Phì Cười Chuyện Nói Lái Nam Bộ

13 Tháng Tư 20196:55 SA(Xem: 419)

Nhớ ngày đậu “Tú tài” đến báo tin cho một vị linh mục, vừa gặp nhau ông đã cười hỏi “Con tái tù rồi phải không?”. Lạy Chúa lòng lành, lạy Cha nhân từ, con là học sinh không ngoan nhưng cũng học giỏi và sống lương thiện, tư pháp lý lịch trắng bóc chứ có phải kẻ vào tù ra khám bao giờ!

Những ai từng sống và nhất là từng… suýt (hay đã) làm rể với một cô gái áo bà ba khăn rằn… thì không thể không biết đến nói lái của người Nam bộ. Sự thật thì nói lái không chỉ Nam bộ mới có, nhưng nói lái ở đây có những đặc thù xuất phát từ tính cách trào lộng nhạy bén của con người, của sức ma sát trong giao tiếp.

Người Nam Bộ hóm hỉnh gần gũi. (Ảnh qua google)

Nói lái Nam bộ, nhìn chung thường cấu thành bởi hai từ khác dấu nhau ( róc rách, bùi ngùi…cùng dấu không tạo thành nói lái) trong đó hai phụ âm đầu hoán vị cho nhau. Thí dụ: “Bố chồng” là “Chống bồ”; “Thầy giáo” lái thành “tháo giầy”, “giáo chức” thành “dứt cháo”, chắc là tại lương của các vị này ăn cơm không nổi!… Nhiều trường hợp rất biến báo cốt sao truyền đạt được ý tưởng của người nói, chẳng hạn “lấy vợ” lái thành “vấy nợ” nghe càng có vẻ cảm thán thấm cái sự đời cho những ai một lần sa chân vào vòng đó! Hoặc “lấy chồng” lái ra “chống lầy” nghe hơi bi kịch bởi càng chống càng lầy, mắc vào rồi mới biết, khổ thân biết bao nhiêu!

Theo một nhà giáo vốn là con mọt sách thì nói lái Nam bộ phong phú hơn miền Bắc rất nhiều. Hầu như người nào cũng biết nói lái. Đặc biệt là có hai, ba cách lái của cùng một từ trong khi miền Bắc thường chỉ có một cách lái. Thí dụ bà Hồ Xuân Hương hay ông Trạng Quỳnh nói lái, nhưng lái ra sao thì… bậy quá, viết ra không tiện!

Vài chục năm trở lại đây, do điều kiện kinh tế xã hội có những đổi mới sâu sắc kèm theo đó không thể không có những luồng gió độc tràn vào khi mở cửa làm cho nói lái có thêm chỗ để ra tay. “Dự án tiền khả thi” lái thành “Dự án tiền… khỉ tha” nghe rất ấn tượng có khi nói ngắn mà đủ về một dự án tai tiếng vì không có hiệu quả kinh tế nhưng vẫn vẽ ra làm cho ngân sách bị “khỉ” nó tha vào túi! Trong số các dự án khỉ tha này, tại Sài Gòn cách nay hơn chục năm có công trình chợ “Văn Thánh” được lái thành Chợ “thanh vắng” vì người ta phải giải tỏa nhiều nhà dân để xây nên cái chợ trăm tỉ mà tiểu thương chê không vào thuê sạp do chợ nằm ở chân dốc cầu và lại là… đường một chiều của con đường từ cầu Sài Gòn đổ vào, vốn là điểm nóng của kẹt xe, làm sao có khách nào dám ghé mua?

