Tại sao khó biết được bão sẽ đổ bộ ở đâu?

07 Tháng Chín 201911:16 SA(Xem: 48)

Tại sao khó biết được bão sẽ đổ bộ ở đâu?

Hà Dương Cự/Người Việt

blank
Bão Dorian ngày 3 Tháng Chín, 2019. (Hình: noaa.gov)

Hôm Thứ Sáu, 30 Tháng Tám, 2019, Trung Tâm Bão Quốc Gia của Hoa Kỳ (National Hurricane Center, viết tắt là NHC) tiên đoán là cơn bão Dorian có thể đổ bộ lên Florida làm cho toàn thể miền Đông Florida phải sửa soạn di tản. Nhiều người lo trữ nước và dầu xăng.

Nhưng vào Thứ Hai, 2 Tháng Chín, thì NHC lại tiên đoán là Dorian sẽ đi ngược lên phía Bắc và có thể đổ bộ vào tiểu bang South Carolina, làm dân chúng ở những vùng đó lo sợ và phải sửa soạn để đối phó với bão.



Vấn đề tiên đoán nơi đổ bộ của bão là một vấn đề rất quan trọng nhưng vẫn chưa được chính xác. Trong bài này tôi xin nói về các mô hình dùng để tiên đoán đường đi của bão và lý do tại sao chưa có mô hình nào hoàn toàn cả.

Ở Hoa Kỳ, NHC thuộc cơ quan Quản Lý Khí Quyển và Đại Dương Quốc Gia (National Oceanic and Atmospheric Administration, viết tắt là NOAA) có nhiệm vụ tiên đoán và theo dõi những trận bão trong những vùng biển bao quanh Hoa Kỳ.

NHC cùng với cơ quan NWS (National Weather Service, Sở Khí Tượng Quốc Gia) còn có nhiệm vụ loan báo tin tức liên quan đến bão tới dân chúng, những cơ sở thương mại cũng như thuyền bè trong vùng bị ảnh hưởng.

NHC luôn luôn theo dõi mặt biển bằng nhiều phương tiện như vệ tinh, máy bay thám sát, tàu thủy, hay radar. Khi nào có cơn lốc xoáy mạnh xuất hiện thì cơn lốc đó được theo dõi kỹ hơn bằng vệ tinh. Những dữ kiện như sức gió, đường di chuyển trong 6 tới 12 giờ vừa qua được vệ tinh thu thập.

Nếu cơn bão có nguy cơ đổ bộ lên đất liền thì sẽ được máy bay chuyên về bão của NOAA và không quân Hoa Kỳ theo dõi thêm.

Những yếu tố cần dự báo 

Vì dân cư, thương mại và hầu hết các hoạt động khác đều bị ảnh hưởng của bão nếu bão thổi tới, nên mọi người cần được biết về những yếu tố sau đây của cơn bão:

-Điểm đổ bộ của bão: Đây là yếu tố quan trọng nhất trong việc dự báo bão. Vì nếu báo động bão vài lần mà bão không tới thì dân cư họ sẽ không tin cơ quan chính phủ nữa. Sau đó họ sẽ không chịu sửa soạn chống bão. Đến khi có bão thật đổ đến thì trở tay không kịp. Ngược lại nếu dự báo bão không đến mà đột nhiên bão đổi chiều đổ bộ lên thì rất nguy hiểm vì không có đề phòng trước.

-Sức mạnh của gió khi vào đất liền: Sự tàn phá nhiều hay ít tùy thuộc vào sức gió mạnh hay yếu nên cần phải biết chính xác để có những biện pháp đề phòng thích ứng.

-Lượng nước mưa và mực nước biển dâng lên: Mưa lớn hay nước biển dâng lên cao có thể làm ngập lụt những vùng ven biển nên cần phải biết trước để đề phòng.

blank
Tiên đoán đường đi của cơn bão Dorian ngày 5 Tháng Chín, 2019. (Hình: NOAA)

Những mô hình theo dõi và tiên đoán đường bão 

Sự chuyển động của không khí và nước biển cũng như sự thay đổi nhiệt độ đều tuân theo những định luật vật lý. Những định luật này được diễn tả bằng những phương trình toán học. Trên nguyên tắc nếu có thể thu thập được tất cả dữ liệu liên quan đến thời tiết, như nhiệt độ, sức và chiều gió, và độ ẩm… tại thời điểm hiện tại thì có thể tiên đoán được thời tiết trong tương lai bằng cách giải những phương trình toán học.

Nhiều mô hình tiên đoán thời tiết chia không gian thành những điểm trong khung ba chiều hình khối, thu thập dữ liệu tại mỗi điểm, thiết lập sự liên hệ giữa những hình khối và giải những phương trình tại mỗi điểm. Những mô hình được gọi là mô hình động (dynamical model). Những bài toán về khí tượng rất phức tạp. Máy tính mạnh nhất thế giới nhiều khi phải mất mấy tiếng đồng hồ mới giải được.

