VN: 'Bảo trợ chính trị' đang gây nguy hại cho chế độ?

22 Tháng Tư 201811:11 CH(Xem: 151)

VN: 'Bảo trợ chính trị' đang gây nguy hại cho chế độ?

TBT Đảng Cộng sản Nguyễn Phú Trọng
Ban lãnh đạo Việt Nam đang tỏ cho thấy có 'quyết tâm cao' trong chống tham nhũng và chỉnh đốn đảng, những liệu còn có những thách thức nào đặt ra?

Đảng Cộng sản Việt Nam đang đẩy mạnh chiến dịch chống tham nhũng, một số vụ án được khởi tố, nhiều lãnh đạo bị Đảng kỷ luật, nhiều cá nhân bị đưa ra xét xử, tuy nhiên tội tham nhũng đã không được chỉ đích danh.

Trong nhiều vụ xét xử, phần lớn các bị cáo nguyên là các cán bộ đảng hay lãnh đạo các các tập đoàn nhà nước bị tuyên với tội danh 'cố ý làm trái các quy định pháp luật làm thất thoát tài sản nhà nước, gây hậu quả nghiêm trọng'.

Câu hỏi đặt ra là tại sao nhiều vụ việc đã diễn ra trong nhiều năm trước, nay mới bị khởi tố, điều tra và xét xử? Phải chăng có sự 'chống lưng','bao che' từ các thế lực nào đó?

 

Hiện tượng này gọi là chủ nghĩa bảo trợ. Đó là sự trao đổi phiếu bầu và ủng hộ chính trị để đổi lấy lợi ích cá nhân. Nghĩa là kiểu quan hệ trong đó những người có thế lực bảo trợ cho những người dưới quyền hoặc có liên quan để có được ủng hộ chính trị, chẳng hạn qua lá phiếu, còn người được bảo trợ nhận được lợi ích cho bản thân, như ân huệ, hàng hóa, dịch vụ.

Chủ nghĩa bảo trợ tạo ra các nhóm lợi ích và có liên hệ với tham nhũng. Tham nhũng do tha hóa quyền lực bởi một số nguyên nhân cơ bản, trong đó có sự bảo trợ chính trị. Nhận diện các hình thức bảo trợ và làm rõ bản chất của hiện tượng này, không những sẽ giải nghĩa thực chất chiến dịch chống tham nhũng, mà còn gợi mở nhìn nhận về những nỗ lực củng cổ tổ chức đảng và cải tổ bộ máy nhà nước hiện nay.

thăngBản quyền hình ảnhVIETNAM NEWS AGENCY/AFP/GETTY IMAGES
Image captionÔng Đinh La Thăng bị tuyên 13 năm tù trong phiên xử kết thúc hôm 22/1/2018

Chủ nghĩa bảo trợ được cho là hiện tượng nội sinh trong quá trình tiến đến nhà nước hiện đại. Tuy nhiên, hiện nay nó thách thức sự lãnh đạo tuyệt đối của Đảng cộng sản (CS). Đảng đang nỗ lực loại bỏ nó.

'Loại khỏi cuộc chơi?'

Nguyên tắc sống còn trong hoạt động của Đảng CS là tập trung quyền lực. Ai thách đố nguyên tắc này sẽ bị loại khỏi cuộc chơi.

Những lãnh đạo vi phạm nguyên tắc này được xử lý nội bộ đảng, không công khai. Lịch sử đảng ghi nhận những cá nhân như Hoàng Văn Hoan, Trần Xuân Bách, Nguyễn Hà Phan là những nguyên ủy viên Bộ chính trị (BCT) bị xử lý kỷ luật đảng.

Tuy nhiên, hiện nay nguyên ủy viên BCT Đinh La Thăng không chỉ bị đảng kỷ luật mà còn bị đưa ra xét xử trước tòa ở hai vụ án với tội danh cố ý làm trái gây hậu quả nghiêm trọng với hai bản án là 13 và 18 năm tù giam.

