VN: 'Bảo trợ chính trị' đang gây nguy hại cho chế độ?

22 Tháng Tư 201811:11 CH(Xem: 199)

VN: 'Bảo trợ chính trị' đang gây nguy hại cho chế độ?

TBT Đảng Cộng sản Nguyễn Phú Trọng
Ban lãnh đạo Việt Nam đang tỏ cho thấy có 'quyết tâm cao' trong chống tham nhũng và chỉnh đốn đảng, những liệu còn có những thách thức nào đặt ra?

Đảng Cộng sản Việt Nam đang đẩy mạnh chiến dịch chống tham nhũng, một số vụ án được khởi tố, nhiều lãnh đạo bị Đảng kỷ luật, nhiều cá nhân bị đưa ra xét xử, tuy nhiên tội tham nhũng đã không được chỉ đích danh.

Trong nhiều vụ xét xử, phần lớn các bị cáo nguyên là các cán bộ đảng hay lãnh đạo các các tập đoàn nhà nước bị tuyên với tội danh 'cố ý làm trái các quy định pháp luật làm thất thoát tài sản nhà nước, gây hậu quả nghiêm trọng'.

Câu hỏi đặt ra là tại sao nhiều vụ việc đã diễn ra trong nhiều năm trước, nay mới bị khởi tố, điều tra và xét xử? Phải chăng có sự 'chống lưng','bao che' từ các thế lực nào đó?

 

Hiện tượng này gọi là chủ nghĩa bảo trợ. Đó là sự trao đổi phiếu bầu và ủng hộ chính trị để đổi lấy lợi ích cá nhân. Nghĩa là kiểu quan hệ trong đó những người có thế lực bảo trợ cho những người dưới quyền hoặc có liên quan để có được ủng hộ chính trị, chẳng hạn qua lá phiếu, còn người được bảo trợ nhận được lợi ích cho bản thân, như ân huệ, hàng hóa, dịch vụ.

Chủ nghĩa bảo trợ tạo ra các nhóm lợi ích và có liên hệ với tham nhũng. Tham nhũng do tha hóa quyền lực bởi một số nguyên nhân cơ bản, trong đó có sự bảo trợ chính trị. Nhận diện các hình thức bảo trợ và làm rõ bản chất của hiện tượng này, không những sẽ giải nghĩa thực chất chiến dịch chống tham nhũng, mà còn gợi mở nhìn nhận về những nỗ lực củng cổ tổ chức đảng và cải tổ bộ máy nhà nước hiện nay.

thăngBản quyền hình ảnhVIETNAM NEWS AGENCY/AFP/GETTY IMAGES
Image captionÔng Đinh La Thăng bị tuyên 13 năm tù trong phiên xử kết thúc hôm 22/1/2018

Chủ nghĩa bảo trợ được cho là hiện tượng nội sinh trong quá trình tiến đến nhà nước hiện đại. Tuy nhiên, hiện nay nó thách thức sự lãnh đạo tuyệt đối của Đảng cộng sản (CS). Đảng đang nỗ lực loại bỏ nó.

'Loại khỏi cuộc chơi?'

Nguyên tắc sống còn trong hoạt động của Đảng CS là tập trung quyền lực. Ai thách đố nguyên tắc này sẽ bị loại khỏi cuộc chơi.

Những lãnh đạo vi phạm nguyên tắc này được xử lý nội bộ đảng, không công khai. Lịch sử đảng ghi nhận những cá nhân như Hoàng Văn Hoan, Trần Xuân Bách, Nguyễn Hà Phan là những nguyên ủy viên Bộ chính trị (BCT) bị xử lý kỷ luật đảng.

Tuy nhiên, hiện nay nguyên ủy viên BCT Đinh La Thăng không chỉ bị đảng kỷ luật mà còn bị đưa ra xét xử trước tòa ở hai vụ án với tội danh cố ý làm trái gây hậu quả nghiêm trọng với hai bản án là 13 và 18 năm tù giam.

Hai phiên tòa xử sơ thẩm bị cáo Thăng tương đối công khai. Bị cáo nhiều lần kêu oan với các lý do, trong đó cho rằng không thể thực hiện hành vi đó nếu không có chủ trương, và tiếp tục kháng cáo lên tòa cấp cao hơn.

Bốn năm trước, năm 2014, tại Hội nghị trung ương 6 khóa 11 của Đảng BCT nhất trí kỷ luật Nguyên thủ tướng hai nhiệm kỳ 2006-2016, song hơn 70% số ủy viên Ban chấp hành trung ương (BCHTƯ) không đồng ý.

