Vắc xin Covid-19: Hiệu quả 95% có nghĩa là gì?

17 Tháng Hai 20213:41 CH(Xem: 261)

Chắc hẳn bạn đã nghe nói hiệu quả của vắc xin Covid-19 của Pfizer là 95%, của Moderna là 94% và của Johnson & Johnson là 66%. Nhưng những con số này thực sự có ý nghĩa như thế nào?

Câu hỏi này không chỉ được quan tâm bởi các nhà nghiên cứu. Hiểu biết của mọi người dân về vắc xin, cho dù họ có tiêm hay không sẽ có những ảnh hưởng rất lớn đến tình hình đại dịch trên quy mô lớn. Vậy chúng ta nên hiểu những con số này như thế nào?

Vắc xin Covid-19 được cất trong kho dược liệu ở bệnh viện cộng đồng Roseland, Chicago
Vắc xin Covid-19 được cất trong kho dược liệu ở bệnh viện cộng đồng Roseland, Chicago, Mỹ, ngày 18/12/2020.

Nhà virus học Brianne ở Trường đại học Drew, Mỹ, nói về vắc xin của Pfizer là mọi người cần hiểu rằng đây là một vắc xin cực kỳ hiệu quả. Nó có hiệu quả cao hơn nhiều so với mọi người thường nghĩ. Thông thường người ta hay nghĩ rằng hiệu quả 95% có nghĩa là 5% số người được tiêm vẫn bị mắc Covid.

Nhưng không phải như vậy. Số người được tiêm trong các cuộc thử nghiệm lâm sàng của vắc xin Pfizer và Moderna mà vẫn mắc Covid chỉ vô cùng nhỏ - dưới 0,04%.

Hiệu quả 95% thực ra có nghĩa là những người được tiêm vắc xin sẽ giảm được 95% nguy cơ mắc Covid so với nhóm chứng cứ không được tiêm vắc xin. Nói cách khác, những người được tiêm vắc xin trong đợt thử nghiệm lâm sàng của Pfizer giảm nguy cơ đến 20 lần so với nhóm chứng cứ. Đó chính là lý do vì sao đây là một trong những vắc xin hiệu quả nhất hiện nay.

Để có thể thấy rõ hơn mức độ hiệu quả của vắc xin này, chúng ta có thể so sánh nó với hiệu quả của vắc xin sởi, quai bị và rubella là 97% ngăn được sởi và 88% ngăn được quai bị (theo số liệu của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa bệnh, Mỹ).

Vắc xin cúm mùa có hiệu quả từ 40% đến 60% (tùy từng năm, phụ thuộc vào vắc xin của năm đó và các chủng cúm), nhưng nó vẫn tránh được cho nước Mỹ 7,5 triệu ca cúm trong mùa cúm 2019-2020.

Như vậy, nếu như "hiệu quả" ở đây có nghĩa là số % ca Covid giảm được thì "một ca bệnh Covid" có nghĩa là gì? Cả Pfizer và Moderna đều định nghĩa một ca là một người có ít nhất một triệu chứng (nhẹ) kèm theo một kết quả xét nghiệm dương tính với Covid-19.

Johnson & Johnson định nghĩa một ca là một người có một kết quả xét nghiệm dương tính cộng với ít nhất một triệu chứng vừa phải (như là thở gấp, mức oxygen trong máu bất thường hoặc nhịp thở bất thường) hoặc ít nhất có hai triệu chứng nhẹ (như là sốt, ho, mệt mỏi, đau đầu, chóng mặt).

Theo định nghĩa này thì một người được coi là một ca bệnh mức độ vừa phải có thể bị ốm nhẹ trong vài tuần.

Tuy nhiên, cũng rất khó để so sánh trực tiếp hiệu quả giữa vắc xin của các công ty này, bởi vì các thử nghiệm lâm sàng được thực hiện ở những vùng địa lý khác nhau, trên đối tượng dân cư khác nhau và vào thời điểm hơi khác nhau trong thời gian diễn biến đại dịch, khi mà các biến thể khác nhau của Covid-19 luôn xuất hiện và di chuyển.

Ví dụ như trong thời gian Johnson & Johnson thử nghiệm vắc xin thì có nhiều người nhiễm B117 (biến thể ở Anh) hơn là trong thời gian Moderna tiến hành thử nghiệm. Và tất cả những con số về mức độ hiệu quả này nói về mức độ bảo vệ khỏi có các triệu chứng, chứ không phải là bảo vệ khỏi bị nhiễm virus. Một số nghiên cứu khi mới xảy ra đại dịch cho thấy vắc xin Pfizer và Moderna cũng giảm được số lượng hạt virus trong cơ thể con người, tức là giảm được tải lượng virus, và giảm được sự lây lan sang người khác.