Những khó khăn khi tiên đoán đường đi của bão:

-Không thu thập được đủ dữ kiện: Khó có thể thu thập dữ liệu tại khắp mọi điểm, nhất là những điểm ở ngay trong trận bão với tốc độ gió lên tới trên 200 kmh.

-Không đủ độ phân giải: Chia không gian thành những hình khối càng nhỏ thì càng chính xác, nhưng nhiều điểm thì phải thu thập nhiều dữ kiện hơn và phải giải nhiều bài toán hơn.

-Mô hình chưa chính xác: Những hiểu biết về thời tiết chưa được đầy đủ nên những phương trình hiện tại chưa được hoàn toàn đúng.

Một loại mô hình tiên đoán khí tượng không giải những phương trình toán học mà dùng những phương pháp thống kê để tiên đoán thời tiết gọi là những mô hình thống kê (statistical model). Loại mô hình này dựa vào những sự kiện trong quá khứ về những sự liên hệ giữa các yếu tố của một trận bão để phỏng đoán đường đi cho trận bão xảy ra. Những mô hình này cho ra kết quả rất nhanh, nhiều khi chỉ vài phút, nhưng không chính xác bằng mô hình động.

Có nhiều mô hình theo dõi và tiên đoán bão, nhưng có năm mô hình sau đây được dùng nhiều nhất.

-Mô hình Châu Âu ECMWF (European Center for Medium-Range Weather Forecasting, Trung Tâm Châu Âu về Tiên Đoán Thời Tiết Tầm Trung Bình) được coi là mô hình tiên đoán đường đi của bão tốt nhất hiện nay. Tuy nhiên không phải lúc nào ECMWF cũng đúng, có trận bão mô hình này tiên đoán không chính xác bằng mô hình của Hoa Kỳ.

-Mô hình GFS (Global Forecast System, Hệ Thống Tiên Đoán Toàn Cầu) được cơ quan NWS trực thuộc NOAA điều hành. Bạn có thể truy cập vào mô hình GFS qua mạng của NWS trên Internet.

-Mô hình GFDL (Geophysical Fluid Dynamics Laboratory, Phòng Thí Nghiệm Động Lực Học Chất Lỏng trong Địa Vật Lý) được đại học Princeton điều hành, nhưng NOAA tài trợ.

-Mô hình UKMET (United Kingdom Met Office, Sở Khí Tượng Vương Quốc Anh) là của Vương Quốc Anh.

-Mô hình HWRF (Hurricane Weather Research and Forecast, Nghiên Cứu và Tiên Đoán Thời Tiết Bão) do NWS điều hành. Mô hình này với mô hình GFDL là hai mô hình có tiên đoán cường độ của bão.

Tại sao khó biết trước được đường đi của bão? 

Tại sao với nhiều mô hình và với những máy tính mạnh nhất thế giới mà người ta vẫn chưa thể tiên đoán một cách chính xác đường đi của bão. Nguyên do chính là không thu thập được đầy đủ dữ liệu. Ở ngoài biển khơi người ta không thể tung lên những khinh khí cầu và cũng không có những trạm ở dưới đất để thu thập dữ liệu. Nguồn tin tức lớn nhất là từ vệ tinh, nhưng vệ tinh thì có khả năng giới hạn, thí dụ vệ tinh không thể nhìn suốt qua mây và cũng không thể đo nhiệt độ trên mặt biển ngay chỗ có bão.

Cơn bão mà tâm bão di chuyển nhanh hơn 11 dặm/giờ thì dễ tiên đoán đường đi. Nếu chậm hơn 8 dặm/giờ thì rất khó đoán. Đó là trường hợp của bão Dorian. Tâm bão Dorian chỉ di chuyển khoảng 8 dặm/giờ. Một cách đang được NHC áp dụng là tổng hợp kết quả của năm mô hình tốt nhất để đưa ra một tiên đoán chung. Theo kinh nghiệm thì cách này tốt hơn mọi mô hình.

Vì còn chưa hoàn hảo nên cần có nhiều nghiên cứu hơn nữa về những mô hình tiên đoán bão, cần thêm ngân quỹ. Một nguồn tin nói là sở dĩ mô hình Châu Âu tốt hơn của những mô hình Mỹ là tại vì ngân quỹ của Châu Âu trong vấn đề này nhiều hơn của Mỹ. Hiện giờ NASA đang thử nghiệm một loại máy bay không người lái gọi là Global Hawk để theo dõi bão. Vì không người lái nên Global Hawk có thể tới gần cơn bão hơn, như vậy sẽ thu thập được nhiều dữ liệu hơn. 
Hà Dương Cự - Nguoi-viet.com

