Con gái Hà Nội xưa: Tinh tế, hiếm hoi như giọt sương dưới lá, nhưng có duyên sẽ gặp

12 Tháng Sáu 20196:56 SA(Xem: 512)

Hà Nội nhiều hồ. Hà Nội đẹp vì hồ vào những buổi sáng thật sớm, khi trời còn nhá nhem. Con gái Hà Nội xưa chắc cũng thế.

Bạn biết không. Mẹ tôi nể phục mấy cô gái Hà Nội xưa lắm. Dưới con mắt của người nhà quê ra Hà Nội làm việc vặt, bà thấy các thiếu nữ nơi đây ứng xử khôn khéo, nói năng lễ độ, và khuôn phép lắm. Đó là chưa kể thêu thùa may vá, nữ công gia chánh… Nói chung là đảm. 

Nhưng thế giới của tôi lại khác. Tôi sinh ra ở Sài Gòn, lớn lên ở Sài Gòn, bạn bè Sài Gòn, trong đầu tôi, nếu có, cũng chỉ là con gái Sài Gòn cho hợp… thủy thổ.

Con gái Hà Nội xưa, tinh tế như giọt sương dưới lá, có duyên mới gặp, phải tìm mới thấy - Ảnh 1.

Tôi đã nhìn thiếu nữ Hà Nội qua lăng kính của những tiểu thuyết trong Tự Lực Văn Đoàn mà tôi được học thời trung học. Mà con gái Bắc hồi đó hay lắm, làm duyên, đá lông nheo, õng ẹo làm điêu đứng con trai Nam Kỳ đến là khổ. Một thanh niên xứ Biên Hòa như nhà thơ Nguyễn Tất Nhiên đã phải cay đắng thế này:

"Em nhớ giữ tính tình con gái Bắc

Nhớ điêu ngoa nhưng giả bộ ngoan hiền,

Nhớ khiêm nhường nhưng thâm ý khoe khoang,

Nhớ duyên dáng ngây thơ mà xảo quyệt…"

Tôi không có ý kiến gì về bài thơ trên, mà cũng chẳng dại gì có ý kiến. Dù sao cũng nên đọc tiếp thêm vài câu nữa mới thấy "cảm thương" cho tác giả:

"…Ta vẫn nhớ dặn dò lòng tha thiết,

Nên vội vàng tin tưởng chuyện vu vơ

Nên yêu đương bằng gương mặt khờ khờ

Nên hùng hổ để đợi giờ thua thiệt…"

Con gái Hà Nội xưa, tinh tế như giọt sương dưới lá, có duyên mới gặp, phải tìm mới thấy - Ảnh 2.

Thực ra trong đầu tôi cũng có một chút gì đó mơ hồ về con gái Hà Nội kiểu xưa. Biết tả thế nào nhỉ! Có thể là hình ảnh dịu dàng đằm thắm của cô Liên trong "Gánh hàng hoa", hay thiếu nữ tân thời một cách bảo thủ, không sao thoát ra khỏi vòng lễ giáo của cô Loan trong "Đoạn tuyệt". Tôi cảm được nỗi cô đơn của Loan khi thả bộ trên bờ đê Yên Phụ…

Các cô nữ sinh Hà Nội ngày xưa cũng lãng mạn lắm. Họ kín đáo lập ra hội "Ái Tino". Tino Rossi là ca sĩ người Pháp lừng danh thuở đó, và là thần tượng của vô số thiếu nữ, chẳng riêng gì thiếu nữ Hà thành. Cái "hội" kín đáo, chỉ lèo tèo dăm ba cô thế thôi, nhanh chóng tan hàng, và rồi mạnh ai người nấy tam tòng tứ đức, xuất giá tòng phu, công dung ngôn hạnh… Cái "lãng mạn tân thời" chỉ là đốm lửa, và họ nhanh chóng quay lại với sự thanh lịch, nề nếp theo giáo dục của gia đình.

Năm 1980, lần đầu tiên tôi ra Hà Nội công tác. Anh bạn đồng nghiệp trạc tuổi, tốt nghiệp từ Đông Đức, chở tôi trên chiếc Simson lòng vòng Hà Nội. Nơi đầu tiên tôi muốn ghé thăm là phố Khâm Thiên. Anh bạn tròn xoe mắt: "Làm gì còn hố bom mà ghé thăm". Tôi chợt hiểu vì sao anh bạn ngạc nhiên, nhưng không thể giải thích.

