Đề cử Giải Nobel Hòa bình – Phép thử quyền lực mềm của Trung Quốc

11 Tháng Hai 201810:20 CH(Xem: 124)

Tóm tắt bài viết

  • Trung Quốc có thể gây áp lực cho Na Uy để phản đối việc trao giải Nobel Hòa bình cho các nhà hoạt động của Phong trào Dù Hồng Kông. Điều này đã xảy ra trước đây khi Ủy ban Nobel trao giải Nobel Hòa bình cho nhà hoạt động Lưu Hiểu Ba. Nhưng lần này, Trung Quốc ở thế khó khi giới trẻ Hồng Kông ngày càng muốn thoát khỏi cái bóng của Bắc Kinh.
  • Nền kinh tế và quân sự mới mẻ của Trung Quốc có thể khiến các quốc gia nhỏ hơn và yếu hơn phải cắn răng nhẫn nhịn. Nhưng để có sự tôn trọng và ngưỡng mộ phải mất nhiều thời gian hơn, điều này thậm chí cũng đúng với chính các công dân của toàn bộ Trung Quốc.
  • Ở trong nước, chính quyền Bắc Kinh bị lên án vì các hoạt động vi phạm nhân quyền, thậm chí mổ cướp nội tạng của các tín đồ Công giáo, Hồi giáo Duy Ngô Nhĩ, Phật giáo Tây Tạng và các học viên Pháp Luân Công.

Trung Quốc có thể gây áp lực để phản đối việc trao giải Nobel Hòa bình cho các nhà hoạt động của Phong trào Dù Hồng Kông, nhưng có những giới hạn đối với quyền lực của Bắc Kinh, theo một quan sát viên của Đại học Khoa học Xã hội Singapore.

Phong trào Dù

Hoàng Chí Phong, thủ lĩnh phong trào Dù của Hồng Kông (Ảnh: REUTERS).

Nếu bạn cho rằng chống lại đề cử giải Nobel Hòa bình cho các nhà lãnh đạo Phong trào Dù của Hồng Kông là điều “kỳ cục”, có lẽ bạn chưa từng nghe đến giải Hòa bình Khổng tử của Trung Quốc hoặc những người đạt giải này.

Được thành lập năm 2010 bởi một nhóm người Trung Quốc như một giải pháp thay thế cho Giải Nobel Hòa bình, giải Hòa bình Khổng Tử được trao cho những nhân vật như Robert Mugabe (cựu lãnh đạo Zimbabwe) và Fidel Castro (cố lãnh đạo Cuba).

Và trong năm 2017, những nhà lãnh đạo như Thủ tướng Campuchia Hun Sen và Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte cũng có tên trong danh sách đề cử của giải thưởng này.

Cho dù điều đó nghe rất lố bịch, nhưng thực tế là Trung Quốc nhiều năm qua đã rất tích cực phát triển quyền lực mềm của mình, song song với quyền lực cứng – sử dụng sức mạnh kinh tế hoặc quân sự để ép buộc những người khác tuân thủ.

Nhiều quốc gia đã có kinh nghiệm về cách tiếp cận theo kiểu “cây gậy và củ cà rốt” của Trung Quốc trong các hoạt động.

Phong trào Dù
Phong trào Dù ở Hồng Kông (Ảnh: AFP).

Na Uy – Giải Nobel Hòa bình và cá hồi

Gần như chắc chắn Trung Quốc sẽ gây áp lực cho Na Uy để chống lại việc trao giải cho các ứng cử viên đến từ Hồng Kông.

Ủy ban 5 người trao giải Nobel Hòa bình do quốc hội Na Uy bổ nhiệm và phần lớn là người Na Uy từ các đảng chính trị quan trọng, nhưng hoàn toàn độc lập với chính phủ.

Khoảng tháng 2 đến tháng 3, ủy ban sẽ đưa ra một danh sách ngắn các ứng cử viên và tìm kiếm lời khuyên từ cả các chuyên gia Na Uy và nước ngoài trước khi thông báo người đạt giải vào tháng Mười.

