Biến Thức Ăn Dư Thừa Thành Phân Bón

13 Tháng Ba 20195:35 SA(Xem: 866)

Biến thức ăn dư thừa thành phân bón

Hà Dương Cự/Người Việt

blank
Phân ủ dùng để trồng cây. (Hình: home.lps.org)

Ở Hoa Kỳ đa số đều rất phí phạm, thức ăn dư thừa đều bị đổ bỏ. Theo Cơ Quan Bảo Vệ Môi Trường (Environment Protection Agency) thì thức ăn thừa và cây cỏ mục là 30% vật chất mà chúng ta thải ra. Những thứ đó có thể làm thành phân bón.

Thứ nhất là như vậy sẽ giảm số rác bỏ ra bãi rác và thứ hai là có phân bón hữu cơ tốt cho việc trồng cây hay rau hơn là phân bón hóa học mua ở tiệm. Trong bài này tôi xin nói về cách chế biến thức ăn thừa thành phân bón. Cách thức này tiếng Mỹ gọi là composting, dịch là sự ủ phân, còn compost dịch là phân ủ.

Ủ phân hoạt động ra sao 

Ủ phân là một quá trình biến các thức hữu cơ như rau quả hay cỏ cây thành phân bón. Nhân vật chính trong quá trình đó là các vi khuẩn. Tuy nhỏ nhưng vì có rất nhiều nên vi khuẩn có khả năng biến đổi các chất hữu cơ. Có hai loại vi khuẩn trong việc ủ phân, một là loại vi khuẩn ưa khí (aerobes) và loại vi khuẩn kỵ khí (anaerobes). Ngoài vi khuẩn còn có sâu bọ cũng như một số loại nấm như là men hay mốc đều góp phần vào việc biến chất hữu cơ thành phân bón.

Ủ phân bằng vi khuẩn kỵ khí 

Vi khuẩn kỵ khí không cần không khí để sống sót. Nếu bạn cho thức ăn thừa vào một túi nylon, cột chặt lại và để dưới ánh sáng mặt trời. Thức ăn thừa đó sẽ bị vi khuẩn kỵ khí biến đổi. Đó là một thí dụ của cách ủ phân bằng vi khuẩn kỵ khí. Trong quá trình ủ phân bằng vi khuẩn kỵ khí thì cacbon đioxit, mêtan, và hyđro sunphua (hydroden sulfide) được thải ra. Năng lượng dưới dạng nhiệt cũng được tỏa ra.

Cacbon đioxit và mêtan là hai khí có hiệu ứng nhà kính. Cacbon đã có trong chất hữu cơ từ trước nên không kể là làm tăng thêm cacbon trong không khí. Trong những công trình ủ phân quy mô thì mêtan được thu lại để dùng làm khí đốt. Hyđro sunphua có mùi hôi như trứng thối, nên ủ phân theo kiểu này có mùi hôi.

Thời gian làm thành phân của phương cách ủ phân bằng vi khuẩn kỵ khí thì rất chậm, nhưng ngược lại không phải chăm sóc gì nhiều. Một trường hợp điển hình của phương cách này là đào một cái hố sâu, bỏ những chất hữu cơ như cỏ hay lá xuống rồi lấp đất kín. Để chừng từ sáu tháng tới một năm thì những chất liệu đó sẽ biến thành mùn.

blank
Ủ phân loại lớn. (Hình: organics.org)

Ủ phân bằng vi khuẩn ưa khí 

Vi khuẩn ưa khí cần dưỡng khí (oxygen) để sống. Ở một môi trường thuận tiện thì vi khuẩn ưa khí sẽ tiêu hóa chất hữu cơ và biến đổi thành mùn. Trong quá trình đó cacbon đioxit và nước được thải ra. Năng lượng dưới dạng nhiệt cũng được phát ra, do đó nếu bạn sờ vào thùng ủ phân sẽ thấy nóng hơn bình thường. Đây là phương cách ủ phân thông dụng nhất vì có hiệu năng hơn loại ủ phân bằng vi khuẩn kỵ khí và kết quả nhanh hơn. Nếu làm đúng thì không có mùi hôi như phương cách ủ phân bằng vi khuẩn kỵ khí.

