Cấp trên cấp dưới đều “né”, dân phải làm sao?

14 Tháng Chín 20192:40 SA(Xem: 99)
  • Tác giả :

Cấp trên cấp dưới đều “né”, dân phải làm sao?

Diễm Thi, RFA
Dân oan khiếu kiện đất đai tại Hà Nội năm 2013.
Dân oan khiếu kiện đất đai tại Hà Nội năm 2013.
blank Reuters

Từ nhiều năm qua, người dân Hà Nội không còn lạ lẫm với hình ảnh từng đoàn người từ khắp nơi kéo về thủ đô kêu oan, phần đông là để khiếu kiện về đất đai. Sở dĩ, chuyện khiếu kiện đến Trung ương thường xảy ra hơn, là bởi nguyên nhân - mà phần đông người dân cho biết - là lãnh đạo địa phương nơi họ cư trú không giải quyết thỏa đáng việc khiếu kiện...

Vì sai nên “né”

Tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội chiều 11/9/2019, Tổng thanh tra Chính phủ, ông Lê Minh Khái cũng khẳng định tình trạng lãnh đạo địa phương ngại tiếp công dân, nhất là các vụ việc phức tạp, khiếu nại đông người, vẫn còn xảy ra.

Ông Cao Thăng Ca, một dân oan Thủ Thiêm từng nhiều lần ra tới Hà Nội khiếu kiện nhưng vẫn không được giải quyết thỏa đáng, bày tỏ bất bình trước thông tin này:

“Ông Tổng thanh tra chính phủ nói vậy thì ông ấy phải xem lại mình coi bản thân ông ấy có chịu tiếp dân chưa?

Dân oan Thủ Thiêm ra Hà Nội rất nhiều lần yêu cầu gặp Tổng thanh tra chính phủ nhưng họ không hề tiếp dân.

Thống kê của các cơ quan chức năng Việt Nam cho thấy, đa số các khiếu kiện tại Việt Nam liên quan đến việc người dân bị xâm phạm hoặc bị tước mất quyền lợi hợp pháp liên quan đến đất đai. Nhiều vụ việc kéo dài nhiều năm nhưng không đơn vị hành chánh nào từ cấp địa phương đến trung ương giải quyết. Vì sao lại có chuyện chính quyền không giải quyết những bất công cho chính người dân trong địa phương của mình?

Ông Trịnh Bá Tư, một dân oan Dương Nội nêu thực tế:

“Có những nơi họ chia nhỏ nhóm hoặc khiếu kiện cá nhân, có những nơi họ hình thành những nhóm lớn hơn ở địa phương để khiếu kiện, đòi hỏi quyền lợi. Nhưng chính những cấp xã, phường, quận, huyện lại là những cơ quan chức năng đưa ra quyết định thu hồi đất nên họ rất bao che cho nhau và trấn áp người dân. Họ không giải quyết và trả đơn về. Người dân phải kiện lên cấp cao hơn như thành phố, tỉnh hoặc thậm chí trung ương.”

Ông Trịnh Bá Tư cho biết thêm rằng, khi người dân lên trung ương thì vẫn bị sự thờ ơ, vô cảm của những người ở các cơ quan như Trụ sở tiếp dân, Ban dân vận… Do đó, người dân rất bức xúc, giống như đi “gõ cửa” hết chỗ này đến chỗ khác mà không xong việc khiến uất ức bùng phát thêm.

Trong phiên trả lời chất vấn Quốc hội ngày 6 tháng 6 năm 2018 ở Hà Nội, Phó thủ tướng chính phủ, ông Vương Đình Huệ, cho hay phần lớn các Chủ tịch tỉnh ủy thác cho Phó Chủ tịch tiếp dân. Thậm chí, nhiều vấn đề địa phương không giải quyết tận gốc nên người dân lại dồn lên trung ương. Trong khi theo quy định, Chủ tịch xã một năm tiếp dân 48 lần, huyện là 24 lần, tỉnh là 12 lần. Chủ trương là vậy nhưng thực tế có được như vậy không? Ông Cao Thăng Ca nhận định:

Ở địa phương người ta không dám tiếp dân vì người ta làm sai. Dân trưng ra tất cả những bằng chứng địa phương làm sai về quy hoạch, sai về thu hồi đất, sai về phương án đền bù, sai về tái định cư…thành ra nếu tiếp dân thì họ nói gì bây giờ?!

