Thượng đỉnh ASEAN: Biển Đông và đối đầu Mỹ-Trung trong chương trình nghị sự

13 Tháng Mười Một 202012:34 SA(Xem: 153)
  • Tác giả :

Thượng đỉnh ASEAN: Biển Đông và đối đầu Mỹ-Trung trong chương trình nghị sự
Thượng đỉnh trực tuyến giữa các lãnh đạo ASEAN, Hà Nội, Việt Nam, ngày 12/11/2020. AP
Trọng Nghĩa
Thượng đỉnh trực tuyến giữa các lãnh đạo ASEAN, Hà Nội, Việt Nam, ngày 12/11/2020.
Thượng đỉnh trực tuyến giữa các lãnh đạo ASEAN, Hà Nội, Việt Nam, ngày 12/11/2020.  APTại Hội Nghị Thượng Đỉnh ASEAN lần thứ 37 chính thức khai mạc tại Hà Nội vào hôm nay, 12/11/2020, vấn đề Biển Đông và quan hệ ngày càng căng thẳng giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc đã lại nổi cộm trong các cuộc thảo luận giữa các lãnh đạo 10 nước Đông Nam Á. Do việc dịch Covid-19 vẫn hoành hành, hội nghị vẫn diễn ra theo hình thức trực tuyến.


Theo hãng tin Anh Reuters, trong phát biểu khai mạc Thượng Đỉnh ASEAN, thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, đại diện Việt Nam, nước hiện là chủ tịch đương nhiệm của ASEAN, đã tỏ ý vui mừng trước sự kiện khối ASEAN chưa bị “cuốn vào các dòng xoáy biến động thế giới và khu vực”, những cạnh tranh đang thách thức hệ thống đa phương quốc tế.

Tuy nhiên, thủ tướng Việt Nam nhấn mạnh đến các mối đe dọa phát sinh từ cách ứng xử khó lường của các quốc gia, sự cạnh tranh và đối đầu giữa các cường quốc, ám chỉ đến quan hệ căng thẳng hiện nay giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, cũng như giữa các nước ASEAN với Trung Quốc ở Biển Đông.

Reuters nhắc lại trong một năm gần đây, tàu Trung Quốc thường xuyên xâm nhập vào các vùng đặc quyền kinh tế của các nước láng giềng, từ Việt Nam, Indonesia, cho đến Philippines, Malaysia, với mục tiêu rõ rệt là áp đặt yêu sách chủ quyền của Bắc Kinh trên các vùng biển đó.

Hoa Kỳ là nước đã lên tiếng bênh vực các nước Đông Nam Á, khẳng đinh tính chất phi pháp của các yêu sách Trung Quốc và thường xuyên điều chiến hạm đến Biển Đông, đồng thời đưa 24 thực thể Trung Quốc vào danh sách đen, với lý do đã tham gia xây dựng và quân sự hóa các đảo nhân tạo mà Trung Quốc nắm trong tay ở Biển Đông.

 


Theo Reuters, tình hình căng thẳng ở Biển Đông dứt khoát sẽ lại được thảo luận, không chỉ trong nội bộ lãnh đạo các nước ASEAN, mà cả giữa khối Đông Nam Á với các đối tác ngoài khu vực, từ Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, cho đến Nga, Ấn Độ, Úc…, trong khuôn khổ các Thượng Đỉnh “tay đôi” ASEAN+1, hay trong Hội Nghị Thượng Đỉnh Đông Á bao gồm khối ASEAN, 3 nước Đông Bắc Á, Úc, New Zealand cùng với Ấn Độ, Mỹ và Nga.

Ngoài ra, trong bối cảnh dịch Covid vẫn hoành hành trong khu vực, đặc biệt là tại hai nước Indonesia, Philippines, hay là tại Miến Điện, Thái Lan, vấn đề phối hợp và trợ giúp chống dịch cũng là một chủ đề thảo luận quan trọng.

