Đối đầu Mỹ-Trung và sự quay lại với thế giới lưỡng cực

13 Tháng Ba 201911:52 CH(Xem: 137)
  • Tác giả :

Đối đầu Mỹ-Trung và sự quay lại với thế giới lưỡng cực

mediaDự án khổng lồ "Một vành đai, Một con đường" của Trung Quốc được giới thiệu tại Diễn đàn Tài chính Châu Á ở Hồng Kông ngày 08/01/2016.REUTERS/Bobby Yip/File Photo

Theo Financial Times, thế giới lưỡng cực đã quay lại với sự đối đầu giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc ; và công nghệ chứ không phải sức mạnh quân sự đang là cốt lõi của tình trạng chia rẽ này trên toàn cầu.

Trong thời kỳ chiến tranh lạnh, thế giới chia làm hai khối « Phương Đông » và « Phương Tây », được định nghĩa là các quốc gia đứng về phía Matxcơva hay Washington.

Ngày nay, gần 30 năm sau khi Bức tường Berlin sụp đổ, căng thẳng tăng cao giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc đã tái tạo một ranh giới cho sự chia rẽ về địa chính trị. Các nước ngày càng được đòi hỏi phải tỏ rõ thái độ, hoặc đứng về phía Washington, hoặc ủng hộ Bắc Kinh.

Từ việc Ý tham gia « Một vành đai, Một con đường »…

Ví dụ mới nhất là thông tin trong tuần qua, rằng Ý sắp sửa trở thành quốc gia đầu tiên trong nhóm G7 ký bản ghi nhớ về việc tham gia dự án cơ sở hạ tầng khổng lồ của Trung Quốc, được biết với tên gọi « Sáng kiến Một vành đai, Một con đường » (BRI) hay « Nhất đới, nhất lộ », « Con đường tơ lụa mới ».

Trong nhiều tiếng đồng hồ, một phát ngôn viên Nhà Trắng chỉ trích dự án này là « do Trung Quốc tạo nên vì Trung Quốc », cho rằng sẽ không mang lại lợi lộc gì cho nước Ý. Ngoại trưởng Trung Quốc phản bác, nhắc nhở người Mỹ rằng Ý là một quốc gia độc lập. Chủ tịch Tập Cận Bình chuẩn bị thăm nước Ý vào cuối tháng này để ký kết thỏa thuận.

Cuộc đấu khẩu dữ dội về việc Ý tham gia BRI chứng tỏ sự cạnh tranh Mỹ-Trung nay mang tính toàn cầu. Sức hút kinh tế và chính trị của Trung Quốc đã vượt ra ngoài « sân sau » là châu Á, vươn vòi đến tận châu Mỹ la-tinh và Tây Âu, những khu vực mà xưa nay vẫn được coi là nằm trong vòng ảnh hưởng của Hoa Kỳ.

Trận song đấu Mỹ-Trung càng ngày càng công nhiên. Quyết định khởi động cuộc chiến tranh thương mại với Trung Quốc của chính quyền Donald Trump đã kết thúc kỷ nguyên trong đó cả hai bên có thể nhấn mạnh rằng thương mại và đầu tư là lãnh vực trung lập, cần được tách rời khỏi cạnh tranh chiến lược.

…Đến sự bành trướng của Trung Quốc về hải cảng, viễn thông

Cùng lúc đó, tham vọng lớn lao của dự án « Một vành đai, một con đường » càng gây thêm lo ngại cho Washington, rằng Trung Quốc đã bước vào một giai đoạn mới với mục tiêu tiến lên hàng siêu cường. Nếu « Một vành đai, một con đường » thành công, thì toàn bộ hai lục địa Á-Âu sẽ trở nên gần gũi hơn với Bắc Kinh, có thể làm phương hại đến mối quan hệ thiết yếu lâu nay giữa hai bên bờ Đại Tây Dương.

