Người Công Giáo Và Những Tập Tục Ngày Tết

03 Tháng Hai 20191:04 SA(Xem: 1203)

Tết là ngày lễ hội truyền thống đã  có  từ  ngàn xưa. Ngày Tết có ý nghĩa thiêng liêng, mang đậm bản sắc dân tộc. Đã là người Việt Nam thì dù sống ở đâu, từ thành thị đến thôn quê, từ vùng đồng bằng đến vùng cao nguyên, dù ở trong nước hay đang sinh sống ở nước ngoài, dù thuộc những thành phần xã hội khác nhau, dù có chính kiến khác nhau, dù theo tín ngưỡng khác nhau… cũng đều coi Tết là một ngày trọng đại, cũng đều có chung một niềm hân hoan đón mừng ngày Tết. Tết đã đi vào tim óc mỗi một người Việt Nam.
tet conggiao

Những người tương đối lớn tuổi đã từng sống ở miền Bắc đều rất quen thuộc với câu nói “Ba vua, lễ Nến, Tết đến sau lưng.” Theo thứ tự thời gian, sau lễ Ba vua (tức lễ Hiển Linh) đến lễ Nến (tức là lễ Đức Mẹ dâng Chúa Giêsu vào Đền thánh) rồi Tết đến ngay sau đó. Điều này cho thấy người Công giáo gắn bó với văn hoá dân tộc và sự tương quan giữa lịch đạo và lịch đời trong việc tính ngày Tết là điều dễ hiểu.

Tinh thần của ngày Tết và đường hướng của Tin Mừng gần như đã hòa nhập vào nhau, không mấy khác biệt.  Đức TGM Ngô Quang Kiệt cho rằng “Tinh thần ngày Tết cổ truyền dân tộc rất gần gũi với Tin Mừng. Rõ ràng nét đẹp văn hoá Việt nam đã chất chứa những giá trị Tin Mừng.  Rõ ràng Tin Mừng đang đi vào cuộc sống của người Việt Nam.” Tổng thể là như vậy nhưng khi đi vào những  tục lệ của ngày Tết, khi hòa nhập vào nền văn hóa chung của dân tộc, người Công giáo cần phải chú ý hầu không đi ngược lại giáo lý và niềm tin của mình.

Những tục lệ như đi chợ Tết, chưng hoa mai, hoa đào, cúc, thược dược… làm cho bầu khí  thêm tươi vui trong ngày Tết; tục lệ dọn dẹp, trang hoàng nhà cửa cho khang trang, sửa sang mồ mả ông bà, người thân đã qua đời cho đẹp mắt; tục lệ gói bánh chưng bánh tét, muối dưa, ngâm củ kiệu… chuẩn bị việc ẩm thực cho ngày Tết hoặc tục lệ đón giao thừa, thăm hỏi nhau, chúc Tết, lì xì ngày đầu năm… đều là những nét đẹp văn hóa của người Việt trong ngày Tết, không có gì khác biệt trong tâm thức của người Công giáo hay không là người Công giáo. Nhưng đối với một số tục lệ khác, người Công giáo cần phải điều chỉnh để không đi ngược lại niềm tin của mình.

Trong thời kỳ truyền giáo sơ khai, đối với tục lệ dựng cây nêu mà dân gian tin rằng có thể xua đuổi tà ma trong dịp Tết, cha Alexande Rhodes đã khéo léo hướng dẫn bổn đạo của mình thay đổi một chút cho phù hợp với niềm tin Kitô giáo. Cha cho biết “Để thay thế cái hộp treo ở đầu cây nêu cao dựng ngay ở cửa nhà, thì chúng tôi khuyên họ đặt cây thánh giá. Họ làm theo. Thế là trong khắp phố phường trong kinh thành, người ta xem thấy biểu hiệu đáng kính của việc cứu rỗi được dựng cao chót vót qua mái nhà làm cho ma quỷ sợ hãi và các thiên thần vui mừng.”

Tục lệ “Hái lộc đầu xuân” ngày nay cũng đã được biến đổi cho phù hợp với niềm tin của người Công giáo.  Thay vì là những chồi non của những nhánh cây tươi, ngày nay “Lộc xuân Lời Chúa” hay còn gọi ngắn gọn là “Lộc Thánh” đang được phổ biến rộng rãi ở các giáo xứ và đã trở thành quen thuộc đối với người Công giáo. “Lộc Thánh” là những câu được trích trong Kinh Thánh được bỏ trong các phong bì hay cuốn lại và treo trên cành mai, cành đào hay để trong một cái rổ đặt ở gian cung thánh. Mỗi gia đình đi dự thánh lễ đầu năm sẽ hái một “Lộc Thánh” để suy niệm, tìm hiểu ý Chúa ở trong đó và sống ý Chúa trong cả năm.

