Biến Thức Ăn Dư Thừa Thành Phân Bón

13 Tháng Ba 20195:35 SA(Xem: 705)

Biến thức ăn dư thừa thành phân bón

Hà Dương Cự/Người Việt

blank
Phân ủ dùng để trồng cây. (Hình: home.lps.org)

Ở Hoa Kỳ đa số đều rất phí phạm, thức ăn dư thừa đều bị đổ bỏ. Theo Cơ Quan Bảo Vệ Môi Trường (Environment Protection Agency) thì thức ăn thừa và cây cỏ mục là 30% vật chất mà chúng ta thải ra. Những thứ đó có thể làm thành phân bón.

Thứ nhất là như vậy sẽ giảm số rác bỏ ra bãi rác và thứ hai là có phân bón hữu cơ tốt cho việc trồng cây hay rau hơn là phân bón hóa học mua ở tiệm. Trong bài này tôi xin nói về cách chế biến thức ăn thừa thành phân bón. Cách thức này tiếng Mỹ gọi là composting, dịch là sự ủ phân, còn compost dịch là phân ủ.

Ủ phân hoạt động ra sao 

Ủ phân là một quá trình biến các thức hữu cơ như rau quả hay cỏ cây thành phân bón. Nhân vật chính trong quá trình đó là các vi khuẩn. Tuy nhỏ nhưng vì có rất nhiều nên vi khuẩn có khả năng biến đổi các chất hữu cơ. Có hai loại vi khuẩn trong việc ủ phân, một là loại vi khuẩn ưa khí (aerobes) và loại vi khuẩn kỵ khí (anaerobes). Ngoài vi khuẩn còn có sâu bọ cũng như một số loại nấm như là men hay mốc đều góp phần vào việc biến chất hữu cơ thành phân bón.

Ủ phân bằng vi khuẩn kỵ khí 

Vi khuẩn kỵ khí không cần không khí để sống sót. Nếu bạn cho thức ăn thừa vào một túi nylon, cột chặt lại và để dưới ánh sáng mặt trời. Thức ăn thừa đó sẽ bị vi khuẩn kỵ khí biến đổi. Đó là một thí dụ của cách ủ phân bằng vi khuẩn kỵ khí. Trong quá trình ủ phân bằng vi khuẩn kỵ khí thì cacbon đioxit, mêtan, và hyđro sunphua (hydroden sulfide) được thải ra. Năng lượng dưới dạng nhiệt cũng được tỏa ra.

Cacbon đioxit và mêtan là hai khí có hiệu ứng nhà kính. Cacbon đã có trong chất hữu cơ từ trước nên không kể là làm tăng thêm cacbon trong không khí. Trong những công trình ủ phân quy mô thì mêtan được thu lại để dùng làm khí đốt. Hyđro sunphua có mùi hôi như trứng thối, nên ủ phân theo kiểu này có mùi hôi.

Thời gian làm thành phân của phương cách ủ phân bằng vi khuẩn kỵ khí thì rất chậm, nhưng ngược lại không phải chăm sóc gì nhiều. Một trường hợp điển hình của phương cách này là đào một cái hố sâu, bỏ những chất hữu cơ như cỏ hay lá xuống rồi lấp đất kín. Để chừng từ sáu tháng tới một năm thì những chất liệu đó sẽ biến thành mùn.

blank
Ủ phân loại lớn. (Hình: organics.org)

Ủ phân bằng vi khuẩn ưa khí 

Vi khuẩn ưa khí cần dưỡng khí (oxygen) để sống. Ở một môi trường thuận tiện thì vi khuẩn ưa khí sẽ tiêu hóa chất hữu cơ và biến đổi thành mùn. Trong quá trình đó cacbon đioxit và nước được thải ra. Năng lượng dưới dạng nhiệt cũng được phát ra, do đó nếu bạn sờ vào thùng ủ phân sẽ thấy nóng hơn bình thường. Đây là phương cách ủ phân thông dụng nhất vì có hiệu năng hơn loại ủ phân bằng vi khuẩn kỵ khí và kết quả nhanh hơn. Nếu làm đúng thì không có mùi hôi như phương cách ủ phân bằng vi khuẩn kỵ khí.

