Vì Sao Tiếng Ý Trở Thành Ngôn Ngữ Của Tình Yêu

28 Tháng Bảy 20192:19 CH(Xem: 331)

Vì sao tiếng Ý trở thành ngôn ngữ của tình yêu

Tiếng Ý là một ngôn ngữ nồng say được tạo ra để làm say mê, quyến rũ và mê hoặc.Bản quyền hình ảnhJODI COBB / GETTY IMAGES
Image captionTiếng Ý là một ngôn ngữ nồng say được tạo ra để làm say mê, quyến rũ và mê hoặc.

Các nhà văn và nhà thơ đã gọt rũa văn phong và từ vựng cho nó qua nhiều thế kỷ, với vẻ đẹp và âm thanh coi đó như một số trong số những điều quan tâm chính yếu của họ.

Nó lại xảy ra một lần nữa hôm vừa rồi. Tôi đang đi dạo phố ở thành phố quê hương tôi ở Mỹ thì tôi nghe thấy nó; một cặp vợ chồng nói tiếng Ý. Tôi vội vã theo kịp họ, đi gần để có thể nghe lén. Theo tôi hiểu thì họ đang nói về việc tu sửa ngôi nhà của họ. Một chủ đề không phải thanh lịch nhất. Nhưng những lời đó nghe thật đẹp đến mức tôi đã khóc.

Tôi đã có phản ứng tương tự khi tôi chuyển về nhà sau hai năm sống ở Florence, tôi đã khóc vì sự thiếu quan tâm đến cái đẹp trong thành phố Mỹ của tôi. Người Ý luôn sử dụng từ bello (đẹp) cho mọi thứ gì tốt lành. Ở Ý, cái đẹp là tối quan trọng. Và tiếng Ý cũng thế.

 

Ngôn ngữ đam mê này có thể quyến rũ con người một cách triệt để đến mức thậm chí họ thay đổi cuộc sống vì nó. Một số người bất chợt chuyển đến Ý ở và tu sửa lại nông trại bị bỏ hoang. Những người khác ngồi trong lớp học, cố gắng hết sức để phát âm những từ nghe lạ tai (như uomini phải uốn cong lưỡi, tức 'đàn ông'). Những người khác cố gắng tỉnh táo suốt hàng giờ nghe opera. Và điều đó không phải ngẫu nhiên. Tiếng Ý, như người Ý nói ngày nay, là để làm say mê, quyến rũ và mê hoặc. Đó là vì ngôn ngữ này được tạo ra bởi các nhà thơ, những nghệ sĩ mà họ để lại dấu ấn trên đất nước này bằng cách gọt rũa âm thanh dấu ấn của nó.

Ở Ý, từ bello (đẹp) được sử dụng cho mọi thứ tốt lành.Bản quyền hình ảnhARTIE PHOTOGRAPHY / GETTY IMAGES
Image captionỞ Ý, từ bello (đẹp) được sử dụng cho mọi thứ tốt lành.

Tiếng Ý có một lịch sử độc đáo được sinh ra từ địa chính trị. So với các nước Tây Âu, như nước Pháp và Tây Ban Nha, đất nước Ý đã được thống nhất tương đối muộn, vào 1861. Cho đến tận những năm 1950, khi truyền hình trở nên phổ biến hơn, 80% người Ý vẫn nói một phương ngữ như là ngôn ngữ thứ nhất của họ, theo Michael Moore Francis , một thông dịch viên và phái bộ thường trực của Ý tại Liên hợp quốc.

"Tây Ban Nha và Pháp đã thống nhất sớm hơn, và do đó ngôn ngữ của các nước này là ngôn ngữ của chính phủ và hành chính ... Còn ngôn ngữ Ý thì lại rất hướng về văn học," ông nói.

Trong hàng trăm năm, nước Ý như bây giờ đây, đã bị chia thành các vương quốc khu vực và thiếu một chính phủ cô kết với một ngôn ngữ hành chính chính thức. Do vậy, tiếng Ý đã được tạo thành bởi những người cần nó để diễn đạt một cách sáng tạo. Các nhà văn và nhà thơ đã gọt giũa văn phong và từ vựng cho nó qua nhiều thế kỷ, với vẻ đẹp và âm thanh coi đó như một số trong số những điều quan tâm chính yếu của họ. Nhưng mỗi vùng đều có phương ngữ riêng, thí dụ Piedmontese, Romanesco, Napoletano, Siciliano, Lombardo, v.v.. Nhưng cuối cùng, phương ngữ Tuscan đã chiếm ưu thế.