Hai phiên tòa xử sơ thẩm bị cáo Thăng tương đối công khai. Bị cáo nhiều lần kêu oan với các lý do, trong đó cho rằng không thể thực hiện hành vi đó nếu không có chủ trương, và tiếp tục kháng cáo lên tòa cấp cao hơn.

Bốn năm trước, năm 2014, tại Hội nghị trung ương 6 khóa 11 của Đảng BCT nhất trí kỷ luật Nguyên thủ tướng hai nhiệm kỳ 2006-2016, song hơn 70% số ủy viên Ban chấp hành trung ương (BCHTƯ) không đồng ý.

Tại sao không thể kỷ luật người mà Đảng 'phân công' 'phân quyền'? Truyền thống đoàn kết, thống nhất trong Đảng đã bị thách thức? Sự đồn đoán về phe phái, phe đảng, phe chính phủ từ 'lề trái' có thể chỉ là suy đoán?

Chủ nghĩa bảo trợ đang lan rộng ở các cấp các ngành và lĩnh vực, gây nguy hại cho sự tồn vong chế độ.

Tướng Phan Văn VĩnhBản quyền hình ảnhREUTERS
Image captionTướng Phan Văn Vĩnh bị bắt và khởi tố hôm 6/4/2018 liên quan tới một vụ án cờ bạc quy mô lớn

Những kết luật kỷ luật đảng và các vụ án được khởi tố gần đây giải thích rõ hơn hiện tượng này. Đằng sau các bản án đều có dấu ấn của 'sự bảo kê' dưới các hình thức khác nhau của các cán bộ lãnh đạo:

Nguyên bộ trưởng Bộ Công thương bị kỷ luật do sai phạm trong quy trình bổ nhiệm cán bộ; Trong 'vụ Mobifone mua AVG', theo kết luận của Thanh tra Chính phủ, đã có nhiều lãnh đạo tại một số bộ có sai phạm, gây thất thoát tài sản nhà nước lên đến gần 7000 tỷ đồng;

Nguyên các tướng công an như cựu tổng cục trưởng cảnh sát và cục trưởng Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao… tổ chức, bảo kê cho mạng lưới đánh bạc lớn online; Điều tra mở rộng vụ án 'Vũ nhôm' phát hiện đường dây bảo kê, trong đó khởi tố cựu Phó tổng cục trưởng Tổng cục tình báo, hai đời nguyên chủ tịch tỉnh Đà Nẵng trong thời kỳ 2006 - 2014, và nguyên bí thư Đà Nẵng đã bị cách chức vào cuối năm 2017;

Các lãnh đạo cấp địa phương 'bảo trợ' cho các quan hệ thân hữu, con cháu, họ hàng, như Quảng Nam, Hà Giang, Hà Nội, Đắc Lắc…; Cán bộ cấp phường bảo kê cho các hàng quán vỉa hè, các bãi trông xe; Các lãnh đạo ngân hàng, doanh nghiệp nhà nước, và đơn vị công lập được bảo trợ vì lợi ích kinh tế…

'Có đi và có lại'

Quy tắc cơ bản của chủ nghĩa bảo trợ là 'lòng tốt có đi có lại'. Lợi ích cá nhân vốn là bản chất của chủ nghĩa bảo trợ, và trong thời kỳ chuyển đổi sang kinh tế thị trường nó sẽ mạnh hơn và lấn át các chính sách, quy định hiện hành của đảng và nhà nước.

Getty ImagesBản quyền hình ảnhGETTY IMAGES
Image captionÔng Trần Quốc Vượng (trái) là người ký cả Quy định 102 lẫn Văn bản 04 hướng dẫn thi hành "xử lý kỷ luật đảng viên có vi phạm"

Sự bảo trợ làm suy yếu năng lực nhà nước. Bộ máy công quyền đang phình to khiến Đảng cải cách mạnh hơn bộ máy cán bộ, công chức. Những động thái tức thì, cấp thiết để tập trung quyền lực đã được thực thi. Đảng đã kịp thời 'bịt' lỗ hổng này bằng việc ban hành và thực hiện các quyết định định liên quan đến quy trình kỷ luật và bổ nhiệm, giới thiệu cán bộ đảng ứng cử, … Các đề án về tổ chức, xây dựng đảng, quy hoạch cán bộ cấp chiến lược, cải cách bộ máy đang được khởi động. Phải chăng đề án cải tổ Bộ Công an đang là lựa chọn khởi đầu. Với những nỗ lực 'nhốt quyền lực' trong 'lồng pháp luật, cơ chế' Đảng đang chủ trương cải cách theo phương châm 'ổn định chính trị', xã hội và thay đổi từ từ.

