mà không mang lại kết quả khả quan nào ngoài những hứa hẹn bất tận bao giờ cũng thế của Việt Nam, cộng thêm việc vài khách mời của Phái Đoàn EU tại Việt Nam bị công an trơ tráo bắt cóc.

Rốt cuộc, việc gì phải đến đã đến. Hai tháng sau đó, vào Tháng Hai, 2018, một cuộc họp của EU tại Brusells, Bỉ đã thông qua một loạt điều kiện chưa từng có: muốn vào EVFTA, Việt Nam phải ký kết 3 công ước còn lại trong tổng số 8 công ước quốc tế về lao động của Tổ Chức Lao Động Quốc Tế (ILO), trong đó đặc biệt là công ước quốc tế về quyền tự do lập hội (dành cho công đoàn độc lập), phải trả tự do cho tất cả tù nhân lương tâm cùng liên quan đến một số đòi hỏi về nhân quyền và cả vụ Trịnh Xuân Thanh.

Cùng lúc, ngành kinh tế thủy sản Việt Nam bị EU giơ “thẻ vàng” – một hình thức chế tài và trừng phạt thương mại nghiêm khắc mà nếu không tìm cách thoát khỏi sự trầm luân đó, tôm cua cá Việt Nam sẽ còn phải nhận “thẻ đỏ” và có thể hết đường vào thị trường Châu Âu.

Trong lúc đó, giới chóp bu Việt Nam vẫn như thiêu thân trong cuộc chiến nội bộ thời hậu Nguyễn Tấn Dũng và say sưa đàn áp nhân quyền mà không đếm xỉa gì đến cánh tay đưa ra với những cử chỉ biểu cảm cuối cùng của EU. Thậm chí khi Bernd Lange – Chủ Tịch Ủy Ban Thương Mại Quốc Tế Châu Âu, cơ quan có thẩm quyền rất quan trọng trong việc tham mưu EVFTA cho nghị viện Châu Âu – lặn lội đến Hà Nội vào Tháng Tám, 2018 để thuyết phục các quan chức cao cấp Việt Nam cải thiện nhân quyền, trong đó có cả cuộc gặp với Tô Lâm Bộ Trưởng Công An, ông đã chẳng nhận được bất kỳ tín hiệu hồi âm nào ngoài những lời xã giao mọc rễ đằng miệng mà một nhà ngoại giao phương Tây phải lắc đầu ngao ngán khi ẩn dụ hình ảnh “đánh đĩ cả mười phương.”

Đó cũng là cái cách mà một số quan chức cao cấp Việt ngoe nguẩy đi Châu Âu để “quốc tế vận” vào thời điểm Ủy Ban Châu Âu – cơ quan cấp dưới của Hội Đồng Châu Âu – mở một cuộc điều trần về EVFTA – nhân quyền vào Tháng Mười, 2018 tại Brusells. Nhưng bất chấp không ít ý kiến của giới nghị sĩ Châu Âu về sự cấp thiết hoãn lại việc ký kết và phê chuẩn EVFTA để Việt Nam phải có những hành động cải thiện nhân quyền một cách rõ rệt chứ không phải chỉ hứa suông, Ủy Ban Châu Âu vẫn làm tờ trình cho Hội Đồng Châu Âu để xem xét phê chuẩn EVFTA – một kết quả khá mỹ mãn mà đã khiến chuyến công du ba nước châu Âu vào thời điểm đó của Thủ Tướng Nguyễn Xuân Phúc trở thành bảng vàng chói lọi ghi nhận thành tích của ông ta, cũng như đã ghi thêm một điểm cho Phúc trên cung đường chạy đua vào cái ghế tổng bí thư của đảng CSVN tại đại hội 13 vào năm 2021.

Nhưng người tính cuối cùng lại không bằng… người khác tính.