Vòng lẩn quẩn

Cách đây đúng hai tháng, ngày 11/7/2019, kết quả báo cáo về việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân do Bộ Tài Nguyên - Môi trường gửi tới Ủy Ban Thường Vụ Quốc Hội chỉ ra rằng, rất nhiều vụ khiếu kiện lớn vẫn chưa thể giải quyết như Thủ Thiêm, Đồng Tâm, Dương Nội, Vườn Rau Lộc Hưng …khiến người dân tiếp tục khiến kiện đến các cơ quan trung ương của đảng và chính phủ tại Hà Nội.

Luật sư Trịnh Vĩnh Phúc, người thường tham gia tiến trình hỗ trợ pháp lý cho người dân trong việc khiếu nại, chủ yếu là về đất đai nhiều năm qua, nhận ra một thực tế là, giải quyết khiếu nại mang yếu tố “đùn đẩy”, chỉ là hình thức chứ thực chất không giải quyết được bao nhiêu. Ông phân tích vì sao người dân phải khiếu kiện lên trung ương:

“Các cơ quan của tỉnh lại ra những quyết định không thỏa đáng hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật, người dân họ mới khiếu nại ra trung ương. Họ hy vọng cơ quan trung ương phải tái thẩm, phải cứu xét theo trình tự từ cấp cao hơn, nhưng gần như trung ương lại đưa về địa phương. Địa phương cũng không chịu giải quyết buộc người dân phải lên trung ương. Cụ thể là từ các tỉnh thành đổ ra Hà Nội”.

Luật sư Phúc cho rằng việc khiếu nại đến cơ quan nhà nước tăng là do các địa phương “đùn đẩy” nhau, tuy vậy ông cũng cảm thông sự “bất lực” của các cơ quan giải quyết khiếu nại:

“Nói một cách công bằng thì các cơ quan tiếp dân trung ương họ cũng nỗ lực vì việc khiếu kiện nó bùng nổ, quá tải, tràn ngập. Họ cũng họp bàn, hội nghị, hội thảo, đề ra biện pháp, cách thức, chỉ đạo…nhưng sự thực thì không giải quyết được bao nhiêu”.

Dân oan Đồng Tháp ra tới Hà Nội khiếu kiện năm 2002.
Dân oan Đồng Tháp ra tới Hà Nội khiếu kiện năm 2002. Reuters
blank

Hàng chục năm trước đây, cư dân Hà Nội không thể không biết đến một nhóm dân oan mất đất, ngày vác đơn đến phòng tiếp dân, tối về ngủ ở vườn hoa Mai Xuân Thưởng hoặc vườn hoa Lý Tự Trọng. Họ ăn, ngủ, giặt giũ, nấu nướng ngay tại vườn hoa nhưng rồi kết quả chẳng tới đâu. Sau này dân oan mất đất thay đổi cách khiếu kiện như lời ông Cao Thăng Ca:

Ra trung ương thì giờ chỉ có cách là dân kêu oan tại nhà các lãnh đạo đảng và Nhà nước, tức là gây phiền hà rắc rối cho họ thì họ mới chỉ đạo cho thành phố, cho địa phương phải lãnh dân về giải quyết. Nhưng thực chất (địa phương) cũng lại chỉ hứa hẹn chứ họ không dám đối thoại với người dân cho rõ đúng sai. Việc này chỉ lẩn quẩn chứ không thể nào giải quyết được”.

Ông Trịnh Bá Tư cũng cùng ý kiến khi cho rằng đó là “vòng lẩn quẩn”. Dân lên đến thành phố thì hồ sơ lại bị chuyển về cấp dưới, và cấp dưới không giải quyết, dân lại lên thành phố… ông kết luận:

“Thực ra thì nó là tình trạng bế tắc chung của xã hội Việt Nam hiện nay khi các quan chức cộng sản ký hàng loạt quy định thu hồi đất của người dân từ Bắc vào Nam. Khi người dân phản ánh, khiếu nại, tố cáo thì bị trấn áp, bị bỏ tù, gây xung đột rất lớn giữa người dân và chính quyền cộng sản hiện nay”.

Dẫn số liệu báo cáo từ các bộ, ngành, ông Tổng Thanh tra Chính phủ thông tin, so với năm 2018, tuy tổng số đơn thư các loại (khiếu nại, tố cáo; kiến nghị, phản ánh) giảm 7%, số vụ việc khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan hành chính nhà nước giảm 3%, số đoàn đông người giảm 0,6% nhưng số lượt công dân đến các cơ quan nhà nước khiếu nại, tố cáo, kiến nghị phản ánh tăng 4,3%.

