Quê Hương Tôi: BÌNH-GIẢ hay BÌNH-GIÃ?

16 Tháng Mười 20213:46 SA(Xem: 104)

Quê Hương Tôi: BÌNH-GIẢ hay BÌNH-GIÃ?

 

Từ bao năm qua, bà con ta, từ nhỏ đến lớn, sống quanh quẩn trong làng xóm, Làng Hai hay làng Ba, làng Một, ai cũng quá quen thuộc với những tên làng xóm đó. Khi có ai hỏi “Anh chắt nứ…” hay “Ạ hoe nớ ở mô đó hầy?” Thì chẳng mấy ai trả lời dài giòng: Ở xứ Vinh-Trung, ở thôn Vinh-Hà, ở ấp Vinh-Châu…mà gọn-gàng dễ hình-dung ở đâu ngay : Ở làng Ba, làng Một, làng Hai…

 

Bà con ta có thể cũng chẳng mấy ai biết rõ nguồn-gốc tên mấy địa-danh ấp, thôn, xứ cho thật rõ ràng, ngoại trừ chữ Vinh thì có thể ai cũng nghĩ do là người mình gốc Địa-phận Vinh (Bà con có thể tham-khảo ở mục Lịch-sử BG)

 

Và với âm giọng của dân Nghệ-Tĩnh-Bình, thì mấy địa-danh, làng Một, Hai, Ba, Xứ Vinh-Hà, Vinh-Châu, Vinh-Trung rất dễ nói, chẳng có những dấu giọng như hỏi, ngã nào cả.

 

Qua đến tên các họ thì đa số cũng thế, như làng Một,(các khóm, họ đề cập đến trong bài này là trước lúc chia Xã) với các Họ Văn-Yên, Gia-Hoà, An-Hà, Vĩnh-Phước, Vĩnh-Lộc, chữ Vĩnh nằm trước nên âm sau Phước, Lộc cũng chẳng ảnh hưởng chi mấy đến giọng nói.

 

Làng Hai với các Họ Xuân-Phong, Nghi-Lộc, Phi-Lộc, Phú-Linh, Đông-Yên, Vĩnh-Hoà…cũng hầu như không có hỏi ngã ở chữ thứ hai là những chữ có âm giọng hơi khó với dân mình.

 

Đến làng Ba thì có Nhân-Hoà, La-Nham, Xuân-Mỹ, Bình-Thuận, Yên-Đại, Quan-Lãng, Qui-Hậu, Ngọc-Long, Sơn-La (Ngọc-Long và Sơn-La sau này nhập lại làm một với tên gọi Ngọc-Sơn). Làng Ba có tên hai họ với dấu ngã ở chữ thứ hai là Xuân-Mỹ và Quan-Lãng, thế nhưng hầu như chẳng mấy ai đọc đúng với dấu giọng đó, vì dấu ngã có âm “trường thanh” đọc một chữ có dấu ngã hầu như phải kéo dài một chút. Dân ta “chặt to kho mặn” Xuân-Mỹ đọc thành “Xuân-Mỵ”, Quan-Lãng đọc thành “Quan-Lạng”, nếu có “rán một chút” thì cũng thành “Xuân-Mỷ”, Quan-Lảng”, có lẽ vì dân ta giọng nói hơi nặng nề một chút nên tất cả đều nói “đoản thanh”, ít khi kéo dài âm ra.

 

Bà con ở họ Nghi-Lộc, Phi-Lộc có vẻ âm giọng đọc, nói đúng nhiều hơn so với các họ khác (?). Thực tế thì các âm giọng nói chẳng ảnh-hưởng chi đến các sinh-hoạt thường ngày của bà con, ngoại trừ các “ chú choai-choai”, có khi nghịch-ngợm nhại giọng chọc ghẹo nhau một chút, hay “bặm trợn” hơn thì cả gan nhại tiếng chọc mấy bà cụ!!!

 

Tuy là đọc, nói, viết khác nhau, nhưng địa-danh các họ thì từ xưa tới nay vẫn y-nguyên, chỉ riêng một địa-danh lớn hơn là Xã thì đã bị biến đổi từ “BÌNH-GIÔ sang “BÌNH-GIẢ”!

