Dấu Hỏi, Dấu Chấm Hết Câu Và Dấu Ngoặc

23 Tháng Tư 201811:48 CH(Xem: 876)

DẤU HỎI, DẤU CHẤM HẾT CÂU VÀ DẤU NGOẶC

tieng_viet
Kính thưa Việt Bào,

Hiện nay, theo nhận xét của tôi, tuyệt đại đa số Việt Bào trong và ngoài Nước, kẻ cả rất nhiều người có học vị cao, đặc biệt Thầy-Cô dạy Việt văn cũng sơ ý phạm những lỗi (như đã nêu ở tựa đề) là điều thật đáng tiếc. Chính vì thế, nhắm đóng góp vào việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Mẹ Đẻ, tôi xin nêu từng câu phạm lỗi về dấu và, sau đó, xin chỉnh lại (các câu ấy) cho đúng với văn phạm.

Câu sai 1: Cô giáo hỏi Tí: ''Tại sao em không thuộc bài''?

Câu đúng: Cô giáo hỏi Tí: ''Tại sao em không thuộc bài?''

a- ''Tại sao em không thuộc bài?'' là câu hỏi trực tiếp. Cho nên, dấu hỏi phải nằm trong ngoặc kép bởi vì dấu hỏi ấy ''làm một với'' câu hỏi.

b- Có thể viết thế nầy: Cô giáo hỏi: Tại sao em không thuộc bài?

Hai chấm sau chữ ''hỏi'' giới thiệu ''câu hỏi trực tiếp'' (interrogation directe) mà cô giáo đặt ra cho Tí. (1)

Như vậy, không cần dấu ngoặc kép thì rõ ràng là dấu hỏi phải nằm trong câu hỏi! Trong bản Kinh Thánh (do Công Giáo và Tin Lành dịch chung), vì dấu ngoặc kép của tiếng Đức quá khác với ''thiên hạ'', cả hai Giáo Hội ấy không dùng ngoặc kép cho câu hỏi trực tiếp như đã nêu.

Câu sai 2: Tí trả lời: ''Thưa Cô, tại vì em bệnh''.

Câu đúng: Tí trả lời: ''Thưa Cô, tại vì em bệnh.''

a- ''Thưa Cô, tại vì em bệnh.'' là câu khẳng định. Cho nên, ''dấu chấm hết câu'' phải nằm sau câu ấy, chứ không ở ngoài ngoặc kép!

b- Có thể bỏ dấu ngoặc kép: Tí trả lời: Thưa Cô, tại vì em bệnh.

Câu sai 3: ''Không thể được! Chúng ta phải làm ngay'', chỉ huy trưởng ra lệnh.

Câu đúng: ''Không thể được! Chúng ta phải làm ngay.'', chỉ huy trưởng ra lệnh.

a- Sau chữ ''ngay'', phải có dấu chấm hết câu: point final.

b- Có thể viết như sau: Chỉ huy trưởng ra lệnh: ''Không thể được! Chúng ta phải làm ngay.''

Hôm nay, trong rất nhiều tiểu thuyết (bán chạy), người Anh, Pháp, Đức... cũng ghi sai dấu như vừa nêu.

Câu sai 4: Ông ta viết: ''Tốt danh hơn lành áo'' (Tục ngữ).

Câu đúng: Ông ta viết: ''Tốt danh hơn lành áo.'' (Tục ngữ)

a- Quá chừng người viết sai như sau: Chúa Giêsu phán: ''Em cô sẽ sống lại'' (Ga 11, 24). Dấu chấm hết câu phải nằm trong câu khẳng định, chứ không thể nằm sau ngoặc đơn!

b- Để làm sáng tỏ hơn luật văn phạm vừa nêu, tôi xin viết: Chúa Giêsu phán: ''Em cô sẽ sống lại!'' (Ga 11,24)


Câu sai 5: Ông ta hỏi tôi tại sao nó không đi học?

Câu đúng: Ông ta hỏi tôi tại sao nó không đi học.

a- Đó là MỘT câu có HAI mệnh đề: Mệnh đề chính ''Ông ta hỏi tôi'' ở thể xác định, chứ không phải thể nghi vấn! Cho nên, ''tại sao nó không đi học'' là mệnh đề phụ, động từ cũng ở thể xác định. Vì thế, phải ghi dấu chấm hết câu (point final) sau chữ ''học''. (2)


b- Muốn thêm dấu hỏi thì viết như sau: Ông ta hỏi tôi: ''Tại sao nó không đi học?'' Đây là HAI câu độc lập về hình thức, tức mỗi câu là mỗi mệnh đề riêng biệt mặc dù câu thứ hai hàm ý bổ nghĩa cho câu thứ nhất.


c- Quá chừng học giả (không nắm vững luật về dấu chấm), bèn viết thế nầy: Ông ta hỏi tôi: ''Tại sao nó không đi học?''. (Dấu ''chấm hết câu'' sau ngoặc kép là sai hoàn toàn!)

Phan văn Phước


Ghi chú:

(1) Vì thế, không thể tùy tiện như nhiều tác giả Anh viết về văn phạm, chẳng hạn: So he comes into the pub and says 'I'll have a pink'. (Dấu chấm hết câu nằm ngoài dấu ngoặc! x. Practical English Usage – Michael Swan, tr. 533.) Trong khi đó, nơi ''Comprehensive English Grammar – C.E. Eckersley and J.M. Eckersley'' thì: Shelly said: 'Life, like dom of many-coloured glass, Stains the white radiance of Eternity.'

