Tại Sao Cà Phê Làm Cho Mất Ngủ

25 Tháng Tư 20198:47 SA(Xem: 500)

Tại sao cà phê làm cho mất ngủ

Hà Dương Cự

Một tách cà phê capuccino.
Một tách cà phê capuccino. (Hình: commons.wikimedia.org)

Mỗi ngày người Mỹ uống khoảng 400 triệu ly cà phê. Nhiều người sáng ra không có một ly cà phê thì không làm gì được. Các sinh viên trước ngày thi nhiều khi nốc hết ly cà phê này tới ly cà phê khác để thức học bài. Tại sao cà phê lại có tác dụng kích thích cũng như làm cho tỉnh ngủ?

Theo mạng worldofchemicals.com thì cà phê có tới 1,500 hóa chất. Một hóa chất quan trọng là cà-phê-in, tuy chỉ chiếm từ 1% tới 3% nhưng cà-phê-in là chất chính trong cà phê làm cho tỉnh ngủ và cảm thấy người hăng hái hơn. Chính vì lý do đó các nhà sản xuất nước ngọt đã pha cà-phê-in vào trong một số nước ngọt và các đồ uống thể thao.

Tại sao cà-phê-in lại làm cho mất ngủ 

Trước khi bàn đến vấn đề cà phê làm cho tỉnh ngủ cần phải hiểu tại sao buồn ngủ. Trong suốt ngày các tế bào trong cơ thể con người tiết ra phân tử (molecule) adenosine. Phân tử này có nhiều nhiệm vụ trong cơ thể. Trong óc thì adenosine dính kết với dây truyền thần kinh (neurotransmitter) và làm giảm sự hoạt động của các tế bào thần kinh. Sự dính kết này cũng làm mạch máu nở ra và làm cho cảm thấy buồn ngủ. Vì tế bào sinh ra chất adenosine từ từ nên sự buồn ngủ cũng từ từ tăng lên chứ không phải đột nhiên mà cảm thấy buồn ngủ.

Chất adenosine dính kết với tế bào thần kinh qua một thụ thể (receptor) đặc biệt dành cho adenosine. Phân tử cà-phê-in có cấu trúc tương tự như phân tử adenosine nên khi theo mạch máu lên óc thì cũng dính kết với các thụ thể dành cho adenosine.

Tuy nhiên cà-phê-in không làm cho tế bào não chậm lại. Vì cà-phê-in chiếm chỗ nên tế bào não không cảm thấy có adenosine nên không chậm lại mà gia tăng hoạt động. Tuyến yên (pituitary gland) khi thấy sự gia tăng hoạt động của tế bào não thì nghĩ là có một vấn đề nguy cấp đang xảy ra, do đó tiết ra kích thích tố (hormone) báo cho tuyến thượng thận (adrenal glands) tiết ra adrenaline (còn gọi là epinephrine).

blank
Cấu trúc tương tự giữa caffeine và adenosine. (Hình: chem.ku.edu)

Thông thường adrenaline là một kích thích tố được tiết ra trong trường hợp nguy cấp để sửa soạn cho cơ thể sẵn sàng đối phó với những nguy hiểm. Nó làm cho tim đập nhanh hơn, máu chảy đến các bắp thịt nhiều hơn, và gan tiết thêm đường vào máu để có thêm năng lượng.

Uống cà phê tuy không có gì nguy cấp, nhưng cà-phê-in làm tiết ra adrenaline nên cũng có những hiệu ứng như trên.

Lịch sử cà phê 

Không ai biết rõ cà phê bắt đầu từ đâu. Theo Hiệp Hội Cà Phê Quốc Gia (National Coffee Association) Hoa Kỳ thì có một truyền thuyết kể rằng người chăn dê Kaldi là người đầu tiên khám phá ra sự lợi ích của hạt cà phê.

