Hoa Kỳ huy động tổng lực quân sự và kinh tế chống Trung Quốc

05 Tháng Bảy 201912:27 SA(Xem: 373)
  • Tác giả :

Hoa Kỳ huy động tổng lực quân sự và kinh tế chống Trung Quốc

 
Tầu sân bay USS Ronald Reagan của Hải Quân Mỹ phối hợp diễn tập với tầu chở trực thăng JS Izumo của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản tại Biển Đông, ngày 11/06/2019.Courtesy JMSDF/U.S. Navy/Handout via REUTERS

    Lần đầu tiên, kể từ năm 2011, một bộ trưởng Quốc Phòng Trung Quốc đích thân đến dự Diễn đàn An ninh Shangri-La tại Singapore, diễn ra từ ngày 31/05 đến 02/06/2019. Sự kiện này cho thấy Bắc Kinh đang “điều chỉnh lại”chiến lược đối ngoại quân sự và an ninh vào đúng thời điểm Mỹ tiếp tục điều chỉnh chiến lược tại Ấn Độ-Thái Bình Dương.

    Ngay tại Diễn đàn Shangri-La, quyền bộ trưởng Quốc Phòng Mỹ Patrick Shanahan chỉ đích danh Trung Quốc gặm nhấm chủ quyền của các nước láng giềng, quân sự hóa nhiều đảo đá mà nước này kiểm soát ở vùng Biển Đông. Hoa Kỳ chỉ trích chủ tịch Tập Cận Bình đã nuốt lời hứa năm 2015 với tổng thống Mỹ lúc đó là Barack Obama.

    Trước Diễn đàn Shangri-La, Hoa Kỳ công bố chiến lược Ấn Độ-Thái Bình Dương mới, với Trung Quốc trong tầm ngắm. Trước đó vài ngày, một ủy ban hỗn hợp thượng nghị sĩ Dân Chủ và Cộng Hòa đã trình dự thảo luật trừng phạt Trung Quốc do các hành động ở Biển Đông và biển Hoa Đông. Trong khi đó, chính quyền tổng thống Donald Trump tiếp tục dồn dập gây sức ép đối với Bắc Kinh trong cuộc chiến thương mại và công nghệ.

    Trên quy mô quốc tế, Mỹ đã vận động được nhiều đối tác, đồng minh, có lợi ích trong khu vực, gia nhập chiến dịch bảo vệ tự do hàng hải và bảo đảm an ninh ở Biển Đông, biển Hoa Đông thuộc vùng Thái Bình Dương.

    Phải chăng Mỹ đang dồn lực trên mọi mặt để đối phó và cô lập Trung Quốc ? RFI tiếng Việt đặt câu hỏi với chuyên gia Mathieu Duchâtel, giám đốc Chương trình châu Á, Viện Montaigne, Paris.

    RFI : Đầu tháng 06/2019, Hoa Kỳ thông báo chiến lược Ấn Độ-Thái Bình Dương mới, dường như trực tiếp nhắm vào Trung Quốc. Đâu là những điểm chính của chiến lược này ?

    Mathieu Duchâtel : Trước hết, đó là cách định dạng lại điều mà mọi người hiện giờ đều biết, đó là cụm từ “Ấn Độ-Thái Bình Dương” và được chính quyền tổng thống Donald Trump sử dụng theo đúng nghĩa. Điều này đánh dấu sự khác biệt với chính quyền tiền nhiệm Obama. Theo quan điểm của tôi, có rất ít điểm thực sự mới trong chiến lược Ấn Độ-Thái Bình Dương lần này, nhưng cũng có một số điểm nổi bật.

    Trước hết, đó là tầm quan trọng của việc ủng hộ tự do lưu thông hàng hải ở Biển Đông. Tiếp theo, đó là vai trò quan trọng của các đối tác lớn của Mỹ ở trong vùng, trong đó có vai trò của Ấn Độ trong tầm nhìn chiến lược xoay trục sang châu Á so với những chiến lược trước đây.