Theo nhà kinh tế Ivar Kolstad, quyết định của Ủy ban Nobel là một thử thách về sự độc lập của mình, cũng như thử thách đối với quyền lực của Trung Quốc.

Các nhà lãnh đạo Phong trào Dù có hoặc không thể đạt giải thưởng hòa bình vì nhiều lý do khác nhau không liên quan đến ảnh hưởng của Trung Quốc. Nhưng dường như có nhiều yếu tố chống lại các ứng cử viên Hồng Kông lần này.

Quan hệ của Na Uy với Trung Quốc đã xuống thấp kể từ khi giải Nobel Hòa bình được trao cho nhà hoạt động dân chủ Lưu Hiểu Ba cuối năm 2010.

Ngay sau công bố trao giải, Trung Quốc đã trả đũa bằng cách đóng băng quan hệ song phương và đàm phán với Na Uy.

Trong 6 năm kế tiếp, xuất khẩu cá hồi hàng năm của Na Uy sang Trung Quốc đã giảm 95%, từ 12.434 tấn năm 2010 xuống còn 598 tấn vào năm 2016.

Từ năm 2011 đến năm 2013, các biện pháp trừng phạt của Trung Quốc đã cắt giảm tổng xuất khẩu của Na Uy 780 triệu USD xuống còn 1,3 tỷ USD, tức giảm từ 9-14%.

Phong trào Dù Hồng Kông
Phong trào Dù Hồng Kông (Ảnh: AP)

Mãi đến tháng 12/2016 quan hệ song phương căng thẳng mới được nới lỏng khi Bộ Ngoại giao Na Uy thăm Trung Quốc. Đợt đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do Trung Quốc-Na Uy lần thứ 9 bắt đầu năm 2008 cuối cùng đã diễn ra tại Bắc Kinh vào tháng 8/2017.

Thủ tướng Na Uy Erna Solberg, dưới áp lực của Trung Quốc, đã đưa ra phản ứng khá nhẹ nhàng đối với việc điều trị tàn ác của Trung Quốc đối với Lưu Hiểu Ba, người đã chết vì bệnh ung thư trong khi bị giam giữ.

Châu chấu đá xe?

Trong khi Trung Quốc ngày càng trở nên khôn ngoan trong việc sử dụng ảnh hưởng to lớn của mình để hình thành nên chính sách đối nội và đối ngoại với các đối tác thương mại, sức mạnh ghê gớm này dường như đã giảm trong những thế hệ trẻ hơn của cư dân Hồng Kông.

Từ năm 2009, một cuộc thăm dò dư luận theo chiều dọc của Đại học Hồng Kông đã cho thấy sự gia tăng trong việc muốn tách bạch khỏi Trung Quốc.

Các kết quả mới nhất được công bố vào tháng 12/2017 cho thấy tỷ lệ những người trả lời là “người Hồng Kông” vượt xa số người tự cho mình là “người Trung Quốc” từ 25-37%.

Xu hướng này đặc biệt nổi bật trong giới trẻ Hồng Kông từ 18-29 tuổi, những người cũng cảm thấy không hài lòng với sự phát triển của Hồng Kông vào năm 2017 và bi quan về năm tới.

Nhiều cư dân Hồng Kông cũng không thấy mình là công dân của Trung Quốc.

Điều này nói lên rất nhiều về nỗ lực của Trung Quốc để thấm nhuần niềm tự hào quốc gia, từ giáo dục yêu nước đến ra luật kết tội hình sự cho việc chế giễu bài quốc ca, đã thất bại trong việc “đồng hóa” thuộc địa cũ của Anh 2 thập kỷ sau khi trở lại với sự cai trị của Trung Quốc.

Và thật khó chịu cho Bắc Kinh, khi những nhà dân chủ trẻ lãnh đạo Phong trào Dù lại trở thành những người được đề cử tập thể cho Giải Nobel Hòa bình năm nay.

Với uy tín trên toàn thế giới của giải thưởng, chỉ cần đề cử thôi cũng đủ để lại một dấu hiệu không thể xóa nhòa trong tâm hồn của những người Hồng Kông trẻ tuổi.