Theo tín ngưỡng dân gian ông Táo là vị thần trông coi công việc nhà cửa, bếp núc, chợ búa trong mỗi gia đình, có nhiệm vụ ghi chép mọi việc trong gia đình đó để tâu trình với Ngọc hoàng.  Hàng năm vào ngày 23 tháng Chạp người ta làm một mâm cỗ thịnh soạn cúng ông Táo để đưa tiễn ông về thiên đình tâu trình với Ngọc hoàng mọi việc ở hạ thế trong suốt một năm qua. Người Công giáo không có thói quen cúng và cũng tin rằng Thiên Chúa thông biết mọi sự ở khắp mọi nơi, Ngài chẳng cần phải có người tâu trình.

Cũng theo quan niệm dân gian, chiều Ba mươi Tết người ta cũng làm một mâm cỗ cúng ông bà và mời ông bà về ăn Tết với con cháu. Như trên đã nói người Công giáo không cúng quảy vì người Công giáo tin rằng hương linh người quá cố không thể hưởng dùng những của ăn vật chất. Ngày nay Giáo Hội cho phép lập bàn thờ ông bà và người Công giáo có thể chưng hoa quả, trái cây trên bàn thờ ông bà nhưng chỉ với ý nghĩa tôn kính và tưởng nhớ đến và biết ơn ông bà chứ không với ý nghĩa dâng hoa quả và trái cây để ông bà hưởng dùng. Tin tưởng rằng ông bà sẽ  hưởng dùng hoa trái con cháu dâng cúng là trái với giáo lý và niềm tin của người Công giáo.  

Người Công giáo được dạy phải hiếu kính với ông bà, tưởng nhớ và cầu nguyện cho các ngài trong nhiều dịp như ngày giỗ, ngày lễ các Đẳng và  trong suốt tháng 11 hàng năm. Vì vậy không thể nào quên ông bà trong ngày Tết. Tối Ba Mươi Tết trong các gia đình Công giáo thường có buổi đọc kinh cầu nguyện cho ông bà. Lịch Phụng vụ còn ấn định thánh lễ ngày Mồng Hai Tết được dành riêng để kính nhớ tổ tiên, ông bà cha mẹ. Người Công giáo tưởng nhớ, biết ơn ông bà bằng việc đọc kinh, dâng việc lành phúc đức để cầu nguyện cho ông bà.

Trong dân gian người ta thường hay nói cầu xin ông bà nhưng người Công giáo cần phải hiểu là xin ông bà cầu bầu cùng Chúa cho chúng ta. Chúng ta xin ông bà cầu bầu cùng Chúa cho chúng ta được điều này điều nọ chứ ông bà ông thể tự ban cho chúng ta điều này hay điều khác được. Chỉ có Thiên Chúa mới có quyền ban phát ơn lành cho chúng ta.

Ngày Tết cũng có tục lệ xông nhà. Người ta tin rằng trong ngày mồng Một nếu mọi việc xảy ra suôn sẻ, may mắn, hanh thông thì cả năm sẽ được tốt lành, thuận lợi và việc này tùy thuộc vào người xông nhà. Người xông nhà là người đến thăm nhà đầu tiên trong ngày mồng Một và người này sẽ đem đến vận may hay không may cả năm cho gia chủ. Cũng có người kiêng quét nhà suốt ba ngày Tết vì sợ sẽ quét hết tài lộc ra ngoài. Trong ba ngày Tết họ dồn hết rác vào một góc nhà chờ qua ngày mồng Ba mới hốt rác đổ đi. Những điều kiêng kỵ này hoàn toàn không phù hợp với niềm tin Kitô giáo.

Sau cùng xem tử vi, xin xăm, bói toán… là  những việc rất thịnh hành trong dân gian trong những ngày Tết nhưng lại là điều cấm kỵ đối với người Công giáo. Bởi vì Giáo lý Công giáo dạy rằng: “Khi đặt tin tưởng vào những việc này, người ta đã gạt bỏ Thiên Chúa là Đấng duy nhất cầm quyền sinh tử cuả con người và vạn vật trong vũ trụ này.”

