Liệu doanh nghiệp có thắng khi kiện chính quyền?

16 Tháng Bảy 20196:25 SA(Xem: 252)
  • Tác giả :

Liệu doanh nghiệp có thắng khi kiện chính quyền?

Diễm Thi, RFA
Chiếc cân biểu tượng cho công lý.
Chiếc cân biểu tượng cho công lý.
blank AFP

Trong năm vừa qua, một loạt các doanh nghiệp nộp đơn ra tòa khởi kiện Nhà nước do những chồng chéo trong các văn bản dẫn đến thiệt thòi cho doanh nghiệp. Vậy tỷ lệ thắng của các doanh nghiệp ra sao, và nếu thắng thì có được bồi thường thỏa đáng hay không?

Khởi kiện để bảo vệ cái chung

Thành phố Đà Nẵng - nơi được cho là ‘thành phố đáng sống’, một trong 5 thành phố trực thuộc Trung ương ở Việt Nam - hiện bị ba doanh nghiệp khởi kiện gồm: Công ty thép Dana - Ý, Công ty Vipico và Công ty Hòn Ngọc Á Châu.

Cụ thể, Công ty Vipico trúng đấu giá một lô đất tại phường An Hải Tây, quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng và được nơi này công nhận kết quả vào đầu tháng 7/2017.

Vipico nộp đầy đủ tiền trúng đấu giá và đóng tiền phạt chậm nộp, nhưng TP. Đà Nẵng chẳng những không giao đất để triển khai dự án mà còn hủy luôn kết quả đấu giá đất của công ty Vipico theo kết luận của Kiểm toán Nhà nước. Trước quyết định này, công ty Vipico đã đưa vụ việc ra toà.

Những vụ kiện như thế này thật ra giúp ích cho chính quyền địa phương rất nhiều trong việc họ phải biết “làm việc dựa trên luật pháp”. - LS. Lê Công Định

Còn công ty Hòn Ngọc Á Châu lại khởi kiện thành phố vì Đà Nẵng thu hồi đất của dự án khu du lịch ven biển của công ty này để làm quảng trường cây xanh, bãi tắm công cộng và đường xuống biển cho người dân. Trong khi đó, vào ngày 31/12/2007 UBND Đà Nẵng đã giao 17ha đất ven biển và cấp giấy chứng nhận cho đơn vị này.

Riêng công ty thép Dana - Ý khởi kiện đòi bồi thường thiệt hại 400 tỉ đồng do UBND TP Đà Nẵng đưa ra các quyết định buộc công ty ngừng hoạt động sản xuất gây thiệt hại vô cùng lớn cho công ty.

Luật sư Lê Công Định, một chuyên gia về Luật thương mại quốc tế, từng là chuyên viên pháp lý Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, nhận định rằng những vụ kiện như vậy vừa có lợi cho Nhà nước, vừa tác động rất lớn đến xã hội. Ông giải thích:

“Những vụ kiện như thế này thật ra giúp ích cho chính quyền địa phương rất nhiều trong việc họ phải biết làm việc dựa trên luật pháp.

Về mặt xã hội nó rất quan trọng vì nó cho thấy người dân và các tổ chức hoàn toàn có thể bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình bằng một giải pháp văn minh và tôn trọng luật pháp, đó là khởi kiện, thay vì sử dụng những giải pháp mà đã trở thành thói quen của các doanh nghiệp Việt Nam từ trước tới nay, đó là tìm cách mua chuộc những quan chức để giải quyết ổn thỏa khi quyền lợi của mình bị xâm phạm.”

Những vụ kiện như vậy giúp cho người dân trong việc mạnh dạn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình bằng một công cụ pháp lý chứ không phải bằng một giải pháp bất hợp pháp.

Liệu có thắng kiện?

Có thể nhắc lại một vụ kiện nổi tiếng giữa doanh nghiệp và chính phủ Việt Nam mà bên thắng kiện thuộc về doanh nghiệp, là vụ kiện của ông Trịnh Vĩnh Bình, người đem hơn 3 triệu đô la Mỹ về Việt Nam làm ăn và đầu tư trong nước vào cuối năm 1987. Sau đó ông bị tịch thu tài sản và lãnh án 11 năm tù vào năm 1999. Ông đã bị tạm giữ 18 tháng và trong khi được tại ngoại, đã trốn thoát khỏi Việt Nam và ông đã khởi kiện chính phủ Việt Nam ra tòa án quốc tế.

