Đối đầu Mỹ-Trung và sự quay lại với thế giới lưỡng cực

13 Tháng Ba 201911:52 CH(Xem: 249)
  • Tác giả :

Đối đầu Mỹ-Trung và sự quay lại với thế giới lưỡng cực

mediaDự án khổng lồ "Một vành đai, Một con đường" của Trung Quốc được giới thiệu tại Diễn đàn Tài chính Châu Á ở Hồng Kông ngày 08/01/2016.REUTERS/Bobby Yip/File Photo

Theo Financial Times, thế giới lưỡng cực đã quay lại với sự đối đầu giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc ; và công nghệ chứ không phải sức mạnh quân sự đang là cốt lõi của tình trạng chia rẽ này trên toàn cầu.

Trong thời kỳ chiến tranh lạnh, thế giới chia làm hai khối « Phương Đông » và « Phương Tây », được định nghĩa là các quốc gia đứng về phía Matxcơva hay Washington.

Ngày nay, gần 30 năm sau khi Bức tường Berlin sụp đổ, căng thẳng tăng cao giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc đã tái tạo một ranh giới cho sự chia rẽ về địa chính trị. Các nước ngày càng được đòi hỏi phải tỏ rõ thái độ, hoặc đứng về phía Washington, hoặc ủng hộ Bắc Kinh.

Từ việc Ý tham gia « Một vành đai, Một con đường »…

Ví dụ mới nhất là thông tin trong tuần qua, rằng Ý sắp sửa trở thành quốc gia đầu tiên trong nhóm G7 ký bản ghi nhớ về việc tham gia dự án cơ sở hạ tầng khổng lồ của Trung Quốc, được biết với tên gọi « Sáng kiến Một vành đai, Một con đường » (BRI) hay « Nhất đới, nhất lộ », « Con đường tơ lụa mới ».

Trong nhiều tiếng đồng hồ, một phát ngôn viên Nhà Trắng chỉ trích dự án này là « do Trung Quốc tạo nên vì Trung Quốc », cho rằng sẽ không mang lại lợi lộc gì cho nước Ý. Ngoại trưởng Trung Quốc phản bác, nhắc nhở người Mỹ rằng Ý là một quốc gia độc lập. Chủ tịch Tập Cận Bình chuẩn bị thăm nước Ý vào cuối tháng này để ký kết thỏa thuận.

Cuộc đấu khẩu dữ dội về việc Ý tham gia BRI chứng tỏ sự cạnh tranh Mỹ-Trung nay mang tính toàn cầu. Sức hút kinh tế và chính trị của Trung Quốc đã vượt ra ngoài « sân sau » là châu Á, vươn vòi đến tận châu Mỹ la-tinh và Tây Âu, những khu vực mà xưa nay vẫn được coi là nằm trong vòng ảnh hưởng của Hoa Kỳ.

Trận song đấu Mỹ-Trung càng ngày càng công nhiên. Quyết định khởi động cuộc chiến tranh thương mại với Trung Quốc của chính quyền Donald Trump đã kết thúc kỷ nguyên trong đó cả hai bên có thể nhấn mạnh rằng thương mại và đầu tư là lãnh vực trung lập, cần được tách rời khỏi cạnh tranh chiến lược.

…Đến sự bành trướng của Trung Quốc về hải cảng, viễn thông

Cùng lúc đó, tham vọng lớn lao của dự án « Một vành đai, một con đường » càng gây thêm lo ngại cho Washington, rằng Trung Quốc đã bước vào một giai đoạn mới với mục tiêu tiến lên hàng siêu cường. Nếu « Một vành đai, một con đường » thành công, thì toàn bộ hai lục địa Á-Âu sẽ trở nên gần gũi hơn với Bắc Kinh, có thể làm phương hại đến mối quan hệ thiết yếu lâu nay giữa hai bên bờ Đại Tây Dương.