Những yếu tố quan trọng của sự ủ phân bằng vi khuẩn ưa khí 

-Cacbon: Vi sinh vật cần cacbon để có năng lực. Những vật liệu có nhiều cacbon là cành cây, lá cây khô, lõi bắp, vỏ trứng, túi giấy màu nâu. Những phần này còn gọi là chất liệu nâu.

-Nitơ: Cung cấp thêm chất dinh dưỡng cho vi khuẩn để tăng trưởng và sinh sản. Những vật liệu có nhiều nitơ là thức ăn bỏ, cỏ vụn, lá xanh. Những phần này còn gọi là chất liệu xanh.

-Nước: Vi khuẩn cần có hơi nước để sống. Tuy nhiên không được có quá nhiều nước

-Dưỡng khí: Vi khuẩn ưa khí cần có dưỡng khí để sống và phân hóa chất hữu cơ. Nếu thiếu dưỡng khí thì vi khuẩn kỵ khí sẽ sinh sôi mạnh và phân ủ sẽ có mùi hôi. Để cho có đủ dưỡng khí thì đống phân ủ cần phải xới lên. Nếu dùng thùng quay thì phải quay vài vòng.

Chất liệu có thể dùng được 

Những thứ sau đây đều có thể cho vào làm phân ủ:

-Hoa quả và rau.

-Vỏ trứng.

-Xác cà phê và trà.

-Báo, giấy gói đã được xé ra nhỏ.

-Cỏ vụn có được khi cắt cỏ.

-Cây nhỏ trồng trong nhà.

-Lá.

-Mùn cưa.

-Tro từ lò sưởi.

blank
Thùng quay ủ phân. (Hình: stonepierpress.org)

Chất liệu không nên dùng 

Có những chất liệu có thể để làm phân được nhưng không nên dùng vì rất có mùi và có thể lôi cuốn ruồi bọ. Sau đây là những thứ không nên dùng làm phân ủ:

-Sản phẩm từ sữa, như bơ, sữa, và sữa chua. Các thứ này rất có mùi nên hấp dẫn ruồi bọ và các súc vật gậm nhấm như chuột hay sóc.

-Dầu mỡ cũng vì lý do như trên.

-Thịt cá hay xương cũng sinh ra mùi hôi.

-Cây cỏ bị bệnh hay hư hại vì côn trùng. Bệnh hay côn trùng có thể sống sót qua quá trình ủ phân và truyền bệnh cho cây mới.

-Những cây cỏ có thuốc diệt trùng, thí dụ như cỏ mới xịt thuốc diệt trùng mà bỏ vào thì có thể làm chết vi khuẩn.

-Giấy báo bóng láng và có màu sắc, mực trong đó có thể độc hại.

Những ích lợi của phân ủ 

-Làm đất tốt hơn, giúp giữ hơi ẩm.

-Giảm sự cần thiết dùng phân bón hóa học.

-Giảm lượng cho ra bãi rác.

Ủ phân ở nhà 

Bạn muốn không phí phạm thức ăn dư thừa thì có thể biến những chất hữu cơ bỏ phí trong nhà ra thành phân bón. Nhà có sân rộng hay là nông trại thì có thể làm loại lớn.

Loại này tốn rất nhiều công và thường có mùi hôi, nên phải làm chỗ nào xa nhà và xa hàng xóm.

Còn có loại nhỏ rất tiện lợi cho người ở nhà nhỏ hay không muốn mất nhiều công. Ở Hoa Kỳ có bán những dụng cụ đặc biệt dùng để ủ phân loại này, gọi là thùng quay ủ phân (compost tumbler).

