Cải Lương Nghĩa Là Gì? Nguồn Gốc Của Cải Lương

25 Tháng Tư 20185:14 CH(Xem: 1020)
Cải lương (改良) có nghĩa ban đầu là cải cách, đổi mới nghệ thuật hát bội. Điều này xuất phát từ hoàn cảnh ra đời của môn nghệ thuật này. Cái tên "cải lương" xuất hiện lần đầu tiên trên bảng hiệu gánh hát Tân Thịnh vào năm 1920 với câu đối như sau:
 
 CẢI cách hát ca theo tiến bộ
LƯƠNG truyền tuồng tích sánh văn minh.

Nhưng trước đó, khoảng đầu thập niên 1900, loại hình nghệ thuật này đã manh nha xuất hiện với sự ra đời của các ban tài tử đờn ca. Nếu trước kia "cầm" (trong "cầm, kỳ thi, họa") là của tầng lớp thượng lưu thì đến giai đoạn này nó không còn bị bó buộc trong phạm vi đó nữa, mà đã phổ biến rộng ra ngoài. Chính vì thế nhạc tài tử ở các tỉnh phía Nam, về nội dung lẫn hình thức, dần dà thoát ly khỏi nhạc truyền thống có gốc từ Trung, Bắc.

Vào khoảng thời gian này, khi người ta nghe “hát bội hoài, hát bội mãi, cũng chán tai thét hóa nhàm"(1)thì việc xuất hiện các ban tài tử đờn ca có thể biểu diễn trên sân khấu, được công chúng hoan nghênh nhiệt liệt. Trong đó, Mỹ Tho (tức tỉnh Tiền Giang hiện nay - ATABOOK) được xem là nơi khai sinh nghệ thuật cải lương với sự ra đời của ban nhạc tài tử đầu tiên ở Nam Bộ do ông Nguyễn Tống Triều, người Cái Thia (tục gọi Tư Triều), lập ra.

 
Ban nhạc tài tử Tư Triều năm 1906
Ban nhạc tài tử của ông Tư Triều năm 1906

Trong thời kỳ này, do tỉnh Mỹ Tho đóng vai trò là đầu mối xe lửa đi Sài Gòn nên khách ở các tỉnh miền Tây muốn đi Sài Gòn đều phải ghé đây. Trong số khách, có ông Phó Mười Hai ở Vĩnh Long là người hâm mộ cầm ca. Khi ông nghe cô Ba Đắc ca bài Tứ Đại, như bài " Bùi Kiệm - Nguyệt Nga", với một giọng gần như có đối đáp, nhưng cô không ra bộ. Khi về lại Vĩnh Long, ông liền cho người ca đứng trên bộ ván ngựa và "ca ra bộ". Ca ra bộ phát sinh từ đó, khoảng năm 1915 - 1916.

Vào năm 1917, ông André Thận (Lê Văn Thận) ở Sa Đéc có gánh hát xiếc tên là Sadec Amis, sau khi xem đoàn xiếc của Mỹ sang Sài Gòn và lưu diễn tại các tỉnh miền Nam, ông đã nảy ra ý hay đem áp dụng cho Sadec Amis của mình bằng cách đệm màn phụ diễn như xiếc chen vào màn ca ra bộ. Bởi vậy nên gánh của ông luôn lôi kéo khán giả. Sau đó ông trương bảng: "Gánh hát thầy Thận Cirque jeune Annam - Ca ra bộ - Sadec Amis".

Qua năm 1918, ông Năm Tú (Châu Văn Tú) ở Mỹ Tho chuộc gánh của ông André Thận rồi sắm thêm màn cảnh, y phục và nhờ ông Trương Duy Toản soạn tuồng, đánh dấu sự ra đời của loại hình nghệ thuật cải lương. 


NSND Bảy Nam, Kim Cương, Thành Lộc, Phùng Hà
Từ trái qua phải: NSND Bảy Nam, NSND - kỳ nữ Kim Cương, NSƯT Thành Lộc, NSND Phùng Há chụp năm 2002

Tham khảo và trích dẫn

• Vương Hồng Sển - 50 năm mê hát (năm mươi năm cải lương), Nhà xuất bản Trẻ, tháng 4/2007
• Wikipedia.org ►Cải lương

Chú thích

(1) Trích trong cuốn "50 năm mê hát" (năm mươi năm cải lương) của học giả Vương Hồng Sển (sách đã dẫn)