Tại Washington, các dự án đầu tư lớn của Trung Quốc nay đều được xem xét kỹ lưỡng về tầm ảnh hưởng chiến lược. Việc các công ty Trung Quốc đầu tư ồ ạt vào các hải cảng trên thế giới được nhìn qua lăng kính một địch thủ của Mỹ đang trỗi dậy trên biển. Và sự bành trướng quốc tế của tập đoàn viễn thông Trung Quốc Hoa Vi (Huawei) đã trở thành một phần của cuộc đấu tranh rộng lớn hơn để giành thế thượng phong trong công nghệ và hoạt động gián điệp.

Các quan chức Mỹ trong những tháng gần đây không ngớt thúc giục những đồng minh của mình không nên cho phép Hoa Vi thiết lập mạng lưới 5G, khẳng định rằng đó là mối nguy hiểm không thể chấp nhận được về mặt an ninh.

Nhiều nước đồng minh của Hoa Kỳ, trong đó có Nhật Bản và Úc, đã đứng hẳn về phía Mỹ trong vụ Hoa Vi. Nhưng một số nước khác như Anh thì vẫn đang cân nhắc. Nếu Luân Đôn cho phép Hoa Vi hoạt động tại thị trường của mình, sẽ gánh lấy rủi ro về an ninh, có thể tác hại đến thỏa thuận quý báu về trao đổi tin tức tình báo với Mỹ. Nhưng nếu cấm cản Hoa Vi, hy vọng của Anh về tăng cường hoạt động thương mại và đầu tư với Trung Quốc sau khi ra khỏi Liên Hiệp Châu Âu, sẽ trở nên rất mong manh.

Trong thế kẹt giữa cuộc đối đầu Mỹ-Trung

Thật không dễ chịu chút nào khi ở trong thế mắc kẹt giữa Washington và Bắc Kinh. Sau khi Canada tuân theo đòi hỏi bắt giữ và dẫn độ bà Mạnh Vãn Châu (Meng Wanzhou), giám đốc tài chính của Hoa Vi, phản ứng của Trung Quốc hết sức dữ dội. Chỉ vài ngày sau, ba công dân Canada bị Bắc Kinh bắt giam, và nay các nhà quản trị Canada rất ngại sang Trung Quốc.

Tương tự, khi Seoul chấp nhận yêu cầu của Hoa Kỳ về việc triển khai hệ thống chống tên lửa THAAD, đã bị trả đũa bằng việc khách du lịch Trung Quốc không còn đến Hàn Quốc, và các cửa hàng thuộc hệ thống Lotte của Hàn Quốc tại Hoa lục đành phải đóng cửa sau khi kiểm tra « không đạt tiêu chuẩn an toàn ».

Việc Trung Quốc sẵn sàng gây áp lực trực tiếp lên các đồng minh có ký hiệp ước với Hoa Kỳ chứng tỏ Bắc Kinh ngày càng tự tin hơn. Điều này phản ánh một sự cách biệt về năng lực kinh tế. Khi các nước nằm dọc theo « Một vành đai, Một con đường » đang cân nhắc xem có nên chấp nhận các dự án cơ sở hạ tầng của Trung Quốc hay không, thì phía Mỹ hầu như không đưa ra đề nghị nào để thay thế. Cũng không có một công ty Mỹ nào giới thiệu giải pháp cạnh tranh với công nghệ 5G của Hoa Vi.

Trong cuộc chiến tranh giành ảnh hưởng với Trung Quốc, thế mạnh của Hoa Kỳ thường về an ninh hơn là thương mại. Nhiều nước trong đó có Nhật Bản, Hàn Quốc, Đức, Úc nay buôn bán với Trung Quốc nhiều hơn là với Hoa Kỳ ; tuy nhiên những nước này vẫn trông cậy vào sự bảo vệ về quân sự của Mỹ.

Ưu thế an ninh, thương mại và thế giới lưỡng cực mới

Hoa Kỳ có thể tự làm hại đến ưu thế về an ninh nếu tổng thống Donald Trump cứ luôn đòi các đồng minh phải chia sẻ gánh nặng chi phí quân sự. Nhưng hiện nay Trung Quốc chưa có đề nghị bảo đảm an ninh nào cho các đối tác. Kết quả là một thế giới lưỡng cực khó thể được hình thành trên cơ sở các liên minh quân sự đối địch như trong thời kỳ chiến tranh lạnh trước đây, khi khối Hiệp ước Vacxava đối đầu với khối NATO.