Cần chú ý khi dùng thùng quay ủ phân 

-Cân bằng: Muốn có được phân ủ tốt thì cần có sự cân bằng giữa chất liệu xanh và chất liệu nâu. Vì các chất liệu khác nhau nên khó biết đâu là sự cân bằng. Bạn có thể bắt đầu bằng một phần chất liệu xanh và hai phần chất liệu nâu. Nếu thấy có mùi hay sũng nước thì cho thêm chất liệu nâu như mấy tờ báo đã xé vụn. Nếu thấy khô hay lâu không mục thì cho thêm chất liệu xanh như thức ăn dư.

-Quay: Gọi là thùng quay tức là phải quay nó. Nên quay vài vòng và làm như vậy từ hai tới bốn lần một tuần. Có hai tác dụng của sự quay. Một là trộn đều các chất liệu và các vi khuẩn trong đó. Hai là để cho có không khí vào. Dưỡng khí rất cần cho sự sống của vi khuẩn ưa khí.

Khi bạn thấy chất trong thùng quay trông giống đất và cũng có mùi giống như mùi đất thì lúc đó các chất hữu cơ đã biến thành mùn.

Kết luận 

Các quốc gia thuộc Liên Minh Châu Âu, Gia Nã Đại và nhiều thành phố tiến bộ ở Hoa Kỳ như Denver, Colorado, đã có những chương trình thu thập các vật liệu hữu cơ thải ra từ tư gia để làm phân bón. Tuy nhiên bạn có thể tự biến thức ăn dư thừa thành phân bón tại nhà. Vừa tốt cho môi trường vừa có phân bón hữu cơ cho rau trái trồng tại nhà và vừa tiết kiệm được tiền mua phân bón hóa học. 
Hà Dương Cự NV

