ASEAN 2020: Hoa Kỳ, Trung Quốc và tranh chấp Biển Đông

14 Tháng Chín 202012:27 SA(Xem: 274)
  • Tác giả :

Các quan hệ giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc đã tuột dốc xuống mức thấp nhất trong lịch sử, và hồi gần đây hai nước liên tục có hành động trả đũa lẫn nhau đi kèm với những lời tố cáo ngày càng nặng nề và ‘kém ngoại giao’ hơn. Biện pháp mới nhất khi chúng tôi thu thập thông tin cho bài viết này là khi Mỹ thu hồi visa của hơn 1000 công dân Trung Quốc để cấm cửa một số sinh viên hậu đại học hay nhà nghiên cứu bị Washington cho là “một mối đe dọa an ninh”. Động thái này lập tức bị Bắc Kinh phản bác, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc mô tả hành động của Mỹ là ‘một hành động đàn áp chính trị trắng trợn, có tính cách kỳ thị sắc tộc và nghiêm trọng vi phạm quyền làm người”. Trong cuộc họp báo hàng ngày, người phát ngôn Triệu Lập Kiên không quên hăm dọa nước ông sẽ có biện pháp trả đũa.

Tư liệu: Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo và Ngoại trưởng/Ủy viên Quốc vụ viện TQ Vương Nghị tại cuộc họp báo ở Bộ ngoại giao Hoa Kỳ ở Washington, ngày 23/5/2018. (AP Photo/Andrew Harnik)

 

Trong bối cảnh đó, Việt Nam chủ trì các phiên họp ASEAN trực tuyến, dẫn tới Diễn đàn An ninh Khu vực vào ngày thứ Bảy sắp tới sẽ có sự tham dự của Mỹ và Trung Quốc, hai nền kinh tế lớn nhất thế giới càng leo thang các cuộc tấn công, mỗi bên đổ lỗi cho bên kia là ‘kẻ bắt nạt’ hoặc ‘đe dọa hòa bình’ trong Biển Đông.

Bắc Kinh tố cáo Mỹ là “mối đe dọa lớn nhất đối với hòa bình ở Biển Đông”

Trung Quốc tố cáo Hoa Kỳ mới là nước lớn nhất kích động quân sự hóa trong ‘Biển Nam Trung Hoa’ (Biển Đông), Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đưa ra phát biểu này tại hội nghị thượng đỉnh Đông Á hôm 10/9.


Hội nghị thượng đỉnh Đông Á quy tụ 10 nước thành viên ASEAN, cộng với Úc, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, New Zealand, Nga, Hàn quốc và Hoa Kỳ.

Ông Vương nói Trung Quốc chỉ mong muốn “hòa bình và ổn định trong Biển Nam Trung Hoa”, và tố cáo Hoa Kỳ là “tạo ra căng thẳng để hưởng lợi”.

Ông nói Hoa Kỳ đã can thiệp vào các nỗ lực của Trung Quốc và ASEAN để giải quyết tranh chấp thông qua đàm phán, và khiêu khích các nước trong khu vực đối đầu với nhau.

Tân Hoa Xã dẫn lời ông Vương Nghị nói hôm 10/9:

“Hoa Kỳ đã trở thành yếu tố nguy hiểm nhất phương hại tới hòa bình trong Biển Nam Trung Hoa. Hòa bình và ổn định là lợi ích chiến lược lớn nhất của Trung Quốc trong Biển Nam Trung Hoa”.

Ông Vương nói thêm rằng đó cũng là khát vọng chiến lược chung của Trung Quốc và các nước ASEAN.

“Trung Quốc hy vọng rằng các nước ngoài khu vực, kể cả Hoa Kỳ, sẽ tôn trọng hoàn toàn nguyện vọng và trông đợi của các nước trong khu vực, thay vì tạo ra căng thẳng và tìm cách hưởng lợi từ đó”.

Ngoại trưởng Trung Quốc viện ra 3 lý do để phản bác lại những lời tố cáo ‘vô căn cứ’ của Mỹ về vấn đề Biển Đông:

  1. Trung Quốc có đầy đủ cơ sở lịch sử và pháp lý để tuyên bố chủ quyền trên các đảo trong Biển Đông.
  2. Trung Quốc luôn luôn tuân thủ chính sách ‘láng giềng tốt’ và cam kết sẽ đóng vai trò xây dụng trong vấn đề Biển Đông.
  3. Trung Quốc luôn luôn tuân thủ luật pháp quốc tế, kể cả Công ước Quốc tế về Luật Biển.