—-
Nguồn tài liệu: www.nhc.noaa.govwww.hurricanescience.org 

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Hiện nay ở nước ta chăn nuôi thỏ chưa thực sự phát triển mạnh dù giá trị kinh tế của thỏ rất lớn. Kythuatnuoitrong.edu.vn xin giới thiệu đến bà con kỹ thuật nuôi, chăm sóc thỏ. - 1. Chọn thỏ giống Nên mua thỏ giống từ những gia đình quen biết, tin tưởng họ là những người nuôi thỏ có nhiều kinh nghiệm, quản lý đàn giống tốt, chăm sóc thỏ cẩn thận.
Trong tất cả những phương pháp trị liệu như Tây Y, mổ xẻ, thuốc, châm cứu chữa trị có thể đúng với người này nhưng không đúng với người kia, có kết quả mỹ mãn đối với người này nhưng không đúng đối với người khác. (Hình minh họa: calmatters.org) Tiểu thiên địa và vũ trụ là một sự vận chuyển của vũ trụ từ âm sang dương, từ tối qua sáng, cơ thể chúng ta cũng phải thay đổi theo cho kịp với vũ trụ.
Nhiều người trong chúng ta có thể đã trải qua một hoặc một vài trong số 5 hiện tượng này. Khi chúng xảy ra khi đang ngủ, người mắc thường bị bối rối, thậm chí là hoảng sợ. Nhưng may mắn là hầu hết đều vô hại. - Khi ngủ, cơ thể sẽ rơi vào trạng thái nghỉ ngơi, não bộ sẽ tự động “tắt” một số hoạt động trong cơ thể.
Hồi đầu Thế kỷ 19, con người ta phải đến khi cận kề cái chết rồi mới chịu uống nước. Chỉ những ai "túng thiếu đến mức cùng quẫn mới phải dùng nước để làm dịu cơn khát", theo Vincent Priessnitz, người sáng lập phương thức thủy liệu pháp, còn được biết đến với cái tên "dùng nước chữa lành bệnh".
Dê Boer là một giống dê đã được phát triển ở Nam Phi vào những năm 1900 để sản xuất thịt. Tên của chúng bắt nguồn từ Afrikaans (Hà Lan) từ “Boer”, có nghĩa là người nông dân. Với đặc điểm nổi bật là lớn rất nhanh và cho sản lượng thịt nhiều hơn các loại dê thông thường và thịt chứa nhiều chất béo.
Hồi tháng ba vừa qua, bê bối gian lận tuyển sinh 25 triệu USD ở Mỹ bị phanh phui. Được biết, với đường dây này, con em của các gia đình giàu có đã được nhập học vào những ngôi trường hàng đầu nước Mỹ như Yale, Georgetown, Stanford và Nam California giai đoạn 2011 – 2018. Gần 50 người, bao gồm 33 phụ huynh cùng 13 huấn luyện viên thể thao trong trường đại học đã bị buộc tội. Những phụ huynh “khách hàng” này là những người giàu có như chủ tịch công ty chứng khoán, thương nhân bất động sản, nhà thiết kế thời trang hay diễn viên.
Hiện nay loại Na Thái có quả to, năng suất cao, phù hợp với điều kiện ở Việt Nam được trồng phổ biến. Để có vụ na bội thu bà con nên tham khảo kỹ thuật trồng và chăm sóc Na Thái dưới đây. - 1. Đặc điểm cây Na Thái Na hay mãng cầu là loại cây ăn quả thân gỗ, sống lâu năm, chiều cao khoảng 4-10m. Quả na rất thơm ngon, ngọt, rất được ưa thích.
Là một nạn nhân mới của nạn buôn bán trái phép, loài chim cổ hồng hoàng mũ cát đứng trước nguy cơ tuyệt chủng. Năm năm qua, nhu cầu về sừng đỏ của hồng hoàng mũ cát, loài chim sinh trưởng ở Đông Nam Á, đã bùng nổ. Những sản phẩm từ sừng loài chim này được bán với giá gấp năm lần giá sản phẩm từ ngà voi. Chúng được săn lùng ráo riết trên thị trường chợ đen, và Hong Kong đóng vai trò quan trọng trong thảm kịch đón đợi hồng hoàng mũ cát.
Đất nước ta là một quốc gia nông nghiệp, chính phủ đã rất đúng đắn khi quyết định nông nghiệp là nền tảng và chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế. Lý do được đưa ra là chúng ta may mắn nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới có phù sa và lượng mưa hàng năm lớn tạo điều kiện thuận lợi cho cây trồng phát triển. Các loại cây công nghiệp như cà phê, điều, trà xanh… đang mang lại lọi ích kinh tế cao xuất khẩu đi nhiều nước trên thế giới.
Bạn có thể uống nước chanh dây và tận hưởng vị chua ngọt thanh mát vào những ngày hè oi bức. Ngoài công dụng giải khát, lợi ích của chanh dây còn rất tốt cho sức khỏe nữa đấy! Chanh dây hay còn gọi là chanh leo là loại trái cây nhiệt đới rất giàu chất dinh dưỡng, lại dễ chế biến thành nước uống giúp thanh lọc cơ thể. Một trái chanh dây tuy nhỏ bé nhưng có chứa rất nhiều vitamin, khoáng chất, các chất chống oxy hóa… có lợi cho sức khỏe của bạn. Hãy cùng Hello Bacsi điểm qua 10 lợi ích sức khỏe từ chanh dây qua bài viết sau nhé.
Bảo Trợ