Hệ thống chính trị hiện hành có đặc trưng là quyền lực tập trung cao, thiếu cơ chế giám sát hữu hiệu, các cán bộ lãnh đạo đảng, nhà nước chi phối các hoạt động phân phối tài nguyên và nguồn lực công. Bởi vậy các quan hệ bảo trợ chính trị và kinh tế dễ dàng xuất hiện ở cả hai phía: người bảo trợ và người được bảo trợ. Mỗi khi đạt được quyền lực chính trị, người bảo trợ thích ứng với hệ thống thứ bậc để củng cố địa vị của chính mình, gia đình và bạn bè. Những người được bảo trợ tìm được lợi ích cá nhân để ủng hộ mối quan hệ này.

Dưới góc nhìn xây dựng thể chế, chủ nghĩa bảo trợ được hình thành và củng cố bởi những tư tưởng, lễ nghi, thậm chí là tôn giáo biện minh cho các đường dây bảo trợ hoặc các nhóm lợi ích. Nghị quyết TƯ 4 khóa 12 nhận định hiện tượng đó là 'sự thoái hóa về tư tưởng và đạo đức' của một bộ phận cán bộ đảng viên.

Ngoài ra, chủ nghĩa bảo trợ được coi là hình thức huy động chính trị hiệu quả trong những xã hội có mức thu nhập và chất lượng giáo dục thấp, quan hệ thân hữu dựa vào gia đình, bạn bè là khuynh hướng tự nhiên của con người không thể giải quyết triệt để nếu thiếu một động cơ mạnh mẽ thúc đẩy người ta hành động.

Độc tôn chính trị sẽ loại bỏ mọi lực lượng xã hội mới, kể cả tổ chức xã hội dân sự có ích cho việc tạo ra một nhà nước trong sạch, hiện đại. Đảng nỗ lực duy trì tính chính danh thông qua thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nhờ thị trường khi còn thiếu những nền tảng vận hành của nó liệu có thể đưa đến một mô hình phát triển đất nước bền vững?

Quan điểm trong xây dựng thể chế rằng xã hội cần trật tự trước khi cần đến dân chủ, và sẽ tốt hơn nếu xã hội từ một chính quyền chuyên chế quá độ lên một hệ thống chính trị và kinh tế hiện đại, thay vì cố gắng thay đổi trực tiếp lên dân chủ liệu có chỗ đứng nếu phải trả giá đắt vì mất dân chủ?

Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả, một nhà phân tích về chính sách công, nguyên Chủ nhiệm Khoa Chính sách Công, thuộc Học viện Chính sách và Phát triển, Bộ Kế hoạch & Đầu tư của Việt Nam.
Theo BBC