Gieo gió ắt gặt bão

Vào giữa Tháng Mười Một, 2018 khi mọi việc đã tưởng chừng xong xuôi và giới chóp bu Việt Nam chỉ còn xoa tay chờ đón kết quả Hội Đồng Châu Âu chính thức phê chuẩn EVFTA và trình hiệp định này cho Nghị Viện Châu Âu để bỏ phiếu thông qua lần chót, chính nghị viện này đã tung ra một bản nghị quyết cứng rắn chưa từng có về dòi hỏi Việt Nam phải thỏa mãn nhiều cải thiện nhân quyền về tự do tôn giáo tự do báo chí, tự do Internet, hủy bỏ hay hoãn Luật An ninh mạng, trả tự do cho các tù nhân lương tâm, phải ký kết 3 công ước quốc tế còn lại về lao động…

Sau bản nghị quyết nhân quyền trên là một thời gian mặt hồ lặng ngắt không sủi tăm. Cả hai phía đều chờ đợi, chờ lẫn nhau. Hình thể vận động quốc tế của Việt Nam như tạm ngừng thở và giới chóp bu Hà Nội giương mắt nhìn về phía châu Âu để chờ, nhưng lại không chịu làm bất cứ hành đông nào về cải thiện nhân quyền, dù chỉ là hành động nhỏ nhất hay chỉ mang tính tượng trưng.

Ngày 1 Tháng Giêng, 2019, Luật An Ninh Mạng vẫn chính thức giương nanh múa vuốt theo lịch trình mà “Tổng Chủ” Nguyễn Phú Trọng đã sắp xếp, bất chấp phản ứng của cộng đồng quốc tế và chính phủ nhiều nước phương Tây.

Trong vài tháng cuối năm 2018 đã chẳng có bất kỳ thứ gì thay đổi trên nhân dạng xấu xí của “Việt Nam luôn quan tâm và bảo đảm các quyền con người.”

blank
Cao Ủy Thương Mại EU Cecilia Malmstrom (giữa) và Bộ Trưởng Công Thương Trần Tuấn Anh (trái) tại Manila Tháng Mười, 2017. (Hình: RFA)

Đã quá rõ là từ cuộc điều trần ở Bỉ vào Tháng Mười, 2018 cho đến nay, chính thể độc đảng ở Việt Nam đã chẳng chịu làm một điều gì để cải thiện nhân quyền. Trong não trạng chủ quan cùng căn bệnh duy ý chí của chế độ chuyên quyền và một chiều này, hẳn họ vẫn cho rằng bản nghị quyết về nhân quyền của Nghị Viện Châu Âu chỉ là một thứ văn bản cho có lệ, để cuối cùng chính thể Việt Nam vẫn bỏ túi EVFTA mà chẳng phải trả cái giá đáng kể nào.

Nhưng cũng đã quá rõ là chính vì nguyên do rất chính yếu trên mà Cộng Đồng Châu Âu đã không cho phép Ủy Ban Châu Âu ký EVFTA với Việt Nam, cho dù bản thảo của hiệp định này đã khá đầy đủ và nằm sẵn trên bàn chỉ chờ ký.

Ngay cả chuyến công du của nữ phó Chủ Tịch Nghị Viện Châu Âu – bà Heidi Hautala – đến Hà Nội vào tuần đầu tiên của năm 2019 cũng chẳng hé ra chút hy vọng nào cho chính thể Việt Nam: trong lúc Chủ Tịch Quốc Hội Việt Nam Nguyễn Thị Kim Ngân lại một lần nữa “mong muốn trên cương vị của mình, phó chủ tịch sẽ ủng hộ và thúc đẩy EP sớm phê chuẩn EVFTA khi được ký kết,” bà Heidi Hautala đã chẳng hé môi bất cứ từ nào về bản hiệp định phải được đánh đổi bằng quyền con người này.

Trong khung cảnh lặng như tờ đó, một chút hy vọng mà Hà Nội ngầm ngấm xúc tiến chỉ còn là thúc đẩy giới doanh nghiệp châu Âu có văn phòng ở Việt Nam tác động vào nghị trường Châu Âu để Hội Đồng Châu Âu sớm mở một cuộc họp thông qua EVFTA.

Cuộc họp đó cuối cùng đã tới vào Tháng Giêng, 2019, trễ gần hai tháng so với dự liệu của cả hai bên.