Con gái Hà Nội xưa, tinh tế như giọt sương dưới lá, có duyên mới gặp, phải tìm mới thấy - Ảnh 3.

Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An...

Cái máu phóng đãng đã dẫn tôi đến phố Khâm Thiên, chứ không phải bom rơi đạn lạc ở đó. Đến, dù chỉ để nhìn vài căn nhà xiêu vẹo, cũng thỏa đôi chút tò mò về một thời vang bóng. Phong lưu tài tử giai nhân, đúng, nhưng không phải cách phong lưu của Vân Hạc trong "Lều chõng" của Ngô Tất Tố. Anh chàng Vân Hạc khi chờ kết quả thi, ra vào chốn ả đào để vui say bè bạn, để trấn an nhau, để bốc nhau, để chờ ngày bảng vàng ghi tên.

Tôi nhớ đến kiểu cách phong lưu của Cao Bá Quát, một tay chơi thứ thiệt, khi làm sơ khảo trường thi, tiếc bài thi hay mà phạm húy, đã dùng muội đèn để sửa. Việc lộ, bị kết án giảo giam hậu, ông phải đi dương trình hiệu lực, nghĩa là đi làm phục dịch cho phái đoàn đi công tác nước ngoài. Con người tài hoa này, mang theo nỗi cô đơn đến phố ả đào giải sầu bên chén rượu, làm vài bài hát nói, đào nương hát, mình gõ nhịp…

"Giai nhân nan tái đắc

Trót yêu hoa nên dan díu với tình

Mái tây hiên nguyệt gác chênh chênh

Rầu rĩ lắm xuân về oanh nhớ…"

Cũng lần đầu ở Hà Nội, buổi chiều chập choạng tối, lang thang ở phố Huế, tôi thấy một bà đi xe đạp ngược chiều, bị cảnh sát ngoắc lại. Bà năn nỉ thông cảm? Không. Bà phân bua? Không. Bà cãi tay đôi với cảnh sát rằng, nhất định mình đúng. Tôi phì cười. Hà Nội có những điều không nằm trong trí tưởng tượng của một người Sài Gòn, lần đầu ra Hà Nội như tôi.

Con gái Hà Nội xưa, tinh tế như giọt sương dưới lá, có duyên mới gặp, phải tìm mới thấy - Ảnh 4.

Những thiếu nữ Hà thành khi xưa luôn có nét duyên ngầm khó tả.

Tôi có bà bạn già (hơn tôi) là dân Hà Nội mấy đời. Cha bà là một trong số rất ít người xong bậc đại học thời Tây. Sau 54, nhà đông con, xoay sở không nổi, ông bố định cho 2 đứa con lớn tạm nghỉ học, đi làm rồi học bổ túc sau. Nhưng bà mẹ thì không, nhất quyết không. Bà đến gặp ông bà bác sĩ nhà bên mượn tiền để các con tiếp tục ăn học. Họ cùng ở trong thành như bà, không vướng bận con cái, còn chút của ăn của để, đồng ý cho vay tín chấp, một thứ tín chấp tình người.

Tôi hiểu ra, dân trí thức Hà Nội xưa có kiểu chơi "chẳng giống ai". Họ kín đáo giúp đỡ nhau trong những tình huống khắc nghiệt. Trong họ dường như chất "nhân" và lòng tự trọng được rèn luyện qua giáo dục, giấy rách phải giữ lấy lề. Mực đen và bão tố không thể vấy bẩn hay phá sập.

Bà bạn (già) này, về chuyên môn, thì kiến thức mênh mông chứ chẳng vừa. Ăn nói nhẹ nhàng, nhưng quyết liệt khi cần. Vậy mà cư xử thì cứ dạ dạ.. cám ơn. Bà nói chuyện với tôi cũng thế, cũng dạ dạ... cám ơn. Tôi cười, sao chị khách sáo thế.

"Không phải đâu, tôi được giáo dục trong nhà từ nhỏ như thế. Các anh chị em tôi cũng đều như vậy chứ chẳng riêng tôi. Ông bà cụ dạy con nghiêm khắc lắm. Tôi là con gái, đi học về là phải tập tành bếp núc, ăn trái chuối là phải bẻ đôi. Ở trường là chuyện khác, còn về nhà là đâu ra đó, vào khuôn phép". Tôi cũng nhận ra sự "khách sáo chân thành" của bà, chứ không phải khách sáo đãi bôi.

Con gái Hà Nội xưa, tinh tế như giọt sương dưới lá, có duyên mới gặp, phải tìm mới thấy - Ảnh 5.