Ông Vương Nghị còn nói thêm rằng Thượng đỉnh Đông Á là một diễn đàn chiến lược do các nhà lãnh đạo của tất cả các nước tham gia điều hành. Hội nghị này không phải là nơi để “can thiệp vào các vấn đề nội bộ của các nước khác”, càng “không phải là một diễn đàn để tấn công hệ thống chính trị của các nước khác”.

Vẫn theo Tân Hoa Xã, ông Vương Nghị nói nhiệm vụ cấp bách nhất của thượng đỉnh Đông Á là tìm ra một giải pháp tương nhượng trong cuộc đấu tranh chống đại dịch Covid-19, và cổ vũ cho hợp tác để hồi sinh kinh tế, duy trì hòa bình và ổn định khu vực để phát triển. Ông kêu gọi phát động các biện pháp mới để hồi phục kinh tế và giúp vùng Đông Á trở thành một nguồn phát triển cho kinh tế thế giới trong giai đoạn ‘hậu đại dịch’.

Mỹ: Trung Quốc là kẻ bắt nạt

Trước khi hội nghị các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN khai mạc hôm thứ Tư, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo tố cáo Đảng Cộng sản Trung Quốc là “rõ rệt và ngày càng hung hăng hơn trong việc bắt nạt các nước láng giềng”.


Phát biểu hôm 10/9, ông Pompeo kêu gọi các nước ASEAN ‘hãy hành động thay vì chỉ nói suông’ chống lại các hành động bắt nạt của Trung Quốc trong Biển Đông, và ông hứa Hoa Kỳ sẽ hậu thuẫn họ.

Ông kêu gọi các nước “đừng để cho Trung Quốc muốn làm gì thì làm, mà phải tái xét lại các thỏa thuận thương mại với các công ty quốc doanh Trung Quốc.

“Đừng nói suông mà phải hành động, hãy xét lại các thỏa thuận với các công ty của chính nhà nước đã bắt nạt các nước ven biển của ASEAN trong Biển Đông. Đừng để Đảng Cộng sản Trung Quốc bắt nạt chúng ta và nhân dân của chúng ta.”

Lên tiếng tại diễn đàn này, Ngoại trưởng Nhật Bản Toshimitsu Motegi chia sẻ nỗi quan ngại sâu sắc với các nước thành viên ASEAN về các nỗ lực tiếp tục nhằm thay đổi hiện trạng tại Biển Đông và Biển Hoa Đông, nói rằng các cuộc tranh chấp đó cần được giải quyết qua tham vấn.

Bộ Ngoại giao Nhật Bản ra thông cáo báo chí, dẫn lời ông Motegi bày tỏ quan tâm về tình hình ở Hong Kong, giữa lúc Trung Quốc đang siết chặt kềm kẹp vùng đặc khu từng là thuộc địa của Anh bằng đạo luật an ninh quốc gia, mà cộng đồng quốc tế lên án là làm xói mòn các quyền và quyền tự do của Hong Kong.

Trung Quốc: hành động không đi đôi với lời nói

Trong nhiều năm qua, Trung Quốc khẳng định yêu sách chủ quyền ở Biển Đông bằng cách xây dựng các bãi cạn, bãi đá thành căn cứ quân sự đầy đủ với đường băng và bến cảng.

Bắc Kinh bác bỏ phán quyết của tòa án quốc tế được Liên Hiệp Quốc hậu thuẫn, phán rằng các yêu sách chủ quyền của Bắc Kinh là ‘không có cơ sở pháp lý’.

Hồi tháng Bảy năm nay, Hoa Kỳ siết chặt chính sách của Mỹ về Biển Đông, cho rằng các yêu sách chủ quyền của Bắc Kinh đối với các nguồn tài nguyên trên khắp Biển Đông là “hoàn toàn bất hợp pháp.”

‘Chiến thuật vùng xám’

Tờ Washington Times hôm 10/9 dẫn lời một chuyên gia của Học viện Quốc phòng Mỹ nói rằng Quân đội Nhân dân Trung Quốc đang leo thang các hành động khiêu khích quân sự ở Châu Á trong khuôn khổ một chiến lược nhằm phóng xa sức mạnh và ảnh hưởng trên khắp khu vực.

Chuyên gia Joel Wuthnow nói rằng các hành động hiếu chiến của Trung Quốc, đẩy mạnh “chiến thuật vùng xám” nhằm củng cố tuyên bố chủ quyền bằng các hoạt động có chủ đích nhằm “lách luật” quốc tế để tránh bị lên án, trong khi tìm cách hiện thực hoá yêu sách đường lưỡi bò để có thể chiếm trọn tài nguyên trong Biển Đông.