Ngay sau phán quyết thắng kiện của Tòa Trọng tài Quốc tế ở Paris, Pháp hôm 10/4/2019, ông Bình nói với RFA rằng chính phủ Việt Nam cần phải cẩn thận. Không dễ gì tịch thu tài sản của người khác và ông không quên “nhắc nhở” chính phủ Việt Nam rằng, chắc chắn sẽ còn những vụ kiện khác nữa trong thời gian tớiCó thể thấy, kết quả vụ thắng kiện lần này của ông là án lệ cho các vụ kiện sau này tại Việt Nam đối với những người dân mất đất và tài sản khác.

Tuy nhiên, bà Trịnh, chủ một doanh nghiệp trong ngành thực phẩm ở Sài Gòn cho biết quan điểm của bà là không bao giờ kiện chính phủ, bởi kiện chính phủ Việt Nam không bao giờ người dân … thắng. Bà nói:

“Làm sao thắng được mà kiện!

Người dân kiện doanh nghiệp còn không thắng thì làm sao mà doanh nghiệp hay người dân kiện Nhà nước mà thắng nổi. Nếu thắng cũng không được bồi thường vì tiền đâu mà họ trả lại. Họ ăn chia với nhau hết rồi. Làm ăn thì phải có bảo kê, phải biết đi đường vòng.”

Nói như vậy, liệu doanh nghiệp có nên khởi kiện Nhà nước hay không, và khả năng thắng kiện như thế nào?

Theo luật sư Lê Công Định thì khả năng doanh nghiệp thắng khi kiện chính quyền hoàn toàn có thể xảy ra bởi tòa án ở Việt Nam bây giờ cũng xác quyết dựa trên luật pháp chứ không chỉ nghe một chiều từ chính quyền địa phương – nơi bị kiện. Ông nói:

Người dân kiện doanh nghiệp còn không thắng thì làm sao mà doanh nghiệp hay người dân kiện Nhà nước mà thắng nổi. Nếu thắng cũng không được bồi thường vì tiền đâu mà họ trả lại. Họ ăn chia với nhau hết rồi. - Chủ một doanh nghiệp

“Xét về mặt pháp lý thì doanh nghiệp có quyền kiện một khi chính quyền có những quyết định xâm phạm tới quyền lợi của họ. Nhiệm vụ của tòa là phải thụ lý những đơn đó. Khả năng doanh nghiệp thắng chính quyền địa phương là hoàn toàn có thể. Cho đến nay đã có rất nhiều vụ kiện như vậy xảy ra, không chỉ doanh nghiệp kiện chính quyền, mà nhiều người dân kiện chính quyền địa phương vì những quyết định hành chính sai lầm về nhà cửa, đất đai, di dời sinh sống của họ. Có những trường hợp thắng và chính quyền cũng đã phải bồi thường.”

Một trong những vụ người dân thắng kiện liên quan đến đất đai như Luật sư Lê Công Định viện dẫn, là vụ ông Nguyễn Tấn Trưng ở huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam. Năm 1998, ông Trưng đã khởi kiện UBND huyện này thu hồi 6,7 ha đất rừng mà ông đã được Nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng.

Sau mười mấy năm theo đuổi vụ kiện, ngày 28/8/2017, TAND huyện Núi Thành tuyên buộc UBND huyện Núi Thành phải giao lại số đất rừng cho ông Trưng. UBND huyện kháng cáo, năm 2018 TAND tỉnh Quảng Nam xử phúc thẩm tuyên y án sơ thẩm. Ông Trưng chia sẻ với báo chí trong nước rằng “gia đình ông kiện tụng mệt mỏi, thắng kiện là một niềm vui nhưng nó chưa thực sự trọn vẹn, chỉ mong huyện trả đất rừng để gia đình sản xuất”.

Quy định của luật pháp Việt Nam có những điều khoản buộc bên thua kiện phải thanh toán đầy đủ và đúng hạn cho bên thắng kiện. Nếu không thanh toán đúng thời hạn thì có thể bị buộc phải trả thêm tiền lãi và bồi thường thiệt hại.

Làm sao để tránh bị dân kiện?