 

Có lẽ đây không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên. Vùng Tuscany, với các ngọn đồi, vườn nho và thung lũng sông là một trong những vùng gợi cảm hứng nhất ở Ý. Nó sản sinh ra thời Phục Hưng và vẫn là tâm điểm của ngôn ngữ, nghệ thuật, thời trang và du lịch. Khi tôi sống ở thủ phủ Florence, như thể bị bỏ bùa bởi âm thanh khỏe mạnh, day dứt, quyến rũ của ngôn ngữ này, tôi đã học được từ những người bạn gốc gác ở đây rằng giọng Tuscan là niềm tự hào. Vào những buổi tối mùa hè kéo dài uể oải, họ sẽ nói khẽ thều thào qua những âm thanh của chữ 'c', gọi các cốc Hoca Hola (thay vì Coca Cola) ra bàn nước, thường cách không xa những tranh tượng của nhà thơ Dante Alighieri nổi tiếng nhất thành phố (mang tên ông).

Nhà thơ người Ý Dante Alighieri đã viết cuốn 'Divine Comedy' bằng tiếng địa phương Tuscan thay vì Latin.Bản quyền hình ảnhEKSPANSIO / GETTY IMAGES
Image captionNhà thơ người Ý Dante Alighieri đã viết cuốn 'Thần Khúc' (Divine Comedy) bằng tiếng địa phương Tuscan chứ không phải tiếng Latin.

Alighieri đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển của ngôn ngữ Ý. Sinh ra năm 1265 ở Florence, nơi mà nhà ông bây giờ là viện bảo tàng, ông đã viết 'Thần Khúc' (Divine Comedy) được lưu truyền, một trường ca kể cảnh ông trải qua địa ngục, nơi chuộc tội và lên thiên đường, theo bước chân người phụ nữ lý tưởng Beatrice của ông.

Nhưng cũng như việc viết một điều gì đó đặc biệt, ông đã làm một điều cơ bản cho thời của mình; ông đã viết bằng tiếng Tuscan bản địa, mặc dù Latin là ngôn ngữ được lựa chọn trong giới tinh hoa có học thức. Ông thậm chí còn bảo vệ sự lựa chọn này trong một tác phẩm mang tên 'De Vulgari Eloquentia' (Thể hiện lưu loát bằng bản ngữ). Trong những năm tiếp theo, ông được tưởng nhớ như một người đấu tranh cho vùng và cho ngôn ngữ này.

 

Các chuyên gia nói rằng 'giai điệu' của tiếng Ý khiến nó trở nên hấp dẫn.Bản quyền hình ảnhATLANTIDE PHOTOTRAVEL / GETTY IMAGES
Image captionCác chuyên gia nói rằng 'giai điệu' của tiếng Ý khiến nó trở nên hấp dẫn.

Đáng chú ý là sự quan tâm đến tác phẩm của Alighieri chưa bao giờ suy giảm. Đó là lý do tại sao rất nhiều du khách đổ xô đến nhiều nơi ở Florence có hình ảnh của ông. Có một bức tượng của ông ta đang suy tư và cầm lia trong bảo tàng Uffizi nổi tiếng thế giới, và một bức tượng khác nằm ở Piazza Santa Croce. Các tác phẩm điêu khắc vượt cao trên đám đông, như thể để canh phòng. Nhưng mặc dù Dante là nhà văn Ý nổi tiếng nhất, ông không phải là người duy nhất định hình ngôn ngữ Ý như chúng ta biết nó ngày nay.

Năm 1304, Francesco Petrarca (hay Petrarch) ra đời tại thị trấn Arezzo của Tuscan. Đôi khi được biết đến như là người sáng lập ra chủ nghĩa nhân văn, ông cũng đã viết rất nhiều bài thơ tình bằng tiếng quê hương Ý Tuscan của ông, cũng giống như Boccaccio đã làm (bạn đương thời ở Florentine của ông, tác giả cuốn The Decameron). Petrarch muốn nhiều người hơn hiểu thơ ông, nhưng ông cũng muốn thay đổi danh tiếng của ngôn ngữ Ý và chứng minh rằng nó có thể phức tạp như tiếng Latinh mà thời đó vẫn là ngôn ngữ tiêu chuẩn để trao đổi trí tuệ và nghệ thuật.

