Trump : Chính quyền Obama « bất lực » trong chính sách Biển Đông

10 Tháng Mười 201810:16 CH(Xem: 219)
  • Tác giả :

Trump : Chính quyền Obama « bất lực » trong chính sách Biển Đông

mediaTổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu với báo giới tại Nhà Trắng ngày 9/10/2018.REUTERS/Jonathan Ernst

Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ trích chính quyền của người tiền nhiệm Barack Obama « bất lực », không ngăn chặn được Bắc Kinh bành trướng ảnh hưởng ở Biển Đông khiến Hải Quân Trung Quốc hiện trở thành một mối đe dọa cho Hoa Kỳ trong khu vực đang có tranh chấp.

Theo trang Times of India, phát biểu với báo giới bên chiếc Air Force One ngày 09/10/2018, chủ nhân Nhà Trắng khẳng định : « Chính quyền Obama đã bất lực trong chính sách về Biển Đông ». Nhận định của tổng thống Donald Mỹ được đưa ra sau khi ngoại trưởng Mike Pompeo đến Nhà Trắng trình bày kết quả chuyến công du Đông Á và các cuộc gặp lãnh đạo cấp cao của Trung Quốc tại Bắc Kinh vào tuần trước.

Hoa Kỳ thường xuyên tiến hành nhiều cuộc tuần tra bảo vệ tự do hàng hải trong vùng Biển Đông và tham gia tập trận với nhiều nước trong khu vực. Một cuộc tập trận có quy mô lớn, huy động hải quân và không quân, sẽ được quân đội Mỹ tổ chức tại Biển Đông và eo biển Đài Loan vào tháng 11/2018, đúng thời điểm chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình thăm Philippines.

Ngày 09/10, Manila cho biết sẽ không tham gia cuộc tập trận quy mô trên của Mỹ. Tuy nhiên, theo South China Morning Post ngày 10/10, quân đội Philippines, lần đầu tiên, sẽ tham gia đợt thao dượt hải quân giữa Trung Quốc và một số nước ASEAN, dự kiến diễn ra từ ngày 22 đến 29/10.

Đây là chặng thứ hai trong kế hoạch thao dượt hải quân chung giữa Trung Quốc và một số nước ASEAN, bắt đầu vào tháng 08/2018, tại Singapore. Mục tiêu là luyện tập tìm kiếm chung, tổ chức cứu hộ theo Bộ Quy tắc Ứng xử về những chạm trán ngoài ý muốn trên biển (Code for Unplanned Encounters at Sea, CUES).
Theo RFI


Trung Quốc dùng sông Mêkông làm công cụ bành trướng tại Đông Nam Á

mediaCảnh sát võ trang Trung Quốc chuẩn bị chuyến tuần tra chung đầu tiên trên sông Mêkông, cảng Quan Lũy, Vân Nam. Ảnh tư liệu ngày 09/12/2011REUTERS

Nhật Bản và 5 nước khu vực sông Mêkông (Việt Nam, Cam Bốt, Lào, Thái Lan, Miến Điện) ngày 09/10/2018 đã họp thượng đỉnh tại Tokyo để thúc đẩy một chính sách mới nhằm phát triển toàn vùng theo hướng kết nối khu vực, lấy trọng tâm là cư dân bên sông và bảo vệ môi trường. Dù không nói ra, nhưng đề án do Tokyo chủ trì là một nỗ lực nhằm hạn chế đà bành trướng của Trung Quốc trên vùng lục địa Đông Nam Á. Đài phát thanh Mỹ NPR ngày 06/10/2018 vừa qua đã có một bài phân tích chi tiết về điều được gọi là « Trung Quốc định hình lại sông Mêkông để tăng cường đà bành trướng – China Reshapes The Vital Mekong River To Power Its Expansion ».

Bài viết của NPR nêu bật một loạt hoạt động của Trung Quốc nhằm « chiếm hữu » dòng sông Mêkông, từ việc cho tàu tuần tra xuống đến tận cửa ngõ vào Thái Lan, tiếng là để bảo vệ an ninh cho tàu bè đi lại trên sông, cho đến việc xây đập vô tội vạ để làm điện, bất chấp tổn hại môi trường cho các nước láng giềng ở hạ nguồn.

Nhận xét đầu tiên của phóng viên đài NPR khi đến Thái Lan, một trong những quốc gia ven bờ Mêkông là tình trạng tràn ngập du khách Trung Quốc, được ghi nhận là đông đảo hơn bất kỳ du khách đến từ nơi khác. Đấy cũng là tình trạng chung tại hầu hết các nước Đông Nam Á khác.