Theo Atabook
Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Sống mà vô dụng, sống làm chi - Sống chẳng lương tâm, sống ích gì ? Nguyễn An Ninh - Người Pháp đến Việt Nam có đủ loại thành phần xã hội, từ nhiều địa phương khác nhau : công chức, trí thức, di dân lập nghiệp, đồn điền, nông trại, buôn bán...07 Tháng Bảy 2012 (Xem: 5144) Nguyễn Đức Hiệp - VanchuongViet
25 Tháng Mười 2012 (Xem: 2585)...Nguyễn Trường Tộ là một trí thức sâu sắc và độc đáo nhất trong bối cảnh đất nước đầy bất trắc và bi thảm vào hậu bán thế kỷ XIX. Ông xuất hiện như một trí thức công giáo trẻ, đầy tài năng, có tư duy sáng tạo, quan điểm về thời cuộc rất tiến bộ và luôn nặng lòng với dân tộc
Mâm ngũ quả là món quà thành kính của con cháu dâng lên tổ tiên, đồng thời cũng gửi gắm những mong ước về năm mới an khang, thịnh vượng (ảnh: 24h). Tết đến xuân sang, nhà nhà cùng nhau sắm đồ đón Tết, ai cũng mong chờ một năm mới sum vầy, hạnh phúc và thịnh vượng. Một trong những thứ không thể thiếu đối với mỗi gia đình trên bàn thờ tổ tiên đó là mâm ngũ quả mà từ xưa tới nay đã đi vào tiềm thức mỗi người về uống nước nhớ nguồn, về lòng tôn kính thế hệ đi trước. Ý nghĩa của mâm ngũ quả Thông thường, tùy theo đặc điểm tự nhiên, phong tục tập quán hay quan niệm của mỗi vùng riêng biệt mà người dân chọn các loại quả mang ý nghĩa khác nhau cho mâm ngũ quả ngày Tết. Theo văn hóa Đông phương, mâm ngũ quả phải có 5 loại quả với 5 màu sắc khác nhau, ở Việt Nam cũng vậy.
Nguyễn Đại Việt - nguyenthaihocfoundation ....Trong khoảng từ năm 109 đến năm 91 TCN, Tư Mã Thiên, một sử gia nổi tiếng đời Tây Hán, dùng Hán ngữ biên soạn bộ Sử Ký dài 130 tập, theo chú thích trong Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, ông là người đầu tiên viết hai chữ Bách Việt trong tập Ngô Khởi Truyện của bộ Sử Ký nổi tiếng đó. "Bách Việt" được dịch sang Hán ngữ hiện đại là 百 越.
Hoàng đế Duy Tân sinh ngày 26 tháng 8 năm Canh Tý 1900, là một trong những bậc quân vương nổi bật nhất của triều đình nhà Nguyễn. Mặc dù chỉ tại vị 10 năm nhưng ông đã đi vào lòng dân tộc như một vị vua trẻ thông minh thiên bẩm, có ý chí mạnh mẽ, và đặc biệt là có tấm lòng ái quốc yêu dân. Dưới đây là một vài giai thoại thú vị kể về vị hoàng đế từ những ngày niên thiếu cho tới năm cuối đời, qua đó thể hiện khí phách anh hùng của một bậc đế vương.
Văn học Việt Nam thế kỷ XX đã có những chuyển biến phi thường. Văn hóa Thiên Chúa Giáo đã góp gì vào những thay đổi ngoạn mục ấy? Đây là điều vẫn còn ít được giới nghiên cứu tại Việt Nam chú ý. Dịp Noel năm nay, mời quý vị theo dõi một số chia sẻ của nhà nghiên cứu văn học Lại Nguyên Ân (Hà Nội). Trong cuộc trả lời phỏng vấn RFI, ngày Noel 25/12/2019, nhà nghiên cứu Lại Nguyên Ân giới thiệu bốn trong số các nhà văn Việt Nam, mà dấu ấn văn hóa Thiên Chúa Giáo in đậm. Hàn Mặc Tử với ''sự thăng hoa của cái đam mê tội lỗi'', khát khao vươn tới ''Phục Sinh và Khải Huyền''.
Các nhà khảo cổ, nhà sử học nhận định việc bãi cọc Cao Quỳ lộ thiên có ý nghĩa cực kỳ quan trọng, giúp thay đổi nhận thức trước đây về chiến dịch Bạch Đằng cũng như giai đoạn quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông của nhà Trần. Phát hiện của người dân xã Liên Khê, huyện Thủy Nguyên (Hải Phòng) về một bãi cọc cổ trên cánh đồng Cao Quỳ của xã gây chấn động giới sử học, khảo cổ học trong nước. Khảo cứu bãi cọc Cao Quỳ sẽ làm rõ nhiều bí ẩn trong lịch sử về cách dụng binh và tổ chức quân sự do Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn và quân dân nhà Trần thực hiện để ngăn bước xâm lăng quân Nguyên Mông.
Giáo sỹ Công Giáo Alexandre de Rhodes (1591-1660) là người đã soạn cuối từ điển Việt - Bồ - La Có những lý do về mặt tâm lý xã hội hay có màu sắc 'chính trị' phía sau cuộc tranh luận nóng lên trở lại gần đây về nhân vật lịch sử, giáo sỹ Công giáo Alexandre de Rhodes (1591-1660), và vai trò lịch sử, văn hóa của ông ở Việt Nam, mà tâm điểm xoay quanh việc Đà Nẵng có nên lấy tên ông đặt cho một đường phố hay không.
28 Tháng Mười Một 2014 (Xem: 1602) Vào khoảng thế kỷ 16-17, một tộc người thường được gọi là Pilgrim ở Anh bị hoàng đế lúc đó bắt cải đạo để theo tôn giáo của ông ta. Những người này không chấp nhận và bị giam vào tù. Sau khi giam một thời gian vị hoàng đế truyền họ lại và hỏi lần nữa
06 Tháng Bảy 2012 (Xem: 1786) Diễm Ca là sách độc đáo nhất trong toàn bộ Thánh Kinh ở chỗ tuy được kể là sách thánh, nhưng theo nhà chú giải thời danh thế kỷ 17-18 là Matthew Henry, nó là sách duy nhất, trong đó, tên Thiên Chúa không được nhắc đến (1), không được Tân Ước trích dẫn, không có bất cứ biểu thức nào
Bảo Trợ