Còn trong lãnh vực kinh tế, trọng tâm của Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN lần này sẽ là việc các nước ký kết Hiệp Định Đối Tác Toàn Diện Khu Vực RCEP, một thỏa thuận tự do mậu dịch rộng lớn mà Trung Quốc muốn thúc đẩy.
Theo RFI


‘Vắng chủ nhà, gà mọc đuôi tôm’: Lợi dụng ‘rối ren’ bầu cử Mỹ - Trung Quốc thúc đẩy ASEAN ký kết thỏa thuận RCEP
Lê Minh


Theo các nhà quan sát, lợi dụng tình hình bầu cử Mỹ đang “rối ren”, Trung Quốc tìm kiếm cơ hội “hoành hành” trong các khối thương mại khu vực, và thúc đẩy 14 quốc gia ký kết hiệp định RCEP vào cuối tuần này - thông qua cuộc họp video do ASEAN tổ chức. 

Trung Quốc dự kiến ​​sẽ ký Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) - một thỏa thuận thương mại lớn nhất khu vực - với 14 quốc gia trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương (APAC) vào cuối tuần này. Bắc Kinh dự tính “kết thúc một thỏa thuận lớn trước khi chính quyền tiếp theo của Hoa Kỳ chính thức vào cuộc, theo các quan chức Trung Quốc cho biết hôm thứ Tư (ngày 12/11).

Có vẻ như các nhà lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đã đoán được “sự trở lại ngoạn mục” của Tổng thống Donald Trump, và đang tìm cách “lợi dụng lúc rối ren” bành trướng càng nhiều càng tốt

Các nhà lãnh đạo từ Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc, New Zealand và 10 thành viên của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) dự kiến ​​sẽ ký Hiệp định RCEP thông qua hội nghị online vào Chủ nhật tới (ngày 15/11), theo các quan chức Trung Quốc .

https://www.ft.com/__origami/service/image/v2/images/raw/https%3A%2F%2Fs3-ap-northeast-1.amazonaws.com%2Fpsh-ex-ftnikkei-3937bb4%2Fimages%2F0%2F2%2F5%2F6%2F29496520-6-eng-GB%2F20200929-AI-RCEP-trade-frameworks-diag.png?source=nar-cms
Các nước thuộc khuôn khổ các thỏa thuận thương mại quan trọng Châu Á-Thái Bình Dương

RCEP là một hiệp định thương mại tự do được đề xuất - thường được coi là một chương trình do Trung Quốc dẫn đầu. Hiệp ước này được thương lượng trong số 10 quốc gia thành viên Asean, cùng với Úc, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, New Zealand và Hàn Quốc.

'Song phương' đôi bên cùng có lợi - Hay 'đa phương' mạnh được yếu thua

Khi phân tích về RCEP và CPTPP, nhà nghiên cứu Michael Pettis cho rằng một số quốc gia, bao gồm cả Trung Quốc, đã dành vài năm qua để vận động các hiệp định thương mại khác nhau, nhưng cuối cùng không hiệp định nào trong số này thực sự giải quyết được vấn đề mà hầu hết họ muốn giải quyết, đó là làm thế nào để giảm thặng dư thương mại bằng cách tiếp cận các thị trường nước ngoài, điều này sẽ cho phép họ tránh áp lực của việc tăng nhu cầu trong nước. 

Ấn Độ, vốn được cho là thành viên thâm hụt thương mại lớn nhất của RCEF, đã rút lui một cách khôn ngoan. Hoa Kỳ đã tách khỏi các hiệp định đa phương, hướng tới chủ nghĩa song phương, đôi bên cùng có lợi; tạo thành thế đối trọng với xu hướng chủ nghĩa đa phương - cá lớn nuốt cá bé - của Bắc Kinh.