Tàu Trung Quốc tuần tra trên sông: Mục tiêu hù dọa

Vấn đề tuy nhiên không chỉ là du khách : Hàng tháng đều có một vài chiếc tàu Trung Quốc có võ trang, từ cảng Quan Lũy (Guanlei) ở Vân Nam (Trung Quốc), xuôi dòng sông, qua Miến Điện và Lào để đến tận khúc vào Thái Lan.

Chiến thuyền Trung Quốc hụ còi inh ỏi để báo trước sự hiện diện, rồi đánh một vòng chữ U dài ngay sát đường ranh giới với Thái Lan, tàu tuần tra Thái Lan có mặt tại chỗ chỉ lặng yên quan sát. Trước khi rời đi, tàu Trung Quốc lại cho còi hụ một tràng dài và lớn. Đôi khi người ta thấy bóng dáng một chiếc tàu tuần giang của Lào tháp tùng theo tàu Trung Quốc.

Đối với phóng viên đài NPR, khu Tam Giác Vàng khét tiếng là một trung tâm buôn bán ma túy, và theo Bắc Kinh, mục tiêu các chiến dịch tuần tra hàng tháng của lực lượng Trung Quốc, quyết định từ năm 2011, sau vụ 13 thủy thủ bị giết chết, chỉ nhằm « giúp cho dòng sông biên giới an toàn hơn ».

Thế nhưng, theo một số nhà phân tích, lý do bảo đảm an ninh chỉ là cái cớ, còn thực ra mục tiêu chính là hù dọa, răn đe các nước trong vùng.

Chuyên gia Elliot Brennan, thuộc Học Viện Chính Sách Phát Triển và An Ninh, có trụ sở tại Bangkok, cho rằng sự hiện diện của chiến thuyền Trung Quốc trên sông Mêkông chỉ nhằm « nhắc nhở các láng giềng về trọng lượng và uy lực cứng cũng như sắc bén ngày càng tăng của Bắc Kinh… Trung Quốc ».

Đập thủy điện giúp Trung Quốc khống chế láng giềng

Bài phân tích của đài NPR không ngần ngại xem vùng Đông Nam Á là sân sau của Trung Quốc : « Ảnh hưởng kinh tế và chính trị của Trung Quốc đang gia tăng trên toàn thế giới, đặc biệt là ở Đông Nam Á, sân sau của họ. Sáng kiến Một ​​Vành Đai và Một Con Đường đang mở rộng thêm ảnh hưởng của Bắc Kinh, với việc xây dựng đường xá, tàu cao tốc và hải cảng đang được rốt ráo tiến hành ở Đông Nam Á, giúp cho hàng hóa Trung Quốc tiếp cận tốt hơn với các thị trường cả trong khu vực lẫn xa hơn nữa ».

Mặt khác, Trung Quốc cũng đang xây dựng một loạt đập thủy điện trên sông Mêkông, mà theo các nhà phân tích, sẽ sản xuất ra điện cần thiết, nhưng đặt ra các mối đe dọa lớn cho môi trường, và đặc biệt là tiếp tục cho phép Bắc Kinh mở rộng quyền kiểm soát của họ trong khu vực.

Theo NPR, đà bành trướng của Trung Quốc tại Đông Nam Á, đã được cảm nhận và trong nhiều trường hợp, làm dấy lên sự sợ hãi.

Chuyên gia Brennan nhận định : « Việc Trung Quốc đồng thời kiểm soát cả Biển Đông lẫn sông Mêkông, về mặt chiến lược, sẽ kẹp khu vực Đông Nam Á trong gọng kềm ». Đối với ông Brennan, âm mưu của Bắc Kinh nhằm kiểm soát các dòng sông tại Đông Nam Á là « phần nửa còn lại của cái gọi là chiến lược tằm ăn dâu (hay cắt lát xúc xích – salami-slicing) của Trung Quốc trong khu vực. »

Bắc Kinh không có cản lực trong vùng Mêkông

Theo chuyên gia Brennan, điều đáng ngại là trên đất liền Đông Nam Á, Trung Quốc không có đối thủ, trong lúc tại Biển Đông, Bắc Kinh đang vấp phải cản lực từ Mỹ và các đồng minh.

Chiến lược tằm ăn dâu của Trung Quốc ở Biển Đông thể hiện qua việc từng bước bối đắp và xây dựng trên các rạn san hô trong vùng biển có tranh chấp của Biển Đông. Tuy nhiên Hoa Kỳ và các đồng minh hiện đang nhấn mạnh nhu cầu bảo vệ quyền tự do hàng hải trong vùng biển rộng lớn mà Bắc Kinh cho là thuộc chủ quyền Trung Quốc.