    Điểm thứ ba, đó là một chiến lược, không chỉ liên quan đến vấn đề sức mạnh hải quân và an ninh hàng hải theo đúng nghĩa quân sự, mà còn là lời đáp trả của Mỹ trước những sáng kiến xây dựng cơ sở hạ tầng vận tải của Trung Quốc ở những nước láng giềng dọc vùng Ấn Độ-Thái Bình Dương thông qua con đường tơ lụa trên biển. Tại đây, Hoa Kỳ, cùng với các nước đối tác, đang tìm cách cưỡng lại sự cạnh tranh với Trung Quốc về mặt xây dựng cơ sở hạ tầng và ảnh hưởng chính trị.

    RFI Vài ngày trước khi thông báo chiến lược Ấn Độ-Thái Bình Dương mới, một ủy ban hỗn hợp thượng nghị sĩ Mỹ, Dân Chủ và Cộng Hòa, đã trình bày một dự thảo luật trừng phạt Trung Quốc vì những hành động ở Biển Đông và biển Hoa Đông. Hai sự kiện này có mối quan hệ như thế nào ?

    M. Duchâtel : Phía Quốc Hội Mỹ khởi xướng nhiều dự án liên quan đến Trung Quốc và vấn đề ở Tân Cương. Mỹ hiện có một chính sách rất cứng rắn đối với Trung Quốc mà người ta vẫn nhắc đến sự “cạnh tranh chiến lược”, theo cụm từ mới đang được dùng. Có rất nhiều yếu tố cho chính sách này, trong đó yếu tố dễ nhận thấy nhất, dĩ nhiên là thuế quan, sau đó là những gì liên quan đến cạnh tranh công nghệ.

    Tiến tới trừng phạt Trung Quốc về những hành động ở Biển Đông, với tôi, điều này có vẻ khó. Nhưng trái lại, chúng ta thấy rõ là dưới chính quyền tổng thống Trump, điều mà được tổ chức chặt chẽ hơn so với thời Obama, đó chính là những chuyến tuần tra vì tự do hàng hải, hiện trở thành hoạt động thường kỳ trong chiến lược đáp trả của Washington đối với việc Bắc Kinh cho xây dựng và bồi đắp đảo nhân tạo, đặc biệt là ở quần đảo Trường Sa. Cần phải nhắc lại là những chuyến tuần tra này không chỉ giới hạn ở quần đảo Trường Sa, mà cũng thường xuyên được tiến hành ở quần đảo Hoàng Sa, quanh đảo Phú Lâm (Woody).

    Phải nói là Hoa Kỳ hiện diện mạnh mẽ ở trong vùng. Tôi nghĩ rằng còn có một điểm mới phù hợp với lợi ích của Washington, đó là một số đối tác của Mỹ đã điều động đến hiện diện ở Biển Đông, như một số nước châu Âu, Úc hay Nhật Bản.

    Theo tôi, trừng phạt Bắc Kinh do các hoạt động bồi đắp, xây đảo nhân tạo trong vùng biển xung quanh nước này, không phải là điểm nổi bật, quan trọng nhất. Điều thực sự quan trọng, trước hết đó là sự hiện diện hải quân, tiếp theo là sự huy động để hình thành được một kiểu liên minh quốc tế quanh sáng kiến cần có một lực lượng hải quân thường trực trong vùng biển này để ngăn cản xảy ra thêm một vụ “thay đổi nguyên trạng”.

    Chúng ta không thể buộc Trung Quốc lùi bước ở quần đảo Trường Sa hoặc Hoàng Sa vì đó là chủ đích “chuyện đã rồi” từ phía Trung Quốc. Ngược lại, việc hải quân hiện diện thường xuyên nhắm đến hai mục đích : Thứ nhất, bảo vệ quyền tự do lưu thông hàng hải phù hợp với luật pháp quốc tế ; thứ hai, điều mà tôi cho là còn quan trọng hơn, đó là tạo điều kiện để không xảy ra thêm một kiểu “việc đã rồi” như trên.

    RFI Song song với hành động quân sự, Washington không ngừng gia tăng sức ép tối đa đối với Bắc Kinh trong cuộc chiến thương mại. Khi tung ra cả hai kiểu đòn tấn công như vậy, Mỹ nhắm đến mục đích gì ?

    M. Duchâtel : Có một câu hỏi thực sự về tham vọng chiến lược lâu dài của chính quyền Donald Trump. Theo tôi, có thể diễn giải theo hai khả năng nhưng không biết đâu là chiến lược thực sự.