Tại Washington, các dự án đầu tư lớn của Trung Quốc nay đều được xem xét kỹ lưỡng về tầm ảnh hưởng chiến lược. Việc các công ty Trung Quốc đầu tư ồ ạt vào các hải cảng trên thế giới được nhìn qua lăng kính một địch thủ của Mỹ đang trỗi dậy trên biển. Và sự bành trướng quốc tế của tập đoàn viễn thông Trung Quốc Hoa Vi (Huawei) đã trở thành một phần của cuộc đấu tranh rộng lớn hơn để giành thế thượng phong trong công nghệ và hoạt động gián điệp.

Các quan chức Mỹ trong những tháng gần đây không ngớt thúc giục những đồng minh của mình không nên cho phép Hoa Vi thiết lập mạng lưới 5G, khẳng định rằng đó là mối nguy hiểm không thể chấp nhận được về mặt an ninh.

Nhiều nước đồng minh của Hoa Kỳ, trong đó có Nhật Bản và Úc, đã đứng hẳn về phía Mỹ trong vụ Hoa Vi. Nhưng một số nước khác như Anh thì vẫn đang cân nhắc. Nếu Luân Đôn cho phép Hoa Vi hoạt động tại thị trường của mình, sẽ gánh lấy rủi ro về an ninh, có thể tác hại đến thỏa thuận quý báu về trao đổi tin tức tình báo với Mỹ. Nhưng nếu cấm cản Hoa Vi, hy vọng của Anh về tăng cường hoạt động thương mại và đầu tư với Trung Quốc sau khi ra khỏi Liên Hiệp Châu Âu, sẽ trở nên rất mong manh.

Trong thế kẹt giữa cuộc đối đầu Mỹ-Trung

Thật không dễ chịu chút nào khi ở trong thế mắc kẹt giữa Washington và Bắc Kinh. Sau khi Canada tuân theo đòi hỏi bắt giữ và dẫn độ bà Mạnh Vãn Châu (Meng Wanzhou), giám đốc tài chính của Hoa Vi, phản ứng của Trung Quốc hết sức dữ dội. Chỉ vài ngày sau, ba công dân Canada bị Bắc Kinh bắt giam, và nay các nhà quản trị Canada rất ngại sang Trung Quốc.

Tương tự, khi Seoul chấp nhận yêu cầu của Hoa Kỳ về việc triển khai hệ thống chống tên lửa THAAD, đã bị trả đũa bằng việc khách du lịch Trung Quốc không còn đến Hàn Quốc, và các cửa hàng thuộc hệ thống Lotte của Hàn Quốc tại Hoa lục đành phải đóng cửa sau khi kiểm tra « không đạt tiêu chuẩn an toàn ».

Việc Trung Quốc sẵn sàng gây áp lực trực tiếp lên các đồng minh có ký hiệp ước với Hoa Kỳ chứng tỏ Bắc Kinh ngày càng tự tin hơn. Điều này phản ánh một sự cách biệt về năng lực kinh tế. Khi các nước nằm dọc theo « Một vành đai, Một con đường » đang cân nhắc xem có nên chấp nhận các dự án cơ sở hạ tầng của Trung Quốc hay không, thì phía Mỹ hầu như không đưa ra đề nghị nào để thay thế. Cũng không có một công ty Mỹ nào giới thiệu giải pháp cạnh tranh với công nghệ 5G của Hoa Vi.

Trong cuộc chiến tranh giành ảnh hưởng với Trung Quốc, thế mạnh của Hoa Kỳ thường về an ninh hơn là thương mại. Nhiều nước trong đó có Nhật Bản, Hàn Quốc, Đức, Úc nay buôn bán với Trung Quốc nhiều hơn là với Hoa Kỳ ; tuy nhiên những nước này vẫn trông cậy vào sự bảo vệ về quân sự của Mỹ.