Luật sư Trịnh Vĩnh Phúc nhận xét, yếu tố “giảm đơn thư khiếu nại” mà các vị lãnh đạo đưa ra làm người dân hiểu lầm khi nghĩ việc giải quyết khiếu nại có kết quả tốt. Nhưng dưới góc nhìn của ông thì “tỷ lệ khiếu kiện tự động giảm” vì nhiều lý do:

“Thứ nhất là người dân họ mỏi mòn, không đủ sức theo đuổi vụ kiện vì không đủ khả năng tài chính để đi lại; Thứ hai là họ mất sự tin tưởng ở các cơ quan trung ương; Thứ ba là như một số khách hàng của tôi, chính tôi vận động họ đừng khiếu kiện nữa vì thấy không đi tới đâu trong khi sức lực có hạn, tuổi tác ngoài 70, 80 rồi…”

Một luật sư từng đưa ra kết luận về việc khiếu kiện kéo dài, không ai giải quyết, dưới chỉ lên, trên chỉ xuống… là do không có sự độc lập của các cơ quan Hành pháp, Tư pháp và Lập pháp, nghĩa là không có “Tam quyền phân lập”. Và như thế thì khiếu kiện “vượt cấp” vì địa phương xử oan sẽ còn tiếp diễn dài dài…
Theo RFA