    Khả năng thứ nhất : Buộc Trung Quốc chấp nhận một thỏa thuận lớn. Thỏa thuận này làm thay đổi bản chất mối quan hệ thương mại và đầu tư giữa Mỹ và Trung Quốc, với những điều khoản đáng tin cậy, đặc biệt liên quan đến vấn đề đánh cắp sở hữu trí tuệ. Đây liệu có phải là điều mà chính quyền Trump tìm kiếm không ? Và Hoa Vi là một bài trắc nghiệm. Tôi cho rằng khả năng này ít xảy ra.

    Khả năng thứ hai : Đó chỉ đơn thuần là logic cạnh tranh chiến lược với mục tiêu, theo quan niệm của Mỹ, là thay đổi mạnh nhất cán cân lực lượng giữa Mỹ và Trung Quốc với một cuộc chiến đang diễn ra liên quan đến nền kinh tế kỹ thuật số tương lai và cuộc chạy đua về công nghệ. Vì thế, các doanh nghiệp công nghệ của Trung Quốc bị nhắm đến. Và nếu trường hợp này là đúng, chúng ta sẽ kiểm chứng được điều này qua số phận được dành cho tập đoàn Hoa Vi.

    Hẳn mọi người còn nhớ rằng công ty ZTE của Trung Quốc cũng từng là nạn nhân của các biện pháp trừng phạt của Mỹ khiến ZTE bị điêu đứng trước khi được chính quyền Trump rút khỏi danh sách cấm các doanh nghiệp Mỹ làm ăn với các doanh nghiệp nước ngoài.

    Liệu Hoa Vi có thể được loại khỏi danh sách này trong vòng vài tháng nữa không ? Với tôi, đó là kịch bản ít có khả năng xảy ra nhất. Nhưng chính quyền Trump vẫn có thói quen gây bất ngờ. Có lẽ Hoa Vi phải tiếp tục nằm trên danh sách này vì đây sẽ là một dấu hiệu cho thấy mục tiêu thực sự của chính quyền Mỹ là không cần đạt được thỏa thuận, mà thực ra là gây thiệt hại nhiều nhất cho các doanh nghiệp công nghệ cao của Trung Quốc và giành chiến thắng trong cuộc đua này. Dù sao, phải nói rằng Hoa Kỳ có lợi thế hơn Trung Quốc.

    RFI Vậy Trung Quốc có thể phản công như thế nào ?

    M. Duchâtel : Trung Quốc cũng có những giải pháp gây hại cho đối thủ. Nhưng tôi cho rằng nếu nói đến leo thang thì Hoa Kỳ vẫn có nhiều lựa chọn hơn để gây phương hại bởi vì vẫn còn hơn 100 tỉ đô la hàng hóa Trung Quốc vẫn chưa được liệt thêm vào danh sách thuế ở mức 20%.

    Vấn đề hiện nay xoay quanh các lĩnh vực công nghệ thông tin và truyền thông. Giả sử nếu Trung Quốc muốn tiến xa hơn bằng cách sử dụng nguồn dự trữ ngoại hối, đô la của nước này hoặc thao túng đồng nhân dân tệ hoặc thậm chí sử dụng những biện pháp phi thương mại, phi kinh tế, đơn cử một số trường hợp được nêu trong các báo cáo, theo đó các doanh nghiệp Mỹ tại Trung Quốc trở thành nạn nhân của các đợt tăng cường thanh tra thuế, khó tiếp cận với các nhà cung cấp… Tóm lại, Trung Quốc có rất nhiều thủ thuật khiến các doanh nghiệp Mỹ phải suy nghĩ. Nhưng để nói đến leo thang và ai làm chủ tình hình leo thang, tôi nghĩ rằng hiện vẫn là Mỹ.

    RFI Trước sự cạnh tranh Mỹ-Trung, các quốc gia Đông Nam Á phải đối mặt với những thách thức gì, vì có nhiều ý kiến cho rằng những nước này có nguy cơ phải chọn một trong hai?