Thay vào đó, công nghệ có thể trở thành cơ sở cho một sự chia rẽ mới của toàn cầu. Đã từ lâu, Trung Quốc cấm cửa Google và Facebook, còn nay thì Hoa Kỳ đang vất vả trong việc ngăn chận Hoa Vi. Với mối quan ngại ngày càng tăng về việc kiểm soát và truyền dữ liệu qua biên giới, áp lực sẽ tăng lên đối với các nước. Họ phải chọn lựa giữa môi trường công nghệ Mỹ và Trung Quốc, và có thể nhận ra rằng cả hai đang ngày càng tách biệt.

Tuy nhiên theo Financial Times, một sự chia rẽ được khởi đầu bằng công nghệ, sẽ không dừng lại ở đây. Ngày nay dữ liệu và thông tin là cơ sở cho hầu hết các dạng thức kinh doanh và hoạt động quân sự.

Thế giới lưỡng cực Hoa Kỳ-Liên Xô của chiến tranh lạnh trước đây đã bị thay thế bằng kỷ nguyên toàn cầu hóa. Và nay bản thân quá trình toàn cầu hóa đang bị đe dọa bởi sự tái xuất hiện của một thế giới lưỡng cực mới : Hoa Kỳ-Trung Quốc.
Theo RFI


Điểm tin thế giới 13/3: Trung Quốc siết chặt giám sát Tây Tạng bằng công nghệ; Tổng thống lâm thời Guaido kêu gọi quân đội ủng hộ

Mục Điểm tin Thế giới ngày 13/3 xin gửi tới quý độc giả những tin sau:

Tổng thống lâm thời Guaido kêu gọi quân đội ủng hộ

Chủ tịch Quốc hội, Tổng thống lâm thời Venezuela Juan Guaidohôm thứ Ba (12/3) cho biết, ông sẽ tìm một văn phòng làm việc tại dinh Tổng thống khi nhận được sự hậu thuẫn của quân đội, Aladolu Agency đưa tin.

“Chúng tôi cần một văn phòng để làm việc, rất sớm. Khi tôi nhận được sự ủng hộ của các lực lượng vũ trang, tôi sẽ tới Miraflores và tiếp nhận văn phòng của mình”, ông Guaido cho biết với những người ủng hộ tại Santa Monica.

Những người biểu tình đã tập trung tại Caracas, cũng như nhiều thành phố khác, sau khi Guaido kêu gọi biểu tình toàn quốc phản đối sự cố mất điện kéo dài từ tuần trước. Nguồn năng lượng bị cắt đứt đã khiến việc liên lạc và truy cập Internet bị gián đoạn. Venezuela chìm vào bóng tối từ thứ Năm tuần trước, 21 bang trên tổng số 23 bang bị cắt điện. 

blank
Tổng thống lâm thời Juan Guaido phát biểu tại một cuộc biểu tình ở thủ đô Caracas ngày 12/3/2019 (Ảnh: Bloomberg)

Lầu Năm Góc đưa ra những giới hạn đối với người chuyển giới trong quân đội 

Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ đã ký một bản ghi nhớ hôm thứ Ba (12/3), họ sẽ thực thi các hạn chế đối với người chuyển giới phụng sự trong quân đội. Bản ghi nhớ, được ký bởi ông David Norquist, người phụ trách vấn đề tài chính của Ngũ giác đài.

Tổng thống Donald Trump đã công bố hồi tháng 7/2017 một lệnh cấm người chuyển giới làm việc trong quân đội. Sau đó, ông đã chấp nhận các khuyến nghị của Lầu Năm góc để giới hạn lệnh cấm với những cá nhân có tiền sử rối loạn giới tính, và cho phép một số trường hợp ngoại lệ, theo Reuters.

