Trí thức TQ học phương Tây thế nào?

19 Tháng Bảy 20122:00 CH(Xem: 2481)

Một trận chiến tư tưởng đang diễn ra ở Trung Quốc trước thềm Đại hội Đảng Cộng sản mùa thu năm nay, dự kiến sẽ bổ nhiệm một thế hệ lãnh đạo mới.

Với người ngoài, có cảm giác quen thuộc đến kinh ngạc khi quan sát Tả phái và Hữu phái. Đó là vì mặc dù Trung Quốc xuất khẩu hầu hết mọi thứ, nước này vẫn nhập khẩu tư tưởng chính sách.

“Tôi là Trương Kiện,” một trong những nhà nghiên cứu chính trị trẻ tuổi sáng giá của Trung Quốc nói với tôi.
 blank

Giáo sư Trương Kiện không chỉ nói tiếng Anh lưu loát mà còn thông thạo văn hóa, tư tưởng và lịch sử phương Tây. Ông có sáu năm học tại Đại học Columbia nổi tiếng ở thành phố New York, trước khi nhận chức vụ ở Trường Chính phủ uy tín của Đại học Bắc Kinh.

Không chỉ có ông. Với các trí thức đại lục, con đường đến phương Tây – rồi quay về Trung Quốc – nay là con đường nhiều người đi.

Các trường phái tư tưởng chính ở Trung Quốc có một điểm chung – các tư tưởng gia hàng đầu của họ thường có thời gian ở các đại học phương Tây.

Kết quả là trong mắt nhiều người phương Tây, dù họ có thể bối rối trước ngôn ngữ và thức ăn khác nhau của Trung Quốc, các cuộc tranh luận chính sách ở Trung Quốc bị chia rẽ thành những đường quen thuộc.

Ảnh hưởng kinh tế

Ông Trương tự xem mình thuộc cánh “hữu” theo chủ nghĩa tự do kinh điển. Ông ủng hộ thị trường tự do và cải tổ chính trị.

“Tôi muốn hệ thống chung của đất nước trở nên tương tự hơn so với hệ thống của Mỹ hay Anh,” ông nói.

Nhóm này – đôi khi được gọi là Tân Hữu của Trung Quốc – thành công nhất trong lĩnh vực kinh tế học. Kể từ thập niên 1980 đến nay, họ đã ảnh hưởng đến sự cởi trói ở Trung Quốc.

“Họ thường nghiên cứu kinh tế ở Chicago hay Đại học Oxford,” theo lời Mark Leonard, tác giả cuốn What does China think?

“Họ trưởng thành trong thập niên 1980, khi Margaret Thatcher là thủ tướng Anh, Ronald Reagan lãnh đạo nước Mỹ, và họ tin tưởng vào sức mạnh của thị trường.”

 

blank

Reagan và Thatcher ảnh hưởng đến lớp trí thức phái hữu ở Trung Quốc

 

Ông Trương Kiện trẻ hơn nhiều đồng bạn, mới qua tuổi 30, nhưng khi còn thiếu niên, trước cả lúc đến phương Tây, ông đã đọc Friedrich Hayek, Milton Friedman và Karl Popper.

“Các bản dịch tác phẩm của họ thường bán hết sạch ở Trung Quốc,” ông nhớ lại.

Nhưng trong vài năm qua, một phe khác nổi lên, cạnh tranh với nhóm trí thức thiên hữu, ủng hộ thị trường tự do – và nhóm này cũng được giáo dục ở phương Tây.

Nhóm “Tân Tả” không hoàn toàn bác bỏ thị trường tự do, nhưng muốn một nhà nước xã hội chủ nghĩa mạnh hơn.

Mất ảo tưởng

Nhiều người đã sống ở phương Tây sau khi tham gia các cuộc biểu tình sinh viên cuối thập niên 1980.

“Một người trong đó, khi ấy là nhà nghiên cứu trẻ ở MIT, tên là Thôi Chí Nguyên, đã viết một bài mở đường,” theo giải thích của Mark Leonard.

Nay là giáo sư ở Đại học Thanh Hoa, ông Thôi nói Trung Quốc cần tự giải phóng thoát khỏi kinh tế học tân tự do. Bài viết ra đời cuối thập niên 1990, ngay khi phong trào chống toàn cầu hóa đang bắt đầu ở phương Tây.

Các ngọn đèn sáng khác của Tân Tả còn có Giáo sư Vương Huy, từng là một công nhân và rồi theo học ở Đại học Harvard.