Những yếu tố quan trọng của sự ủ phân bằng vi khuẩn ưa khí 

-Cacbon: Vi sinh vật cần cacbon để có năng lực. Những vật liệu có nhiều cacbon là cành cây, lá cây khô, lõi bắp, vỏ trứng, túi giấy màu nâu. Những phần này còn gọi là chất liệu nâu.

-Nitơ: Cung cấp thêm chất dinh dưỡng cho vi khuẩn để tăng trưởng và sinh sản. Những vật liệu có nhiều nitơ là thức ăn bỏ, cỏ vụn, lá xanh. Những phần này còn gọi là chất liệu xanh.

-Nước: Vi khuẩn cần có hơi nước để sống. Tuy nhiên không được có quá nhiều nước

-Dưỡng khí: Vi khuẩn ưa khí cần có dưỡng khí để sống và phân hóa chất hữu cơ. Nếu thiếu dưỡng khí thì vi khuẩn kỵ khí sẽ sinh sôi mạnh và phân ủ sẽ có mùi hôi. Để cho có đủ dưỡng khí thì đống phân ủ cần phải xới lên. Nếu dùng thùng quay thì phải quay vài vòng.

Chất liệu có thể dùng được 

Những thứ sau đây đều có thể cho vào làm phân ủ:

-Hoa quả và rau.

-Vỏ trứng.

-Xác cà phê và trà.

-Báo, giấy gói đã được xé ra nhỏ.

-Cỏ vụn có được khi cắt cỏ.

-Cây nhỏ trồng trong nhà.

-Lá.

-Mùn cưa.

-Tro từ lò sưởi.

blank
Thùng quay ủ phân. (Hình: stonepierpress.org)

Chất liệu không nên dùng 

Có những chất liệu có thể để làm phân được nhưng không nên dùng vì rất có mùi và có thể lôi cuốn ruồi bọ. Sau đây là những thứ không nên dùng làm phân ủ:

-Sản phẩm từ sữa, như bơ, sữa, và sữa chua. Các thứ này rất có mùi nên hấp dẫn ruồi bọ và các súc vật gậm nhấm như chuột hay sóc.

-Dầu mỡ cũng vì lý do như trên.

-Thịt cá hay xương cũng sinh ra mùi hôi.

-Cây cỏ bị bệnh hay hư hại vì côn trùng. Bệnh hay côn trùng có thể sống sót qua quá trình ủ phân và truyền bệnh cho cây mới.

-Những cây cỏ có thuốc diệt trùng, thí dụ như cỏ mới xịt thuốc diệt trùng mà bỏ vào thì có thể làm chết vi khuẩn.

-Giấy báo bóng láng và có màu sắc, mực trong đó có thể độc hại.

Những ích lợi của phân ủ 

-Làm đất tốt hơn, giúp giữ hơi ẩm.

-Giảm sự cần thiết dùng phân bón hóa học.

-Giảm lượng cho ra bãi rác.

Ủ phân ở nhà 

Bạn muốn không phí phạm thức ăn dư thừa thì có thể biến những chất hữu cơ bỏ phí trong nhà ra thành phân bón. Nhà có sân rộng hay là nông trại thì có thể làm loại lớn.

Loại này tốn rất nhiều công và thường có mùi hôi, nên phải làm chỗ nào xa nhà và xa hàng xóm.

Còn có loại nhỏ rất tiện lợi cho người ở nhà nhỏ hay không muốn mất nhiều công. Ở Hoa Kỳ có bán những dụng cụ đặc biệt dùng để ủ phân loại này, gọi là thùng quay ủ phân (compost tumbler).

Cần chú ý khi dùng thùng quay ủ phân 

-Cân bằng: Muốn có được phân ủ tốt thì cần có sự cân bằng giữa chất liệu xanh và chất liệu nâu. Vì các chất liệu khác nhau nên khó biết đâu là sự cân bằng. Bạn có thể bắt đầu bằng một phần chất liệu xanh và hai phần chất liệu nâu. Nếu thấy có mùi hay sũng nước thì cho thêm chất liệu nâu như mấy tờ báo đã xé vụn. Nếu thấy khô hay lâu không mục thì cho thêm chất liệu xanh như thức ăn dư.