Quyết định của Tổng thống Trump cấm nhiều binh lính chuyển giới đã đảo ngược chính sách mang tính bước ngoặt năm 2016 của người tiền nhiệm Dân chủ Barack Obama – đã cho phép người chuyển giới lần đầu tiên công khai làm việc trong lực lượng vũ trang, và được chăm sóc y tế theo giới tính đã chuyển đổi.

Các công ty công nghệ lớn của Trung Quốc đang tiến vào Khu tự trị Tây Tạng, nắm bắt các cơ hội tiếp thị trí tuệ nhân tạo (AI) và khả năng ‘Dữ liệu lớn’ – khi chính phủ tìm cách khuyến khích tăng cường và thắt chặt kiểm soát đối với khu vực.

Những nhà sản xuất chip được hậu thuẫn của nhà nước, gồm Tsinghua Unigroup; nhận diện khuôn mặt SenseTime; Alibaba Group – họ đang thiết lập sự hiện diện tại khu vực phía tây nam Trung Quốc có lịch sử đối kháng với Bắc Kinh. Vào ngày 10/3/1959, một cuộc nổi dậy của người Tây Tạng, dẫn tới Đại Lai Lạt Ma thứ 14 lưu vong sang Ấn Độ, và năm 2008, một loạt các cuộc biểu tình bạo lực đã nổ ra tại thủ phủ Lhasa, theo Nikkei. 

blank
Nhà lãnh đạo tinh thần lưu vong của Tây Tạng, Đạt Lai Lạt Ma tại Strasbourg, Pháp, ngày 17 tháng 9 năm 2016. (Ảnh: REUTERS/Vincent Kessler)

Chính sách thâm nhập công nghệ nhằm mục đích duy trì tốc độ tăng trưởng và giám sát công nghệ cao. Tham gia sâu vào khu tự trị, còn gồm Baidu, Tencent Holdings, nhận diện giọng nói iFlyTek.

Ngoại trưởng Mỹ gọi các giao dịch năng lượng của Trung Quốc là “những cái bẫy chết người”

Tại Hội nghị Năng lượng nổi tiếng nhất thế giới – IHS CERAWeek 2019 – tại Houston, Texas, ông Mike Pompeo nói rằng, vài quốc gia đang sử dụng năng lượng cho các hành vi ác ý, là “những cái bẫy chết người”, theo Aladolu Agency.

Ông kêu gọi các công ty dầu khí toàn cầu cũng hợp tác đối tác với chính quyền Tổng thống Trump để trừng phạt những “kẻ xấu” trong ngành công nghệ này, ám chỉ Trung Quốc. Nhà ngoại giao hàng đầu của Hoa Kỳ đã đề cập đến việc Trung Quốc “xây dựng bất hợp pháp đảo” ở Biển Đông, nhấn mạnh rằng vùng nước quốc tế “không chỉ là một vấn đề an ninh quốc gia”.

Hoa Kỳ
Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo nói rằng Hoa Kỳ không thể làm việc với các đồng minh sử dụng thiết bị Huawei cho kế hoạch phát triển 5G của họ. (Ảnh: TNS)

Trung Quốc và Pakistan hợp tác sản xuất máy bay chiến đấu

Máy bay chiến đấu JF-17 “Thần Sấm” Block III của Trung Quốc được cho là đang bắt đầu sản xuất, theo The Diplomat.

Tờ Diplomat trích dẫn truyền thông Trung Quốc, việc phát triển và sản xuất được thực hiện bởi Tổ hợp Hàng không Pakistan và Tập đoàn hàng không vũ trụ Thành Đô (Pakistan Aeronautical Complex / Chengdu Aerospace Corporation – PAC / CAC), Yang Wei giám đốc thiết kế máy bay chiến đấu nói trong một cuộc họp báo tuần trước ở Trung Quốc.

blank
Máy bay chiến đấu có tên Thần sấm JF-17 là loại máy bay mà Trung Quốc đang tìm cách xuất khẩu, sau khi chỉ định nghành hàng không vũ trụ nội địa là ngành công nghiệp chiến lược quốc gia quan trọng. (Ảnh: Hemant Mishra/Mint)