Ưu thế an ninh, thương mại và thế giới lưỡng cực mới

Hoa Kỳ có thể tự làm hại đến ưu thế về an ninh nếu tổng thống Donald Trump cứ luôn đòi các đồng minh phải chia sẻ gánh nặng chi phí quân sự. Nhưng hiện nay Trung Quốc chưa có đề nghị bảo đảm an ninh nào cho các đối tác. Kết quả là một thế giới lưỡng cực khó thể được hình thành trên cơ sở các liên minh quân sự đối địch như trong thời kỳ chiến tranh lạnh trước đây, khi khối Hiệp ước Vacxava đối đầu với khối NATO.

Thay vào đó, công nghệ có thể trở thành cơ sở cho một sự chia rẽ mới của toàn cầu. Đã từ lâu, Trung Quốc cấm cửa Google và Facebook, còn nay thì Hoa Kỳ đang vất vả trong việc ngăn chận Hoa Vi. Với mối quan ngại ngày càng tăng về việc kiểm soát và truyền dữ liệu qua biên giới, áp lực sẽ tăng lên đối với các nước. Họ phải chọn lựa giữa môi trường công nghệ Mỹ và Trung Quốc, và có thể nhận ra rằng cả hai đang ngày càng tách biệt.

Tuy nhiên theo Financial Times, một sự chia rẽ được khởi đầu bằng công nghệ, sẽ không dừng lại ở đây. Ngày nay dữ liệu và thông tin là cơ sở cho hầu hết các dạng thức kinh doanh và hoạt động quân sự.

Thế giới lưỡng cực Hoa Kỳ-Liên Xô của chiến tranh lạnh trước đây đã bị thay thế bằng kỷ nguyên toàn cầu hóa. Và nay bản thân quá trình toàn cầu hóa đang bị đe dọa bởi sự tái xuất hiện của một thế giới lưỡng cực mới : Hoa Kỳ-Trung Quốc.
Theo RFI


Điểm tin thế giới 13/3: Trung Quốc siết chặt giám sát Tây Tạng bằng công nghệ; Tổng thống lâm thời Guaido kêu gọi quân đội ủng hộ

Mục Điểm tin Thế giới ngày 13/3 xin gửi tới quý độc giả những tin sau:

Tổng thống lâm thời Guaido kêu gọi quân đội ủng hộ

Chủ tịch Quốc hội, Tổng thống lâm thời Venezuela Juan Guaidohôm thứ Ba (12/3) cho biết, ông sẽ tìm một văn phòng làm việc tại dinh Tổng thống khi nhận được sự hậu thuẫn của quân đội, Aladolu Agency đưa tin.

“Chúng tôi cần một văn phòng để làm việc, rất sớm. Khi tôi nhận được sự ủng hộ của các lực lượng vũ trang, tôi sẽ tới Miraflores và tiếp nhận văn phòng của mình”, ông Guaido cho biết với những người ủng hộ tại Santa Monica.

Những người biểu tình đã tập trung tại Caracas, cũng như nhiều thành phố khác, sau khi Guaido kêu gọi biểu tình toàn quốc phản đối sự cố mất điện kéo dài từ tuần trước. Nguồn năng lượng bị cắt đứt đã khiến việc liên lạc và truy cập Internet bị gián đoạn. Venezuela chìm vào bóng tối từ thứ Năm tuần trước, 21 bang trên tổng số 23 bang bị cắt điện. 

blank
Tổng thống lâm thời Juan Guaido phát biểu tại một cuộc biểu tình ở thủ đô Caracas ngày 12/3/2019 (Ảnh: Bloomberg)

Lầu Năm Góc đưa ra những giới hạn đối với người chuyển giới trong quân đội 

Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ đã ký một bản ghi nhớ hôm thứ Ba (12/3), họ sẽ thực thi các hạn chế đối với người chuyển giới phụng sự trong quân đội. Bản ghi nhớ, được ký bởi ông David Norquist, người phụ trách vấn đề tài chính của Ngũ giác đài.

Tổng thống Donald Trump đã công bố hồi tháng 7/2017 một lệnh cấm người chuyển giới làm việc trong quân đội. Sau đó, ông đã chấp nhận các khuyến nghị của Lầu Năm góc để giới hạn lệnh cấm với những cá nhân có tiền sử rối loạn giới tính, và cho phép một số trường hợp ngoại lệ, theo Reuters.