"Ông ấy cố gắng chứng minh rằng tiếng Ý cũng cao cấp như một ngôn ngữ kinh điển (thí dụ như La tinh)," Francis nói. "Và vì vậy ông đã sử dụng một phong cách chính xác và quý phái."

Trước khi Alessandro Manzoni hoàn thành cuốn sách của mình, ông nói ông cần phải rửa ngôn ngữ của sách ở sông Arno.Bản quyền hình ảnhLARRY GATZ / GETTY IMAGES
Image captionTrước khi Alessandro Manzoni hoàn thành cuốn sách của mình, ông nói ông cần phải rửa ngôn ngữ của sách ở sông Arno.

Theo Francis, ngày nay Petrarch có vẻ trang trọng và văn hoa, nhưng ở thời Elizabeth người ta thích thú vô cùng. Không phải ngẫu nhiên mà Shakespeare đặt bối cảnh vở kịch Romeo và Juliet của mình, với những lời độc thoại dài đầy thi vị và các vai chính si tình, trên đất Ý.

Mặc dù ngày nay ít người đọc thơ ông, nhưng tầm quan trọng của Petrarch là cơ bản, bởi vì ở thế kỷ 15, một người Venice tên là Pietro Bembo đã quyết định rằng Petrarch đã viết một thứ tiếng Ý tinh tế nhất của bất cứ ai, ở bất kỳ nơi nào, và đã đến lúc để tiếng Ý văn chương cuối cùng giữ vị trí xứng đáng của nó trong ngôn ngữ văn học lớn của thế giới.

Bembo, cũng là một nhà thơ và một người yêu tiếng Ý Tuscan, xuất thân từ một gia đình quý tộc đầy quyền lực. Ông trở thành thư ký cho Giáo Hoàng Leo X ở Rome, và sau đó là một hồng y được người ta tưởng nhớ đến nhờ tranh của họa sĩ nổi tiếng Titian ở Venice. Tên tuổi của Petrarch trong thơ Ý cao quý đã hấp dẫn ông.

Trong khi sống ở thành phố thời trung cổ Urbino có tường bao quanh (nay là Di Sản Thế Giới của UNESCO), Bembo đã viết tác phẩm nổi tiếng nhất của ông, 'Prose della Volgar Lingua' (Thảo luận về bản ngữ). Trong đó, ông mô tả làm thế nào để viết một tiếng Ý đẹp đẽ và cao quý nhất, thứ tiếng có cùng cấu trúc thơ như tiếng Latin. Bembo đã chọn tiếng Tuscan thế kỷ 14 làm mẫu, và chọn Petrarch là nhà văn đã làm điều đó tốt nhất.

"Bembo đã đi sâu vào âm thanh và có những ví dụ về ngôn ngữ dựa trên tác phẩm của các nhà thơ [như Petrarch]. Ông nói nhiều về tính chất của bố cục, và cách tìm kiếm sự cân bằng hoàn hảo giữa âm sắc 'nhẹ' và 'nặng'," Francis nói. Tác phẩm của Bembo đã được sử dụng để định hình cho ngôn ngữ nói trên khắp nước Ý ngày nay.

Một số nhà ngôn ngữ học cho rằng tiếng Ý và các ngôn ngữ lãng mạn khác, như Tây Ban Nha và Pháp, đã hấp dẫn những người nói tiếng Anh bởi vì họ nhận ra giọng và âm thanh mà họ quen thuộc. Tuy nhiên, tiến sỹ Patti Adank, người dạy về khoa học nói, nghe và ngữ âm tại Đại học London, nói rằng tiếng Ý nghe rất hấp dẫn vì cái gọi là 'giai điệu'. Tiếng Ý có cái lợi ví rất nhiều từ kết thúc bằng nguyên âm, và ít từ có nhiều phụ âm liên tiếp, tạo ra âm thanh mở khiến nó trở nên hoàn hảo cho ca hát.

Hoặc, như Hoàng đế La mã Charles V được cho là đã nói, "Tôi nói tiếng Tây Ban Nha với Chúa, tiếng Ý với phụ nữ, tiếng Pháp với đàn ông và tiếng Đức với ngựa của tôi."

Tất nhiên, như Phanxicô đã thừa nhận, danh tiếng của tiếng Tuscany như là tâm chấn của ngôn ngữ Ý có thể chẳng qua là do "tuyên truyền" vào thời điểm này, sau hàng trăm năm. Các thành phố khác, như Milan, bằng nhiều cách, đã làm lu mờ Florence vì chúng là trung tâm thương mại và tiếng tăm. Và giống như nhiều thành phố đang dựa vào du lịch, phần lớn vinh quang của Florence là dựa vào quá khứ.

