Trí thức TQ học phương Tây thế nào?

19 Tháng Bảy 20122:00 CH(Xem: 2483)

Một trận chiến tư tưởng đang diễn ra ở Trung Quốc trước thềm Đại hội Đảng Cộng sản mùa thu năm nay, dự kiến sẽ bổ nhiệm một thế hệ lãnh đạo mới.

Với người ngoài, có cảm giác quen thuộc đến kinh ngạc khi quan sát Tả phái và Hữu phái. Đó là vì mặc dù Trung Quốc xuất khẩu hầu hết mọi thứ, nước này vẫn nhập khẩu tư tưởng chính sách.

“Tôi là Trương Kiện,” một trong những nhà nghiên cứu chính trị trẻ tuổi sáng giá của Trung Quốc nói với tôi.
 blank

Giáo sư Trương Kiện không chỉ nói tiếng Anh lưu loát mà còn thông thạo văn hóa, tư tưởng và lịch sử phương Tây. Ông có sáu năm học tại Đại học Columbia nổi tiếng ở thành phố New York, trước khi nhận chức vụ ở Trường Chính phủ uy tín của Đại học Bắc Kinh.

Không chỉ có ông. Với các trí thức đại lục, con đường đến phương Tây – rồi quay về Trung Quốc – nay là con đường nhiều người đi.

Các trường phái tư tưởng chính ở Trung Quốc có một điểm chung – các tư tưởng gia hàng đầu của họ thường có thời gian ở các đại học phương Tây.

Kết quả là trong mắt nhiều người phương Tây, dù họ có thể bối rối trước ngôn ngữ và thức ăn khác nhau của Trung Quốc, các cuộc tranh luận chính sách ở Trung Quốc bị chia rẽ thành những đường quen thuộc.

Ảnh hưởng kinh tế

Ông Trương tự xem mình thuộc cánh “hữu” theo chủ nghĩa tự do kinh điển. Ông ủng hộ thị trường tự do và cải tổ chính trị.

“Tôi muốn hệ thống chung của đất nước trở nên tương tự hơn so với hệ thống của Mỹ hay Anh,” ông nói.

Nhóm này – đôi khi được gọi là Tân Hữu của Trung Quốc – thành công nhất trong lĩnh vực kinh tế học. Kể từ thập niên 1980 đến nay, họ đã ảnh hưởng đến sự cởi trói ở Trung Quốc.

“Họ thường nghiên cứu kinh tế ở Chicago hay Đại học Oxford,” theo lời Mark Leonard, tác giả cuốn What does China think?

“Họ trưởng thành trong thập niên 1980, khi Margaret Thatcher là thủ tướng Anh, Ronald Reagan lãnh đạo nước Mỹ, và họ tin tưởng vào sức mạnh của thị trường.”

 

blank

Reagan và Thatcher ảnh hưởng đến lớp trí thức phái hữu ở Trung Quốc

 

Ông Trương Kiện trẻ hơn nhiều đồng bạn, mới qua tuổi 30, nhưng khi còn thiếu niên, trước cả lúc đến phương Tây, ông đã đọc Friedrich Hayek, Milton Friedman và Karl Popper.

“Các bản dịch tác phẩm của họ thường bán hết sạch ở Trung Quốc,” ông nhớ lại.

Nhưng trong vài năm qua, một phe khác nổi lên, cạnh tranh với nhóm trí thức thiên hữu, ủng hộ thị trường tự do – và nhóm này cũng được giáo dục ở phương Tây.

Nhóm “Tân Tả” không hoàn toàn bác bỏ thị trường tự do, nhưng muốn một nhà nước xã hội chủ nghĩa mạnh hơn.

Mất ảo tưởng

Nhiều người đã sống ở phương Tây sau khi tham gia các cuộc biểu tình sinh viên cuối thập niên 1980.

“Một người trong đó, khi ấy là nhà nghiên cứu trẻ ở MIT, tên là Thôi Chí Nguyên, đã viết một bài mở đường,” theo giải thích của Mark Leonard.

Nay là giáo sư ở Đại học Thanh Hoa, ông Thôi nói Trung Quốc cần tự giải phóng thoát khỏi kinh tế học tân tự do. Bài viết ra đời cuối thập niên 1990, ngay khi phong trào chống toàn cầu hóa đang bắt đầu ở phương Tây.