Vì vậy, không có gì bất ngờ khi nhiều người hoan nghênh Tòa án Tối cao của Hồng Kông hôm 6/2 lật ngược phán quyết trước đó đối với ba nhà lãnh đạo Phong trào Dù.

Trước đó, tòa phúc thẩm kết án những người này phải ngồi tù từ 6-8 tháng với cáo buộc lãnh đạo một cuộc biểu tình bất hợp pháp kéo dài 1 tháng tại trung tâm Hồng Kông vào năm 2014.

Bất kỳ sự can thiệp nào của Trung Quốc trong quá trình lựa chọn Nobel Hòa bình năm nay có thể sẽ làm hao tổn và làm suy yếu thêm suy nghĩ của giới trẻ Hồng Kông.

Những giới hạn của Trung Quốc

Được thúc đẩy bởi sự phát triển kinh tế thần tốc, dấu chân của Trung Quốc đã mở rộng đến nhiều góc độ của thế giới trong vài thập kỷ qua.

Bằng sức mạnh kinh tế, Trung Quốc ngày nay có những ảnh hưởng sâu rộng ở nhiều quốc gia dựa vào mối quan hệ thương mại của họ với Bắc Kinh.

Tuy nhiên, liệu điều đó có chuyển thành mối quan hệ mạnh mẽ hay không là một vấn đề khác.

Trong cuộc khảo sát Toàn cầu của Pew năm 2014, hình ảnh tổng thể của Trung Quốc trong mắt người Mỹ và châu Âu phần lớn là tiêu cực. Ở châu Á, Nhật Bản, Việt Nam và Philippines cũng đánh giá Trung Quốc khá tiêu cực, với tỷ lệ cao đến 91% ở Nhật Bản và 78% ở Việt Nam.

Sự nổi lên của danh tính Hồng Kông là một vấn đề nữa.

Vì tất cả sức mạnh của nó, người khổng lồ kinh tế dường như đang phải vật lộn để hiểu được bản chất của quyền lực mềm.

Nền kinh tế và quân sự mới mẻ của Trung Quốc có thể khiến các quốc gia nhỏ hơn và yếu hơn phải cắn răng nhẫn nhịn, nhưng để có sự tôn trọng và ngưỡng mộ phải mất nhiều thời gian hơn, điều này thậm chí cũng đúng với chính các công dân của toàn bộ Trung Quốc.

Ở trong nước, chính quyền Bắc Kinh bị lên án vì các hoạt động vi phạm nhân quyền, thậm chí mổ cướp nội tạng của các nạn nhân như người Công giáo, người Hồi giáo Duy Ngô Nhĩ, Phật giáo Tây Tạng và các học viên Pháp Luân Công, môn khí công ôn hòa có mặt tại hơn 100 quốc gia.