Quyết định của Tổng thống Trump cấm nhiều binh lính chuyển giới đã đảo ngược chính sách mang tính bước ngoặt năm 2016 của người tiền nhiệm Dân chủ Barack Obama – đã cho phép người chuyển giới lần đầu tiên công khai làm việc trong lực lượng vũ trang, và được chăm sóc y tế theo giới tính đã chuyển đổi.

Các công ty công nghệ lớn của Trung Quốc đang tiến vào Khu tự trị Tây Tạng, nắm bắt các cơ hội tiếp thị trí tuệ nhân tạo (AI) và khả năng ‘Dữ liệu lớn’ – khi chính phủ tìm cách khuyến khích tăng cường và thắt chặt kiểm soát đối với khu vực.

Những nhà sản xuất chip được hậu thuẫn của nhà nước, gồm Tsinghua Unigroup; nhận diện khuôn mặt SenseTime; Alibaba Group – họ đang thiết lập sự hiện diện tại khu vực phía tây nam Trung Quốc có lịch sử đối kháng với Bắc Kinh. Vào ngày 10/3/1959, một cuộc nổi dậy của người Tây Tạng, dẫn tới Đại Lai Lạt Ma thứ 14 lưu vong sang Ấn Độ, và năm 2008, một loạt các cuộc biểu tình bạo lực đã nổ ra tại thủ phủ Lhasa, theo Nikkei. 

blank
Nhà lãnh đạo tinh thần lưu vong của Tây Tạng, Đạt Lai Lạt Ma tại Strasbourg, Pháp, ngày 17 tháng 9 năm 2016. (Ảnh: REUTERS/Vincent Kessler)

Chính sách thâm nhập công nghệ nhằm mục đích duy trì tốc độ tăng trưởng và giám sát công nghệ cao. Tham gia sâu vào khu tự trị, còn gồm Baidu, Tencent Holdings, nhận diện giọng nói iFlyTek.

Ngoại trưởng Mỹ gọi các giao dịch năng lượng của Trung Quốc là “những cái bẫy chết người”

Tại Hội nghị Năng lượng nổi tiếng nhất thế giới – IHS CERAWeek 2019 – tại Houston, Texas, ông Mike Pompeo nói rằng, vài quốc gia đang sử dụng năng lượng cho các hành vi ác ý, là “những cái bẫy chết người”, theo Aladolu Agency.

Ông kêu gọi các công ty dầu khí toàn cầu cũng hợp tác đối tác với chính quyền Tổng thống Trump để trừng phạt những “kẻ xấu” trong ngành công nghệ này, ám chỉ Trung Quốc. Nhà ngoại giao hàng đầu của Hoa Kỳ đã đề cập đến việc Trung Quốc “xây dựng bất hợp pháp đảo” ở Biển Đông, nhấn mạnh rằng vùng nước quốc tế “không chỉ là một vấn đề an ninh quốc gia”.

Hoa Kỳ
Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo nói rằng Hoa Kỳ không thể làm việc với các đồng minh sử dụng thiết bị Huawei cho kế hoạch phát triển 5G của họ. (Ảnh: TNS)

Trung Quốc và Pakistan hợp tác sản xuất máy bay chiến đấu

Máy bay chiến đấu JF-17 “Thần Sấm” Block III của Trung Quốc được cho là đang bắt đầu sản xuất, theo The Diplomat.

