Từ Gia Định báo đến báo chí hiện nay: ngành báo chí đang thụt lùi

22 Tháng Sáu 20192:19 SA(Xem: 130)
  • Tác giả :

Từ Gia Định báo đến báo chí hiện nay: ngành báo chí đang thụt lùi

RFA
Hình minh họa. Báo Việt Nam chụp ở Hà Nội hôm 20/12/2011
Hình minh họa. Báo Việt Nam chụp ở Hà Nội hôm 20/12/2011
blank AFP

Việt Nam từng ra báo từ rất lâu. Tuy nhiên theo nhận định ngay dưới thời bị Pháp đô hộ, báo chí lúc đó còn được những quyền tối thiểu mà nhiều cơ quan báo chí trong nước hiện nay không có được.

Gia Định báo được cho là tờ báo tiếng Việt đầu tiên của Việt Nam được xuất bản vào ngày 15/4/1865.

Nhà nước phải coi trọng báo chí, đấy là những tiếng nói phản biện để nhà nước nghe những tiếng nói báo chí để điều chỉnh chính sách của mình, chứ không phải ra chính sách và yêu cầu báo chí phải cổ động những chính sách đó. - Ngô Nhật Đăng

Nội dung mỗi tuần báo được chia làm hai phần bao gồm công vụ và tạp vụ.

Trong đó công vụ chuyên về lĩnh vực chính trị, pháp lý và công quyền; còn phần tạp vụ đề cập đến nhiều lĩnh vực như kinh tế, tôn giáo, văn hóa, xã hội…

Sau này thì có thêm phần mở rộng, được đánh giá là cuốn hút nhất với những bài khảo cứu, nghị luận về văn hóa, đạo đức, tư tưởng, lịch sử…

Gia Định báo cung cấp thông tin đến cho người dân trong suốt 44 năm và đình bản vào năm 1909.

Từ Nha Trang, Nhà báo Võ Văn Tạo cho biết Gia Định báo và báo chí Việt Nam hiện nay có sự khác nhau cơ bản:

“Gia Định báo theo mô hình của phương Tây tức là độc lập, không bị ràng buộc, chỉ đạo, bị coi là công cụ tuyên truyền của bất cứ thế lực chính trị nào trong xã hội. Đối chiếu với hơn 1.500 cơ quan truyền thông nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thì đảng cộng sản và nhà nước Việt Nam đã tuyên bố nhiều lần từ rất lâu rồi là báo trước hết là công cụ tuyên truyền của đảng, sau đó mới nói đến là diễn đàn của nhân dân, nhưng trên thực tế thì rõ ràng đó là một dàn nhạc mà chỉ có một ông nhạc trưởng là ông Trưởng ban Tuyên giáo.”

Còn theo nhà báo Ngô Nhật Đăng lại cho rằng khác biệt ở chỗ báo chí Việt Nam ngày xưa tự do rất nhiều:

“Nếu chúng ta nhìn lại lịch sử một chút thì ta nhớ lại bài phát biểu Toàn quyền Paul Beau khi chúng ta vẫn còn dưới ách đô hộ của thực dân. Có những lời khi chúng ta đọc lại thấy tôn vinh nghề báo và thiên chức của nhà báo phải như thế nào và bênh vực nhân dân, tất cả các thứ mà lúc đó đất nước ta dưới thời bảo hộ của thực dân Pháp. Một người Toàn quyền Pháp, một tay thực dân trong kỷ niệm nói chuyện với báo chí Việt Nam tôn vinh nghề báo dám dũng cảm đứng lên chống cường quyền.”

Tại Trụ sở chính phủ vào chiều ngày 20/6, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc trong buổi làm việc với các lãnh đạo nhà báo cũng đã yêu cầu báo chí và truyền thông trong nước phải tạo niềm tin mãnh liệt hơn của xã hội vào sự nghiệp cách mạng của Đảng.