Nhưng một lần nữa, việc gì phải đến đã đến. Ngay sau khi tin tức về EVFTA bị EU quyết định hoãn lại việc phê chuẩn lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội và trong dư luận (trừ mặt báo nhà nước) vào ngày 24 Tháng Giêng, 2019, một số nguồn tin từ nội bộ đảng CSVN đã xác nhận tâm trạng chung của giới lãnh đạo cao cấp là bị bất ngờ và thất vọng đến mức “mặt cứ thượt ra” mà không biết phải nói gì.

Quyết định hoãn EVFTA của Hội Đồng Châu Âu là bằng chứng rõ ràng nhất cho tới nay về việc Liên Minh Châu Âu không còn đáng bị xem là yếu thế và nhu nhược trong con mắt của chính quyền Hà Nội, và quyết định này là sự tuân thủ một cách triệt để và kiên định tinh thần bản nghị quyết nhân quyền của Nghị Viện Châu Âu ban hành vào giữa Tháng Mười Một, 2018.

Ngay cả Bernd Lange – Chủ Tịch Ủy Ban Thương Mại Quốc Tế của Quốc Hội EU và là người được xem là hiền hòa, giờ đây cũng phải quyết liệt: “Nếu không có tiến bộ nào về nhân quyền, và đặc biệt là quyền của người lao động, thì sẽ không có bất cứ hiệp định nào được Quốc Hội Châu Âu thông qua hết.”

Hẳn là đến lúc này, giới chóp bu Việt Nam đã phải “sáng mắt sáng lòng”: rõ là EVFTA cũng có luật nhân quả. Kẻ nào gieo gió ắt phải gặt bão.
 Phạm Chí Dũng - NV