Ông Kaldi nhận xét là con dê sau khi ăn trái của một loại cây thì trở nên hăng hái hoạt động và ban đêm không đi ngủ. Ông Kaldi kể lại sự kiện này cho cha trưởng tu viện của một tu viện gần đấy. Ông cha này làm một nước uống với những hạt đó và thấy là mình có thể thức khuya mà không buồn ngủ. Sự việc này được lan truyền tới các tu viện khác và dần dần lan tới Bán Đảo Ả Rập.

Vào thế kỷ thứ 16 cà phê đã được phổ biến ở các nước Ả Rập và đã có những quán cà phê. Người ta tới quán cà phê không những để uống cà phê mà còn để nghe nhạc, xem hát và bàn chuyện thời sự. Đến thế kỷ thứ 17 thì cà phê lan tới Âu Châu. Qua thế kỷ thứ 18 thì cà phê tràn qua tới Mỹ Châu. Bây giờ thì cả thế giới uống cà phê.

Các loại cà phê 

Tuy có tới hơn 80 loại cây cà phê, nhưng chỉ có hai loại cà phê chính bán ngoài thị trường. Đó là loại Arabica và Robusta. Arabica chiếm tới 70% thị trường thế giới, phần còn lại là robusta. Trong nước arabica được gọi là cà phê chè và robusta thì gọi là cà phê vối.

Robusta có vị đắng và chát hơn arabica vì robusta có lượng cà-phê-in gấp đôi arabica. Robusta có khoảng 2.7% cà-phê-in trong khi đó arabica có khoảng 1.5% cà-phê-in. Arabica được ưa chuộng hơn robusta rất nhiều vì hương vị thơm ngon hơn. Tuy nhiên Robusta dễ trồng hơn, và sản lượng cao.

Từ cây cà phê đến tách cà phê 

Cây cà phê được trồng tại những nước gần xích đạo như Việt Nam, Nam Dương, Ba Tây. Nhiệt độ tốt cho arabica là khoảng 15 tới 24 độ C, còn robusta thì từ 24 tới 30 độ. Robusta có thể trồng dưới thấp từ mặt biển tới 800 mét còn arabica thì trồng ở những vùng cao nguyên, như vùng Lâm Đồng và Đà Lạt.

Khi trái cà phê chín thì được hái xuống, sau đó qua những phương thức đặc biệt để loại bỏ phần bên ngoài chỉ còn hạt cà phê. Ở giai đoạn này cà phê được gọi là cà phê xanh. Cà phê xanh được cho vào bao và đem đi bán cho các nhà tiêu thụ. Các nhà này đem rang cà phê xanh. Đây là giai đoạn quan trọng quyết định hương vị của cà phê.

Sau khi rang thì hạt cà phê trở nên màu nâu nhạt hoặc đậm tùy theo cách rang. Sau đó hạt cà phê được xay ra nhỏ. Nếu uống expresso thì nên xay nhỏ hơn uống cà phê thường. Khi xay nhỏ mà để lâu thì cà phê sẽ bị bay mất mùi thơm nên dân sành điệu thích mua cà phê nguyên hạt. Uống đến đâu thì xay đến đó, như vậy thơm hơn.

Loại cà phê đắt nhất thế giới 

blank
Quảng cáo cà phê chồn ở Peru. (Hình: Hà Dương Cự)

Cà phê đắt nhất thế giới là cà phê chồn, giá khoảng $350 một nửa ký lô. Trong khi đó giá cà phê thường chỉ có từ $3 tới $10. Khi con chồn ăn trái cà phê thì chỉ có vỏ ngoài tiêu hóa, còn hạt cà phê không tiêu và theo phân đi ra ngoài. Người ta đi nhặt phân chồn có hạt cà phê đem về rửa sạch và rồi chế biến như thường.

Trước kia tôi tưởng chỉ có ở Việt Nam mới có cà phê chồn, nhưng cách đây mấy tháng tôi đi Peru chơi và thấy một bảng quảng cáo cà phê chồn.