Lại Thế Lãng 
Giaophan Vinh

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Sáng thứ Sáu 25 tháng Giêng, lúc 10 giờ 30, Đức Thánh Cha đã chủ sự phụng vụ thống hối với các bạn trẻ tù nhân tại Trung Tâm cải huấn trẻ vị thành niên Las Garzas de Pacora. Sau cuộc gặp gỡ tại đây, lúc 11 giờ 50 Đức Thánh Cha đã đáp trực thăng về tòa Sứ Thần cách đó 46 cây số.
Cầu nguyện trước Thánh Thể- Ngày 27.01.2019 – Chúa nhật III Thường niên – Lc 1,1-4;4,14-21 GIA ĐÌNH LOAN BÁO TIN MỪNG *** - Lạy Chúa Giêsu Thánh Thể, chúng con cảm tạ, chúc tụng và tôn vinh Chúa. Vì yêu thương chúng con, Chúa đã ở lại với chúng con nơi Bí tích tình yêu này để Chúa tiếp tục hy lễ cứu độ và làm lương thực nuôi dưỡng chúng con.
BÀI GIẢNG XUẤT SẮC CỦA ĐTGM JOSÉ DOMINGO ULLOA MENDIETA TRONG THÁNH LỄ KHAI MẠC ĐẠI HỘI GIỚI TRẺ THẾ GIỚI - J.B. Đặng Minh An dịch- Lúc 5g chiều thứ Ba 22 tháng Giêng, Đức Tổng Giám Mục José Domingo Ulloa Mendieta, của tổng giáo phận thủ đô Panama đã chủ sự thánh lễ khai mạc Đại Hội Giới Trẻ Thế Giới tại Campo Santa María la Antigua, nghĩa là Cánh Đồng Đức Mẹ Cố Hương, thuộc vành đai duyên hải Cinta Costera I.
Tháng 4 năm 2013, mục sư tin lành người Porto Rico Fernando Casanova trở lại đạo công giáo đã làm giới tin lành latinô-mỹ xôn xao một thời. Từ đó mục sư là người hết lòng bảo vệ Giáo hội với sự hiểu biết Thánh Kinh sâu đậm và cách rao giảng hùng biện, nồng nhiệt của mình.
Trong giờ kinh Truyền Tin vào Chúa Nhật, Đức Thánh Cha Phanxicô kêu gọi cầu nguyện cho các nạn nhân của cuộc tấn công khủng bố ở Columbia, và chia sẻ nỗi buồn với những nạn nhân của vụ đắm tàu ở Địa Trung Hải. Ngài cũng mời gọi tất cả cầu nguyện cho chuyến tông du Panama sắp tới.
Giữa lúc Giáo Hội lao đao vì tai tiếng giáo sĩ lạm dụng tình dục và hình ảnh giáo sĩ nói riêng và Giáo Hội nói chung mất đi rất nhiều sức lôi cuốn, thuyết phục, linh mục Patrick Briscoe, Dòng Đa Minh, đem lại cho ta một chút sinh khí khi tường thuật “Trái tim không hư nát, 17,000 người trẻ, và niềm hy vọng của SEEK19”.
Tuần lễ từ ngày 18 đến 25 tháng Giêng hằng năm được Giáo hội dành để cầu nguyện cho sự hiệp nhất các Kitô hữu trên toàn thế giới. Nghi thức cầu nguyện nầy được các Giáo Hội Kitô: Tin Lành, Công Giáo, Anh Giáo, Chính Thống Giáo, đồng thuận cùng nhau tổ chức.
Trong clip xuất hiện gần đây, một đám đông gồm đa phần các phụ nữ trẻ tập trung ở nơi giống như quảng trường trong tâm trạng hết sức lo lắng, căng thẳng, nín thở đợi chờ một ai đó bước ra, hay một điều gì đó được công bố. Rồi họ bất giác vỡ òa vì sung sướng, một rừng những cánh tay giơ lên, cả đám đông reo hò hô vang một lời nào đó, có người chấm chấm những giọt nước mắt.
Hội Thánh Công giáo đang phải đối diện với một thử thách lớn, có thể gây tác động rất xấu lên đời sống đức tin của các tín hữu cũng như uy tín tinh thần của Hội Thánh trên thế giới. Làn sóng cáo buộc những tội phạm tình dục trong hàng giáo sĩ Chile chưa nguôi ngoai thì mới đây, làn sóng đó lại dâng cao hơn nữa tại Hoa Kỳ. Đức TGM McCarrick, nguyên Hồng y TGM Washington, DC., bị cáo buộc những tội phạm được cho là có cơ sở và đáng tin. Không lâu sau đó, Tòa án bang Pennsylvania (trong đó có 6 Giáo phận Công giáo) công bố kết quả điều tra: “Ít nhất là cả ngàn nạn nhân của lạm dụng tình dục, lạm dụng quyền lực, lạm dụng lương tâm do các linh mục trong thời gian gần 70 năm qua” (Thư của Đức Thánh Cha). Ngoài ra còn có những cáo buộc các giám mục đã tìm cách che giấu tội phạm hoặc dàn xếp kín rồi thuyên chuyển đương sự đi nơi khác.
Sự gần gũi, chứ không phải là sự đam mê, sẽ tạo ra cảm xúc hạnh phúc và tròn đầy trong một mối quan hệ lâu dài. Tất cả những mối quan hệ trải qua những giai đoạn trong quá trình trưởng thành. Từng giai đoạn đóng góp theo cách riêng của nó để làm tăng sự thân mật, gần gũi. Nếu các cặp phối ngẫu hành động qua những giai đoạn sau, họ có thể trở nên những người bạn tốt nhất của nhau:
Bảo Trợ