Nhưng khi Alessandro Manzoni, tác giả của cuốn tiểu thuyết đầu tiên của Ý và người tiên phong của tiếng Ý hiện đại, khi gần hoàn thành cuốn sách của mình, 'I promessi sposi' (Người hứa hôn) vào năm 1827, ông nói rằng trước khi kết thúc ông phải đến Florence và 'rửa' ngôn ngữ của cuốn sách ở Arno, là con sông nổi tiếng chảy chia đôi thành phố.

May mắn thay, du khách có cơ hội để nghe cả phiên bản bằng tiếng Tuscan và bằng nhiều tiếng địa phương, đặc biệt ở miền Nam, vẫn khác biệt nhiều so với với tiếng Ý truyền thống. Thực tế, bạn càng đi xa tiếng Tuscany thì điều này lại càng rõ ràng, với các tiếng địa phương xung quanh tỉnh biểu hiện bị ảnh hưởng chóng mặt bởi vô số các thứ tiếng, kể cả Hy Lạp, Ả Rập, Tây Ban Nha, Pháp và thậm chí cả Do Thái.

May mắn là đi đâu bạn cũng nghe thấy bello (đẹp).

Bài tiếng Anh trên BBC Travel
T
heo BBC

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Thái Thanh Đã Ra Đi (5/8/1934-17/3/2020) Thái Thanh giọng hát vượt thời gian Giã biệt từ nay khuất dặm ngàn “Yêu tiếng nước tôi” người nhắc nhở Vĩnh hằng cung bậc mãi âm vang Vẫn biết ra đi là cách biệt Hỏi lòng dân Việt mấy người quên Thăng Long gánh hát thời danh tiếng Vận nước nổi trôi phận gắn liền Đêm Màu Hồng vũ trường ghi nhớ Những dặm trường ca dấu khắc ghi Tiền chiến hoài mơ cùng nhạc trẻ Diva bất khuất lẫn nhu mì Ấm áp thanh âm thật diệu huyền Ru hồn khả ái bóng thuyền quyên Từ năm mười bốn danh trình diễn Chi bảo cầm ca trọn ước nguyền Thái Huy Long
Tại sao loài ngựa vằn lại có sọc Yao-Hua Law BBC Future
Khu vực Bắc Mỹ Châu nổi tiếng có năm hồ nước ngọt lớn, thường được người Việt biết qua cái tên “ngũ đại hồ” gồm có Lakes Superior, Michigan, Huron, Erie, và Ontario. Trong số đó Lake Ontario là hồ có diện tích nhỏ nhất trong năm hồ, nhưng về dung lượng nước thì lại được xếp vào hạng thứ tư trong nhóm. Hồ nằm về phía Đông của lục địa Bắc Mỹ và tuôn chảy ra biển Atlantic qua con sông Saint Lawrence. Ngoài ra, hồ Ontario cũng là đường biên giới phân chia giữa tiểu bang New York của Mỹ và tỉnh Ontario của Canada. Điểm đặc biệt hồ Ontario cũng là thượng nguồn của đầu sông St. Lawrence, một con sông có độ dài gần 1,200 cây số chảy từ hồ Ontario tuôn đổ ra biển Atlantic Ocean. Cũng giống như hồ Ontario, con sông St. Lawrence cũng chính là đường phân chia biên giới của Mỹ và Canada.
Vào sáng ngày 17/03, giới yêu nhạc Việt Nam nhận thêm một tin buồn: nữ ca sĩ Thái Thanh đã về cõi vĩnh hằng tại miền Nam Cali trong tình thương yêu của con cháu, gia đình, hưởng thọ 86 tuổi. Như vậy là Tiếng Chim Thanh đã chính thức vượt khái niệm thời gian để sống với đời sống không có tuổi tác trong lòng hàng triệu người ngưỡng mộ. Tiếng Chim Thanh là cách gọi riêng của nhạc sĩ Phạm Duy đối với giọng hát gắn liền với nhiều ca khúc bất tử của ông. Còn Tiếng Hát Vượt Thời Gian là biệt danh của nhà văn Mai Thảo, sau này cũng gắn liền với cái tên Thái Thanh như một định ngữ chính xác nhất dành cho tiếng hát của bà. Có thể nói rằng, cũng giống như nhạc sĩ Phạm Duy trong giới sáng tác ca khúc, giọng hát của ca sĩ Thái Thanh có chỗ đứng độc nhất vô nhị trong giới ca sĩ Việt Nam của mọi thời đại. Mọi sự so sánh đều khập khiễng.