‘Chiến thuật vùng xám’ này, theo ông Wuthnow, còn được áp dụng trong các vùng biển gần Đài Loan và Nhật Bản.

Phát biểu tại một cuộc điều trần trước ủy ban quốc hội về Trung Quốc hôm 9/9, chuyên gia của Học viện Quốc phòng Mỹ nói Bắc Kinh đã phối hợp sử dụng ngoại giao với các hành động khiêu khích trong khu vực. Nhưng các hoạt động quân sự gần như che lấp chiến dịch ngoại giao.

Trên Biển Đông, lực lượng dân quân hàng hải Trung Quốc, hải cảnh và hải quân đã thực hiện một số hoạt động khiêu khích, hăm dọa các hoạt động dò tìm dầu khí của các nước láng giềng, kể cả Malaysia, Philippines và Việt Nam.

Vị thế của ASEAN

ASEAN không muốn về phe bên nào trong bối cảnh căng thẳng giữa hai cường quốc tiếp tục tăng cao, đặc biệt là trong thời gian dẫn tới các cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ vào tháng 11 sắp tới.

Trong một tuyên bố chung công bố vào đêm thứ Năm, các nước thành viên ASEAN nói đã có tiến bộ trong các cuộc đàm phán để soạn một bộ Quy tắc ứng xử trong Biển Đông, phù hợp với luật pháp quốc tế, kể cả Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển, UNCLOS.

Trong một tuyên bố, Ngoại trưởng Việt Nam Phạm Bình Minh hoan nghênh vai trò của Hoa Kỳ trong việc hậu thuẫn cho ước vọng hòa bình, ổn định, an ninh và tự do hàng hải.