Cà phê chồn tiếng Anh gọi là kopi luwak, còn gọi là civet coffee (civet là con cầy hương). Kopi luwak là tiếng Nam Dương, kopi là cà phê và luwak là con cầy hương. Như vậy cà phê chồn đã có ở Nam Dương từ lâu. Theo các nhận định thì sở dĩ cà phê chồn đặc biệt là vì, thứ nhất chồn chỉ chọn những trái cà phê ngon và chín nhất để ăn và thứ hai là hạt cà phê khi qua hệ thống tiêu hóa của chồn đã làm tăng hương vị của cà phê.

Lợi và hại của cà-phê-in 

Đã có rất nhiều tranh cãi cũng như những khảo cứu khoa học về sự lợi và hại của cà-phê-in, nhưng không có một kết luận chắc chắn thiên về bên nào cả. Cà-phê-in không những có trong cà phê mà còn có trong trà và nhiều thức uống khác như coca cola. Ngắn hạn thì cà-phê-in làm tăng sự tỉnh thức, làm cho cảm thấy hăng hái. Nhưng lạm dụng nó thì có nhiều hậu quả không tốt, như là khó ngủ, người khó chịu và bị bệnh bộ tiêu hóa.

Cà-phê-in là một loại thuốc, khi dùng nhiều thì con người quen với nó làm cho bớt hiệu nghiệm. Như vậy người dùng lại phải tăng lượng lên. Lúc đầu uống một ly một ngày sau thì tăng lên 2 rồi 3. Lâu dần rồi thành nghiền. Nếu đột nhiên ngừng thì có triệu chứng như người cai thuốc phiện hay thuốc lá.

Nói tóm lại cà phê giúp cho bạn tỉnh táo nhất thời, nhưng không nên lạm dụng, về lâu về dài có thể có hại. (Hà Dương Cự)

Nguồn tài liệu: www.coffeeandhealth.orghttps://chem.ku.edu, www.ift.org
Nguoi-viet.com