-Quay: Gọi là thùng quay tức là phải quay nó. Nên quay vài vòng và làm như vậy từ hai tới bốn lần một tuần. Có hai tác dụng của sự quay. Một là trộn đều các chất liệu và các vi khuẩn trong đó. Hai là để cho có không khí vào. Dưỡng khí rất cần cho sự sống của vi khuẩn ưa khí.

Khi bạn thấy chất trong thùng quay trông giống đất và cũng có mùi giống như mùi đất thì lúc đó các chất hữu cơ đã biến thành mùn.

Kết luận 

Các quốc gia thuộc Liên Minh Châu Âu, Gia Nã Đại và nhiều thành phố tiến bộ ở Hoa Kỳ như Denver, Colorado, đã có những chương trình thu thập các vật liệu hữu cơ thải ra từ tư gia để làm phân bón. Tuy nhiên bạn có thể tự biến thức ăn dư thừa thành phân bón tại nhà. Vừa tốt cho môi trường vừa có phân bón hữu cơ cho rau trái trồng tại nhà và vừa tiết kiệm được tiền mua phân bón hóa học. 
Hà Dương Cự NV

—–
Nguồn tài liệu: www.epa.govwww.planetnatural.comwww.livescience.com

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
"Ta có thể lý giải được niềm tin và hành vi tôn giáo thông qua cách mà tâm trí của loài người vận hành," nhà nhân loại học người Pháp Pascal Boyer viết trong cuốn Religion Explained (Lý Giải Về Tôn Giáo). Hãy xem xét một số thuộc tính tâm trí của con người, bắt đầu với một thứ gọi là Cơ Chế Nhận Biết Yếu Tố Siêu Nhạy Cảm (Hypersensitive Agency Detection Device - HADD).
Ngủ khi tóc ướt dễ làm tóc khô xơ, gãy rụng, nước trên tóc bay hơi khiến da mất độ ẩm, gây kích ứng da mặt khi nằm sấp. Bác sĩ George Cotsarelis, giáo sư da liễu tại Đại học Y Perelman thuộc Đại học Pennsylvania, Mỹ, cho biết ngủ với mái tóc ướt không tốt cho sức khỏe. Theo thời gian, nước làm suy giảm lớp ngoài bảo vệ của nang lông, hay gọi là lớp biểu bì. Khi biểu bì bị phá vỡ, nước có thể xâm nhập và làm vỡ bên trong lớp vỏ của nang tóc. Tóc sẽ xơ, dễ gãy rụng, không bóng mượt. Tiến sĩ Adam Friedman, trưởng khoa Da liễu, Đại học Y khoa và Sức khỏe thuộc Đại học George Washington, Mỹ cho biết bất cứ điều gì bạn làm với tóc như chải, sấy khô, nhuộm màu hoặc phơi tóc ra mặt trời đều có thể làm hỏng tóc. “Bạn có thể dùng dầu xả để dưỡng và phục hồi những tổn thương do các tác nhân trên gây ra cho mái tóc”, ông Friedman nói.
Trời trở lạnh, nhiều người không thể cưỡng lại sức hấp dẫn của món chân gà nướng, bỏ qua những hiểm họa sức khỏe mà món ăn này có thể đem lại...
Sự phát triển bộ não của trẻ nhỏ khiến chúng trở thành nhóm đặc biệt dễ tổn thương với điện thoại di động. Điều đáng sợ là có tới một nửa trong số hơn 4 tỷ người dùng điện thoại toàn cầu hiện đang dưới 20 tuổi. Tờ Tuổi Trẻ thông tin, điện thoại đã trở thành thiết bị phổ biến nhất hiện nay, là một phần không thể thiếu trong đời sống mỗi người. Nhưng nó cũng là thứ sản sinh sóng điện từ và việc lạm dụng nó gây tác hại rất lớn cho sức khỏe.
Không một máy bay hay trực thăng ở trên thế giới mà không qua những thử nghiệm ở trong ống gió (wind tunnel) trước khi được phép bay thật ngoài trời. Xe lửa cao tốc cũng được thử nghiệm qua ống gió để làm sao giảm bớt sức cản của không khí. Ống gió nhiều khi cũng được dùng để thử nghiệm xe hơi và nhà cao tầng. Thế thì ống gió là gì và áp dụng của nó ra sao?