16x9 Image

Hoài Hương-VOA

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Bộ Quốc Phòng Nhật thông báo Lực Lượng Phòng Vệ Biển đã tham gia đợt tập trận chống tàu ngầm ở Biển Đông. Ngày 09/10/2020 ba chiến hạm của Nhật gồm một tàu trực thăng vận và một tàu ngầm hiện diện trong khu vực.
Campuchia xác nhận san bằng cơ sở quốc phòng do Mỹ tài trợ để phát triền căn cứ hải quân bằng tiền của Trung Quốc Phó Thủ tướng Tea Banh xác nhận hôm Chủ nhật rằng Campuchia đã san bằng một cơ sở quốc phòng do Mỹ tài trợ ở bờ biển phía nam, động thái mới nhất trong quá trình mở rộng một căn cứ hải quân quan trọng chiến lược đang được phát triển với tiền viện trợ gây tranh cãi của Trung Quốc. Wall Street Journal năm ngoái đưa tin về một dự thảo thỏa thuận bí mật cho phép Trung Quốc cập cảng tàu chiến tại căn cứ hải quân Ream gần thành phố ven biển Sihanoukville của Campuchia.
Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte thay đổi lập trường về những yêu sách chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông. Ông đề cao giá trị phán quyết ngày 12/07/2016 của Tòa Trọng Tài Thường Trực là « một phần của luật pháp quốc tế, vượt ra ngoài mọi thỏa hiệp và ngoài tầm với của các chính phủ ». - Lời lẽ cứng rắn trong bài phát biểu tại Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc ngày 22/09/2020 của ông Duterte khác hẳn với thái độ nhún nhường trước Bắc Kinh
Ủy ban Tình báo Hạ viện Mỹ cho rằng ngành tình báo Hoa Kỳ không sẵn sàng để đối phó với mối đe dọa ngày càng gia tăng từ Trung Quốc. Báo cáo bí mật, công bố gồm 37 trang nhưng bị xóa một phần, là thành quả hai năm nghiên cứu của ủy ban, cảnh báo rằng cần phải có "sự sắp xếp lại đáng kể các nguồn lực" để giúp Mỹ tiếp tục cạnh tranh với Trung Quốc trên trường toàn cầu. Sự chậm trễ này xảy ra sau hai thập kỷ Mỹ tập trung vào chống khủng bố sau vụ tấn công ngày 11/9.
Việc không quân Trung Quốc công bố video mô phỏng một cuộc tấn công nhắm vào một căn cứ quân sự rất giống địa bàn của quân đội Mỹ trên đảo Guam ở Thái Bình Dương là một bước ngoặt trong chính sách phô trương sức mạnh quân sự của Bắc Kinh. Nhưng còn quá sớm để cho rằng Trung Quốc chuẩn bị một kế hoạch quân sự tấn công Hoa Kỳ. Trung Quốc dồn dập tập trận tại eo biển Đài Loan, điều máy bay vượt qua đường trung tuyến vốn được xem là ranh giới giữa Hoa lục và Đài Loan đúng vào lúc thứ trưởng Ngoại Giao Mỹ Keith Krack có mặt tại Đài Bắc.
Hôm nay, 22/09/2020, Liên Hiệp Quốc khai mạc phiên họp Đại Hội Đồng lần thứ 75. Đây là một kỳ họp đặc biệt : nguyên thủ, lãnh đạo các nước không đăng đàn tại trụ sở Liên Hiệp Quốc ở New York, mà đọc diễn văn qua video. Buổi họp sáng đầu tiên (theo giờ New York) được dự báo là khá căng thẳng với những bài phát biểu của các nguyên thủ Mỹ, Nga, Trung Quốc, Pháp và Iran.
Hôm qua, 18/09/2020, bộ Thương Mại Hoa Kỳ thông báo kể từ chủ nhật 20/09 sẽ cấm dân Mỹ tải về các ứng dụng TikTok và WeChat của Trung Quốc. Tuy nhiên, Washington vẫn để mở cánh cửa cho TikTok, một ứng dụng rất được giới trẻ ưa chuộng, trước khi cấm hoàn toàn ứng dụng này trên đất Mỹ. Theo thông cáo của bộ Thương Mại, tổng thống Trump gia hạn đến ngày 12/11 để giải quyết các vấn đề về an ninh quốc gia do Tik Tok đặt ra, và nếu giải quyết được thì lệnh cấm có thể được bãi bỏ.Từ Washignton, thông tín viên Anne Corpet gởi về bài tường tình : "Họ thu thập dữ liệu về các địa điểm, về các sở thích của quý vị, về các trang mạng mà quý vị vào xem, tất cả những gì mà dân Mỹ xem, phía Trung Quốc đều có thể thu thập được
Mỹ sẽ cấm tải xuống ứng dụng TikTok và WeChat từ Chủ nhật, trừ khi Tổng thống Donald Trump đồng ý với một thỏa thuận vào phút cuối. Bộ Thương mại Mỹ cho biết sẽ cấm người dân tại Mỹ tải xuống các ứng dụng nhắn tin và chia sẻ video này thông qua bất kỳ cửa hàng ứng dụng nào trên bất kỳ nền tảng nào. Trump ký lệnh cấm TikTok, WeChat TikTok chia tay Hong Kong, để 'lấy niềm tin người dùng quốc tế'? Chính quyền Trump nói rằng các công ty này đe dọa an ninh quốc gia và có thể chuyển dữ liệu người dùng cho Trung Quốc. Nhưng Trung Quốc và cả hai công ty đều phủ nhận điều này. WeChat sẽ đóng cửa ở Mỹ vào Chủ nhật, nhưng mọi người vẫn có thể sử dụng TikTok cho đến ngày 12/11, khi nó cũng có thể bị cấm hoàn toàn. TikTok cho biết họ "thất vọng" về lệnh này và không đồng tình với Bộ Thương mại, nói rằng họ đã cam kết "bổ sung mức độ minh bạch chưa từng có"
Trong công hàm chung đề ngày 16/09/2020 gởi Liên Hiệp Quốc, ba nước Anh, Pháp, Đức đã bác bỏ « các quyền lịch sử » của Trung Quốc đối với vùng Biển Đông, xem các quyền đó là trái với luật pháp quốc tế, đặc biệt là trái với Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS). Quảng cáo Hành động này một lần nữa cho thấy là ba quốc gia nói trên đang muốn đóng vai trò ngày càng lớn hơn trong việc ngăn chận các tham vọng của Bắc Kinh ở các vùng biển chung quanh Trung Quốc, đặc biệt là Biển Đông, một vùng biển có t
WASHINGTON, DC (NV) – Mỹ tố Trung Quốc bắt nạt và gian xảo với các nước ASEAN trong khi Washington không thúc ép họ phải chọn về phe nào giữa hai đại cường. Ông David Stilwell, phụ tá bộ trưởng Ngoại Giao Mỹ đặc trách Đông Á và Thái Bình Dương, hôm Thứ Ba, 15 Tháng Chín, nhấn mạnh rằng Washington nhất quyết duy trì sự hiện diện ở khu vực, theo hãng tin AP. Mục đích là ngăn chặn “chủ trương phiêu lưu quân sự không được chào đón và chắc chắn cũng không hữu ích gì” bao gồm cả chuyện tranh chấp chủ quyền biển đảo trên Biển Đông.
Bảo Trợ