Đa số những vụ người dân hay doanh nghiệp khởi kiện chính quyền đều do chính quyền căn cứ không “chuẩn” vào những quy định và ra những văn bản chồng chéo, thậm chí đã hết hiệu lực dẫn đến thiệt thòi cho doanh nghiệp.

Ông Huỳnh Văn Tân, giám đốc Công ty thép Dana - Ý nói với báo chí trong nước rằng việc kiện ra tòa là quá sức với doanh nghiệp nhưng nếu công ty không kiện thì cổ đông nước ngoài cũng kiện. Cứ lãnh đạo nhiệm kỳ này ký cho doanh nghiệp làm, nhiệm kỳ sau không cho, doanh nghiệp không tồn tại được. Khởi kiện là con đường công ty chúng tôi phải dũng cảm đứng lên để bảo vệ cái chung.

Lãnh đạo Vipico thì cho rằng cách xử lý của lãnh đạo thành phố Đà Nẵng không thỏa đáng vì kết luận của Kiểm toán Nhà nước không đúng do dựa trên quy định đã hết hiệu lực khiến doanh nghiệp này rơi vào tình trạng thua lỗ, mất vốn, có nguy cơ phá sản.

Luật sư Lê Công Định nhận định những vụ kiện như thế là bài học cho một chính quyền không tôn trọng luật pháp:

“Họ muốn không bị kiện thì họ phải tuân thủ luật, phải làm đúng luật. Tất nhiên là tôi không thể tư vấn cho chính quyền để giúp họ tránh những vụ kiện được, bởi vì thường chính quyền ít bao giờ biết tôn trọng luật pháp, tôn trọng quyền lợi của doanh nghiệp.

Họ phải bị kiện để làm một bài học cho các cơ quan, chính quyền từ trung ương tới địa phương, để họ phải biết những rủi ro pháp lý mà họ có thể đối diện.”

Luật sư Định kết luận rằng với lối làm việc như hiện nay thì không chỉ có những vụ kiện của doanh nghiệp trong nước, mà những nhà đầu tư nước ngoài nếu bị chính quyền Việt Nam gây khó khăn, thiệt hại cho những dự án kinh doanh thì họ hoàn toàn có thể kiện chính phủ Việt Nam ra tòa trọng tài quốc tế.
Theo RFA