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Như thông lệ, tuần báo Anh The Economist dành trang bìa cho thời sự quốc tế. Trong số ghi ngày 23/02/2019, tờ báo tập trung trên Trung Quốc trong bối cảnh phải đối phó với cuộc chiến tranh thương mại do Mỹ khởi động.Đáng lưu tâm tuy nhiên là bài phân tích về Thượng Đỉnh Trump-Kim sắp diễn ra ở Hà Nội.
Trung Quốc đã rót những khoản tiền khổng lồ vào Venezuela thông qua các giao dịch dầu và cơ sở hạ tầng, theo cái mà Bắc Kinh gọi là “mối quan hệ cùng có lợi”, nhưng không ngờ quốc gia Nam Mỹ này lại lâm vào khủng hoảng trầm trọng vì suy thoái kinh tế.
Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un sắp gặp lại Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump trong hội nghị thượng đỉnh lần thứ hai tại Hà Nội. Và khi Bắc Hàn có vẻ như sắp bước ra khỏi vòng cô lập và hòa nhập với thế giới, thì một câu hỏi đặt ra là phải làm gì đối với những nhà ngoại giao cấp cao Bắc Hàn đã đào tẩu?
Chuyên gia Bùi Mẫn Hân gần đây đặt câu hỏi là liệu Trung Quốc có sẽ để cho dự án Vành đai Con đường chết một cái chết lặng lẽ. Vành đai Con đường là sáng kiến đầu tư rộng lớn, đầy tham vọng của Trung Quốc, do Chủ tịch Tập Cận Bình đề ra với mục đích kéo thế giới lại gần và biến quốc gia này thành trung tâm chính trị và kinh tế của hơn 60 quốc gia trong vòng quét của dự án.
Đảng và nhà nước Cộng sản Việt Nam đã chu toàn nghĩa vụ bề tôi trung thànhvớiTrung Cộng sau 40 năm chiến tranh biên giới 1979-2019. Bằng chứng này được thể hiện qua 3 hành động : Thứ nhất, Tuyên giáo của đảng không lên lịch, ra đề cương tuyên truyền và chỉ thị tổ chức kỷ niệm cấp nhà nước như đã làm đối với “kỷ niệm 40 năm Ngày Chiến thắng chiến tranh, bảo vệ biên giới Tây Nam và cùng quân dân Campuchia chiến thắng chế độ diệt chủng Pol Pot (7/01/1979 - 7/01/2019).”
thật ngạc nhiên là chính đảng Dân chủ từng ủng hộ ông Obama xây tường và chi 40 tỷ USD để bảo vệ biên giới, nay lại phản bác việc xây tường của Tổng thống Trump, thậm chí bà Pelosi còn tỏ ra mỉa mai khi cam kết chỉ chi 1 USD cho bức tường và đề xuất “xén cỏ cũng sẽ giải quyết được vấn đề”.
Trên vietnamnet.vn, Giáo Sư Sử học Phạm Hồng Tung, Trường Đại Học Khoa học Xã hội và Nhân văn, cho biết Việt Nam lâu nay đã “gạt quá khứ” sang một bên nên sách giáo khoa Lịch sử gói gọn 4 câu, 11 dòng ở lớp 12, báo chí lại ít nhắc đến Chiến tranh biên giới Việt – Trung. Trung cộng thì vẫn tiếp tục tuyên truyền “chiến tranh phản kích chống Việt Nam để tự vệ” và trừng phạt “tiểu bá” Việt Nam vong ân bội nghĩa, tay sai của Liên Xô.
Một họa sĩ kỳ cựu nói với BBC rằng việc TP HCM dự định tu sửa, thay tượng Trần Hưng Đạo cũng như các tượng khác được dựng trước 1975 “là để xóa ký ức Sài Gòn”. Dư luận hôm 19/2 tiếp tục xôn xao chuyện chiếc lư hương dưới chân tượng Trần Hưng Đạo bị cẩu và việc TP HCM loan báo sắp tu sửa tượng Trần Hưng Đạo và tượng Thánh Gióng. “Hai tượng đài này được xây dựng từ trước năm 1975 bằng bê tông cốt thép là chất liệu không bền vững, đến nay đã xuống cấp, Sở Văn hóa và Thể thao TP HCM kiến nghị Ủy ban Nhân dân thành phố tu sửa, tôn tạo và đã được chấp thuận,” báo Tuổi Trẻ viết.
Không tồn tại một xã hội thuần túy, chỉ tồn tại một xã hội sinh thái. Mọi quan điểm phát triển (kinh tế, chính trị, văn hóa) sẽ đổ vỡ nếu như chúng không xuất phát từ quan điểm xã hội sinh thái. Cả ‘núi’ các văn bản pháp lý về bảo vệ môi trường Ngày 12/10/1992, Bộ Khoa học, Công nghệ và Môi trường được thành lập. Năm 1993, Luật Bảo vệ môi trường đầu tiên, số 29-L/CTN được Quốc hội khoá IX thông qua ngày 27/12/1993, có 7 chương và 55 điều.
Hôm thứ Hai (11/2) Hoa Kỳ đã phái hai tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường đi vào khu vực 12 hải lý của Đá Vành Khăn, thuộc quần đảo Trường Sa, động thái mới nhất thể hiện quan điểm nhất quán của chính quyền Trump đối với vấn đề tự do hàng hải ở Biển Đông. Sự kiện này diễn ra trong bối cảnh Mỹ và Trung Quốc đang tiếp tục các vòng đàm phán căng thẳng về thương mại, đồng thời, Tổng thống Trump sắp có cuộc gặp với lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un vào cuối tháng này tại Việt Nam, quốc gia có tuyên bố chủ quyền tại Biển Đông. Suốt hai nhiệm kỳ với chính sách mềm mỏng của cựu Tổng thống Barack Obama, Trung Quốc đã tăng cường hoạt động chiếm đóng và xây dựng phi pháp các tiền đồn trên Biển Đông, trong đó có Đá Vành Khăn. Tuy nhiên, kể từ khi Tổng thống Trump tiếp quản Nhà Trắng, mọi thứ đã dần trở nên khó khăn hơn với Bắc Kinh. Trái ngược với người tiền nhiệm Obama, chiến lược của chính quyền Trump là duy trì sự hiện diện ở Biển Đông thường xuyên đến mức điều đó không còn là tin tức đ
Bảo Trợ