Với 16 quốc gia đàm phán, RCEP chiếm khoảng 1/3 GDP toàn cầu và gần một nửa dân số thế giới. Hiệp ước bao gồm thương mại hàng hóa và dịch vụ, cũng như đầu tư, sở hữu trí tuệ và giải quyết tranh chấp; và được đóng khung như một cam kết tự do thương mại của các nước Châu Á. 

Nhưng thỏa thuận này cũng bị chỉ trích vì không đặt ra các tiêu chuẩn về môi trường và lao động. Mối quan tâm cũng được đưa ra về sự chênh lệch giữa các nước thành viên và khả năng hiệp ước có thể làm trầm trọng thêm tình trạng bất bình đẳng toàn cầu. Thỏa thuận cũng thiếu các điều khoản cho việc tự do hóa các công ty nhà nước.

Theo dự báo từ Ngân hàng Phát triển Châu Á vào năm 2016, TPP có khả năng cung cấp tới 400 tỷ USD lợi ích thu nhập toàn cầu trước khi Mỹ rút khỏi tổ chức này này, trong khi đóng góp của RCEP ước tính lên tới 260 tỷ USD.

Vắng chủ nhà, gà mọc đuôi tôm

“Cho đến nay, tất cả các cuộc đàm phán đã hoàn tất. Chúng tôi đang làm việc chăm chỉ khi xem xét pháp lý tất cả các văn bản trong thỏa thuận, và hy vọng rằng chúng tôi sẽ có thể ký thỏa thuận tại hội nghị thượng đỉnh của các nhà lãnh đạo”, trợ lý Bộ trưởng Thương mại Li Chenggang nói trong một cuộc họp báo hôm thứ Tư.

Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường sẽ tham dự chuỗi các cuộc họp hội nghị online do ASEAN tổ chức từ thứ Năm (ngày 13/11) đến Chủ nhật (ngày 15/11), để xúc tiến việc ký kết thỏa thuận.

Sau 8 năm đàm phán, thỏa thuận thương mại lớn nhất thế giới” này đã có “cơ may” hình thànhvượt xa các khối thương mại khu vực khác như Liên minh Châu Âu, Thỏa thuận Hoa Kỳ-Mexico-Canada và Thỏa thuận toàn diện và tiến bộ cho Đối tác xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).

Các nhà quan sát cho biết việc Mỹ vắng mặt ở cả RCEP và CPTPP đã khuyến khích các nước trong khu vực tìm kiếm vị trí lãnh đạo khác. Trung Quốc đã coi RCEP như một cơ hội để viết ra các quy tắc thương mại khu vực và đa dạng hóa các con đường thương mại, trong bối cảnh quan hệ kinh tế với Hoa Kỳ đang suy giảm.

Một người biểu tình đốt biểu ngữ trong cuộc biểu tình phản đối kế hoạch của chính phủ tham gia Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), tại New Delhi vào ngày 4 tháng 11 năm 2019. (Ảnh của Sajjad HUSSAIN / AFP / Getty Images)
Một người biểu tình đốt biểu ngữ trong cuộc biểu tình phản đối kế hoạch của chính phủ tham gia Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), tại New Delhi vào ngày 4 tháng 11 năm 2019. (Ảnh của Sajjad HUSSAIN / AFP / Getty Images)

Một chuyên gia tư vấn cho chính phủ Trung Quốc về thương mại cho biết, Trung Quốc cần phải ký thỏa thuận thương mại trước khi chính quyền tiếp theo của Mỹ nhậm chức. RCEP được cho là lợi ích chiến lược dài hạn của Trung Quốc và kết nối các mối quan hệ của nước này với các nước láng giềng

Mỹ ‘lao đao’ - APAC ‘lung lay’ - Bắc Kinh tha hồ ‘giật dây’

Các cuộc đàm phán cho RCEP đã được khởi động vào năm 2012 và đã kéo dài trong nhiều năm. Ấn Độ, nền kinh tế lớn thứ ba châu Á và là thị trường tiêu dùng lớn, đã rút lui vào năm ngoái vì lo ngại về thâm hụt thương mại với Trung Quốc

Cũng có những lo ngại rằng mối quan hệ ngoại giao xấu đi nhanh chóng của Úc với Trung Quốc có thể ảnh hưởng đến tiến độ của thỏa thuận thương mại đa phương.