Thường xuyên dùng sữa hạt điều rất tốt cho sức khoẻ (ảnh dẫn từ Vinacas). Hạt điều rất giàu magiê và canxi làm cho xương và cơ bắp của chúng ta khoẻ mạnh hơn. Đặc biệt, sữa hạt điều có nhiều axít anacardic, một hợp chất có đặc tính chống ung thư. Trang Sức khoẻ đời sống dẫn nguồn tin từ Nikkie Garcia cho hay, hạt điều có tác dụng ngăn ngừa ung thư. Ngoài ra nó còn đem lại rất nhiều lợi ích về sức khoẻ như hỗ trợ chức năng tim khoẻ mạnh, hỗ trợ quá trình đông máu, kiểm soát lượng đường trong máu, tăng khả năng miễn dịch và rất nhiều những tác dụng tuyệt vời khác nữa.
Pioneer Personal Air Landing Vehicle (PAL-V) xe hơi bay đầu tiên trên thế giới. (Hình: Getty Images) MIAMI, Florida (NV) – Sau hơn một thế kỷ nghiên cứu và chế tạo, cuối cùng kiểu xe hơi có thể vừa chạy vừa bay đầu tiên trên thế giới cũng ra mắt tại Miami, tiểu bang Florida, Hoa Kỳ. Nhật báo Daily Mail có trụ sở ở London, Anh Quốc, vào ngày 3 Tháng Mười Hai cho biết kiểu xe bay này có tên gọi là Pioneer Personal Air Landing Vehicle (PAL-V) và nó hoàn toàn sử dụng xăng xe hơi bình thường như các kiểu xe hơi truyền thống khác. Cánh quạt nằm ở vị trí phía trên và phía sau của chiếc xe hơi có thể giúp chiếc xe bay lên tới độ cao 12,500 foot. Trên không kiểu xe này có thể bay với tốc độ lên tới 200 dặm một giờ, còn dưới đất nó có thể chạy với tốc độ lên tới 100 dặm một giờ.
Cơ thể mất đi thận, lá lách, ruột thừa, đại tràng, túi mật, dạ dày, cơ quan sinh sản vẫn không ảnh hưởng tính mạng. Cơ thể con người có khả năng phục hồi rất tuyệt vời. Khi bạn hiến một lượng máu, cơ thể sẽ mất khoảng 3,5 nghìn tỷ hồng cầu nhưng chúng sẽ sớm được thay thế. Thậm chí, bạn vẫn sống nếu mất đi một vài bộ phận quan trọng khác. Dưới đây 7 cơ quan như vậy:
Cuối tuần qua, nguyệt san ‘‘Prescrire’’ đã công bố danh sách của năm 2020 bao gồm 105 loại thuốc tây không nên dùng. Được một hiệp hội bác sĩ và dược sĩ thành lập tại Pháp từ năm 1981, tạp chí có uy tín này chuyên nghiên cứu về lợi ích cũng như rủi ro của các loại dược phẩm bày bán trên thị trường.
Đối với những người sống trong vùng có tuyết hoặc những người thích đi chơi trượt tuyết, ngắm tuyết rơi, việc chuẩn bị đồ dùng phòng khi có tình huống khẩn cấp như bão tuyết xảy ra là một điều cần thiết. Trang tin lớn nhất tiểu bang New Jersey là NJ thuộc Advance Publications vào ngày 2 Tháng Mười Hai cho biết không ai muốn mình rơi vào tình huống bị kẹt trong những con đường đầy tuyết, lạnh giá hàng giờ đồng hồ nhưng chuyện này vẫn có thể xảy ra và cũng từng xảy ra với nhiều người. Trang tin này đưa ra danh sách những vật dụng quan trọng cần thiết có thể giúp tài xế vượt qua những tình huống bị mắc kẹt trong bão tuyết từ việc dự trữ những bộ quần áo lạnh cho đến việc đem theo cả bao cát, muối kết tinh trong đá “rock salt.”
Bảo Trợ