Trùng tên với chợ (vì nằm trong cùng một khu) là cây cầu nổi cộm về tai tiếng có lẽ trong cả nước về kiểu tay mơ được chỉ định làm thầu, cha chung không ai khóc, đẩy xuống đùn lên và giao trứng cho ác là cầu Văn Thánh 2, thiết kế để trên là cầu dưới là hầm chui, cũng được nói lái thành “cầu…Thanh Vắng”, chỉ nghe đã hiểu tai tiếng của nó lớn ngần nào. Là cầu chui dành cho xe tải nhưng độ tĩnh không thiết kế 2,5m nhưng cầu lún mất… 1,1m thành ra “thanh vắng” bởi xe tải cao không chui qua được! Về cây cầu này, sự tai tiếng còn ở chỗ ngành chức năng (Công chánh: “tranh cống”) áp dụng công nghệ “bù lún” để khắc phục việc cầu làm trên nền địa chất yếu mà không xử lý đúng mức. Thế là “Bù lún” lái thành…bùn lú. Càng bù lún càng bùn lú, mà lú bùn thì lại bù lún tiếp tục!

Nói lái là cách nói hài hước nhưng rất thông minh biến báo, thời a còng a móc nó có biến đổi cách cấu tạo, không câu nệ miễn sao tạo được một “tấu hài” mà chỉ nghe đã biết ám chỉ ai, ngành nào.“Vũ Như Cẩn” (vẫn như cũ), “Nguyễn Y Vân” (vẫn y nguyên), cái tên của ai đó nghe rất đẹp mà giờ đây thành tiếng xài chùa của nhà báo mỗi khi bí từ đặt tít. Nhiều năm trước, khách nhập cảnh hay doanh nghiệp xin thông quan hàng hóa thường phải làm thủ tục “đầu tiên” mà ai cũng hiểu là phải lấy ra cái phong bì để tìm xem… “tiền đâu”. Không biết bây giờ thủ tục này hết chưa hay… “vũ như cẩn”… điều đó thì chỉ những ai trong cuộc mới trả lời được.
nts canhdep mientay

“Sáng mắt trông ghe” (ghé mắt trông sang) lĩnh vực nghệ thuật vốn là nơi làm cho cuộc sống của người ta bớt phần thô ráp dung tục, thì nay thật tội nghiệp cho những cô gái hành nghề người mẫu: Từ “chân dài” thành “chai dần”, ai không biết đôi chân dài là chân… gợi cảm, chân đẹp là người đẹp, nhưng nói lái không phải không bâng khuâng nuối tiếc cho những cặp chân dài đang bị “chai dần”! Chai cái gì và bởi cái gì thì tự hiểu lấy!

Nói lái là cách nói vui làm cho lời thành sinh động và đời sinh động theo, lại hàm chứa mục đích phê phán hay phản ánh được chực chất có tính bi kịch. Muốn nói lái điệu nghệ nhất thiết phải nhiều trải nghiệm cuộc sống, nghe thấy nhiều, tiếp cận nhiều và dường như người thiếu thông minh, ít máu hài hước có khả năng nói lái hạn chế?

Cao Thoại Châu
Đăng lại có chỉnh sửa từ bài viết “Nói lái Nam Bộ” đăng trên Thất Sơn Châu Đốc (thatsonchaudoc.com)