Trung Dung ĐKN
Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho biết các dự án do Bắc Kinh dẫn đầu dưới “Sáng kiến Vành đai và con Đường” là một phần của nguyên nhân gây ra các vấn đề kinh tế trong khu vực, SCMP đưa tin. Các quốc gia ở khu vực phía Tây Balkan đang đối mặt với rủi ro nợ tăng, và các dự án phát triển cơ sở hạ tầng do Trung Quốc dẫn đầu là một phần nguồn cơn, IMF đã cảnh báo trong tuần này. Ví dụ, theo một báo cáo của IMF công bố hôm thứ Hai (21/5), Montenegro mặc dù có một nền kinh tế tương đối mạnh nhưng đang bị áp lực nợ ngày càng tăng.
TEL AVIV, Israel (NV) – Israel là quốc gia đầu tiên trên thế giới sử dụng trên chiến trường loại chiến đấu cơ F-35 do Mỹ chế tạo, theo tư lệnh không quân Israel hôm 22 Tháng Năm, theo trang Twitter của vị này.
Hoạt động nhộn nhịp của các máy bay ném bom Trung Quốc trên quần đảo Hoàng Sa cho thấy hành động thô bạo của Bắc Kinh, nhằm tìm cách xác quyết chủ quyền tại Biển Đông, trước các láng giềng đang chia rẽ và Hoa Kỳ thì đang bị ám ảnh bởi Bắc Triều Tiên.
Về việc Trung Quốc cho oanh tạc cơ chiến lược H-6K hạ cánh xuống một hòn đảo ở Biển Đông, được giới chuyên gia xác định là đảo Phú Lâm, Hoàng Sa, Việt Nam vào hôm qua, 21/05/2018 đã lên tiếng phản đối, trong lúc ngoại trưởng Úc cũng nhắc nhở đồng nhiệm Trung Quốc Vương Nghị rằng Canberra phản đối việc Bắc Kinh quân sự hóa Biển Đông.
Vào hôm nay, 21/05/2018, ba chiếc tàu Hải Quân Ấn Độ đã ghé cảng Tiên Sa ở Đà Nẵng, miền Trung Việt Nam để chuẩn bị tham gia một cuộc diễn tập với Hải Quân Việt Nam. Báo chí Ấn Độ nêu bật : đây là một cuộc tập trận hải quân song phương đầu tiên giữa hai nước, được tiến hành tại cảng Tiên Sa.
Trong một bản thông báo công bố ngày 18/05/2018, Không Quân Trung Quốc cho biết là đã cho máy bay ném bom chiến lược, có khả năng mang bom hạt nhân, hạ cánh và cất cánh tại các đảo đá ở Biển Đông, trong khuôn khổ một cuộc diễn tập trong khu vực. Bộ Quốc Phòng Mỹ đã lập tức lên tiếng tố cáo những hành vi gây mất ổn định trong vùng.
Trung Quốc sẽ sớm áp đặt vùng nhận diện phòng không (ADIZ) ở Biển Đông, một diễn biến đáng lo ngại trong khu vực tranh chấp, trang Inquirer.net của Philippines cho biết thông tin từ một chuyên gia về quan hệ quốc tế. “Người Trung Quốc đang thiếu tuyên bố vùng nhận diện phòng không ở Biển Đông. Tôi nghĩ rằng chúng ta đang tiến đến thời điểm đó”, nhà phân tích Richard Heydarian nói với Inquirer.net. Đầu tháng này, kênh CNBC của Mỹ đưa tin Trung Quốc lắp đặt tên lửa hành trình chống hạm YJ-12 và hệ thống tên lửa phòng không HQ-9B lên 3 đảo nhân tạo mà họ xây dựng bất hợp pháp ở bãi Đá Xu Bi (Subi), Đá Vành Khăn (Mischief) và Đá Chữ Thập (Fiery Cross).
Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi sẽ công du Indonesia trong ba ngày (29-31/05) vào cuối tháng Năm này. Phát biểu vào hôm qua, 17/05/2018 tại New Delhi, bộ trưởng bộ Hàng Hải Indonesia, hiện đang công du Ấn Độ, đã khẳng định là Jakarta bác bỏ mọi hoạt động bành trướng sức mạnh "của bất kỳ một quốc gia đơn lẻ nào" trên Biển Đông. Vị bộ trưởng Indonesia đồng thời hoan nghênh vai trò của Ấn Độ trong việc duy trì thế cân bằng lực lượng tại vùng Đông Nam Á.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố không đối tượng nào được tiến hành khai thác dầu khí hoặc các tài nguyên khác "ở vùng biển của Trung Quốc" khi chưa được sự đồng ‎ý của Bắc Kinh. Cụ thể, Bắc Kinh nhắc tới hoạt động mới đây của công ty Rosneft Vietnam BV, một công ty con của hãng dầu khí quốc gia Nga Rosneft tại khu vực ngoài khơi Vũng Tàu.
BANGKOK, Thái Lan (AP) — Một kế hoạch có sự hậu thuẫn và vận động của Trung Quốc nhằm xây con đập lớn nhất sông Mekong ở Cambodia sẽ phá hủy nghề cá, vốn là nguồn sống của hàng triệu người, và tạo thêm căng thẳng với Việt Nam, quốc gia ở hạ nguồn, là nơi sẽ bị thiệt hại nặng nề nhất, theo kết quả một cuộc nghiên cứu kéo dài đã ba năm nay.
Bảo Trợ