Tờ Diplomat trích dẫn truyền thông Trung Quốc, việc phát triển và sản xuất được thực hiện bởi Tổ hợp Hàng không Pakistan và Tập đoàn hàng không vũ trụ Thành Đô (Pakistan Aeronautical Complex / Chengdu Aerospace Corporation – PAC / CAC), Yang Wei giám đốc thiết kế máy bay chiến đấu nói trong một cuộc họp báo tuần trước ở Trung Quốc.

blank
Máy bay chiến đấu có tên Thần sấm JF-17 là loại máy bay mà Trung Quốc đang tìm cách xuất khẩu, sau khi chỉ định nghành hàng không vũ trụ nội địa là ngành công nghiệp chiến lược quốc gia quan trọng. (Ảnh: Hemant Mishra/Mint)

JF-17 có giá 25 triệu USD mỗi chiếc, dù vậy, phiên bản Block III dự kiến sẽ tăng giá do nâng cấp hệ thống mới, bao gồm radar mới đắt đỏ AESA (Hệt thống rada xử lý điện tử chủ động). PAF dự định mua tới 50 máy bay phiên bản Block III. Các máy bay có thể được trang bị các tên lửa không đối không, không đối đất và chống hạm. Trong cuộc đối đầu mới đây với New Delhi, một chiếc JF-17 của PAF có thể đã tham gia vào một cuộc chiến trên không với Không quân Ấn Độ.