Bài hát là những lời nhớ thương da diết của một cô gái gửi đến người yêu của mình – sống ở thành phố Scarborough, Ai Len. Họ đã chia tay nhau, và giờ đây – ở một nơi xa rất xa – cô gái hát cho chàng trai nghe. Nàng đưa ra những công việc “không thể thực hiện” cho chàng, nếu thực hiện được thì “chàng sẽ mãi là tình yêu chân thành của tôi”.
Đa số người Việt đều có thể lúc này lúc khác thốt ra vài câu có vần có điệu nào đó. Không xét đến nội dung, nhưng nó làm nhiều người phải nhắc lại câu cảm thán đã lưu truyền từ rất lâu "Tộc Việt quả là dân tộc thi sĩ". Dĩ nhiên, họ nhắc lại với nhiều sắc thái khác nhau, trong đó bông đùa hay châm biếm cũng không hiếm thấy.
Hòn đảo Ikaria ở Hy Lạp không chỉ nổi tiếng vì sở hữu vẻ đẹp yên bình với nước biển xanh ngọc mà còn bởi cư dân trên đảo có tuổi thọ trung bình rất cao. Có khoảng 10,000 người sinh sống trên đảo, trung bình họ có tuổi thọ cao hơn mức trung bình của Mỹ từ 8-10 tuổi. Tỷ lệ những người có tuổi thọ trên 90 của hòn đảo này cao gấp 10 lần so với công dân các nước châu Âu. Không chỉ vậy, người dân nơi đây có tỷ lệ mắc bệnh ung thư và bệnh tim, trầm cảm, mất trí nhớ thấp hơn hẳn, họ khỏe mạnh cả khi đã già.
Người Bắc Âu có thể nói là những người “biết sống” bậc nhất trên thế giới này. Họ sống tự nhiên, đơn giản, hạnh phúc – chính là những điều mà con người hiện đại mong muốn hướng tới. Nếu để ý một chút, chúng ta sẽ nhận thấy, các quốc gia ở Bắc Âu không có nhà cao tầng, người dân ăn mặc rất mộc mạc, đi những chiếc xe cũ kỹ và ăn những món ăn đơn giản. Sau 7 giờ tối, gần như trên đường đều rất yên ắng, không có cuộc sống “xa hoa trụy lạc” vào ban đêm, cũng không có những dịch vụ cao cấp lãng phí kích thích thần kinh con người. Vậy, hạnh phúc của những người dân Bắc Âu đến từ đâu?
Các thủy thủ Hoa Kỳ cùng Đô đốc Aquilino và Đại sứ Kritenbrink đã thăm trẻ em tại Trung tâm từ thiện và bảo vệ trẻ em -. Hải quân mỹ đến nha trang hát bài nối vòng tay lớn -Jan 20, 2019/ Cận cảnh lính hải quân tàu sân bay Mỹ thăm Trung tâm Hướng nghiệp Từ thiện tại Đà Nẵng Mar 8, 2020
Dịch viêm phổi Vũ Hán Covid 19 lan rộng trên toàn thế giới không khỏi làm người ta nhớ tới dịch cúm Tây Ban Nha (Spanish flu) quét qua thế giới trong thế kỷ trước. Chỉ trong khoảng thời gian rất ngắn, nó đã sát hại hàng chục triệu người trên hành tinh, vượt qua mọi căn bệnh truyền nhiễm quy mô lớn trong lịch sử bao gồm cả Dịch Cái chết đen thời trung cổ. Đợt dịch năm 1918 này đã cướp đi sinh mạng của gần 700.000 người Mỹ, trong đó có Frederick Trump, ông nội của đương kim Tổng thống Mỹ. Theo Sanli News, dịch cúm Tây Ban Nha có thể được chia thành ba đợt: đợt đầu tiên xảy ra vào mùa xuân năm 1918, đợt thứ hai xảy ra vào mùa thu năm 1918 và đợt thứ ba xảy ra vào mùa đông năm 1919 đến mùa xuân năm 1920. Đợt dịch xảy ra vào mùa thu năm 1918 có tỷ lệ tử vong cao nhất đã giết chết 200.000 người Mỹ chỉ trong tháng 1
Bảo Trợ