"Nhưng vì chúng ta vẫn chưa biết chắc nên mọi người vẫn chưa thể bỏ khẩu trang sau khi họ được tiêm vắc xin" - nhà virus học Barker nói.

Tuy vậy, tất cả những cuộc thử nghiệm này còn sử dụng một định nghĩa thứ hai, có thể là còn quan trọng hơn định nghĩa thứ nhất, thế nào là một "ca bệnh". Điều chúng ta quan tâm nhất là bảo vệ mọi người khỏi những hậu quả xấu nhất của Covid-19, đó là nhập viện và tử vong.

Vì vậy, các hãng dược sản xuất vắc xin này còn theo dõi xem vắc xin của họ có tác dụng ngăn chặn các ca bệnh nặng như thế nào (tức là những ca bị biến chứng sang tim hoặc phổi, cần được thở oxygen, dùng máy trợ thở ICU, ngừng thở hoặc tử vong).

Cả ba loại vắc xin này đều hiệu quả 100% trong việc phòng ngừa được các ca bệnh nặng ở mức độ thời gian 6 tuần sau khi tiêm liều thứ nhất của Moderna và 7 tuần sau liều thứ nhất của Pfizer và J&J (vắc xin J&J chỉ cần tiêm 1 liều). Trong số những người được tiêm vắc xin, không ai phải nhập viện hoặc chết vì Covid-19 sau khi vắc xin đã hoàn toàn có tác dụng.

Nhà virus học Barker nói rằng: "chúng ta cực kỳ may mắn vì đã có được những vắc xin hiệu quả như vậy"
Theo khoahocTV