Một sạp báo vỉa hè Hà Nội. Hình chụp ngày 26/6/2012.
Một sạp báo vỉa hè Hà Nội. Hình chụp ngày 26/6/2012. AFP
blank

Nhận xét về yêu cầu này, nhà báo Ngô Nhật Đăng cho rằng Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc rất mâu thuẫn:

“Chức năng của báo chí quyền lực thứ 4 phản ánh những điều chưa đúng của phía chính phủ và trong hệ thống chính trị. Nhà nước phải coi trọng báo chí, đấy là những tiếng nói phản biện để nhà nước nghe những tiếng nói báo chí để điều chỉnh chính sách của mình, chứ không phải ra chính sách và yêu cầu báo chí phải cổ động những chính sách đó. Như thế nó ngược hoàn toàn với báo chí mà chúng ta lại kết hợp hai thứ trái ngược nhau vào một chỗ, tôi cho rằng chuyện đấy bất khả thi.”

Bên cạnh đó, cũng trong buổi họp mặt, ông Nguyễn Xuân Phúc cũng nhắc nhở tình trạng ‘2 mặt’ khi nhà báo viết đúng định hướng trên báo chính thống nhưng lại bày tỏ quan điểm trái ngược trên mạng xã hội.

Xác nhận thực trạng này vẫn có trong ngành báo chí tại Việt Nam, nhà báo Minh Hải cho biết thêm nguyên nhân:

“Nỗi khổ tâm của người phóng viên là đi phải thực hiện nhưng muốn thực hiện cho đúng để được đăng bài mà không bị ban biên tập khiển trách, kiểm điểm, đến tất cả những phóng viên được đăng có nhuận bút và cuộc sống nằm trong bài đó, thì phải làm theo tôn chỉ mục đích. Còn khi người ta bức xúc, câu chuyện người ta buộc phải viết như thế này thì trên trang cá nhân người ta phải nói thật thì đó là những người làm báo có tâm, muốn nói lên trang facebook cá nhân những sự thật để mong bạn đọc, mọi người lượng thứ.”

Do đó, nhà báo Ngô Nhật Đăng cho rằng thay vì nghĩ việc đó là tiêu cực thì chúng ta phải nghĩ xem tại sao lại những nhà báo này lại làm như thế.

“Những người nhà báo có lương tâm, vì lý do gì đấy, có thể vì mưu sinh, bắt buộc phải viết những điều mà họ không nghĩ như thế. Công nghệ phát triển thì quan niệm về báo chí cũng khác, nên họ không thể bẻ cong ngòi bút thì họ mới nói thật lòng mình trên mạng xã hội.

Còn theo nhà báo Võ Văn Tạo, báo chí nếu được tự do thì họ có quyền viết nội dung hấp dẫn đối với nhân dân, với người xem
. Nhưng khi không được tự do thì họ phải viết những đề tài mà lãnh đạo Đảng, nhà nước chỉ đạo, còn những nội dung được cho là nhạy cảm thì sẽ bị phạt ngay, rất nặng nề:

Trong lịch sử báo chí Việt Nam 2, 3 thập kỷ trở lại đây không thiếu những trường hợp các Tổng Biên tập, Phó tổng Biên tập của các tòa soạn bị trừng phạt bằng những cái cớ, những lỗi rất ngớ ngẩn, không ra sao, nhưng trái ý, lãnh đạo cấp trên không thích như thế nên họp cách chức… - Võ Văn Tạo

“Trong lịch sử báo chí Việt Nam 2, 3 thập kỷ trở lại đây không thiếu những trường hợp các Tổng Biên tập, Phó tổng Biên tập của các tòa soạn bị trừng phạt bằng những cái cớ, những lỗi rất ngớ ngẩn, không ra sao, nhưng trái ý, lãnh đạo cấp trên không thích như thế nên họp cách chức… có những người phải đi tù như ông Hoàng Linh của báo Doanh Nghiệp ngày xưa.”