JF-17 có giá 25 triệu USD mỗi chiếc, dù vậy, phiên bản Block III dự kiến sẽ tăng giá do nâng cấp hệ thống mới, bao gồm radar mới đắt đỏ AESA (Hệt thống rada xử lý điện tử chủ động). PAF dự định mua tới 50 máy bay phiên bản Block III. Các máy bay có thể được trang bị các tên lửa không đối không, không đối đất và chống hạm. Trong cuộc đối đầu mới đây với New Delhi, một chiếc JF-17 của PAF có thể đã tham gia vào một cuộc chiến trên không với Không quân Ấn Độ.

Đại Kỷ Nguyên News



Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Trong bối cảnh này, bộ Ngoại Giao Mỹ cũng kêu gọi dân chúng tránh sang Trung Quốc hoặc hồi hương về Mỹ trong giai đoạn có dịch này. Biện phát mới là kể từ tối Chủ Nhật 02/02, Washington cấm triệt những người không phải là công dân Mỹ, đã ở Trung Quốc 14 ngày qua, nhập cảnh vào Hoa Kỳ. Còn nếu là công dân Mỹ, hành khách sẽ bị cách ly 14 ngày để được theo dõi tình trạng sức khỏe.
Chính quyền Mỹ ngày 31/1 công bố tình trạng khẩn cấp y tế công cộng liên quan đến coronavirus và cho biết sẽ tiến hành các bước đặc biệt cấm nhập cảnh vào Mỹ các công dân nước ngoài đã du hành tới Trung Quốc. Bắt đầu từ 2/2, công dân Mỹ đã tới tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc, trong vòng hai tuần qua sẽ bắt buộc bị cách ly 14 ngày, Bộ trưởng Y tế và Dịch vụ Nhân sinh, Alex Azar, thông báo ngày 31/1. Ông cũng cho biết thêm rằng chính quyền Trump sẽ giới hạn các chuyến bay từ Trung Quốc tới 7 phi trường của Mỹ.
Tính đến ngày 1/2, số người chết do bệnh viêm phổi cấp từ virus corona mới đã lên đến con số 259 trong khi số người nhiễm bệnh đã tăng lên 11.943 ca. Như vậy, chỉ sau 1 ngày, số người tử vong đã tăng 46 trường hợp và thêm hơn 2.000 ca nhiễm bệnh mới, theo Uỷ ban Y tế Trung Quốc. Tỉnh Hồ Bắc (Trung Quốc) đang là tâm điểm của dịch bệnh, với 249 người chết (chiếm 96%) và 7.153 ca nhiễm bệnh (chiếm 60% tổng số). Riêng thành phố Vũ Hán đã có 33 người chết sau một ngày 31/1. Dù vậy, với thói quen che dấu thông tin của chính quyền Trung Quốc, con số thực tế có thể cao hơn nhiều lần.
Virus corona : Có nên tin Trung Quốc minh bạch xử lý khủng hoảng ?...Trung Quốc liên tục công bố những biện pháp mạnh để « thắng cuộc chiến » chống virus corona mới (2019-nCoV). Cùng lúc, chính quyền Bắc Kinh cố tỏ ra minh bạch trong việc xử lý khủng hoảng dịch tễ khi liên tục cập nhật số người chết, số ca mới bị nhiễm virus và những biện pháp được triển khai. Dù vậy, lời khẳng định « minh bạch » của Bắc Kinh không thuyết phục được cộng đồng quốc tế, cũng như người dân Trung Quốc.