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Với con số tử vong trên toàn thế giới vì COVID-19 vượt quá 20.000 người trong tuần này, những nỗ lực đang được đẩy mạnh để tìm cách chữa trị virus corona là chú tâm hàng đầu trong việc chấp nhận các loại thuốc hiện được sử dụng để chống các bệnh khác. “Con đường ngắn nhất để chữa trị, chúng tôi nghĩ là điều chỉnh lại mục đích của các thứ thuốc hiện có căn cứ trên sự hiểu biết của chúng ta về cơ chế hoạt động của thuốc,” Bác sĩ Hana Aksekrod, giáo sư dự bị về các bệnh truyền nhiễm tại Trường Y và Khoa học Sức khỏe, Đại học George Washington nói.
Tiểu Bang Washington của Hoa Kỳ là một trong các tiểu bang bị ảnh hưởng nhiều nhất của COVID-19 và cũng là nơi thử nghiệm lần đầu vắc-xin chống COVID-19 vào người. Có thể vì thế mà nữ ký giả Christina Ausley của SeatllePI.com nhìn thấy có tất cả 23 dấu hiệu cho phép người ta thoáng thấy ánh sáng ở cuối đường hầm COVID-19.
Các bệnh viện tăng tốc thử nghiệm xem cách chữa trị có từ một trăm năm nay để chống bệnh cúm và bệnh sởi bùng phát trong thời kỳ trước khi có vaccine, và đã được dùng gần đây đế chống bệnh SARS và Ebola, có thể thành công đối với COVID-19 hay không: Đó là dùng máu hiến tặng của những bệnh nhân đã bình phục. Bác sĩ tại Trung Quốc nỗ lực chữa trị ca COVID-19 đầu tiên bằng “huyết tương”, theo cách gọi của sử sách mà ngày nay còn gọi là huyết tương hiến tặng, từ những người bị nhiễm virus nhưng đã bình phục.
Giáo sư Palli Thordarson của trường Hóa học tại ĐH New South Wales, Sydney giải thích với chúng ta vì sao xà phòng lại hữu hiệu hơn cồn và các chất tẩy rửa khác ở việc phá hủy cấu trúc của các virus. Tại sao xà phòng lại hiệu quả với coronavirus mới và thậm chí với phần lớn virus? Bởi vì đó là một hạt nano tự lắp ráp, trong đó sự liên hệ lỏng lẻo nhất chính là lớp lipid kép. Nghe có vẻ khoa học quá, hãy để cho tôi giải thích.
Mỗi năm theo CDC, số bịnh nhân tử vong do cúm là khoảng 60,000 người, như vậy là cao hơn cả COVID-19 Tỉ lệ thực sự về tử vong do COVID 19 có lẽ còn nhỏ nữa nếu so với số người nhiễm virus, chỉ nhưng chỉ người nặng mới được thử bằng cách là dùng một que như Q tip lấy mẫu thử qua mũi cho tới vòng hầu sau cổ họng của bịnh nhân. Như vậy có thể có rất nhiều người bị nhiễm virus COVID-19 nhưng không có triệu chứng gì. Không sao cả, hãy cứ vui sống, không nên lo lắng nhiều quá. Tuy nhiên những khuyến cáo của chính quyền vẫn phải được tôn trọng, không ai ở ngoài hoặc trên pháp luật, hiện nay là ở nhà, đứng cách xa nhau tối thiểu là 2 thước, tránh tụ tập đông người. “Cẩn tắc vô áy náy” nhưng không hoảng sợ.
Trong vòng chưa đầy hai tháng, Corona Vũ Hán đã lan rộng ra một số lục địa. Đại dịch có nghĩa là truyền bệnh liên tục và liên tục, đồng thời ở hơn ba khu vực địa lý khác nhau. Đại dịch không đề cập đến mức độ gây tử vong của virus mà liên quan đến khả năng truyền bệnh và mở rộng địa lý của nó. Chúng tôi chắc chắn có một "đại dịch sợ hãi" vì toàn bộ phương tiện truyền thông trên thế giới lúc nào cũng tràn ngập tin về coronavirus. Dĩ nhiên là phải quan tâm và lập kế hoạch chung cho các tình huống xấu nhất. Và, tất nhiên, hậu quả chuyển từ lĩnh vực y tế toàn cầu sang kinh doanh và chính trị.
COVID-19 bắt nguồn tại thành phố Vũ Hán của Trung Quốc vào cuối năm 2019, đến nay đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tuyên bố là đại dịch. Vậy làm thế nào COVID-19 có thể trở thành căn bệnh nghiêm trọng hơn bệnh viêm phổi, và nó gây hại gì đối với phổi và phần còn lại của cơ thể chúng ta?
Hiện có hơn 45,000 trường hợp được ghi nhận nhiễm virus corona và WHO đã tuyên bố là một trường hợp y tế khẩn cấp toàn cầu. Bệnh lan sang 28 quốc gia. Dưới đây là giải đáp những thắc mắc của độc giả về loại virus mới này, do nhóm BBC Health thực hiện. Coronavirus có thể truyền qua những thứ như tay nắm cửa không và nó tồn tại được bao lâu? - Jean Jimenez, Panama Nếu bị nhiễm virus ho vào tay và sau đó chạm vào thứ gì đó, bề mặt vật đó có thể bị lây nhiễm. Tay nắm cửa là một ví dụ có khả năng phơi nhiễm với virus. Vẫn chưa biết chính xác virus corona có thể tồn tại được bao lâu trên các bề mặt như vậy. Các chuyên gia dự đoán là sẽ theo giờ chứ không phải ngày. Nhưng tốt nhất nên rửa tay thường xuyên để giúp giảm nguy cơ lây nhiễm và lây lan
SAN DIEGO, California (NV) – Trong cuộc chạy đua với thời gian để tìm thuốc vắc xin chống virus COVID-19, một phòng thí nghiệm tại San Diego, có tên Inovio Pharmaceuticals, đang tiến gần đến việc thử nghiệm loại thuốc mà họ tìm ra trên một số bệnh nhân ở Trung Quốc. Inovio Pharmaceuticals, có trụ sở đặt tại Sorrento Valley, nằm sát cạnh thành phố San Diego, trước đây đã từng chế ra thuốc vắc xin chống virus Zika, virus gây bệnh viêm phổi Middle East Respiratory Syndrome (MERS), và vắc xin chống dịch Ebola, theo bản tin của đài truyền hình địa phương CBS 8 hôm Thứ Tư, 12 Tháng Hai.
Trên Facebook, Youtube và các mạng xã hội khác có nhiều bài nói, video clip về Coronavirus Vũ Hán. Vấn đề cần nhấn mạnh ở đây tác giả hầu hết là những người không phải là chuyên gia nghành y tế, nhưng vì nổ lực muốn làm sáng tỏ về bệnh dịch mới này nên đã cố gắng đóng góp với tất cả kiến thức hoặc thông tin hạn chế. Có một vài tác giả viết và tự đặt câu hỏi, diễn giải, vô tình gây hoang mang thêm cho cộng đồng người Việt đang thực sự muốn tìm hiểu về Coronavirus Vũ Hán đề phòng ngừa cho gia đình và bản thân. Bài viết "Lật Tẩy Những Điều Nghịch Lý của vi Khuẩn Corona ở Vũ Hán" của một tác giả (xin giấu tên) đặt rất nhiều câu hỏi, đi đến kết luận, gieo rắc thêm hoang mang. PA xin phép dựa vào những câu hỏi trong bài viết của tác giả này và dựa vào những thông tin khoa học về Coronavirus Vũ Hán để phần nào giải tỏa hoang mang không cần thiết.
Bảo Trợ