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Cuộc chiến tranh thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc đã gây chia rẽ trong Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ). Một số quan chức cho rằng quan điểm của Bắc Kinh quá dân tộc chủ nghĩa, đây có thể là nguyên nhân khiến Washington trở nên cứng rắn hơn.
Vào lúc 1.25 ngày 11/8/2018, trái tim của nhà báo, nhà bất đồng chính kiến nổi tiếng Bùi Tín đã ngừng đập. Ông đã đến nơi bình an nhất mà mỗi con người cuối cùng phải đi tới. Sự ra đi của ông để lại nỗi buồn, sự thương tiếc cho những người Việt Nam đang đấu tranh cho tự do, dân chủ, nhân quyền ở trong và ngoài nước, bạn bè quốc tế.
La Croix hôm nay 10/08/2018mô tả « Tân Cương dưới sự giám sát của Big Brother Trung Quốc ». Vùng đất Hồi giáo ở miền tây bắc đang phải chịu đựng một « bộ máy an ninh tổng lực » duy nhất trên thế giới, khoảng mấy chục ngàn người Duy Ngô Nhĩ đã bị tống vào các trại cải tạo. 100.000 đồn công an và công nghệ cao để theo dõi người dân
Ngày 17 tháng Tám tới đây, theo lịch trình, Toà án tỉnh Quảng Bình của Việt Nam sẽ đưa ông Nguyễn Trung Trực ra xét xử sơ thẩm với cáo buộc tham gia Hội Anh em Dân chủ, một hội đoàn trong xã hội dân sự Việt Nam, với tội danh hoạt động nhằm lật đổ cái gọi là "Chính quyền Nhân dân" theo điều 79 Bộ luật Hình sự năm 1999.
#GNsP – Luận này là luận cuối cùng Solzhenitsyn viết trên đất mẹ của ông dưới chế độ cộng sản, được lưu truyền rất nhiều trong giới trí thức đương thời ở Moscow. Luận đề ngày 12.2.1974, cùng ngày ông bị CA mật đột nhập vào nhà và bắt đi. Bản dịch sau của chúng tôi dựa vào bản tiếng Anh in trên The Washington Post, số ra Thứ hai 18.2.1974, có lưu tại WashingtonPost.com
Hiện giờ, Bắc Kinh đã có vị thế tốt hơn để đe dọa quyền tự do lưu thông trên Biển vốn là nền tảng cho lợi ích thương mại và an ninh của Mỹ cũng như để thực thi sức mạnh đối với các nước tranh chấp khác để ép những nước này nhượng bộ bằng các biện pháp đe dọa hay cưỡng ép, theo nhận định của tác giả. “Tất cả các bên liên quan, kể cả Mỹ, đang nhanh chóng tiến đến ngưỡng mà họ phải có lựa chọn một trong hai khả năng: hoặc là chịu để mặc cho Trung Quốc kiểm soát Biển Đông, hoặc là phải kháng cự mạnh mẽ.”
Luật ngân sách quốc phòng Mỹ (NDAA) cho năm 2019, được Quốc Hội thông qua ngày 01/08/2018, đã tăng thêm hơn 10% so với tài khóa 2018 và đạt đến 716,3 tỉ đô la. Ngoài tăng cường một số hoạt động viễn chinh ở Afghanistan, Syria, Irak, Somalia, tăng lương cho quân nhân và hiện đại hóa lực lượng quân sự, Trung Quốc trở thành đối tượng chính bị nhắm đến trong Luật Ngân sách Quốc Phòng Mỹ, theo phân tích của nhà báo Bill Gert trên trang Washington Free Beacon ngày 08/08/2018.
Phong kiến, không tưởng? Theo nhà nghiên cứu này, lý luận mà Đảng Cộng sản Trung Quốc đang khai thác và sử dụng trong điều được cho là 'CNXH mang màu sắc Trung Quốc' thực ra là khai thác lý luận còn sót lại từ thời phong kiến cổ xưa và có thể mang màu sắc 'không tưởng'
Tham vọng bá quyền ngang ngược của Trung Quốc tại Biển Đông và toàn cầu phải khiến Việt Nam lo ngại cho tương lai bị Hán hóa. Nếu Hà Nội đứng về phía Bắc Kinh, tiếp tay với Trung Quốc tránh né thuế quan của Mỹ bằng cách xuất khẩu qua những Đặc khu Kinh tế đang theo đuổi, Mỹ sẽ làm cho Việt Nam thiệt hại bằng trừng phạt trả đũa. Nên nhớ Mỹ hiện đang có thâm hụt mậu dịch với Việt Nam. Và Mỹ sẽ gây áp lực giảm nó.
Washington bắt đầu khôi phục chế độ trừng phạt nặng Iran sau khi tổng thống Donald Trump rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân. Venezuela, tổng thống Manduro bị ám sát hụt giữa lúc đất nước sa lầy trong cuộc khủng hoảng toàn diện ngày càng trầm trọng là những đề tài nổi bật của các báo Pháp ra ngày 06/08/2018.
Bảo Trợ