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Giấc mộng trường sinh, bất tử đã được ghi nhận từ thuở hoang sơ, khi con người còn ăn lông ở lỗ. Trong huyền thoại thần tiên, trong niềm mê tín dân gian, trong nguồn cảm hứng xuất thần của văn nhân thi sĩ hay luận lý của triết gia. Tân, Cựu Ước, kinh Koran cũng có nhắc tới nguồn nước trường sinh.
Bộ mặt Sài gòn, lúc 1955, người ta còn thấy những thầy Cảnh Sát được gọi là Mã Tà, đứng huýt còi ở các ngã tư đường. Vậy mà chẳng bao lâu chữ gọi mã tà đó đã biến mất. Và sau này, sẽ còn nhiều cái biến mất như thế.
Cháu có quen một anh chàng, hai đứa yêu nhau cũng khá lâu, cũng là 7, 8 năm dài. Gia đình, bạn bè đôi bên đều mặc nhiên coi hai đứa cháu là một cặp. Yêu từ năm 25 tuổi đến giờ là 33 tuổi chứ ít gì, già thì thôi!
Ấy, xin chớ nhanh miệng mắng người viết bài này nói nhảm. Xin hãy bình tĩnh đọc cho hết từ dòng đầu tiên cho đến chữ cuối bài để thấy cái lập luận “Chỉ có những kẻ ngu mới đi làm việc!” không phải là phi lý đâu.
Theo cuốn “danh nhân đất Kinh Bắc”, Nguyễn Nghiêu Tư còn có tên gọi khác là Nguyễn Văn Trư và tên gọi dân gian là Trạng “Lợn”. Ông có hiệu là Tùng Khê người xã Phù Lương, huyện Võ Giàng, phủ Từ Sơn, trấn Kinh Bắc. Tương truyền lúc nhỏ theo cha làm nghề thịt lợn, lại đẻ vào tháng 10 (tháng Hợi) nên đặt tên là Nguyễn Văn Trư và thường gọi là cậu Lợn (chữ Hán “trư” nghĩa là lợn).
Ở miền Nam Việt Nam trước 1975, Ly Rượu Mừng xem là một bài hát tiêu biểu của nhạc Xuân, thường được trình bày trên các đài phát thanh và truyền hình của miền Nam và ở các buổi trình diễn âm nhạc cuối năm. Mặt khác nó cũng được hát lên trong các buổi họp mặt gia đình riêng tư. Bài hát này viết theo thể valse, có âm điệu rộn ràng, tươi vui, hát lên trong ngày Tết, vào mùa Xuân, như một lời chúc tốt đẹp gửi đến cho mọi người. Đây là một nhạc phẩm rất được phổ biến, nên vào dịp đông người, mọi người đều có thể nâng ly hợp ca, mở đầu hay kết thúc cho cuộc vui.
Trước Tết, nghe một tin vui, chắc là có điềm lành, chúng ta có thể chia mừng với nhau! Câu chuyện có thể gọi là “Cướp giật nhưng trả lại tiền vì thương nạn nhân!” Chắc quý vị đã đọc câu chuyện trên báo này rồi. Một cô ở tỉnh Bình Dương đi xe gắn máy, bị một thanh niên áp sát xe, giật giỏ xách. Ngày hôm sau, người ta thấy một cái túi ni lông đặt trước trụ sở phường An Phú, xã Thuận An. Mở ra, là một bọc tiền 100 triệu đồng Việt Nam
Năm hết Tết đến, một câu chúc cửa miệng là “sống lâu trăm tuổi.” Đã có thuốc nào giúp “sống lâu trăm tuổi” chưa? -Đã có thuốc nào giúp trẻ lâu, già chậm và chết trễ hơn chưa? Tôi đang yêu đời, và muốn trẻ lâu, mạnh khỏe, vui vẻ. Mong ước này có thực tế lắm không? Và phải làm sao để đạt được điều này?
Lẽ ra bữa nay bác sĩ Lê không nhận bịnh nhân vì là ngày nghỉ trong tuần của ông. Nhưng hôm qua, trong điện thoại, nghe giọng cầu khẩn của người bịnh ông không nỡ từ chối. Người đó – ông đoán là một cô gái còn trẻ – nói chuyện với ông bằng tiếng Mỹ. Cô ta hỏi ông nhiều lần : - Có phải ông là bác sĩ Lee không ?
Em năm nay đã 43, chồng em 50 và kết hôn đã được 19 năm. Em có 2 đứa con trai đang học lớp 11 và 7. Chồng em là một người nóng nảy, dễ giận những chuyện rất nhỏ nhặt và mỗi lần gây gổ thì thường dùng những từ mạt sát em, và sau đó thì xin lỗi và hứa sửa đổi. Nhưng đúng là bản chất con người thì không dễ gì thay đổi.
Bảo Trợ