Họ không bị ấn tượng bởi cách vận hành ở phương Tây, mà lại thường cảm thấy mất ảo tưởng sau khi tự mình chứng kiến.

Ngày nay, nhiều sinh viên Trung Quốc đi học nước ngoài thường có cái nhìn “tinh tế” hơn về chủ nghĩa tư bản và dân chủ kiểu Mỹ so với thập niên 1980, theo lời Giáo sư Daniel Bell ở Đại học Thanh Hoa.

Ông là giáo sư triết học người Canada đã sống nhiều năm ở Trung Quốc và gần gũi các cây bút Tân Tả.

Ông nói cuộc xâm lược Iraq, sụp đổ tài chính đã khiến phe Tân Tả mạnh hơn.

blank

Bạc Hy Lai từng là chỗ dựa cho phái tả trước khi bị mất chức

Các học giả này thường bác bỏ ‎luận điểm rằng Trung Quốc nên đi theo con đường tương tự phương Tây.

Sự bất mãn với dân chủ phương Tây cũng đang tạo ra một sự “phục hồi truyền thống” rộng lớn hơn trong trí thức Trung Quốc, theo ông Bell.

Giáo sư Pan Wei, một siêu sao trong giới học giả, khẳng định nước ông không nên theo dân chủ kiểu phương Tây. Ông nói hệ thống Một Đảng, áp dụng truyền thống thi cử để chọn hiền tài, phù hợp hơn.

“Đó là hệ thống Trung Quốc, rất công phu tinh tế,” ông nói.

Ông Pan dạy ở Đại học Bắc Kinh nhưng nhận bằng tiến sĩ ở Đại học Berkeley của Mỹ.

Cải tổ chính trị?

Ông cho hay tư tưởng chính trị phương Tây thâm nhập Trung Quốc từ đầu thế kỷ 20, khi Trung Quốc bị thực dân khống chế.

“Trung Quốc bị xem là một nước nghèo và tương đối kém phát triển. Đa số trí thức và nhà cải cách thường chê trách truyền thống là thủ phạm gây ra sự chậm tiến.”

“Thành ra người ta nhìn sang chủ nghĩa tự do, chủ nghĩa Marx, xu hướng vô chính phủ,” ông nói.

“Những người Marxist đã chiến thắng,” ông kể lại.

Đảng Cộng sản, một phần lấy cảm hứng từ học thuyết của Marx, đã sáng lập Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa năm 1949.

 

Quay trở lại với ông Trương Kiện. Ông nói ông luôn biết mình đang đi con đường quen thuộc đến phương Tây.

Ông nhắc đến Giáo sư Hồ Thích – cũng từng học ở trường Columbia 100 năm trước rồi quay về Đại học Bắc Kinh – như người “cầm đuốc” của chủ nghĩa tự do Trung Quốc.

Liệu con số ngày càng đông trí thức học ở phương Tây không ngại lên tiếng có đồng nghĩa việc tranh luận giữa tả và hữu sẽ còn mở hơn nữa sau đợt thay đổi lãnh đạo?

Thật khó nói vì không khí hiện nay ở Bắc Kinh không tự do. Sau khi Bạc Hy Lai mất chức, tranh luận trên mạng đã bị im tiếng với nhiều trang web bị chặn.

Nhiều người quản trị mạng có tiếng cũng ngại không muốn gặp tôi.

Ông Trương lo lắng cải tổ chính trị có thể bị ngừng trệ.

“Cá nhân tôi không thấy sẽ có thay đổi quan trọng về cách hành xử chính trị ở đất nước này.”

“Họ sẽ tăng cường cái mà họ gọi là ‘quản lý‎ xã hội’. Ngày xưa họ gọi đây là ‘duy trì ổn định’. Thật là một nhà nước được kiểm soát bằng công nghệ cao,” ông nói.


Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Theo chương trình bầu cử 2020 thì hạn chót là ngày 14 tháng 12 năm 2020, tất cả các tiểu bang của Hoa Kỳ phải công bố danh sách chính thức về kết quả bầu cử, trong đó, quan trọng nhất là liên danh nào đắc cử tổng thống. Từ nay đến ngày đó còn chưa đầy một tháng. Sau đó thì lưỡng viện Quốc hội sẽ họp vào ngày 6 tháng 1 năm 2021 để chứng nhận kết quả, và sau hết là ngày 20 tháng 1 năm 2021 sẽ là ngày làm lễ tuyên thệ nhậm chức của vị tổng thống đắc cử. Hy vọng rằng sau ngày đó thì tình trạng phân hoá của người Việt tị nạn cộng sản sẽ lắng xuống, để trở lại với sinh hoạt bình thường, cho dù con virus Vũ Hán vẫn còn ẩn hiện trong đám mây đen trên đầu. Nhắc đến virus Vũ Hán, thì trên trang web của viện đại học Johns Hopkins cho biết, tính đến ngày 21 tháng 11 năm 2020 thì Trên thế giới đã có 57,775,599 người bị nhiễm virus. Trong số đó, đã có 1,376,404 người chết. Riêng ở Mỹ thì đã có 11,928,902 người bị nhiễm virus,
Sự thâm nhập bằng phương tiện văn hóa để phát tán các ngôn luận tuyên truyền của Đảng Cộng Sản Trung Quốc ra nước ngoài thông qua các “Viện Khổng Tử” đã làm dấy lên sự cảnh giác của nhiều quốc gia, theo Sound of Hope. Thật bất ngờ khi ngay ở Trung Quốc đại lục, cũng có các cơ sở giáo dục Trung Quốc lấy danh nghĩa “Viện Khổng Tử” để bán các khóa đào tạo chi phí cao. Họ tuyên bố rằng chỉ cần các học viên nhận được chứng chỉ từ khóa đào tạo, họ sẽ có thể dễ dàng kiếm được 50.000 nhân dân tệ một tháng (khoảng 176 triệu vnd). Điều này đã thu hút và lừa được hơn 5.000 người Trung Quốc từ khắp nơi, đồng thời thu về cho tổ chức này hơn 10 triệu nhân dân tệ (khoảng 35 tỷ 300 triệu vnd).
Mùa Hè 2020 đã chứng kiến hoạt động mạnh mẽ của cả hải quân Mỹ và Trung Quốc trên Biển Đông. Hai nhóm tàu sân bay của Mỹ đã hoạt động cùng nhau ở Biển Đông ít nhất 2 lần trong tháng 7/2020 trong một động thái tập trung lực lượng hiếm hoi của hải quân Mỹ. Các nhóm tàu sân bay này sau đó đã hoạt động độc lập tại Biển Đông và các khu vực lân cận trong suốt mùa Hè. Trung Quốc tiến hành các cuộc tập trận hải quân trên Biển Đông vào tháng 7 và tháng 8/2020.
- Mấy chục năm nay, người dân Việt Nam sống dưới thiên đường XHCN được giáo dục và học tập rằng: Sống và làm việc theo Hiến pháp và Pháp luật. Câu khẩu hiệu này cũng được treo nhan nhản khắp nơi, nhất là tại các công sở, tại các cơ quan bảo vệ pháp luật như Tòa án, Viện Kiểm sát, Công an v.v... Và ai cũng biết đến câu, mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật, và “Pháp luật bất vị thân”. Nghĩa là pháp luật không thiên vị người nào. Thế nhưng sự thật lại không phải như thế. Chỉ thị 15 do Bộ chính trị đưa ra vào ngày 7 tháng 7 năm 2007 về sự lãnh đạo của Đảng đối với các cơ quan quan bảo vệ luật pháp trong công tác điều tra, xử lý các vụ án và công tác bảo vệ đảng. Trước đây Chỉ thị này được cho là “bí mật quốc gia”, không được tiết lộ. Nghĩa là đảng đã giấu Chỉ thị 15 như “mèo dấu của bẩn”.
Thêm một hiệp định tự do mậu dịch cho Việt Nam. Ngày 15/11/2020 Việt Nam đã ký kết Hiệp Định Đối Tác Toàn Diện Khu Vực –RCEP. Làm thế nào để thỏa thuận này là bàn đạp cho kinh tế phát triển hơn, để thúc đẩy xuất khẩu mà không quá lệ thuộc vào một thị trường lớn là Trung Quốc ? Đó là những thách thức RCEP đặt ra cho phía Việt Nam theo phân tích của chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan.