Các ngọn đèn sáng khác của Tân Tả còn có Giáo sư Vương Huy, từng là một công nhân và rồi theo học ở Đại học Harvard.

Họ không bị ấn tượng bởi cách vận hành ở phương Tây, mà lại thường cảm thấy mất ảo tưởng sau khi tự mình chứng kiến.

Ngày nay, nhiều sinh viên Trung Quốc đi học nước ngoài thường có cái nhìn “tinh tế” hơn về chủ nghĩa tư bản và dân chủ kiểu Mỹ so với thập niên 1980, theo lời Giáo sư Daniel Bell ở Đại học Thanh Hoa.

Ông là giáo sư triết học người Canada đã sống nhiều năm ở Trung Quốc và gần gũi các cây bút Tân Tả.

Ông nói cuộc xâm lược Iraq, sụp đổ tài chính đã khiến phe Tân Tả mạnh hơn.

blank

Bạc Hy Lai từng là chỗ dựa cho phái tả trước khi bị mất chức

Các học giả này thường bác bỏ ‎luận điểm rằng Trung Quốc nên đi theo con đường tương tự phương Tây.

Sự bất mãn với dân chủ phương Tây cũng đang tạo ra một sự “phục hồi truyền thống” rộng lớn hơn trong trí thức Trung Quốc, theo ông Bell.

Giáo sư Pan Wei, một siêu sao trong giới học giả, khẳng định nước ông không nên theo dân chủ kiểu phương Tây. Ông nói hệ thống Một Đảng, áp dụng truyền thống thi cử để chọn hiền tài, phù hợp hơn.

“Đó là hệ thống Trung Quốc, rất công phu tinh tế,” ông nói.

Ông Pan dạy ở Đại học Bắc Kinh nhưng nhận bằng tiến sĩ ở Đại học Berkeley của Mỹ.

Cải tổ chính trị?

Ông cho hay tư tưởng chính trị phương Tây thâm nhập Trung Quốc từ đầu thế kỷ 20, khi Trung Quốc bị thực dân khống chế.

“Trung Quốc bị xem là một nước nghèo và tương đối kém phát triển. Đa số trí thức và nhà cải cách thường chê trách truyền thống là thủ phạm gây ra sự chậm tiến.”

“Thành ra người ta nhìn sang chủ nghĩa tự do, chủ nghĩa Marx, xu hướng vô chính phủ,” ông nói.

“Những người Marxist đã chiến thắng,” ông kể lại.

Đảng Cộng sản, một phần lấy cảm hứng từ học thuyết của Marx, đã sáng lập Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa năm 1949.

 

Quay trở lại với ông Trương Kiện. Ông nói ông luôn biết mình đang đi con đường quen thuộc đến phương Tây.

Ông nhắc đến Giáo sư Hồ Thích – cũng từng học ở trường Columbia 100 năm trước rồi quay về Đại học Bắc Kinh – như người “cầm đuốc” của chủ nghĩa tự do Trung Quốc.

Liệu con số ngày càng đông trí thức học ở phương Tây không ngại lên tiếng có đồng nghĩa việc tranh luận giữa tả và hữu sẽ còn mở hơn nữa sau đợt thay đổi lãnh đạo?

Thật khó nói vì không khí hiện nay ở Bắc Kinh không tự do. Sau khi Bạc Hy Lai mất chức, tranh luận trên mạng đã bị im tiếng với nhiều trang web bị chặn.

Nhiều người quản trị mạng có tiếng cũng ngại không muốn gặp tôi.

Ông Trương lo lắng cải tổ chính trị có thể bị ngừng trệ.

“Cá nhân tôi không thấy sẽ có thay đổi quan trọng về cách hành xử chính trị ở đất nước này.”

“Họ sẽ tăng cường cái mà họ gọi là ‘quản lý‎ xã hội’. Ngày xưa họ gọi đây là ‘duy trì ổn định’. Thật là một nhà nước được kiểm soát bằng công nghệ cao,” ông nói.


Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Tổng thống Joe Biden muốn thực hiện chính sách 'nước Mỹ trở lại' tăng cường sự lãnh đạo của Mỹ trên toàn thế giới nên tình trạng đối đầu Mỹ-Trung ngày càng khốc liệt. Như thế liệu Chính phủ Biden có thực hiện được ý muốn hay lại lâm vào “bế tắc” như các chính phủ tiền nhiệm trước đây? Chính phủ Obama Chiến lược xoay trục Thái Bình Dương mở đầu những thay đổi về chính sách đối ngoại, chuyển trọng tâm về khu vực Á Châu, bao vây kinh tế và kềm hãm tình trạng trỗi dậy của Bắc Kinh. Về quân sự Chính phủ Obama vẫn lún sâu vào chiến tranh Trung Đông, mà ngân sách quốc phòng thì không được Quốc Hội đồng ý tăng thêm. Nên giữa tháng 4/2012 Trung cộng xâm chiếm Bãi cạn Scarborough thuộc Phi Luật Tân, họ còn liên tục xây dựng các đảo với phi trường quân sự trong khu vực Hoàng Sa và Trường Sa mà hề gặp phản ứng quân sự nào từ phía Mỹ.
Tuần lễ qua trên thế giới diễn ra hai sự kiện quan trọng: Thứ nhất là vào ngày 12/3/2021 lần đầu tiên Tổng thống Joe Biden họp trực tuyến với thủ tướng ba nước Úc, Ấn và Nhật trong Bộ Tứ An Ninh (the Squad); Và sự kiện thứ hai là nước Anh công bố chuyển hướng Chiến lược ngoại giao, an ninh và quốc phòng từ đặt trọng tâm vào Châu Âu chuyển sang Châu Á Thái Bình Dương. Cả hai sự kiện cho thấy Mỹ, Anh và một số quốc gia khác đang hình thành chiến lược phát triển khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương tự do và mở rộng. Ý tưởng chiến lược Vào tháng 8/2007 tại Bombay, cựu Thủ tướng Nhật Abe Shinzo đưa ra ý tưởng xây dựng một châu Á trải dài từ Thái Bình Dương đến Ấn Độ Dương như một vùng biển của tự do và mở rộng cho tất cả mọi quốc gia trên thế giới.
Mỹ sẽ chỉ chiến thắng khi chính quyền Trung Quốc sụp đổ =Thiện Nhân • Căng thẳng Mỹ-Trung có thể dẫn đến sự “chung sống cạnh tranh” hay không, hay phải lên đến đỉnh điểm - dẫn đến sự thất bại của chế độ Trung Quốc? Các quan chức Mỹ có thể đang hy vọng vào kết quả đầu tiên, nhưng họ có lẽ nên chuẩn bị cho kết quả thứ hai.
Cộng hòa nhân dân Trung Hoa siêu cường toàn cầu mới nổi cạnh tranh giành quyền lực tối cao giữa Mỹ và Trung Quốc, đặc biệt trong các lĩnh vực kinh tế, công nghiệp, tội phạm mạng, gián điệp công nghiệp, v.v ... (Ảnh của Ulrich Baumgarten/ Getty Images) Toàn cảnh cuộc đấu kinh tế, an ninh quốc gia giữa Mỹ và Trung Quốc Bình luận Lê Minh - Tâm An •
Mặc dù ông Trump thất cử tổng thống 2020, nhưng ngay sau ngày 6/1/2021 đã rộ lên tin đồn ông Trump sẽ bỏ đảng Cộng Hòa thành lập đảng chính trị mới quy tụ những người ủng hộ ông. Tin đồn được truyền thông chính mạch Mỹ triệt để khai thác, họ cho tổ chức nhiều cuộc thăm dò dẫn đến cùng một kết quả là cử tri đảng Cộng Hòa vẫn nồng nhiệt ủng hộ ông Trump và sẵn sàng gia nhập đảng thứ ba nếu ông thành lập. Giới truyền thông chính mạch bấy lâu nay tập trung vào phần nổi là cá tính “độc đáo” của ông Trump mà quên đi phần chìm là những thách thức mà hệ thống chính trị Mỹ đang phải đối đầu. Vì thế họ đã không giải thích lý do cử tri đảng Cộng Hòa vẫn tiếp tục ủng hộ dù ông Trump không còn là tổng thống. Cử tri đảng Cộng Hòa nghĩ gì ? Kết quả từ một cuộc thăm dò được Viện thăm dò dư luận Gallup thực hiện từ ngày 21/1/2021 đến ngày 2/2/2021 và công bố ngày 15/2/2021 cho thấy:
Trong khi người Mỹ kiêu ngạo nghĩ rằng họ đang “chơi khăm” Trung Quốc để kiếm lợi lớn hơn, thì thực tế lại là điều hoàn toàn ngược lại. Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) luôn chơi một trò chơi dài hơi với họ, đương nhiên không phải vì lợi ích cho đôi bên. Vào năm 2021, bất kỳ ai vẫn nói rằng ĐCSTQ “chỉ muốn trở thành đối tác kinh doanh”, thì đó đều là ảo tưởng hoặc đang nói dối.
Tôi dùng từ “trắng án” để nói về kết quả phiên tòa luận tội ông Trump lần thứ hai, nhưng nếu bạn dùng từ “chiến thắng”, hay “tha bổng”, hay “tha tội” theo tôi đều có lý cả. Mục tiêu của đảng Dân Chủ là kết tội ông Trump nhưng họ đã không đạt được kết quả, nên phía ủng hộ ông Trump có quyền xem đó là chiến thắng của ông ấy và của họ. Thượng nghị sĩ Mitch McConnell Lãnh đạo phe Thiểu số đảng Cộng hòa cho biết ông không kết tội ông Trump vì ông ấy đã mãn nhiệm, kết tội ông là vi phạm Hiến Pháp. Nhưng ông McConnell cũng cho biết ông Trump vẫn phải chịu trách nhiệm về lời nói, việc làm và vẫn có thể bị tòa án truy tố trong tư cách một thường dân khi có bằng chứng phạm tội, nên cũng có thể coi như ông Trump đã được ông McConnell tha tội. Dưới một phiên tòa pháp lý chỉ khi nào tòa án kết tội và người bị cáo buộc không tiếp tục kháng án thì mới bị xem là có tội.
Đồng ý trả lời phỏng vấn với RFA về vấn đề này, nhà báo Nguyễn An Dân, người có nhiều sự quan tâm và nghiên cứu về đặc khu kinh tế, xác nhận về mốc thời gian của ý tưởng đặc khu đã có từ thời ông Võ Văn Kiệt và thêm rằng chủ trương đặc khu Vân Đồn là do “nhìn về sự thành công của Thẩm Quyến vào thập niên 90.” “Cơ sở hình thành nên đặc khu là đã có từ lâu. Còn ông Phạm Minh Chính là người được lựa chọn vì trong quá trình luân chuyển cán bộ thì ông ấy từ Thứ trưởng Công an về làm Bí thư tỉnh Quảng Ninh
The Epoch Times hôm 26/1 có bài viết đề xuất cách hàn gắn nước Mỹ sau cuộc bầu cử 2020 khiến người dân Hoa Kỳ chia rẽ khi hàng chục triệu người cảm thấy tổn thương vì tin rằng lá phiếu của mình bị phe thiên tả, mà đứng đằng sau là ĐCSTQ, đánh cắp. Dưới đây chúng tôi xin gửi tới quý độc giả phần chuyển ngữ bài viết này. Sau một cuộc bầu cử đầy tranh cãi, quốc gia của chúng ta cần tìm thấy sự thống nhất khi căng thẳng vẫn diễn ra và sự chia rẽ ngày càng sâu sắc. Người Mỹ có thể tìm thấy sự thống nhất bằng cách đoàn kết để chống lại kẻ thù hàng thập kỷ qua luôn tìm cách hủy diệt chúng ta, và khôi phục truyền thống đã hình thành và dẫn lối quốc gia của chúng ta. Hạnh phúc của nước Mỹ đang bị đe doạ ngày càng nhiều.
Nhóm tàu tác chiến do hàng không mẫu hạm USS Theodore Roosevelt dẫn đầu của Hải quân Mỹ vừa vào Biển Đông hôm 23/1/2021 để thực hiện hoạt động đảm bảo tự do hàng hải vào khi Trung Quốc điều hàng loạt máy bay xâm phạm vùng nhận dạng phòng không của Đài Loan. Đây là lần đầu tiên nhóm tàu hàng không mẫu hạm của Mỹ vào Biển Đông dưới thời của Tổng thống Joe Biden, người vừa nhậm chức hôm 20/1 vừa qua. Trong thông cáo báo chi đưa ra vào ngày 24/1, Bộ tư lệnh Ấn độ Thái Bình Dương của Mỹ cho biết nhóm tàu vào Biển Đông lần này là để thực hiện hoạt động định kỳ bảo đảm tự do trên biển và xây dựng quan hệ với các đối tác
Bảo Trợ