Trong hồ sơ Mêkông, Trung Quốc có một lợi thế tự nhiên : Đó là việc con sông – tên tiếng Hoa là Lan Thương Giang - đã bắt nguồn từ cao nguyên Tây Tạng thuộc lãnh thổ Trung Quốc, trước khi chảy qua năm nước Đông Nam Á trước khi đổ ra Biển Đông.

Chuyên gia Thitinan Pongsudhirak thuộc Đại Học Chulalongkorn của Thái Lan so sánh như sau : « Không giống như trường hợp Biển Đông, vùng sông Mêkông không có các cường quốc khu vực quan trọng khác… Vì vậy, Trung Quốc không phải tranh đấu với Hoa Kỳ hay Úc hoặc Ấn Độ và tất cả các quốc gia khác, như là ở Biển Đông ».

Từ hơn một thập kỷ qua, Trung Quốc đã xây dựng các đập thủy điện trên thượng nguồn sông Mêkông, trên lãnh thổ của họ. Mười con đập đã được xây xong, với nhiều con đập đã được lên kế hoạch.

Đối với chuyên gia Thitinan, vốn đã nghiên cứu sâu về vấn đề Mêkông và ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc dọc theo con sông thì tình trạng đó là một hiểm họa cho các nước Đông Nam Á.

« Tôi thấy rằng đó là một tình huống có thể xấu đi… Nếu có thêm nhiều con đâp được xây dựng, và nước khan hiếm đi thì... Trung Quốc có thể sử dụng vị trí của họ ở thượng nguồn làm phương tiện gây sức ép, thậm chí làm công cụ cưỡng chế » các quốc gia ở hạ nguồn.

Theo ông Thitinan, sinh kế của khoảng 60 triệu người ở khu hạ lưu sông Mêkông - Thái Lan, Lào, Cam Bốt và Việt Nam - phụ thuộc vào dòng sông.

Mở rộng con sông để phục vụ lợi ích thương mại

Hiện nay, tác hại của các con đập đã bắt đầu được cảm nhận, nhưng theo NPR, vấn đề không chỉ ngừng ở đó, mà Bắc Kinh còn có kế hoạch mở rộng và đào sâu một số khúc sông để cho tàu bè lớn hơn cho thể di chuyển được, từ Vân Nam xuống đến tận Luang Prabang ở Lào, phục vụ cho lợi ích thương mại của Trung Quốc.

Điều đó có nghĩa là phải phá ghềnh, nạo vét những đoạn sông hẹp, và các nhà môi trường cảnh báo rằng điều đó sẽ làm thiệt hại nhiều hơn cho dòng Mêkông và số cư dân lệ thuộc vào con sông.

Trước phong trào phản đối việc mở rộng con sông, một số đề án đã bị tạm dừng, nhưng chuyên gia Thitinan cho rằng việc dựng sẽ không lâu do việc chính quyền Thái Lan bị sức ép rất lớn từ phía Trung Quốc.

« Đối với Thái Lan, đó là điều mà Trung Quốc ... từng đòi hỏi, và Trung Quốc có một mức giá khá cao buộc (Thái Lan) phải trả nếu không đáp ứng. Áp lực sẽ tiếp tục ».

Vấn đề, theo ông Thitinan, Bangkok hiện đang bị kẹt giữa hai áp lực, vì bản thân các doanh nghiệp Thái Lan cũng muốn có thêm giao dịch với Trung Quốc…