 

Sau một thời gian dài “Năm mươi năm” định cư tại một vùng đất tương đối trù-phú, và không ít bà con lại định-cư một nơi xa xôi hơn nữa tận châu Mỹ, châu Âu, châu Úc…, cuộc sống bà con ta đã thay đổi nhiều. Nỗi khắc-khoải lưu-luyến quê-hương hầu như ai cũng nhớ về quê cũ, lớp các cụ thì nhớ nguyên-quán ở Nghệ-An, Hà-Tĩnh, Quảng-Bình, nếu có ở xa thì nhớ đến quê-hương thứ hai “BÌNH-GIÔ, lớp trẻ hơn sinh-trưởng trong Nam đang ở nước ngoài thì cũng “chạnh lòng thương nhớ nơi chôn nhau cắt rún BÌNH-GIẢ!” Hai ba thế hệ: ông, cha con, lớp già, lớp trung niên, lớp trẻ vẫn nhớ đến quê nhà! Nhưng “Bình-Giã” của ngày mới vô Nam, sau năm mươi năm “định-cư”, sau ba mươi năm “đổi đời” đã “tiến-hóa”, đã “biến-hóa” hay đã “thoái-hóa” thành “Bình-Giả”!

 

Một thực tế không phải tranh cãi: địa danh “BÌNH-GIÔ là tên nguyên-thuỷ được đặt cho khu định cư bà con ta, và bây giờ theo thời gian đã biến đổi đi một chút, mà một chút đó lại “không nhỏ”!

 

Cái thay đổi “không kèn không trống” này có lẽ chẳng là chủ-đích của ai cả! Nó đến từ từ đến nỗi chẳng ai để ý, chẳng ai quan tâm. Mà thật là “khó-hiểu”, nó chỉ được bà con trong Xã “đổi thay”, trong khi nơi bản đồ Hành-chánh hiện hành của Tỉnh Bà-Rịa Vũng-Tàu cũng chẳng “thay-đổi”! Thành-phố Vũng-Tàu có một con đường mang tên “Bình-Giã”, đúng với tên nguyên-thuỷ của Xã nhà chúng ta! (Xem Saigonbao.com ở mục báo Bàrịa VT)

 

Trong Lịch-sử cũng có rất nhiều trường hợp tên địa danh biến đổi, và sau này thì con cháu “chẳng biết đàng nào mà mò cho đúng cả”! Như tên Sài-Gòn, La-Vang…cũng đã được ghi vào “sổ bàn cãi” của các nhà khảo cứu!

 

Vậy thì tên “Bình-Giả” có nên đem trở về “nguyên-thuỷ” là “Bình-Giã” không? Cả ba thế hệ còn đang “hiện diện” đầy đủ cả, bà con chúng ta nên hội ý để tìm ra giải-pháp cho cái “biến đổi đi một chút” này, kẻo rồi sau này trăm năm nữa con cháu lại “cãi nhau như mổ bò” để “nghiên-cứu”!

 

Thời gian sau này, địa-giới được cả bên Giáo-hội, cả bên Chính-quyền phân ranh lại. Xã Bình-Trung ra đời, bà con ở Xã Bình-Trung thì khỏi phải băn-khoăn sau này có bị “biến-đổi” gì không? Bảo đảm chữ Trung này thì đọc, nói, viết thế nào “cụng rứa mà thôi! Nỏ trật đi mô được”!

 

Chỉ có chữ “Giã” đã không biết vì lý do gì thành “Giả”? Có phải vì giọng nói lâu ngày thành quen, rồi từ ấn tượng nghe ra viết….Hầu hết bà con ta khi nói thì chữ “Giả” đó ai cũng nói thành “Giạ”! “Bình-Giạ độ ni tiêu trúng lắm!”; “Về Bình-Giạ dừ khác lắm rồi! Nhưng nếu phải viết ra thì không ai viết “Giạ” mà viết là “Giả”! Có lẽ từ đầu chẳng ai cho là quan trọng khi nói “Bình-Giã” hay “Bình-Giả” hay “Bình-Giạ” cũng được! Tiếng dân ta mà!

 

Thế là từ chuyện nói sang chữ viết cũng thế, Bình-Giã hay Bình-Giả cũng chẳng ai nói chi. Trên giấy tờ chẳng ai để ý cái dấu hỏi hay ngã đó. Nếu như Bình-Ba, Ngãi-Giao hay Xuân-Sơn mà thêm một cái dấu cỏn con vào chữ thứ hai thì có lẽ ai cũng “há hốc mồm ra!”

 

Dù sao thì khi biết chữ “Bình-Giã” của một thời được bao bọc bởi luỹ tre làng, đã thay đổi từ từ theo các bụi tre lần lượt ra đi, và bây giờ trở thành “Bình-Giả”, có lẽ ai cũng có nhiều suy tư lắm!

 

 

 

Ôi! Quê-hương, Bình-Giã của tôi ơi!
Năm mươi năm, đã quá nửa đời người,

Đây đất lành, nơi chôn nhau cắt rốn,
Một thời trên đất Mẹ, một đời tôi!