Trong chuyến công du tới Ấn Độ vào tháng 4/2020, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo cho biết Washington đã đàm phán với “những người bạn” của mình, nhiều người trong số họ là thành viên của RCEP - bao gồm Ấn Độ, Úc, Nhật Bản, New Zealand, Hàn Quốc và Việt Nam - về tái cấu trúc các chuỗi cung ứng toàn cầu sau đại dịch viêm phổi Vũ Hán.

Tại cuộc họp báo của chính phủ Trung Quốc hôm thứ Tư, Thứ trưởng Ngoại giao Luo Zhaohui đã chỉ trích kế hoạch kiềm chế Trung Quốc của Hoa Kỳ; cho rằng chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương Bộ tứ (Quad) - đã chứng minh sự trở lại của tâm lý Chiến tranh Lạnh, "nhằm làm suy yếu vị trí trung tâm của ASEAN. Cả Trung Quốc và ASEAN nên cảnh giác cao độ về xu hướng này”, ông Luo nói.

Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo nói chuyện với Thủ tướng Nhật Bản Yoshihide Suga tại văn phòng Thủ tướng ở Tokyo (Ảnh: EUGENE HOSHIKO / AFP qua Getty Images)
Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo nói chuyện với Thủ tướng Nhật Bản Yoshihide Suga tại văn phòng Thủ tướng ở Tokyo (Ảnh: EUGENE HOSHIKO / AFP qua Getty Images)

Wang Yong, Giám đốc Trung tâm Kinh tế Chính trị Quốc tế tại Đại học Bắc Kinh, cho biết RCEP có thể cung cấp một nền tảng thay thế cho hợp tác kinh tế Trung Úc, bất chấp những tranh cãi về ngoại giao giữa đôi bên.

“Trục của nền kinh tế thế giới đã chuyển từ hợp tác xuyên Đại Tây Dương sang hợp tác xuyên Thái Bình Dương”, ông Wang nhấn mạnh thêm.

Mồi câu RCEP?

Theo Nikkei, RCEP sẽ cắt giảm thuế quan và thiết lập các quy tắc trong khoảng 20 lĩnh vực, bao gồm các luồng dữ liệu xuyên biên giới. Thỏa thuận sẽ giảm bớt thuế quan đối với các sản phẩm nông nghiệp và thủy sản so với TPP, hoặc hiệp định đối tác kinh tế Nhật Bản-EU.

RCEP sẽ xóa bỏ thuế đối với 61% hàng hóa nhập khẩu từ các thành viên Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, Úc và New Zealand, cùng với 56% từ Trung Quốc và 49% từ Hàn Quốc.

Thỏa thuận dự kiến ​​sẽ loại bỏ thuế quan của Trung Quốc đối với một số mặt hàng nhập khẩu, sau khi RCEP có hiệu lực:

  • Sò điệp của Nhật Bản vào năm thứ 11 (của RCEP); 
  • Kẹo của Hàn Quốc vào năm thứ 10;
  • Một số loại thịt bò của Indonesia;
  • Nghĩa vụ thuế đối với rượu sake và rượu mạnh của Nhật Bản cũng sẽ bị loại bỏ.

Mặc dù RCEP cho thấy "sự hấp dẫn nhất thời", Bắc Kinh chỉ được một phen "mặc sức tung hoành" khi Washington đang" lao đao" trong tình trạng gian lận bầu cử. Nhưng tình hình bầu cử "rối ren" sẽ không kéo dài lâu, Bắc Kinh có lẽ đã hiểu rõ điều này, chẳng qua chỉ là "chớp lấy cơ may" trước khi Tổng thống Trump "tái xuất".