Trong bài xã luận « Hiện tượng Trump hay sự phá sản nặng nề của truyền thông », Le Point tuần này đánh giá một trong những thất bại lớn nhất của báo chí trong lịch sử là không có bất kỳ cơ quan nào trên thế giới đoán được ông Donald Trump chỉ thua trong đường tơ kẽ tóc, sau khi con virus corona đã tàn phá nền kinh tế nước Mỹ. Rõ ràng chủ nghĩa Trump là một thực tế đã bén rễ. Tuy không bênh vực ông Trump vì tính cách cá nhân và về mặt chính trị, nhưng tuần báo cánh hữu tỏ ra phẫn nộ về cung cách mà truyền thông đã đối xử với Donald Trump. Thật đáng buồn cho nghề nghiệp khi thấy bằng ấy nhà báo biến thành các chuyên gia tuyên truyền hung hăng. Họ dành cho ông Trump tất cả những từ ngữ tồi tệ nhất, vì Donald Trump không chịu nhìn nhận thất cử. Ứng cử viên Al Gore hồi năm 2000 trong điều kiện tương tự cũng đã đợi đến ngày 12/12 mới chịu thua, sau khi Tối Cao Pháp Viện ra phán quyết. Nhưng Al Gore thuộc phe Dân Chủ !
Xin hỏi một câu, những ông bà anh chị em cô bác người Việt ở nước ngoài, năm nay ông bà cô bác anh chị em đã gửi bao nhiêu tiền về để từ thiện tại Việt Nam rồi? Ông bà cô bác có biết đồng tiền của mình đã tới tay người được tặng và người đó sử dụng ra sao chưa? Đã nhiều lần tôi muốn khuyên ông bà anh chị em nên giữ chặt cái ví. Làm việc ở nước ngoài không phải là đào tiền trong mỏ, mọi người cũng rất vất vả, có người dành dụm cả năm đưa gia đình về thăm quê một chuyến là sạch nhẵn không còn đồng nào. Ấy vậy nhưng rất nhiều người rất sẵn lòng mở ví với rất nhiều cuộc quyên góp ở quê nhà,
Chúng ta có vẻ như đang ở trong tình huống hiếm thấy trong lịch sử. Nhưng như các cuộc bầu cử của những năm 1800, 1824, 1876 và 2000 đã cho thấy, chúng ta thường tìm được cách để vượt qua. Hãy để các quy trình lập hiến diễn ra và hãy xem ai sẽ tuyên thệ nhậm chức vào tháng Giêng. Giờ đây, khi truyền thông đã tuyên bố Joe Biden là tổng thống tiếp theo của Hoa Kỳ, chúng ta hãy cùng xem xét diễn tiến của cuộc bầu cử ở thời điểm hiện tại: Ông Donald Trump là tổng thống hợp pháp cho đến khi hết nhiệm kỳ vào trưa ngày 20 tháng 1 năm 2021. Tất cả những gì xảy ra vào tuần trước hoặc sẽ xảy ra cho đến ngày 20 tháng Một theo bất kỳ cách nào đều sẽ không thể ảnh hưởng đến vị trí hoặc quyền hạn của đương kim Tổng thống. Joseph Robinette Biden Jr không phải là tổng thống cũng không phải là tổng thống đắc cử.
Một loạt những “điều kỳ lạ” đã xuất hiện trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2020. Vậy rốt cuộc ai là kẻ chủ mưu? Đảng Dân chủ hay là một ai khác? Hãy cùng xem tác giả Gia Cát Cao Sâm phân tích. Hợp chủng quốc Hoa Kỳ là nhà lãnh đạo chủ nghĩa hợp hiến dân chủ của nhân loại. Tuy nhiên trong những năm gần đây, nó đã bị giới tinh hoa Mỹ, hay còn được gọi là "Đảng Dân chủ" phá hoại. Đảng này ngày càng biến chất và tất cả những gì họ làm như đúc ra từ cùng một khuôn với Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ). Màn trình diễn mới nhất của họ là cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ 2020, những điều đáng nhẽ không nên xảy ra ở một quốc gia pháp quyền thì nay đều đã xảy ra một cách bí ẩn, và suýt chút nữa thì Đảng Dân chủ đã đạt được ý đồ xấu xa của họ. Có lẽ những người Mỹ thiện lương không cảm nhận được điều đó. Hãy để những người may mắn thoát khỏi đất nước do chính quyền ĐCSTQ cai trị nói cho bạn biết Đảng Dân chủ đã sao chép ĐCSTQ như thế nào:
Kể từ năm 2019, các quan chức Mỹ đã nhiều lần bày tỏ lo ngại rằng hai dự án do Trung Quốc tài trợ ở Campuchia được thiết kế nhằm mang lại một chỗ đứng vững chắc cho quân đội Trung Quốc ở Đông Nam Á. Trung Quốc và Campuchia có thể thu được gì từ một thỏa thuận như vậy?
Bảo Trợ