Ôi! Quê-hương, Bình-Giã ngày xưa ơi!
Nhớ mãi trong tim, dẫu ở xứ người,
Mai này giũ sạch nợ trần vương-vấn,
Về vui trong đất Mẹ, thoả lòng tôi!
Đặng Xuân Hường.
Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Những câu chuyện vui thuở học trò, chuyện làng quê, chuyện sống trên đất Mỹ...được giả tưởng hay dựa trên thực tế viết ra truyện ngắn từ năm 2005-2015. Trước đây dưới tên tác giả là PHƯỢNG TÍM, BỜ ĐÁ XANH. Một số truyện đã đăng trên Việt Báo, mục VIẾT VỀ NƯỚC MỸ. Đặng Xuân Hường
Những bài thơ tâm linh, những suy tư... được viết ra trong khoảng thời gian từ 1998-2012 với tên tác giả Sa Mạc Hồng. Đây là những tâm tình như lời kinh cầu nguyện với Chúa nên lời thơ rất đơn sơ mộc mạc...Một số bài được viết dựa theo Kinh Thánh. Một số bài đã đăng trên Vietcatholic.net. Đặng Xuân Hường
Những bài viết về đồng ruộng làng quê, một thuở thanh bình xa xưa...mặc dù chỉ diễn tả một phần nào cuộc sống thời đó nhưng cũng vẽ lên một bức tranh ruộng lúa nương rau của Bình Giã vào những năm 1970 - 1985. Cùng một số bài thơ trước đây với tên tác giả TRĂNG MƯỜI SÁU. Hầu hết các bài được viết từ năm 1997 - 2015. post 01 Tháng Hai 2013 (Xem: 3897) Hương Đồng Quê - Đặng Xuân Hường
Những truyện ngắn được viết ra khoảng năm 2005-2008 theo "phong cách truyện Liêu Trai Chí Dị" của nhà văn Bồ Tùng Linh (1640-1715), truyện cũng như lời bàn chỉ có tính cách "giả tưởng, mua vui"...và cũng vì dựa theo các câu chuyện hiện tại nên tạm gọi là "Tân Liêu Trai". Trước đây dưới tên tác giả là BỒ TÌNH TANG, THƯ SINH. Đặng Xuân Hường
Những bài viết tùy bút, tâm tình, truyện ngắn...có khi dựa theo Phúc âm, có khi chỉ là những suy tư đơn sơ...Trước đây một số bài dưới tên tác giả là TỊNH TÂM, ĐÌNH NGHĨA (ĐN là tên lót hai vị: Linh Mục Trần Đình Trọng và Thầy Nguyễn Nghĩa Khôi) Đặng Xuân Hường
Bọn Chiến Binh, Thủy Thủ, Sinh Viên, Khoa Học Gia và Gián Điệp Tàu Cộng Đang Xâm Chiếm Đất Mẹ Mỹ Chuyển ngữ bởi Lê Bá Hùng với sự chấp thuận của tác giả TS Roger Canfield /Gián Điệp Tàu Cộng Trên Đất Mỹ 23 Tháng Chín 2014 (Xem: 1503)/
Nhật Tiến Thuở Mơ Làm Văn Sĩ /post 04 Tháng Mười 2014 (Xem: 1860)/
Trong lịch sử Giáo hội Công giáo Việt Nam, ước tính có đến hàng trăm ngàn người đã làm chứng đức tin Kitô Giáo, trong số đó có 118 Thánh Tử đạo, với 117 vị được Giáo hoàng Gioan Phaolô II phong Thánh ngày 19 tháng 6 năm 1988 và Á Thánh An-rê Phú Yên, phong Chân phước ngày 5 tháng 3 năm 2000./post 15 Tháng Mười Một 2015 (Xem: 2652)/
Tôi tin rằng những bạn đọc cuốn sách này nhất định nhoi lên trên số chín hoặc mười chín người ấy. Không khó, hễ các bạn muốn là được. Tất nhiên cũng phải biết cách muốn. Cuốn này sẽ chỉ các bạn cách muốn./post 11 Tháng Sáu 2013 (Xem: 1514) Nguyễn Hiến Lê - VN Thư Quán - Được bạn: Ct.Ly đưa lên/
Trương chậm bước lại vì chàng vừa nhận thấy mình đi nhanh quá tuy không có việc gì và cũng không nhất định đi đến đâu. Từ lúc này, vô cớ chàng thấy lòng vui một cách đột ngột khác thường tự nhiên chàng đi nhanh làm như bước đi cần phải đi nhịp với nỗi vui trong lòng./post 23 Tháng Giêng 2013 (Xem: 1159) Nhất Linh - Tự Lực Văn Đoàn - Vietmessenger.com/
Bảo Trợ