Hà Nội nhiều hồ. Hà Nội đẹp vì hồ vào những buổi sáng thật sớm, khi trời còn nhá nhem. Con gái Hà Nội xưa chắc cũng thế. Cuộc đời dâu bể đã làm họ biến mất, nhưng thực ra cũng chỉ lẩn khuất, âm thầm đâu đó thôi.

Tôi nhớ, năm ngoái, đi ngang qua ngõ nhỏ trong khu phố cổ, tôi ghé tiệm tạp hóa mua chai nước lạnh. Bà bán hàng dễ cũng gần 70, đưa chai nước: "Thưa, của ông đây, giá 5.000. Cám ơn ông…". Tai tôi lùng bùng. Trong tiềm thức có cái gì nghe quen quen, đọc đâu đó rồi. Đã dợm chân đi, nhưng cũng quay lại: "Thưa bà, bà là người Hà Nội?". "Vâng ạ, nhà tôi ở ngõ này đã ba đời rồi, từ thời ông nội tôi ra làm quan ở đây".

Mẹ tôi nói đúng về con gái Hà Nội kiểu xưa. Họ hiếm hoi, ẩn mình như giọt nước đọng ở mặt dưới của lá cây sau cơn mưa. Có duyên mới gặp, phải tìm mới thấy.


* Bài viết là quan điểm cá nhân của tác giả Vũ Thế Thành - một người Sài Gòn yêu Hà Nội.