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
RFA có buổi phỏng vấn với ông Phil Robertson, phó giám đốc Tổ chức Theo dõi Nhân quyền khu vực Á Châu về tờ trình gửi Liên minh Châu Âu về Đối thoại Nhân quyền EU-Việt Nam. RFA: Liên quan đến việc Tờ trình của tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW) gửi Liên minh Châu Âu về Đối thoại Nhân quyền EU-Việt Nam, HRW đưa ra 5 lĩnh vực ưu tiên liên quan đến tình hình nhân quyền ở Việt Nam cần được đề cập—1) Những người đang bị tù hoặc tạm giam vì lý do chính trị; 2) Tình trạng đàn áp các quyền tự do ngôn luận, nhóm họp, lập hội và đi lại; 3) Ngăn chặn quyền tự do thông tin;
Tại cuộc gặp với cộng đồng người Mỹ gốc Việt ở Nam California hôm 19/2, Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam Daniel Kritenbrink cam kết rằng vấn đề nhân quyền và tự do tôn giáo tiếp tục là “ưu tiên trọng tâm” trong mối quan hệ với Việt Nam, đồng thời hứa rằng sẽ cố gắng đưa công dân Hoa Kỳ Michael Nguyễn, người đang bị cầm tù ở Việt Nam, sớm về nước. “Cá nhân tôi xin cam kết với quý vị với tư cách là đại diện cho Phái bộ Ngoại giao Hoa Kỳ tại Việt Nam, cho Chính quyền của Tổng thống Donald Trump, rằng nhân quyền và tự do tôn giáo tiếp tục và sẽ tiếp tục là ưu tiên trọng tâm, là cốt lõi trong mối quan hệ Hoa Kỳ-Việt Nam”, Đại sứ Kritenbrink nói trong bài phát biểu được văn phòng của Dân biểu Harley Rouda tường thuật trực tiếp trên Facebook hôm 19/2.
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Vào lúc 10 giờ sáng 20 Tháng Hai, tin cho hay khoảng 20 công an đi trên ba chiếc xe ập vào nhà bà quả phụ Dư Thị Thành ở thôn Hoành, Đồng Tâm, đọc lệnh khám nhà. Sự việc diễn ra chỉ sau hơn một tháng xảy ra vụ tấn công vào rạng sáng 9 Tháng Giêng, khiến ông Lê Đình Kình, chồng bà Thành và là “thủ lĩnh tinh thần của người Đồng Tâm”, bị bắn chết. Hai hình ảnh được cho là cắt ra từ CCTV cho thấy trong lúc công an ập vào đứng chen đặc ở sân nhà, bà Thành đang đứng tiếp chuyện họ thì bỗng ngất đi chỉ 5 phút sau đó.
Các tổ chức nhân quyền quốc tế kêu gọi EU yêu cầu chính phủ VN chấm dứt đàn áp xã hội dân sự trước đối thoại dự kiến diễn ra giữa EU và VN ngày 19/2. Liên minh Nhân quyền Quốc tế (FIDH) cùng tổ chức thành viên là Ủy ban Nhân quyền Việt Nam (VCHR) khẳng định trong thông cáo phát đi hôm 17/2 rằng EU cần tận dụng cơ hội cuộc thảo luận nhân quyền với chính phủ Việt Nam để yêu cầu chấm dứt đàn áp xã hội dân sự, trả tự do ngay lập tức những người bất đồng chính kiến hiện đang bị cầm
Đầu tháng 2/2020, dịch Covid-19 từ Vũ Hán, Trung Quốc, gây lo ngại lớn tại Việt Nam. Xã Sơn Lôi, tỉnh Vĩnh Phúc, với nhiều người nhiễm virus trở về từ Vũ Hán, truyền sang người khác, trở thành một ''ổ dịch''. Ngày 13/02, chính quyền phong tỏa Sơn Lôi để chống dịch. Nhiều người cảnh báo, nếu làm sai cách, việc phong tỏa toàn bộ một khu vực dân cư lớn sẽ lợi bất cập hại.
Liên đoàn Quốc tế Nhân quyền (FIDH) và tổ chức thành viên là Uỷ ban Bảo vệ Quyền làm người Việt Nam (VCHR) hôm 17/2 ra thông cáo kêu gọi Liên minh Châu Âu (EU) gây sức ép lên Việt Nam để cải thiện tình hình nhân quyền trong nước nhân Đối thoại Nhân quyền giữa hai phía dự định diễn ra vào ngày 19/2 tới tại Hà Nội. Hai tổ chức này thúc giục EU phải yêu cầu Hà Nội chấm dứt việc đàn áp xã hội dân sự, sửa đổi Bộ Luật Hình sự, và trả tự do ngay lập tức cho các tù nhân lương tâm.
Để hạn chế tình hình dịch bệnh viêm phổi cấp do Covid-19 xuất phát từ thành phố Vũ Hán thuộc Trung Quốc và đã lây lan qua nhiều các quốc gia trong thời gian ngắn, Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam lúc đầu ban hành công văn cho phép học sinh được nghỉ học thêm một tuần sau Tết nguyên đán. Tiếp đó được kéo dài thêm trong khi tiếp tục thu nhận thông tin về dịch bệnh.
Cơ quan Đại diện thương mại Mỹ (USTR) hôm 11/2/2020 thông báo thu hẹp danh sách các nước đang phát triển và kém phát triển, đồng nghĩa với việc Mỹ sẽ xóa bỏ ưu đãi của WTO với nhiều nước, trong đó có Việt Nam. RFA hôm 12/2, có cuộc phỏng vấn Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Quản lý Kinh tế Trung ương, để tìm hiểu liệu quyết định này sẽ ảnh hưởng đến VN như thế nào?
Nhóm “Hành Động Vì Đồng Tâm” do một số nhà báo, nhà hoạt động, nạn nhân mất đất… tại Việt Nam thành lập vừa ra bản báo cáo thứ hai về vụ công an tấn công Đồng Tâm rạng sáng ngáy 9 tháng 1 năm 2020. RFA phỏng vấn chị Phạm Đoan Trang, người viết bản báo cáo này. Diễm Thi: Xin chị cho biết mục đích của chị và các đồng sự khi đưa ra bản cáo lần hai về vụ tấn công Đồng Tâm? Phạm Đoan Trang: Báo cáo này cũng như báo cáo trước nhằm chia sẻ và thúc đẩy những thông tin.
Hơn 120 năm trước, trong một xã hội nước Pháp còn lắm nhiễu nhương, nhà văn Emile Zola (1840-1902) đã từng mượn tờ báo L’Aurore để viết lá thư ngỏ gửi tổng thống Félix Faure và cho cả toàn dân Pháp, nhằm tố cáo một sự cấu kết giữa tòa án và quân đội để kết tội tù chung thân đối với một sĩ quan là Alfred Dreyfus. Lá thư đó, nằm ở trang nhất, có tiêu đề J’Accuse! (tôi tố cáo) đã dấy lên một làn sóng phẫn nộ trong dân chúng về tình trạng ghép đặt tội trạng tùy tiện, sự đồi bại của giới cầm quyền và công an, quân đội khi chà đạp lên luật pháp và con người.
Bảo Trợ