Vẫn trong buổi gặp gỡ các lãnh đạo nhà báo, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã phát biểu rằng để tìm được giá trị cốt lõi của nghề báo, cần phải quay về 94 năm trước đây khi báo chí cách mạng được xuất bản.

Tuy nhiên, theo nhận xét của nhà báo Ngô Nhật Đăng, những người tâm huyết với nghề báo đều cảm thấy ngược lại với lời của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc:

“Khi đọc lại những báo ngày xưa như Gia Định báo, Nông-cổ Mín-đàm, Tân Bắc Trung Văn… những ai tâm huyết với nghề làm báo đều thấy buồn vì cả một quãng dài cả trăm năm mà báo chí nước ta so với tinh thần các tiền nhân hình như đang đi thụt lùi.”

Trong Bảng xếp hạng tự do báo chí của Phóng viên không biên giới RSF được công bố vào tháng 4 vừa qua, Việt Nam hiện đứng hạng 176 trong danh sách 180 nước không có tự do báo chí.

Báo cáo của RSF cho biết tại Việt Nam hiện nay, mọi cơ quan báo chí đều hoạt động dưới sự chỉ đạo và kiểm soát chặt chẽ của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Theo RFA



Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Trước khi Michael Phương Minh Nguyễn, công dân Mỹ gốc Việt, phải ra tòa tại Thành phố HCM vào ngày 24/6 với cáo buộc “hoạt động nhằm lật đổ chính quyền”, gia đình ông ở California và những người quan tâm, trong đó có những dân biểu Mỹ, đã hy vọng rằng ông sẽ được trục xuất về Mỹ để đoàn tụ với gia đình ngay sau phiên tòa. Nhưng mọi hy vọng đã bị dập tắt ngay sau phiên tòa khi Michael Phương Minh Nguyễn bị tòa tuyên 12 năm tù và chỉ bị trục xuất sau khi đã thi hành án. Ngay sau phiên tòa, Đại sứ quán Hoa Kỳ ở Việt Nam đã lên tiếng bày tỏ sự thất vọng và cho biết
“Một ngàn năm đô hộ giặc Tàu” mà người Việt không bị đồng hóa, nhưng chỉ có 70 năm mà đảng CSVN có khả năng diệt chủng dân tộc Việt Nam. “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” chỉ là khẩu hiệu lừa bịp nhân dân mà thôi. Các trí thức, văn nghệ sĩ và nhân dân đừng hy vọng được bọn thái thú địa phương lắng nghe và thực hiện theo ý dân.
Nhiều nhân vật bất đồng chính kiến, nhiều nhà hoạt động nhân quyền đã bị đưa ra xét xử trong những phiên tòa chóng vánh, kết án nặng nề mà luật sư bào chữa chỉ ra những sai phạm trong tiến trình tố tụng…......Trong một số vụ án hình sự xét xử đối với những tội danh về xâm phạm an ninh quốc gia mà tôi có dịp tham gia bào chữa với tư cách là luật sư, thì hồ sơ truy tố không có chứng cứ hoặc chứng cứ không thuyết phục. Nhưng tất cả đều dễ dàng được tòa án chấp nhận là chứng cứ hợp pháp để kết tội và tuyên hình phạt rất nặng.
Tính cách vua quan của những người cộng sản Việt Nam hiện nay đã lộ rõ ngay từ năm 1945-1946 kia chứ không phải đến bây giờ nhưng vì lúc ấy chưa cầm quyền, chưa giàu sang, dân cũng chưa có của ăn của để cho nên nó không bộc lộ. - Có những quan chức xây biệt phủ lộng lẫy, chi xài xa hoa, con cái đi học nước ngoài, vợ thì không có việc làm hoặc cũng chỉ là công chức trong bộ máy. Những trường hợp như vậy thì dân không bức xúc, không hoài nghi mới là lạ.