—–
Nguồn tài liệu: www.epa.govwww.planetnatural.comwww.livescience.com

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Vỏ trấu và vỏ lụa của hạt cà phê vốn là phế phẩm bỏ đi, nhưng một nghiên cứu mới của Mỹ vừa khám phá ra tác dụng tuyệt vời của nó đối với các bệnh nhân tim mạch, tiểu đường. Nếu sản lượng cà phê hàng năm ở các tỉnh Tây Nguyên (nơi sản xuất cà phê lớn nhất Việt Nam) khoảng trên dưới 1 triệu tấn nhân, thì lượng vỏ cà phê thu được là một con số khổng lồ, theo tờ Nông nghiệp đưa tin. Người trồng cà phê ở Tây Nguyên sau khi thu hoạch cà phê xong, đem xay để lấy nhân, còn vỏ cà phê thì được cho là phế phẩm, đem đổ bỏ.
Động đất là một chuyện thường xảy ra ở California, nhưng vẫn làm nhiều người bối rối, không biết chuẩn bị hay ứng xử ra sao. Vì vậy, tạp chí Westways của AAA đưa một số thông tin cần thiết cho cư dân ở Nam California. Cách làm việc của giới hữu trách Sau khi động đất lớn xảy ra khoảng 30 phút, cơ quan giao thông Caltrans sẽ dùng camera giao thông, máy đo trên đường và nhiều thiết bị khác để ước tính thiệt hại trên các xa lộ. Cơ quan này còn lấy thông tin từ cảnh sát và công chúng, sau đó đưa ra báo động
Theo một báo cáo mang tính bước ngoặt, nếu không có các biện pháp cải thiện sản xuất lương thực và cách sử dụng đất, thế giới có thể sẽ phải đối mặt với tình trạng bất ổn và xung đột. Nghiên cứu của Liên hiệp các trường đại học và tổ chức bảo vệ môi trường về sử dụng đất và thực phẩm cho biết các hoạt động nông nghiệp hiện nay góp phần gây ra tình trạng thiếu lương thực và làm cho trái đất nóng dần lên.
Bác sĩ Mỹ gốc Việt Huỳnh Wynn Trần nói về con đường đến với nghề y tại Hoa Kỳ, thực trạng người Việt ưa dùng thực phẩm chức năng tại Mỹ và Việt Nam và cuốn sách vừa ra mắt. Trong cuộc phỏng vấn với BBC tại London, PGS Bác sĩ Huỳnh Wynn Trần, từ Sài Gòn sang Hoa Kỳ định cư vào năm 1999, cũng bình luận về đề xuất đổi tên Trường Đại học Y dược Tp HCM thành 'Đại học Sức khỏe'. BBC: Bác sĩ nghĩ gì về thực trạng người dân tại Việt Nam và người Việt tại nước ngoài dùng tràn lan thực phẩm chức năng?
Cứ mỗi độ thu về, thời tiết và cảnh vật đều khiến người ta cảm thấy dễ chịu và tâm trạng thoải mái. Tuy nhiên, đây cũng là lúc phái đẹp cần những thay đổi nhỏ trong quá trình chăm sóc da hàng ngày. Bạn chắc chắn chẳng hề muốn da mặt của mình trở nên bóng dầu hay nhăn nheo vì mất nước trong những ngày thu đẹp dịu dàng như thế này phải không nào? Rửa mặt đúng cách Không phải loại sữa rửa mặt nào cũng có thể chiều chuộng làn da trong những ngày thu hanh hao này. Các nàng nên tránh các loại sữa rửa mặt tạo bọt như dạng gel hay dạng “foam”. Các loại này có tính hút ẩm cao, có thể khiến da khô trở nên khô căng hơn và bong tróc da.
NEW YORK CITY, New York (NV) – Nhà cửa sạch sẽ, gọn gàng luôn khiến bạn cảm thấy thoải mái, thư giãn và vui vẻ mỗi khi đi làm về. Dưới đây là những dụng cụ rửa dọn cần thiết không thể thiếu mà mỗi gia đình cần phải có, theo trang mạng Apartment Therapy.
Người hướng dẫn: Nhân Tâm Nguyên liệu: -6 trái bắp Mỹ -300 ml sữa tươi (nếu thích béo) -2 muỗng canh đường cát
NEW YORK, New York (AP) – Vì sao chó cưng của bạn khi vòi vĩnh điều gì đó, thường có “cặp mắt buồn?” Câu hỏi này từ bao lâu nay đã được rất nhiều chủ chó đặt ra, và kết quả một cuộc nghiên cứu mới đưa ra hôm Thứ Hai, 17 Tháng Sáu, có thể giúp trả lời điều đó. Cuộc nghiên cứu này cho rằng sau nhiều ngàn năm qua tiến trình thuần hóa loài chó, người ta có khuynh hướng thích những con chó có khả năng tạo ra cái nhìn buồn bã, khiến gây sự thương hại. Và điều đó cũng giúp góp phần vào việc phát triển các bắp thịt ở mặt con chó, tạo ra nét “buồn” này.
Là gia vị quen thuộc trong nấu ăn hàng ngày, nhưng mức tiệu thụ muối của người Việt gấp đôi so với giới hạn khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới, là nguyên nhân gây gia tăng các ca bệnh, đặc biệt là bệnh tăng huyết áp và đái tháo đường.
Vi rút viêm gan B là gì? Viêm gan B là một chứng bệnh lây nhiễm bởi vi rút viêm gan B có khả năng làm tổn hại gan con người. Một số người gặp phải vi rút này đã không thể chống trả và loại bỏ được sự lây nhiễm, và họ bị nhiễm bệnh suốt đời. Những người này nhiễm viêm gan B mãn tính, và theo thời gian, có nguy cơ sẽ phát triển những bệnh gan nghiêm trọng, bao gồm cả chai gan và ung thư gan. Thực tế là, nhiễm viêm gan B là nguyên nhân gây ung thư gan #1 trên cả thế giới.
Bảo Trợ