(2) Ở trên, tôi có viết: Vì thế, phải ghi dấu chấm hết câu (point final) sau chữ ''học''. (Dấu chấm hết câu sau ngoặc kép bởi vì hai ngoặc kép ấy nhấn mạnh chữ HỌC. Ví dụ khác: Ông ta nói rằng cô ấy đi ''hôm qua''.

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Tô Hiến Thành (蘇憲誠, 1102-1179), quê làng Hạ Mỗ nay là xã Hạ Mỗ huyện Đan Phượng thành phố Hà Nội, là quan đại thần phụ chính nhà Lý, phụng sự hai triều vua: Lý Anh Tông và Lý Cao Tông. Ông là viên quan văn võ song toàn, nổi tiếng là công minh chính trực, được vua phong tước vương mặc dù không phải tôn thất nhà Lý.
Lý Thường Kiệt (1019-1105) tên thật là Ngô Tuấn, tự Thường Kiệt. Ông sinh ra trong gia đình danh tướng, cha là Sùng Tiết Tướng quân Ngô An Ngữ. Theo Phả hệ họ Ngô Việt Nam, Lý Thường Kiệt là hậu duệ của Thiên Sách vương Ngô Xương Ngập – con trưởng của Ngô Quyền…
Dùng chính binh pháp của Trung Hoa để cầm quân tập kích bất ngờ nhà Tống, Lý Thường Kiệt đã làm nên chiến công thơm danh muôn thuở. Người đầu tiên áp dụng kế “Tiên phát chế nhân”: Thân cô thế cô đoạt quyền cầm quân khởi nghĩa Tiên phát chế nhân là một kế sách trong “Tam thập lục kế”, nghĩa là “Ra tay trước chế phục người”.
Cao Bá Quát nhân tài kiệt xuất trời Nam, một con người nổi tiếng văn hay chữ tốt được dân gian tôn xưng là “Thánh Quát”. Quá tài giỏi nhưng vì khí khái kiêu căng, ngạo nghễ nên cuộc đời ông gặp đầy gian truân… Cao Bá Quát (1809 – 1854) tự là Chu Thần, hiệu Cúc Đường, biệt hiệu Mẫn Thiên, là người làng Phú Thị, huyện Gia Lâm, tỉnh Bắc Ninh, nay thuộc xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, Hà Nội. Ông là văn tài xuất chúng của nước ta vào thế kỷ XIX. Ngay từ thuở nhỏ, Bá Quát đã nổi tiếng học giỏi nên được mọi người coi như thần đồng.
Phàm là bậc nắm đại quyền của thiên hạ, hiếm ai có thể không bị mê mờ vì dục vọng đối với quyền lực, tiền tài và mỹ nữ. Điều này đã hủy bao nhiêu anh hùng thiên hạ, khiến cho công nghiệp cả đời không còn toàn vẹn. Chỉ có một tấm lòng rộng lớn, tâm trong sáng vì thiên hạ thì khi nắm quyền mới có thể trọn vẹn cho đến lúc mất. Trần Thủ Độ quả xứng là một bậc đại nhân số 1 của nước Nam vậy.
Sinh thời Đĩnh Chi là người thông minh tuyệt đỉnh, nhưng diện mạo lại rất xấu xí. Vì sự xấu xí đó mà suýt chút nữa con đường quan lộ của ông bị hủy hoại. Tuy vậy cũng nhờ thế mà trên thi đàn văn học Việt Nam có thêm một bài phú vô cùng đặc sắc và hậu thế cũng được biết thêm nhiều giai thoại thú vị về ông.
Bùi Văn Nam Sơn- (Thuyết trình tại Trung Tâm Học Vấn Đa Minh) Nhan đề bài thuyết trình ngắn này được gợi ý từ nhan đề một công trình nghiên cứu triết học nổi tiếng: “Triết học trong thế giới đã biến đổi” (“Philosophie in der veränderten Welt”), công bố năm 1972, được xem là opus magnum (tác phẩm chính) của Walter Schulz, triết gia Đức (1912-2000), giáo sư lâu năm tại đại học Tübingen, Đức, học trò của Martin Heidegger và Hans Georg Gadamer.
Ngày của Mẹ được tổ chức vào ngày chủ nhật thứ 2 của tháng 5 nhằm tôn vinh những người mẹ trên khắp thế giới, thể hiện tình yêu thương của con với người đã sinh ra mình. Vậy ngày của Mẹ xuất phát từ đâu và có ý nghĩa như thế nào?
Cali Today News – Hiện nay tại Việt Nam cách gọi tên và cách phát âm 23 mẫu tự tiếng Việt vô cùng lộn xộn. Thí dụ: Trên chương trình Thời Sự Quốc Phòng, thiết vận xa M.113 có cô đọc: em mờ 113. Có cô đọc mờ 113. -Chữ N có nơi đọc: en nờ (âm nờ hơi nhẹ). Có nơi đọc nờ. -Chữ G có nơi đọc: dê. Có nơi đọc gờ. Như vậy phải gọi tên và phát âm sao cho đúng và thống nhất?
Vào thời cha Đắc Lộ đặt chân đến đất Việt, tức là những năm 1625, tên gọi Việt Nam chưa có trong ngôn ngữ sử dụng của người châu Âu cũng như chưa được sử dụng giữa người Việt. Tên gọi Việt Nam mới xuất hiện dưới thời hoàng đế Gia Long (1802-1819) thống nhất đất nước. Vào thời truyền giáo của các tu sĩ Dòng Tên, có hai vương quốc trên đất Việt: vương quốc Đàng Ngoài với kinh đô là Thăng Long (nay là Hà Nội), và vương quốc Đàng Trong với kinh đô từ năm 1636 là Kim Long (nay là Huế).
Bảo Trợ