Lê Minh - Theo NTD Viet Nam

 

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Campuchia xác nhận san bằng cơ sở quốc phòng do Mỹ tài trợ để phát triền căn cứ hải quân bằng tiền của Trung Quốc Phó Thủ tướng Tea Banh xác nhận hôm Chủ nhật rằng Campuchia đã san bằng một cơ sở quốc phòng do Mỹ tài trợ ở bờ biển phía nam, động thái mới nhất trong quá trình mở rộng một căn cứ hải quân quan trọng chiến lược đang được phát triển với tiền viện trợ gây tranh cãi của Trung Quốc. Wall Street Journal năm ngoái đưa tin về một dự thảo thỏa thuận bí mật cho phép Trung Quốc cập cảng tàu chiến tại căn cứ hải quân Ream gần thành phố ven biển Sihanoukville của Campuchia.
Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte thay đổi lập trường về những yêu sách chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông. Ông đề cao giá trị phán quyết ngày 12/07/2016 của Tòa Trọng Tài Thường Trực là « một phần của luật pháp quốc tế, vượt ra ngoài mọi thỏa hiệp và ngoài tầm với của các chính phủ ». - Lời lẽ cứng rắn trong bài phát biểu tại Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc ngày 22/09/2020 của ông Duterte khác hẳn với thái độ nhún nhường trước Bắc Kinh
Ủy ban Tình báo Hạ viện Mỹ cho rằng ngành tình báo Hoa Kỳ không sẵn sàng để đối phó với mối đe dọa ngày càng gia tăng từ Trung Quốc. Báo cáo bí mật, công bố gồm 37 trang nhưng bị xóa một phần, là thành quả hai năm nghiên cứu của ủy ban, cảnh báo rằng cần phải có "sự sắp xếp lại đáng kể các nguồn lực" để giúp Mỹ tiếp tục cạnh tranh với Trung Quốc trên trường toàn cầu. Sự chậm trễ này xảy ra sau hai thập kỷ Mỹ tập trung vào chống khủng bố sau vụ tấn công ngày 11/9.
Việc không quân Trung Quốc công bố video mô phỏng một cuộc tấn công nhắm vào một căn cứ quân sự rất giống địa bàn của quân đội Mỹ trên đảo Guam ở Thái Bình Dương là một bước ngoặt trong chính sách phô trương sức mạnh quân sự của Bắc Kinh. Nhưng còn quá sớm để cho rằng Trung Quốc chuẩn bị một kế hoạch quân sự tấn công Hoa Kỳ. Trung Quốc dồn dập tập trận tại eo biển Đài Loan, điều máy bay vượt qua đường trung tuyến vốn được xem là ranh giới giữa Hoa lục và Đài Loan đúng vào lúc thứ trưởng Ngoại Giao Mỹ Keith Krack có mặt tại Đài Bắc.
Hôm nay, 22/09/2020, Liên Hiệp Quốc khai mạc phiên họp Đại Hội Đồng lần thứ 75. Đây là một kỳ họp đặc biệt : nguyên thủ, lãnh đạo các nước không đăng đàn tại trụ sở Liên Hiệp Quốc ở New York, mà đọc diễn văn qua video. Buổi họp sáng đầu tiên (theo giờ New York) được dự báo là khá căng thẳng với những bài phát biểu của các nguyên thủ Mỹ, Nga, Trung Quốc, Pháp và Iran.