Theo RFI

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Một tàu khu trục của hải quân Mỹ vừa vào sát các đảo nhân tạo do Trung Quốc cơi nới trên Biển Đông, quân đội Mỹ nói. Việc cho tàu thực hiện quyền tự do đi lại ở vùng biển có tranh chấp giữa Trung Quốc với một số nước láng giềng trong vùng Đông Nam Á diễn ra vào thời điểm hai nền kinh tế lớn trên thế giới đang gay gắt trong quan hệ kinh tế, thương mại.
Giáo sư Carl Thayer, trường đại học New South Wales, Úc trong bài viết mang tựa đề « Việt Nam, Biển Đông và cộng đồng quốc tế trong đó có Úc », đăng tải hồi cuối tháng 8/2019, đề nghị Việt Nam nên tham khảo các chuyên gia pháp lý quốc tế, về tiến trình bắt giữ chiếc Hải Dương Địa Chất 8 (Haiyang Dizhi 8), thông qua cơ quan cảnh sát quốc tế Interpol. Ông khuyến cáo cảnh sát biển Việt Nam cần phải tiếp tục duy trì sự hiện diện ở bãi Tư Chính để bảo vệ chủ quyền. Song song đó, Việt Nam cần tiếp tục phản đối về mặt ngoại giao ở mọi cấp độ : đại sứ quán Trung Quốc ở Hà Nội, bộ Ngoại Giao Trung Quốc ở Bắc Kinh, các lãnh đạo cao cấp của đảng và chính quyền, quân đội Trung Quốc.
Theo một sĩ quan cấp cao của Bộ Tư lệnh Ấn Độ – Thái Bình Dương Hoa Kỳ, Trung Quốc có kế hoạch xây dựng các cơ sở hải quân ở bờ biển phía nam của Campuchia vào năm 2020, mở rộng phạm vi của Hải quân Trung Quốc khi chính quyền Bắc Kinh muốn cạnh tranh với sự hiện diện của quân đội Hoa Kỳ tại khu vực Thái Bình Dương.
Sau bộ Ngoại Giao, hôm qua 26/08/2019, đến lượt Bộ Quốc Phòng Mỹ chính thức lên tiếng tố cáo Trung Quốc bức hiếp Việt Nam trong vấn đề khai thác dầu khí ở Biển Đông. - Điểm tin thế giới 27/8: Chuyên gia đánh giá biểu tình Hồng Kông làm các nhà đầu tư ‘tỉnh ngộ’
Căng thẳng Mỹ – Trung không chỉ đơn thuần là tranh chấp thương mại mà còn là một cuộc chiến trong lĩnh vực công nghệ. Thực tế cho thấy, nước nào giành được vị trí siêu cường về công nghệ thì cũng sẽ có được lợi thế tương ứng về thương mại và an ninh quốc gia. - - Điểm tin thế giới 26/8: Cảnh sát Hồng Kông ủng hộ vũ lực, gọi đó là ‘phản ứng tự nhiên’
Bộ Ngoại giao Mỹ đã lần thứ hai lên tiếng chỉ trích Trung Quốc về hành xử ở Biển Đông với lời lẽ đanh thép hơn và theo nhận định của một chuyên gia ở Washington, Mỹ muốn gửi đi một thông điệp tới Việt Nam và ExxonMobil rằng Hoa Kỳ sẽ không để Bắc Kinh “hăm dọa” công ty dầu khí của họ tại mỏ Cá Voi Xanh.
Lựu đạn cay và dùi cui cũng như « khủng bố trắng » không làm dân Hồng Kông chùn bước. Sau một ngày thứ Bảy căng thẳng, phong trào phản kháng chống chính quyền địa phương và Bắc Kinh tiếp tục xuống đường hôm nay Chủ Nhật 25/08/2019 trong cơn mưa tầm tã. Bạo lực lại nổ ra giống như hôm qua.
Trump ra lệnh cho các công ty Mỹ rời khỏi Trung Quốc . Hôm qua, 23/08/2019, trên mạng Twitter, tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo nâng mức thuế đánh vào các hàng hóa nhập từ Trung Quốc, thực hiện lời đe dọa mà ông đưa ra trước đó cũng trên mạng xã hội này. Toàn bộ 550 tỉ đôla sản phẩm Trung Quốc nhập vào thị trường Hoa Kỳ sẽ bị đánh thuế ở mức cao hơn từ đây đến cuối năm. Bắc Kinh cũng vừa loan báo áp các mức thuế mới trên 75 tỉ đôla hàng hóa nhập từ Mỹ, để trả đũa các mức thuế quan mới mà Washington dự trù sẽ áp dụng đối với hàng nhập từ Trung Quốc.
Hoa Kỳ hôm nay 22/08/2019 tuyên bố quan ngại sâu sắc về việc Trung Quốc cản trở các hoạt động khai thác dầu khí trong vùng biển Việt Nam, tố cáo « một sự leo thang » trong nỗ lực cưỡng bức trên Biển Đông. Cũng trong hôm nay, thêm một lần nữa Việt Nam yêu cầu Trung Quốc phải rút nhóm tàu Hải Dương Địa Chất 8 ra khỏi vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Việt Nam. Reuters trích một thông cáo của bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ, bình luận việc Trung Quốc đã lại đưa một tàu khảo sát của Nhà nước cùng với các tàu hộ vệ vũ trang quay lại vùng biển của Việt Nam hôm 13/8, là « hoạt động leo thang của Bắc Kinh, nhằm hăm dọa các nước yêu sách chủ quyền, không cho các nước này khai thác dầu khí tại Biển Đông ».
Về lý do Trung Quốc đột nhiên xâm lấn khu vực Bãi Tư Chính trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam, nhiều giả thuyết đã được đưa ra. Trong bài phân tích « Tại sao Bãi Tư Chính, và tại sao vào lúc này ? - Why Vanguard Bank and Why Now ? », công bố ngày 16/08/2019 trên trang mạng Maritime Issues, chuyên gia Mỹ Derek Grossman thuộc trung tâm tham vấn Rand Corporation, đã đưa ra một giải thích lý thú về hành vi này của Trung Quốc tại Biển Đông.
Bảo Trợ