Tại sao không thể kỷ luật người mà Đảng 'phân công' 'phân quyền'? Truyền thống đoàn kết, thống nhất trong Đảng đã bị thách thức? Sự đồn đoán về phe phái, phe đảng, phe chính phủ từ 'lề trái' có thể chỉ là suy đoán?

Chủ nghĩa bảo trợ đang lan rộng ở các cấp các ngành và lĩnh vực, gây nguy hại cho sự tồn vong chế độ.

Tướng Phan Văn VĩnhBản quyền hình ảnhREUTERS
Image captionTướng Phan Văn Vĩnh bị bắt và khởi tố hôm 6/4/2018 liên quan tới một vụ án cờ bạc quy mô lớn

Những kết luật kỷ luật đảng và các vụ án được khởi tố gần đây giải thích rõ hơn hiện tượng này. Đằng sau các bản án đều có dấu ấn của 'sự bảo kê' dưới các hình thức khác nhau của các cán bộ lãnh đạo:

Nguyên bộ trưởng Bộ Công thương bị kỷ luật do sai phạm trong quy trình bổ nhiệm cán bộ; Trong 'vụ Mobifone mua AVG', theo kết luận của Thanh tra Chính phủ, đã có nhiều lãnh đạo tại một số bộ có sai phạm, gây thất thoát tài sản nhà nước lên đến gần 7000 tỷ đồng;

Nguyên các tướng công an như cựu tổng cục trưởng cảnh sát và cục trưởng Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao… tổ chức, bảo kê cho mạng lưới đánh bạc lớn online; Điều tra mở rộng vụ án 'Vũ nhôm' phát hiện đường dây bảo kê, trong đó khởi tố cựu Phó tổng cục trưởng Tổng cục tình báo, hai đời nguyên chủ tịch tỉnh Đà Nẵng trong thời kỳ 2006 - 2014, và nguyên bí thư Đà Nẵng đã bị cách chức vào cuối năm 2017;

Các lãnh đạo cấp địa phương 'bảo trợ' cho các quan hệ thân hữu, con cháu, họ hàng, như Quảng Nam, Hà Giang, Hà Nội, Đắc Lắc…; Cán bộ cấp phường bảo kê cho các hàng quán vỉa hè, các bãi trông xe; Các lãnh đạo ngân hàng, doanh nghiệp nhà nước, và đơn vị công lập được bảo trợ vì lợi ích kinh tế…

'Có đi và có lại'

Quy tắc cơ bản của chủ nghĩa bảo trợ là 'lòng tốt có đi có lại'. Lợi ích cá nhân vốn là bản chất của chủ nghĩa bảo trợ, và trong thời kỳ chuyển đổi sang kinh tế thị trường nó sẽ mạnh hơn và lấn át các chính sách, quy định hiện hành của đảng và nhà nước.

Getty ImagesBản quyền hình ảnhGETTY IMAGES
Image captionÔng Trần Quốc Vượng (trái) là người ký cả Quy định 102 lẫn Văn bản 04 hướng dẫn thi hành "xử lý kỷ luật đảng viên có vi phạm"

Sự bảo trợ làm suy yếu năng lực nhà nước. Bộ máy công quyền đang phình to khiến Đảng cải cách mạnh hơn bộ máy cán bộ, công chức. Những động thái tức thì, cấp thiết để tập trung quyền lực đã được thực thi. Đảng đã kịp thời 'bịt' lỗ hổng này bằng việc ban hành và thực hiện các quyết định định liên quan đến quy trình kỷ luật và bổ nhiệm, giới thiệu cán bộ đảng ứng cử, … Các đề án về tổ chức, xây dựng đảng, quy hoạch cán bộ cấp chiến lược, cải cách bộ máy đang được khởi động. Phải chăng đề án cải tổ Bộ Công an đang là lựa chọn khởi đầu. Với những nỗ lực 'nhốt quyền lực' trong 'lồng pháp luật, cơ chế' Đảng đang chủ trương cải cách theo phương châm 'ổn định chính trị', xã hội và thay đổi từ từ.

Hệ thống chính trị hiện hành có đặc trưng là quyền lực tập trung cao, thiếu cơ chế giám sát hữu hiệu, các cán bộ lãnh đạo đảng, nhà nước chi phối các hoạt động phân phối tài nguyên và nguồn lực công. Bởi vậy các quan hệ bảo trợ chính trị và kinh tế dễ dàng xuất hiện ở cả hai phía: người bảo trợ và người được bảo trợ. Mỗi khi đạt được quyền lực chính trị, người bảo trợ thích ứng với hệ thống thứ bậc để củng cố địa vị của chính mình, gia đình và bạn bè. Những người được bảo trợ tìm được lợi ích cá nhân để ủng hộ mối quan hệ này.