Các nhà khoa học Úc tuyên bố đã tái tạo thành công trong phòng thí nghiệm mẫu virus corona mới (2019-nCoV) gây bệnh viêm phổi cấp tại Trung Quốc. Theo thông tin từ kênh SBS của Úc vào hôm qua (29/1), đây là thành quả của các nhà khoa học của Viện Nhiễm trùng và miễn dịch Peter Doherty ở Melbourne. Khám phá này là nền tảng quan trọng để tiến hành thử nghiệm nhằm xác định những người có thể nhiễm bệnh ngay cả trước khi họ có triệu chứng bệnh. Đây là thí nghiệm khoa học đầu tiên trên thế giới bên ngoài Trung Quốc tái tạo được virus corona. Việc này cũng giúp đẩy nhanh nghiên cứu tạo ra vắc-xin phòng bệnh.
Thụy My Đến hôm nay 29/01/2020 đã có 132 người chết và 5.974 người bị lây nhiễm virus corona tại Trung Quốc, cao hơn cả dịch SARS trước đây (5.327 người bị nhiễm). Các chuyên gia ước tính nạn dịch sẽ lên đến đỉnh điểm trong khoảng 10 ngày nữa. Hiện virus corona mới đã lây sang 15 nước, trong đó đáng ngại nhất là trường hợp lây từ người sang người ở Đức và Nhật.
Tầu khu trục USS Montgomery thuộc Hạm Đội 7 của Mỹ đã thực hiện một chuyến tuần tra gần quần đảo Trường Sa ở Biển Đông vào ngày 25/01/2020. Thông tin được phát ngôn viên Hạm Đội 7 Hoa Kỳ, đại úy Joe Keiley, xác nhận với trang Japan Times của Nhật Bản ngày 28/01. Đây là chuyến tuần tra đầu tiên trong năm 2020 tại Biển Đông của Hải Quân Mỹ và nằm trong khuôn khổ chiến dịch FONOP vẫn được Hải Quân Hoa Kỳ thực hiện nhằm « khẳng định các quyền và quyền tự do lưu thông hàng hải ở quần đảo Trường Sa, phù hợp với luật pháp quốc tế ».
Ông Kao nói: “Kinh nghiệm của Hồng Kông khi theo mô hình ‘Một quốc gia, hai chế độ’ đã cho thế giới thấy rằng chủ nghĩa độc tài và dân chủ không thể cùng tồn tại. Cái gọi là ‘Một quốc gia, hai chế độ’ được hứa hẹn và thực hành ở Hồng Kông, đã được chứng tỏ là sai lầm, thất bại hoàn toàn và là lời nói dối trắng trợn. Đài Loan sẽ không bao giờ lựa chọn điều đó”.
Dịch bệnh từ virus corona là đề tài bao trùm trên các báo Pháp hôm nay. « Coronavirus, thế giới tổ chức đối phó » - tựa trang nhất của La Croix. « Coronavirus, Trung Quốc chống chọi như thế nào » - tít lớn của Les Echos. Le Figaro chạy tựa « Coronavirus bùng nổ tại Trung Quốc, cả hành tinh báo động ». Bên cạnh đó là bầu cử đô trưởng Paris, và hồ sơ Venezuela, nhân chuyến thăm thủ đô nước Pháp của thủ lãnh đối lập Juan Guaido.
Nhà báo Robert Farley, trên tờ National Interest, trong một bài viết mang tính dự báo để ngăn chặn các rủi ro cho năm mới, đã liệt kê 5 địa điểm có thể là nơi khởi phát chiến tranh thế giới thứ ba. Theo đó, Trung Đông, Thổ Nhĩ Kỳ, là những “ứng viên” hàng đầu, nhưng các địa điểm còn lại, trong đó có Biển Đông, cũng tiềm ẩn nguy cơ lớn, đầy bất trắc. 1. Iran-Israel Iran và Israel trong năm 2019 đã liên tục có những cuộc đụng độ ở quy mô nhỏ trên khắp Trung Đông. Iran tấn công đối thủ thông qua việc ủng hộ các nhóm vũ trang chống Israel ở khắp dải Gaza, Lebanon, Syria và các nơi khác. Trong khi đó, Israel không ngần ngại phản công các lực lượng quân đội của Teheran trên toàn khu vực, bên cạnh đó, Israel cũng âm thầm xây dựng một liên minh rộng lớn chống Iran ở cấp độ ngoại giao.
Bảo Trợ