    M. Duchâtel : Đúng thế, rất khó để duy trì được một sự trung lập thực sự. Ở đây nảy sinh một câu hỏi theo nghĩa mở cửa và cơ hội. Người ta vẫn nhắc đến chiến lược của tổng thống Trump là nhằm thay đổi dây chuyền cung ứng trong lĩnh vực công nghệ thông tin và truyền thông. Cần phải nhớ rằng Hoa Kỳ có một đòn bẩy quan trọng, đó là thị trường nội địa khổng lồ của nước này. Nếu các doanh nghiệp rời Trung Quốc, họ có thể chuyển sang nơi khác, như vùng Đông Nam Á và Ấn Độ, vẫn thường được nhắc đến. Câu hỏi thực sự được đặt ra hiện nay : Liệu tình hình có đi xa hơn, theo kiểu logic đối đầu không ? Ai là người sẽ được hưởng lợi từ cuộc đối đầu này và từ thị trường nội địa Mỹ to lớn ? Tôi cho rằng các nước Đông Nam Á có cơ hội.

    Tiếp theo, những nước này duy trì cân bằng thương mại với Mỹ và với Trung Quốc như thế nào ? Theo tôi, họ sẽ làm được. Vấn đề được đặt ra hiện nay thiên về chính trị, ví dụ về quốc phòng và an ninh, hoặc về xây dựng cơ sở hạ tầng 5G, như trường hợp ở châu Âu hiện nay. Liệu có thể vừa chọn sử dụng thiết bị của Hoa Vi, vừa duy trì được mối quan hệ đồng minh. Tóm lại, có rất nhiều câu hỏi như vậy được nêu lên. Nhưng tôi nghĩ rằng, nếu nhìn vào tầm quan trọng của nền kinh tế Trung Quốc đối với các nước Đông Nam Á, họ sẽ tìm cách để không hoàn toàn thiên về bên nào.

    RFI Tiếng Việt xin chân thành cảm ơn ông Mathieu Duchâtel, giám đốc Chương trình châu Á, Viện Montaigne, Paris.
    Theo RFI