Dưới góc nhìn xây dựng thể chế, chủ nghĩa bảo trợ được hình thành và củng cố bởi những tư tưởng, lễ nghi, thậm chí là tôn giáo biện minh cho các đường dây bảo trợ hoặc các nhóm lợi ích. Nghị quyết TƯ 4 khóa 12 nhận định hiện tượng đó là 'sự thoái hóa về tư tưởng và đạo đức' của một bộ phận cán bộ đảng viên.

Ngoài ra, chủ nghĩa bảo trợ được coi là hình thức huy động chính trị hiệu quả trong những xã hội có mức thu nhập và chất lượng giáo dục thấp, quan hệ thân hữu dựa vào gia đình, bạn bè là khuynh hướng tự nhiên của con người không thể giải quyết triệt để nếu thiếu một động cơ mạnh mẽ thúc đẩy người ta hành động.

Độc tôn chính trị sẽ loại bỏ mọi lực lượng xã hội mới, kể cả tổ chức xã hội dân sự có ích cho việc tạo ra một nhà nước trong sạch, hiện đại. Đảng nỗ lực duy trì tính chính danh thông qua thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhờ thị trường khi còn thiếu những nền tảng vận hành của nó liệu có thể đưa đến một mô hình phát triển đất nước bền vững?

Quan điểm trong xây dựng thể chế rằng xã hội cần trật tự trước khi cần đến dân chủ, và sẽ tốt hơn nếu xã hội từ một chính quyền chuyên chế quá độ lên một hệ thống chính trị và kinh tế hiện đại, thay vì cố gắng thay đổi trực tiếp lên dân chủ liệu có chỗ đứng nếu phải trả giá đắt vì mất dân chủ?

Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả, một nhà phân tích về chính sách công, nguyên Chủ nhiệm Khoa Chính sách Công, thuộc Học viện Chính sách và Phát triển, Bộ Kế hoạch & Đầu tư của Việt Nam.
Theo BBC