Hôm qua, 18/09/2020, bộ Thương Mại Hoa Kỳ thông báo kể từ chủ nhật 20/09 sẽ cấm dân Mỹ tải về các ứng dụng TikTok và WeChat của Trung Quốc. Tuy nhiên, Washington vẫn để mở cánh cửa cho TikTok, một ứng dụng rất được giới trẻ ưa chuộng, trước khi cấm hoàn toàn ứng dụng này trên đất Mỹ. Theo thông cáo của bộ Thương Mại, tổng thống Trump gia hạn đến ngày 12/11 để giải quyết các vấn đề về an ninh quốc gia do Tik Tok đặt ra, và nếu giải quyết được thì lệnh cấm có thể được bãi bỏ.Từ Washignton, thông tín viên Anne Corpet gởi về bài tường tình : "Họ thu thập dữ liệu về các địa điểm, về các sở thích của quý vị, về các trang mạng mà quý vị vào xem, tất cả những gì mà dân Mỹ xem, phía Trung Quốc đều có thể thu thập được
Mỹ sẽ cấm tải xuống ứng dụng TikTok và WeChat từ Chủ nhật, trừ khi Tổng thống Donald Trump đồng ý với một thỏa thuận vào phút cuối. Bộ Thương mại Mỹ cho biết sẽ cấm người dân tại Mỹ tải xuống các ứng dụng nhắn tin và chia sẻ video này thông qua bất kỳ cửa hàng ứng dụng nào trên bất kỳ nền tảng nào. Trump ký lệnh cấm TikTok, WeChat TikTok chia tay Hong Kong, để 'lấy niềm tin người dùng quốc tế'? Chính quyền Trump nói rằng các công ty này đe dọa an ninh quốc gia và có thể chuyển dữ liệu người dùng cho Trung Quốc. Nhưng Trung Quốc và cả hai công ty đều phủ nhận điều này. WeChat sẽ đóng cửa ở Mỹ vào Chủ nhật, nhưng mọi người vẫn có thể sử dụng TikTok cho đến ngày 12/11, khi nó cũng có thể bị cấm hoàn toàn. TikTok cho biết họ "thất vọng" về lệnh này và không đồng tình với Bộ Thương mại, nói rằng họ đã cam kết "bổ sung mức độ minh bạch chưa từng có"
Trong công hàm chung đề ngày 16/09/2020 gởi Liên Hiệp Quốc, ba nước Anh, Pháp, Đức đã bác bỏ « các quyền lịch sử » của Trung Quốc đối với vùng Biển Đông, xem các quyền đó là trái với luật pháp quốc tế, đặc biệt là trái với Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS). Quảng cáo Hành động này một lần nữa cho thấy là ba quốc gia nói trên đang muốn đóng vai trò ngày càng lớn hơn trong việc ngăn chận các tham vọng của Bắc Kinh ở các vùng biển chung quanh Trung Quốc, đặc biệt là Biển Đông, một vùng biển có t
WASHINGTON, DC (NV) – Mỹ tố Trung Quốc bắt nạt và gian xảo với các nước ASEAN trong khi Washington không thúc ép họ phải chọn về phe nào giữa hai đại cường. Ông David Stilwell, phụ tá bộ trưởng Ngoại Giao Mỹ đặc trách Đông Á và Thái Bình Dương, hôm Thứ Ba, 15 Tháng Chín, nhấn mạnh rằng Washington nhất quyết duy trì sự hiện diện ở khu vực, theo hãng tin AP. Mục đích là ngăn chặn “chủ trương phiêu lưu quân sự không được chào đón và chắc chắn cũng không hữu ích gì” bao gồm cả chuyện tranh chấp chủ quyền biển đảo trên Biển Đông.
Trong những ngày cuối tháng 8, đầu tháng 9 năm 2020 này, vùng tự trị Nội Mông của Trung Quốc đã đột nhiên sôi sục trở lại, với một phong trào phản đối chính sách bắt buộc dùng tiếng Hán trong các môn học chính trong nhà trường. Giống như ở Tây Tạng hay tại Tân Cương, Bắc Kinh đã dùng biện pháp đàn áp để đối phó. Nội Mông là vùng đất ở phía nam nước Mông Cổ, đã bị Trung Quốc sáp nhập sau Thế Chiến II, để trở thành một vùng tự trị. Ngay từ đầu, Bắc Kinh đã tiến
Bảo Trợ