    Gửi ý kiến của bạn
    Tên của bạn
    Email của bạn
    Trên 50.000 người đã xuống đường tại trung tâm thủ đô Matxcơva hôm 10/08/2019 để đòi hỏi bầu cử Nghị Viện tự do. Đây là cuộc biểu tình lớn nhất kể từ khi ông Vladimir Putin quay lại điện Kremlin năm 2012. Theo tổ chức White Counter, số người tham gia lên đến 60.000 người. Nước Nga chưa từng có một cuộc biểu tình đông đảo như thế kể từ sau đợt phản kháng gian lận bầu cử tổng thống trước đây. Biểu tình cũng diễn ra tại một số thành phố của nước Nga. Tổ chức phi chính phủ OVD-Info ghi nhận có 229 người bị câu lưu ở Matxcơva và 81 người tại Saint-Petersbourg.
    Ý kiến chuyên gia: Chặn thông tin xấu, kinh tế Trung Quốc khó lòng phát triển/ Một nghị sĩ Quốc hội Úc, ông Andrew Hastie đã gây ra nhiều tranh cãi khi đăng một bài viết thể hiện quan điểm của riêng ông lên một số tờ báo địa phương Úc. Trong đó, ông Hastie đã viết rằng Trung Quốc đang nhắm đến việc thay thế Mỹ để trở thành cường quốc thống trị ở khu vực Thái Bình Dương, và điều này đe dọa chủ quyền và dân chủ của Úc. Ông lập luận rằng Úc đã không chuẩn bị đầy đủ, so sánh với lực lượng phòng thủ quân sự của Pháp trong Thế chiến thứ hai vốn thất bại trong việc chống lại phát xít Đức.
    Hàng chục ngàn người Nga đã tham dự một cuộc biểu tình chính trị mà một tổ chức theo dõi nói là lớn nhất trong tám năm qua vào ngày thứ Bảy, bất chấp chính quyền đàn áp, để đòi bầu cử tự do vào cơ quan lập pháp thành phố Moscow.
    Đại sứ Trung Quốc tại Philippines Triệu Giám Hoa ngày 09/08/2019 như đã giáng cho tổng thống Philippines Duterte một cái tát khi tái khẳng định Bắc Kinh sẽ duy trì lập trường phủ nhận phán quyết Biển Đông của Tòa Trọng Tài Thường Trực La Haye năm 2016. Tuyên bố trên được đưa ra vào lúc tổng thống Philippines Rodrigo Duterte cho biết sẽ đề cập với chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình về phán quyết này nhân chuyến công du Trung Quốc vào cuối tháng này.
    Từ sáng 09/08/2019, hàng trăm người biểu tình đòi dân chủ đã tập trung tọa kháng tại nhà ga sân bay quốc tế Hồng Kông. Hành động mới của phong trào đòi dân chủ dự kiến kéo dài đến Chủ Nhật 11/08 nhằm đánh động dư luận quốc tế. Theo người biểu tình, mục tiêu của họ không nhằm phong tỏa sân bay, hay gây bạo loạn mà chỉ để cho du khách quốc tế hiểu về những gì đang diễn ra ở Hồng Kông. Đó là cuộc đấu tranh đòi dân chủ và phản đối Bắc Kinh áp chế đời sống chính trị của đặc khu hành chính.
    Điểm tin thế giới 8/8: Động đất mạnh rung chuyển Đài Loan, Nghị sĩ Úc so sánh Trung Quốc như Đức Quốc Xã.../ Hải Dương Địa Chất 8 trong vùng biển Việt Nam, Thực Nghiệm 2 trong vùng biển Malaysia, Đông Phương Hồng 3 trong vùng biển Philippines : Trong những ngày qua, tàu khảo cứu Trung Quốc đã xuất hiện nhan nhản trên vùng biển bao quanh Trung Quốc, đặc biệt là Biển Đông. Điểm chung gắn liền các chiếc tàu này là chúng đều vào hoạt động bên trong vùng đặc quyền kinh tế của nước khác, tại những nơi mà Bắc Kinh cho là thuộc chủ quyền Trung Quốc. Câu hỏi mà giới quan sát đặt ra là phải chăng Bắc Kinh bắt đầu đẩy mạnh chiến lược có thể gọi là « tàu khảo cứu » để áp đặt chủ quyền Trung Quốc trên các vùng biển của nước khác.
    Các nhà hoạt động muốn Trung Quốc ra khỏi vùng biển Philippines, 18/1/2014. (Ảnh: Reuters/ Cheryl Ravelo) Tóm tắt bài viết Những cuộc biểu tình qui mô lớn gần đây ở Hồng Kông và ở một số nước khác là phản ứng dữ dội trên khắp Đông Nam Á, chống lại tham vọng bá chủ khu vực của Trung Quốc. Tổng thống Rodrigo Duterte, đang phải đối mặt với những phản ứng của công chúng về những mối quan hệ của mình với Trung Quốc. Một lượng lớn người dân Philippines đang rất lo lắng về viễn cảnh "bẫy nợ" từ những dự án đầu tư cơ sở hạ tầng quy mô lớn ở Philippines của Trung Quốc. Thủ tướng Malaysia công khai cáo buộc Trung Quốc 'chủ nghĩa thực dân kiểu mới'.
    Sau khi chỉ ra âm mưu phía sau việc “lật kèo” trong đàm phán thương mại của Bắc Kinh, hôm thứ Năm (1/8), Tổng thống Trump tuyên bố sẽ đánh thuế 10% lên phần hàng nhập khẩu còn lại từ Trung Quốc, trị giá 300 tỷ đô, bắt đầu từ 1/9. Cũng trong tuần qua, Ngoại trưởng Pompeo đã sử dụng diễn đàn AMM để “đưa ra ánh sáng” tham vọng thao túng Biển Đông và sông Mekong của giới cầm quyền Trung Quốc.
    Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mark Esper hôm 4/8 chỉ trích Trung Quốc gây bất ổn khu vực Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, theo Reuters. Hãng tin Anh cho rằng bình luận trên của ông Esper trong chuyến công du đầu tiên trên cương vị Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ có thể thổi bùng căng thẳng trong mối quan hệ hiện nay giữa Bắc Kinh và Washington quanh cuộc chiến thương mại.
    Zimbabwe đang gặp hạn hán nặng nề khiến cư dân của thành phố Bulawayo và thủ đô Harare, tổng cộng hơn hai triệu người, không có nước sạch. Chính phủ Zimbabwe cho biết lượng mưa của năm 2019 thấp hơn so với hàng năm đến 25%. Vì vậy, chính phủ ban hành chính sách bắt người dân phải tiết kiệm nước và chỉ được mở vòi nước một tuần trong tuần.
    Bảo Trợ