Thân nhân của tù nhân chính trị Trương Minh Đức công khai thư kêu cứu về tình trạng của những người đang phải tuyệt thực tại Trại Giam Số 6 Thanh Chương, tỉnh Nghệ An. Thư kêu cứu đề ngày 23 tháng 6 do Bà Nguyễn Thị Kim Thanh, vợ tù nhân chính trị Trương Minh Đức ký tên và gửi đến Viện Kiểm Sát Nhân Dân tỉnh Nghệ An và Bộ trưởng Công an Tô Lâm. Nội dung thư nói rõ việc Phân trại K2, Trại Giam Số 6 đang bức hại, đàn áp tù nhân chính trị.
CÒN QUY HOẠCH CÁN BỘ THÌ KHÔNG THỂ CHỐNG CHẠY CHỨC CHẠY QUYỀN Nói đến Quy hoạch cán bộ thì hiểu ngay là có người được quyền Quy hoạch và có người được Quy hoạch. Được Quy hoạch là có cơ hội thăng tiến – nên cán bộ phải cố lên. Bởi vậy, còn Quy hoạch thì sẽ có chạy Quy hoạch. Ai chạy Quy hoạch? Người bị Quy hoạch sẽ chạy Quy hoạch. Chạy ai? Chạy người có quyền Quy hoạch.
Tôi nghĩ những ông như Nông Đức Mạnh, Nguyễn Phú Trọng thì sách của ông ấy chỉ có đảng của ông ấy đọc, chứ chẳng ai đọc, có khi những đảng viên của ông ấy cũng chẳng đọc luôn, Bởi vì tôi cho rằng những kiến thức mà các ông viết ra không có ý nghĩa thực tế, nếu những kiến thức ấy có ý nghĩa thực tế thì đất nước Việt Nam đã phồn vinh rồi.”.- Lã Việt Dũng.....Do đó, việc xuất bản những quyển sách này chỉ làm tốn tiền dân, tốn giấy, mà không ai đọc.
Giáo sư Trần Phương:: “Thế bây giờ Chủ nghĩa xã hội của ông là cái gì đây? Thật ra mà nói, chúng ta nói và chúng ta biết là chúng ta bịp người khác. Đến tôi bây giờ, tôi cũng không biết cái Chủ nghĩa xã hội mà chúng ta sẽ đi là cái Chủ nghĩa xã hội gì đây?”./ Đại tá Phạm Đình Trọng: “Đảng CSVN đã đưa dân tộc Việt Nam vào cuộc thí nghiệm xây dựng Xã hội chủ nghĩa suốt gần nửa thế kỷ và nhân dân Việt Nam phải trả giá quá đắt.
“Trung Quốc có tình cảm với bất cứ ai đi chăng nữa nhưng lợi ích của họ không thay đổi. Việt Nam cũng phải hiểu điều đó. Hồi năm 2011 khi ông Nguyễn Phú Trọng mới đắc cử chức Tổng Bí thư thì ông sang Trung Quốc ký thỏa thuận chung về các nguyên tắc giải quyết tranh chấp trên biển. Năm 2011 xảy ra vụ (Trung Quốc) cắt cáp, năm 2012 cũng cắt cáp, rồi đến năm 2014 Trung Quốc đưa giàn khoan vào vùng thềm lục địa của Việt Nam chẳng hạn thì đường dây nóng giải quyết tranh chấp giữa hai bên theo nguyên tắc coi như là số 0.”
Đây không phải là lúc để người dân sợ hãi mà đã đến lúc chính quyền phải lo sợ người dân. Với sự can đảm và quyết tâm của chúng ta, ngay chính chế độ độc đoán cũng cần phải học cách tôn trọng chúng ta. - Anh Wong nói: “Không ai có thể tưởng tượng được là hơn một triệu người Hong Kong tham gia cuộc tuần hành, nhưng chúng tôi đã làm được. Cuộc tuần hành ôn hòa có sự tham gia của cả người già lẫn trẻ em. Nó thể hiện sức mạnh của nhân dân.
Bảo Trợ