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Anh bạn cùng quê vô Bà Rịa dạy học từ thời bao cấp. Hôm qua anh về quê và vợ chồng anh ghé đến nhà thăm tôi. Ngồi nói chuyện, bất giác anh nhìn lên bàn thờ cha tôi và hỏi: – Ba mày hồi trước là ngụy quân hay ngụy quyền vậy?. Tôi hỏi: – Ngụy quân là sao? Ngụy quyền là sao? Anh ngạc nhiên: – Ơ, mày không biết à? Ngụy quyền là người làm trong chính quyền ngụy, ngụy quân là lính trong chính quyền ngụy. Có thế mà không biết à? Tôi lắc đầu trả lời: Cha tui chỉ là một công chức của chính phủ Miền Nam thôi, chứ ổng có theo Cộng Sản đâu mà ngụy quân với ngụy quyền!. Anh đưa mắt nhìn sang vợ rồi ngước mặt lên trần nhà cười lớn: – Mày nói cái gì thế? Ngụy là chính phủ Miền Nam đó! Những người làm việc cho Miền Nam là ngụy quyền, ai đi lính là ngụy quân. Hiểu chưa?.
Ngày nay khi tôi rong ruổi đến bất cứ nơi nào trên mảnh đất Việt này, mọi người đều cần có nước khoáng, nước đóng chai, nước đun sôi để uống, liệu còn dòng sông nào được tinh khiết như dòng sông tuổi thơ quê hương? Những mái nhà tranh đơn sơ, cánh đồng nhuộm màu vàng óng, những chú trâu chầm chậm về chuồng dưới ánh hoàng hôn đỏ rực, dòng sông phẳng lặng như tờ khoác lên mình chiếc áo trắng thanh tao của chị Hằng… Dòng sông quê tôi ngày xưa ấy, nó đã từng mang lại những niềm vui, khát vọng, bí ẩn chen lẫn những nỗi buồn, nó vẫn không ngừng chảy, một mạch đằng đẵng đến tận chân trời.
Vương Long là con nhà nông, cả đời sống trong làng sát thành phố Nam Kinh. Hàng ngày anh đi bán rau cải ở chợ nên anh cũng được mở mang. Cho nên anh là người đầu tiên trong làng hay tin hoàng đế thoái vị. Biến cố này không hề xảy ra trước đó một năm. Chàng Vương liền báo tin cho cha anh và cha anh học lại chú anh làm biện trong làng, thế rồi những ai đến nhà viết thơ đều hay tin này. Trong thời gian ngắn, ai cũng biết tin nhà vua thoái vị. Trong ít nhất là ba ngày, dân làng chỉ nói thì thầm. Người ta buồn rầu, lo ngại sẽ có tai biến xảy ra. Cố nhiên là trong làng, không có ai trông thấy nhà vua. Nhưng ai cũng xem nhà vua là một sức mạnh muôn đời. Thiên Tử là người sắp đặt mọi việc với các thần thánh trên trời. Tóm lại, người ta có thể giao tất cả tài sản quốc gia và những tội lỗi nho nhỏ vào tay Thánh thượng trong khi họ lo công việc riêng nhờ bán hàng bông vào mùa xuân, bán vịt vào mùa thu. <Post 18 Tháng Tư 2019 (Xem: 870)>
Nửa khuya thức giấc thường hay trằn trọc Nhìn em vào mộng ngà ngọc an bình Khẻ tắt đèn nằm lại chỉ làm thinh Rồi vương vấn những ý tình ngã nghiệt Nếu sáng dậy thình lình ta đã chết Dấu tình thương đã dành hết cho nàng Còn mơ hồ nàng tự hỏi băn khoăn Rồi quên lãng trong chiều hoang nhạt nắng ?!
Không biết tự bao giờ mà người dân ở thành phố có cái kiểu buôn bán, làm việc với “tiếng rao”. Tiếng rao được coi là loại “đặc sản” của thành phố. Trước đây ở Sài Gòn chỉ nghe tiếng rao về đêm, nhưng dạo này tiếng rao lanh lảnh đã bắt đầu từ tờ mờ sáng – không chỉ để bán những thức ăn nhanh, tiện lợi, mà còn để bán cá, thịt, rau củ quả… và cả những dụng cụ: chổi lau bụi, lau nhà, chiếu, chăn… Trước đây, giữa đêm khuya tiếng rao của những người phụ nữ nghe buồn đến não lòng. Bao nhiêu con đường, ngõ hẻm đều in những dấu chân nhọc nhằn của họ. Tiếng rao, lúc trầm bổng khi lắng dịu của những người mẹ, người chị tần tảo kiếm miếng cơm manh áo. “Bánh mì nóng giòn đê”,
Cụ Phan Chu Trinh đã chỉ ra 10 điều bi ai của Dân Tộc như sau:...Trong khi người nước ngoài có chí cao, dám chết vì việc nghĩa, vì lợi dân ích nước; thì người nước mình tham sống sợ chết, chịu kiếp sống nhục nhã đoạ đày. Trong khi người ta dẫu sang hay hèn, nam hay nữ ai cũng lo học lấy một nghề; thì người mình chỉ biết ngồi không ăn bám. Trong khi họ có óc phiêu lưu mạo hiểm, dám đi khắp thế giới mở mang trí óc; thì ta suốt đời chỉ loanh quanh xó bếp, hú hí với vợ con. Trong khi họ có tinh thần đùm bọc, thương yêu giúp đỡ lẫn nhau; thì ta lại chỉ quen thói giành giật, lừa đảo nhau vì chữ lợi.
Con sẽ không đợi một ngày kia - có người cài cho con lên áo một bông hồng - mới thảng thốt nhận ra mình mất mẹ - mỗi ngày đi qua đang cài cho con một bông hồng- hoa đẹp đấy - cớ sao lòng hoảng sợ ?- Ta ra đi mười năm xa vòng tay của mẹ - Sống tự do như một cánh chim bằng' 10 Tháng Tám 2012 (Xem: 5818)
Maria cảm thấy vui trong lòng với cuộc đời mới, chẳng phải niềm vui như bao cô gái xuân thì khác, khi đến tuổi lấy chồng tạo dựng được một gia đình riêng cho mình. Nàng vui vì từ đây ý định thực sự dâng mình cho Thiên Chúa đã trọn vẹn. Nàng cũng cảm thấy vui vì người chồng của nàng, Giuse cũng đã có cùng ước nguyện. . Post 21 Tháng Mười Hai 2012 CH(Xem: 4528)
TIẾNG CHUÔNG CHIỀU Vẳng tiếng chuông ngân buổi chiều tà Buồn lòng lữ khách nẻo đường xa Xa quê lưu lạc nơi viễn xứ Sống cảnh tha phương thấy nhớ nhà Nỗi khổ cõi lòng rời bỏ nước , Đắng cay trong dạ lánh quê cha ! Cùng nhau chung sức lo phục quốc Giải phóng quê hương cứu nước ta Nguyễn Bá Tứ
28 Tháng Sáu 2012 (Xem: 2070) Phạm Cao Dương - VanchuongViet “Từ Lĩnh Nam Chích Quái Đến Các Tài Liệu Bị Quân Minh Tịch Thu Đem Về Tàu”...năm 2004 khác với năm 2012. Năm 2004 hiểm họa xâm lăng nước ta của người Tàu chưa lộ rõ và chưa thật sự nguy hiểm như trong năm 2011 và bây giờ là năm 2012.
Bảo Trợ