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Voi là loài động vật vô cùng thông minh. Chúng có bộ não lớn nhất trong tất cả các loài động vật sống trên đất liền và tế bào thần kinh nhiều gấp 3 lần so với con người. Trong khi đó, nhiều tế bào thần kinh tồn tại chỉ để kiểm soát cơ thể khổng lồ và sự khéo léo của voi. Trải qua khoảng thời gian dài, loài động vật này được chứng minh có những khả năng ấn tượng và cực kỳ thông minh. Dưới đây là một vài phát hiện thú vị về trí thông minh của loài voi. Hãy cùng chúng tôi khám phá nhé!
TPO - Logo thương hiệu luôn là thứ gây ấn tượng với mọi người dù chỉ cần nhìn qua một chiếc ôtô. Tuy vậy, chưa chắc bạn có thể hiểu hết được ý nghĩa đằng sau chúng.
Sau hơn một thập niên, hãng thức uống Coca-Cola công bố sẽ đưa ra mùi vị nước ngọt Coke mới hôm Thứ Sáu, 8 Tháng Hai. Theo UPI, Coca-Cola sẽ có mùi cam vanilla (Orange Vanilla) cho nước ngọt Coke. Đây sẽ là mùi mới cho hai loại Coke có đường hoặc không đường và sẽ được bán ở toàn nước Mỹ vào ngày 25 Tháng Hai. Các nhóm nghiên cứu thị trường quốc tế của Coca-Cola cho biết những mùi vị của Coke như chanh, gừng rất phổ biến ở Á Châu. Tuy nhiên, mùi vị cam vanilla từng được đưa ra thị trường Canada được nhiều người ưa thích nhất.
Là loại rau quen thuộc trong bữa ăn hàng ngày, rau dền đỏ không chỉ mang lại giá trị dinh dưỡng cao mà còn có công dụng thanh lọc cơ thể, giúp mát gan tiêu độc, đồng thời có khả năng tẩy sạch chất phóng xạ trong cơ thể. Rau dền là loại rau mùa hè có tác dụng mát gan, thanh nhiệt. Rau dền có nhiều loại phổ biến nhất là rau dền cơm, sau đó đến các loại như rau dền đỏ, dền trắng, dền gai…
Cơ quan nghiên cứu rà phá bom mìn của Mỹ (JIEDDO) cho biết chó là loài vật tìm kiếm chất nổ tốt nhất. Giống chó Béc Giê của Đức. (Ảnh internet) Trong cuộc chiến tại Afghanistan và Iraq, các thiết bị do cơ quan JIEDDO cung cấp chỉ tìm kiếm được 50% chất nổ IED, trong khi đó tỷ lệ thành công ở những chú chó được huấn luyện lên tới 80%.
Chắc hẳn nhiều người trong chúng ta không hài lòng với cơ thể của mình, đặc biệt là những bạn nữ, chỉ muốn làm sao được mi nhon hơn chút nữa. Dù thực tế, cơ thể quá gầy hoặc quá béo đều không tốt, sức khỏe mới là quan trọng nhất. Như vậy, những người muốn giảm cân nên ăn gì để tiêu mỡ hiệu quả nhất? Xin lưu ý 15 loại thực phẩm sau đây, vì càng ăn nhiều thì cơ thể càng… gầy đi!
Để có được một giấc ngủ ngon, ngoài những yếu tố về tâm lý, không gian ngủ thì yếu tố dinh dưỡng cơ thể cũng rất quan trọng, có nhiều loại thực phẩm có tác dụng rất tốt đối với giấc ngủ. Mỗi khi thay đổi thời tiết, cơ thể khó và chậm thích ứng với sự thay đổi nên nhiều người khó ngủ. Đối với người già, người mắc bệnh xương khớp, huyết áp, tim mạch… dễ mất ngủ. Những thực phẩm sau có thể khắc phục tình trạng trên.
Nghề làm móng (nail) là một trong những nghề thuộc ngành thẩm mỹ mà nhiều người Việt theo học thành công, nhưng để việc học suôn sẻ, việc chọn trường là bước đầu quan trọng. Cách đây khoảng một năm, vào Tháng Bảy, 2018, ba trường dạy thẩm mỹ ở Nam California, trong đó có một trường ở Little Saigon, bị cấm nhận học viên mới vì khai gian giờ học viên thực tập. Theo đài ABC7, ba trường này là Queenston College ở Los Angeles, John Ridgel’s Academy of Beauty ở Temple City, và Orange Valley College ở Westminster. Lý do ba trường này không được nhận học viên mới là vì họ nộp giấy tờ và khai gian số giờ thực tập của các học viên.
Liên Hợp Quốc đã đưa ra cảnh báo vào ngày 12/2, hiện tại có hơn một tỷ người trẻ tuổi sử dụng điện thoại thông minh hoặc thiết bị âm thanh chuyên dụng với âm lượng quá to, có thể gây ra khiếm thính cho người dùng, BL Daily đưa tin.
Một phụ nữ nhà ở Ridgecrest, California cho biết đã tốn cả ngày dọn dẹp nhà bếp, sau trận động đất mạnh 7,1 độ tại thành phố này, hôm 6/7/2019 Buổi sáng ngày lễ Độc Lập của nước Mỹ, đang ngồi cà phê với một số bạn hữu tại khu Little Saigon, quận Cam, miền Nam California, tôi bỗng có cảm giác chóng mặt vì mặt đất, bàn ghế chao đảo, tuy không có đổ vỡ gì. Cảm giác ấy kéo dài khoảng 15 giây rồi chấm dứt. Phải mất vài giây tôi mới nhận ra chúng tôi đang chứng kiến tác động của một trận động đất mạnh.
Bảo Trợ