Đại Kỷ Nguyên News



Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Điểm tin thế giới 13/6: Philippines tuyên bố không chấp nhận ‘bị bắt nạt’ ở Biển Đông.../ Những người tổ chức biểu tình ở Hong Kong dự định sẽ tiếp tục xuống đường phản đối dự luật dẫn độ tội phạm về Trung Quốc vào cuối tuần này và đầu tuần tới, trong khi chính quyền Hong Kong hôm 13/6 phải một lần nữa hoãn việc thảo luận dự luật vì những phản đối gay gắt từ người dân. Hãng tin AFP loan tin này hôm 13/6. Hơn 1 triệu người Hong Kong đã xuống đường biểu tình hôm 9/6 vừa qua để phản đối dự luật dẫn độ vì lo ngại sự can thiệp sâu của TQ
Theo AFP, ngày 12/06/2019, bộ Năng Lượng Hoa Kỳ đã ra một văn bản cấm các nhà khoa học của Mỹ tham gia vào một chương trình của Bắc Kinh nhằm thu hút, tuyển dụng các tinh hoa của giới khoa học quốc tế. Trong một công văn phổ biến nội bộ uần trước mà hãng tin Pháp vừa có được hôm qua (12/06), bộ Năng Lượng Mỹ cấm các nhân viên của mình cũng như các nhà thầu phụ tham gia vào chương trình tuyển dụng các tài năng khoa học quốc tế của Trung Quốc.
Trung Quốc lạm dụng luật pháp, dân Hồng Kông thách thức Bắc Kinh, khủng hoảng Sudan đang bị quốc tế hóa, nhân tài ngày càng đông trong làn sóng di dân nhập cư vào các nước giàu, biết thiên nhiên bị rác thải nhựa hủy diệt dần nhưng nhân loại không có cách ngăn chận, đó là những chủ đề được báo chí Pháp đề cập và phân tích sâu rộng hôm nay.
13/6-Thế giới đêm qua: Cảnh sát Hồng Kông mạnh tay nhưng biểu tình có thể sẽ gia tăng / Giới chức đã đóng cửa một số tòa nhà chính phủ tại trung tâm hành chính của Hong Kong sau các cuộc bạo động tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ nổ ra hôm 12/6. Đến sáng 13/6, đám đông phần lớn giải tán quanh khu vực trụ sở chính phủ - nơi cảnh sát và người biểu tình đụng độ hôm 12/6. Người biểu tình tức giận về kế hoạch cho phép dẫn độ sang Trung Quốc đại lục.
Điểm tin thế giới 12/6: Cảnh sát Hồng Kông bắn hơi cay vào người biểu tình chống dự luật dẫn độ.../ Chiếc tàu này đã tông vào một tàu Philippines đang neo đậu gần Reed Bank, ngọn núi ngầm dưới biển mà Trung Quốc gọi là Lễ Nhạc ở Trường Sa, khiến tàu này bị chìm cùng với 22 thủy thủ, rồi bỏ đi. Bộ trưởng Quốc Phòng Philippines Delfin Lorenzana tuyên bố : « Chúng tôi cực lực lên án hành động hèn nhát của chiếc tàu bị nghi ngờ là của Trung Quốc vì đã bỏ mặc thủy thủ đoàn Philippines. Đó không phải là hành vi của một dân tộc có trách nhiệm và hữu nghị ».
Hàng ngàn người biểu tình ở Hong Kong xuống đường sáng 12/6 khi sự giận dữ dâng cao đối với kế hoạch cho phép dẫn độ sang Trung Quốc. Từ sáng sớm thứ Tư 12/6, người biểu tình, một số đeo mặt nạ và đội mũ bảo hiểm, chặn các con đường chính quanh các tòa nhà chính phủ. Cảnh sát chống bạo loạn xịt hơi cay vào đoàn người biểu tình để giải tán họ và nói rằng đã chuẩn bị sử dụng vũ lực.
Chính quyền của Tổng thống Nicolas Maduro một lần nữa đã làm thất thoát một phần tài sản mà Venezuela từng có ở nước ngoài, lần này là 20 tấn vàng vì không trả nợ ở nước ngoài, theo PanAm Post. Ngân hàng Đức, Deutsche Bank, đã tịch thu 20 tấn vàng của Venezuela do không thanh toán khoản nợ mà ông Maduro đã ký hợp đồng với tổ chức này vào năm 2016. Venezuela đã nhận một khoản vay tiền mặt từ ngân hàng Đức và sử dụng vàng làm tài sản thế chấp. Hợp đồng đáo hạn vào năm 2021. Tuy nhiên, chính phủ Venezuela đã chậm thanh toán các khoản lãi, và ngân hàng đã thu hồi khoản bảo đảm.
Mỹ đang theo dõi dân quân Trung Quốc ở Biển Đông.../Tư lệnh lực lượng tuần duyên Hoa Kỳ khu vực Thái Bình Dương ngày 11/06/2019 khẳng định : Một sự hiện diện được tăng cường của tuần duyên Mỹ tại Biển Đông sẽ giúp các quốc gia đối tác của Mỹ dọc theo vùng biển tranh chấp này củng cố chủ quyền của mình.
Theo Ban Tổ Chức, đã có hơn 1 triệu người xuống đường biểu tình vào hôm Chủ Nhật. (Hình: Getty Images) HONG KONG (NV) – Đặc khu trưởng Hồng Kông, bà Carrie Lam tuyên bố cuộc tranh luận về “dự luật dẫn độ” về lục địa sẽ vẫn diễn ra vào Thứ Tư tới theo kế hoạch, bất chấp cuộc biểu tình phản đối cuối tuần qua. Hồng Kông chìm vào khủng hoảng chính trị cuối tuần qua. Theo ban tổ chức biểu tình, có một triệu người tham gia và đụng độ với cảnh sát suốt đêm. Mục đích của cuộc biểu tình là phản đối dự luật cho phép dẫn độ nghi can sang Trung Quốc. Tuy nhiên, bất chấp sự phản đối kịch liệt của người dân, hôm Thứ Hai, 10 Tháng Sáu, Đặc Khu Trưởng Hồng Kông Carrie Lam tuyên bố cuộc tranh luận về dự luật này sẽ vẫn diễn ra vào Thứ Tư tới theo đúng kế hoạch. Bà Lam cũng bác bỏ cáo buộc cho rằng Trung Quốc đưa ra ý định về dự luật này. “Dự luật này không phải do đại lục hay chính phủ nhân dân tr
Điểm tin thế giới 10/6: Đài Loan cấm linh kiện kỹ thuật số do Trung Quốc sản xuất .../ Bất chấp cuộc biểu tình phản đối rầm rộ của người dân Hồng Kông hôm 09/06/2019, chính quyền đặc khu Hồng Kông tái khẳng định quyết tâm thông qua dự luật cho phép dẫn độ qua Trung Quốc. Dự luật này sẽ được đưa ra biểu quyết vào ngày 12/06/2019.
Bảo Trợ