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Ơn đảng, cả nước thành Chí Phèo J.B Nguyễn Hữu Vinh 2019-01-23 Email Ý kiến của Bạn Share In trang này hàng tháng, người nhà phạm nhân phải lẽo đẽo theo sau các phạm nhân để “thăm nuôi”. Điều rất hài hước là nhà nước bắt người dân đi tù, nhưng thân nhân phải đến thăm nuôi hàng tháng. Cũng chính vì thế, các trại tù tổ chức kinh doanh ngay trên thân phận của những người tù này bằng hình thức hạn chế thân nhân họ gửi hàng hóa, vật phẩm vào cho tù nhân, để bán hàng hóa với giá cắt cổ mà các phạm nhân phải mua từ trại để trại “Làm kinh tế” trên số tiền họ “ký gửi”.
Tại Davos, phía Mỹ tố cáo « mô hình tập trung vào Nhà nước, sự hung hăng đối với các láng giềng và chính sách đối nội độc đoán » của Trung Quốc. Le Figaro hôm nay 23/01/2019chạy tựa « Người dân Pháp tham gia vào cuộc thảo luận toàn quốc ». Libération đặt câu hỏi « Phải chọn lựa giữa đóng thuế và dịch vụ công ? ». Les Echos phân tích « Renault lật sang trang mới sau thời kỳ ông Ghosn », còn La Croix dành trang nhất cho « Những thành phố chuyển sang xanh ». Le Monde nói về « Diễn đàn Davos vào lúc toàn cầu hóa đang bị nghi hoặc ».
Cuộc chiến giữa Hoa Kỳ và Trung Cọng đã âm ỉ từ lâu trong não trạng của các lãnh tụ CS Trung Cộng, khởi sự từ Mao Trạch Đông và bùng nổ đời thứ V của vương triều đỏ : Tập Cận Bình. Phía Trung Cộng : Lợi dụng chánh sách sai lầm của nhiều trào Tổng Thống Hoa Kỳ, Trung Cộng đã cài một mạng lưới gián điệp khắp các cơ quan trọng yếu của Mỹ : Từ Ngũ giác Đài, các Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế đến các cơ quan Hành Pháp, Lập Pháp, cả đến cơ quan tối cao về chiến lược CSIS (Center for strategic and International studies) hoặc NSA( National Strategic Agency) c
Đề tài được nhiều báo Pháp ngày 22/01/2019 tập trung phân tích nhiều nhất là tình hình tăng trưởng kinh tế Trung Quốc khựng lại trong năm 2018. Les Echos trên trang nhất dành một góc chạy tựa « Tăng trưởng : Báo động Trung Hoa ». Tăng tưởng kinh tế Trung Quốc ở mức thấp nhất từ 30 năm qua. Ở trong nước, Tập Cận Bình bị chỉ trích. Ngoài thế giới, các nước lo âu. Đáng lo nhất là nguy cơ tổng thống Mỹ Donald Trump và chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ngầm thỏa thuận chấm dứt chiến tranh thương mại gây tổn hại cho các nước khác. Trên đây là những nhận định chung của các báo Pháp về tin xấu kinh tế Trung Quốc.
Một trong những “tội” lớn nhất của người dân Lộc Hưng (Tân Bình, TP. HCM) là nghèo! Quá nghèo! “Nghèo thấy thảm!” – như người ta thường nói. Khu đất của họ sẽ được tránh xa nếu họ là thành phần “cán bộ” hoặc những kẻ đủ giàu để “chạy thuốc” nhằm biến những căn biệt thự xây trái phép thành hợp pháp. Người nghèo là vấn đề xã hội không quốc gia nào không đối diện nhưng người nghèo Việt Nam không chỉ là những thân phận thiếu ăn thiếu mặc. Họ còn là tấm thảm để những bàn chân XHCN chùi xuống không thương tiếc cùng với vẻ mặt dối trá ma mãnh hất lên: “Đảng và Nhà nước luôn chăm lo cho người nghèo”!
Tóm tắt bài viết 5G là đột phá về công nghệ kết nối viễn thông, hứa hẹn mang tới nhiều bước tiến ứng dụng cho đời sống. Nhưng nó cũng là "mỏ vàng" cho những kẻ xấu, và kể cả khủng bố. Các công ty công nghệ Trung Quốc như Huawei đều phải tuân thủ luật Trung Quốc, theo đó phải để "cửa sau" cho các dịch vụ tình báo truy cập vào dữ liệu của công ty. Công nghệ không dây mới được gọi là 5G sẽ làm được nhiều thứ hơn ngoài việc giúp điện thoại di động nhanh hơn – nó sẽ liên kết hàng tỷ thiết bị, cách mạng hóa giao thông, sản xuất và thậm chí cả y học. Nó cũng sẽ tạo ra vô số cơ hội tiềm năng cho những kẻ xấu khai thác.
Trên báo Thanh Niên hôm 17/1/2019 đăng bài 45 năm “Trung Quốc cưỡng chiếm Hoàng Sa của Việt Nam: Mưu đồ độc chiếm Biển Đông” đã nêu đích danh Trung Cộng là kẻ thù xâm lược biển đảo Hoàng Sa của Việt Nam. Đây là một động thái được xem là tích cực từ phía báo chí của đảng. Tuy nhiên, sự lên tiếng này khá muộn màng, một độc giả của tờ này bình luận rằng: “Chờ đã lâu, nay mới thấy báo Thanh Niên viết, cần lên tiếng mạnh mẽ để bảo vệ chủ quyền Việt Nam” hay “cần nhiều tờ báo viết về việc này. Hoàng sa có ít người biết”.
Cách đây hơn nửa thế kỷ, Thống tướng Douglas MacArthur của Hoa Kỳ đã để lại một câu nói bất hủ: "Old soldiers never die, they just fade away" - Những người lính già không bao giờ chết, họ chỉ mờ nhạt đi. Tuy nhiên, tại Việt Nam, có những người lính trẻ đã chết, cái chết của họ không chỉ mờ nhạt đi mà còn bị xoá mờ chứng tích, bị chôn vào quên lãng. Đó là những người lính Việt Nam đã hy sinh vì Tổ quốc để bảo vệ núi rừng và biển đảo của tổ tiên.
Theo Hồi ký của Phó Đề Đốc Hồ Văn Kỳ Thoại, người trực tiếp chỉ huy hải chiến Hoàng Sa 19/1/1974: “… việc tấn công lực lượng Trung Cộng là hoàn toàn do tổng thống Nguyễn Văn Thiệu ra lịnh, không có sự đồng ý của Hoa Kỳ và không có sự giúp đỡ của Hoa Kỳ dù là nhân đạo tối thiểu như vớt người trôi trên biển cả.”
Tổng thống Thái Anh Văn chủ trương tăng cường quân bị cho Đài Loan. Phát biểu đầu năm 2019 của bà, phản ứng lại ông Tập Cận Bình, đã tạo ra hiệu ứng mạnh mẽ trong xã hội Đài Loan Từ phát biểu kỷ niệm 40 năm "Thư gửi đồng bào Đài Loan" cho đến tuyên bố của bà Thái Anh Văn, các sự kiện đầu năm 2019 làm dấy lại nỗi sợ bị 'thống nhất' với Trung Quốc ở Đài Loan.
Bảo Trợ