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
một số nhà phân tích đã so sánh luật mới của Việt Nam với chế độ quản trị internet của Trung Quốc, một luật được đánh dấu bằng sự kiểm soát, kiểm duyệt và giám sát internet phổ biến. Freedom House đã coi Trung Quốc là “kẻ lạm dụng tự do internet tồi tệ nhất thế giới”suốt 4 năm liên tiếp. Một số điểm quan yếu trong nỗ lực của chính phủ Việt Nam thúc đẩy kiểm soát hơn nữa mạng Internet cho thấy Hà Nội đang rập khuôn Trung Quốc; dù rằng đối với một số vấn đề khác gồm địa chính trị và kỹ thuật hai nước vẫn bất đồng.
Việt Nam bỏ tù 12 nhà báo trong năm 2019 và là một trong nhóm 10 nước hàng đầu thế giới có biện pháp đàn áp đối với báo giới chỉ trích chính phủ. Thông cáo báo chí của Ủy Ban Bảo vệ Ký giả- CPJ, trụ sở tại Hoa Kỳ công bố ngày 11 tháng 12 kết luận như vừa nêu. Cụ thể trên toàn thế giới có ít nhất 250 nhà báo bị bỏ tù trong năm 2019. Năm ngoái con số cũng tương tự chỉ nhỉnh hơn một chút là 255. Trung Quốc là nước bỏ tù nhà báo nhiều nhất trong năm nay với số lượng ít nhất là 48 người; trở thành quốc gia đứng đầu đàn áp giới ký giả trong năm 2019.
Tù nhân lương tâm Đào Quang Thực, người đang phải thụ án 13 năm tù giam vì bị cáo buộc tội “Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân” vừa qua đời tại bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An vào lúc 8 giờ 30 phút sáng ngày 10 tháng 12 năm 2019. Ông Đào Duy Tùng, con trai thầy giáo tiểu học Đào Quang Thực trưa 10 tháng 12 xác nhận tin vừa nêu với phóng viên Đài Á Châu Tự Do như sau: “Như điều trị trong viện bác sĩ kết luận là xuất huyết não và viêm phổi.
Gia đình blogger Lê Anh Hùng vào ngày 5/12 vừa qua có cuộc thăm gặp ông tại Bệnh viên Tâm Thần Trung Ương I ở Hà Nội cho biết ông Hùng kêu choáng, đau đầu và mất ngủ, xuất hiện tình trạng ảo giác và trông rất yếu. Trao đổi với Đài Á Châu Tự Do, bà Trần Thị Niêm, mẹ ông Lê Anh Hùng cho biết: “Lê Anh Hùng hiện đang ở Viện Pháp y tâm thần trung ương. Nó cho uống thuốc liều cao mà gây như người ngáo đá, không có bệnh mà bắt uống thuốc.
Tổ chức Xúc tiến Thương Mại- Môi trường Nhật Bản (JEBO) vào ngày 7 tháng 12 phản bác lại cáo buộc 'chưa xin phép thành phố Hà Nội để xử lý thí điểm tại Sông Tô Lịch' mà ông chủ tịch Nguyễn Đức Chung đưa ra hôm thứ sáu 6/12. Theo thông cáo báo chí mà JEBO phát đi thì trước khi triển khai thí điểm làm sạch sông Tô Lịch bằng công nghệ Nano-Bioreactor, JEBO đã xin phép thành phố Hà Nội và được chấp thuận.
Bởi vì tâm lý của người dân là rất đề phòng. Trên thực tế, chính người dân hiện nay đang tự họ nhận thấy Đảng Cộng sản là một đảng độc tài và tham nhũng, và họ bắt đầu có tâm lý phản kháng, chống lại sự độc tài của Đảng Cộng sản. Cái đó xuất phát từ (điều kiện) tự nhiên thôi”.
Trong công việc thì: -“Nói không đi đôi với làm; hứa nhiều làm ít, nói một đằng làm một nẻo; nói trong hội nghị khác, nói ngoài hội nghị khác; nói và làm không nhất quán giữa khi đương chức với lúc về hưu. (Lời bình của người viết: dân gian gọi là nói dối, ba xạo, múa mép, ba voi không được bát nước xáo. Thời thượng và bình dân gọi là XXXXL, tức là xạo đến đẳng cấp cực đại. Này tôi hỏi thật: bạn đang nghĩ gì thế?)
Bên dưới 13 ngôi mộ liệt sĩ ở Bắc Kạn chỉ toàn đất với đá khi được khai quật để giám định ADN thể theo yêu cầu của thân nhân, là thông tin gây sốc không chỉ đối với gia đình mà còn đối với nhiều người Việt Nam trong những ngày này. Ủy Ban Nhân Dân địa phương đã xác nhận về 13 mộ liệt sĩ ở Bắc Kạn không có hài cốt, không cả tiểu sành là vật dụng tùy táng bắt buộc mà chỉ có những túi nylon đựng đất đá không thôi.
Chính phủ Canberra cần gây sức ép với Hà Nội trong cả những dịp công khai lẫn riêng tư để hủy bỏ bản án 12 năm mà công dân Úc gốc Việt Châu Văn Khảm đang phải chịu thi hành tại Việt Nam. Tổ chức Theo dõi Nhân quyền- Human Rights Watch, vào ngày 5 tháng 12 ra thông cáo báo chí với kêu gọi như vừa nêu trong thư gửi cho Bộ trưởng Ngoại giao Australia Marise Payne.
Không chỉ là tin vui của tử tù Ông Nguyễn Trường Sơn, người phụ trách vận động khu vực Đông Nam Á và Thái Bình Dương của Tổ chức Ân xá Quốc tế (Amnesty International), vào tối ngày 3/12 lên tiếng với RFA về thông tin liên quan diễn tiến mới trong vụ án tử tù Hồ Duy Hải: “Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao ra thông cáo hủy bỏ bản án của Hồ Duy Hải và yêu cầu phải điều tra lại thì đây là một tin hết sức tốt lành. Toàn thể những người làm việc ở Ân xá Quốc tế và tôi tin là những người đã tham gia hưởng ứng lời kêu gọi của chúng tôi khi nhận được tin này cũng rất vui mừng.”
Bảo Trợ