Tác động chính trị, xã hội của vụ xét xử Đồng Tâm thế nào?

15 Tháng Chín 202011:41 CH(Xem: 196)

Tác động chính trị, xã hội của vụ xét xử Đồng Tâm thế nào?

  • Quốc Phương
  • BBC News Tiếng Việt
Các lãnh đạo Việt Nam họp Quốc hội ngày 20/5

Các lãnh đạo Việt Nam họp Quốc hội ngày 20/5

Phiên tòa sơ thẩm vụ Đồng Tâm tại Việt Nam vừa khép lại với hai bản án tử hình được tuyên và nhiều án được cho là nặng nề khác dành cho nhiều bị cáo 'đầu vụ' chắc chắn tạo ra nhiều tác động, ảnh hưởng chính trị, tâm lý, xã hội tiêu cực ở trong nước và có thể ảnh hưởng tới hình ảnh đối ngoại, hai ý kiến nói với BBC News Tiếng Việt hôm 15/9/2020.

Từ Hà Nội và Sài Gòn, ba nhà quan sát tình hình thời sự và chính trị Việt Nam, kinh tế gia Bùi Kiến Thành, Tiến sỹ Hà Hoàng Hợp, nhà nghiên cứu cao cấp khách mời thuộc Viện Nghiên cứu Đông Nam Á (Iseas, Singapore) và Phó Giáo sư Mạc Văn Trang (chuyên gia tâm lý học) trước hết đưa ra nhận xét tổng quan của mình về phiên tòa Đồng Tâm và xét xử, phán quyết của tòa.

Tiến sỹ Hà Hoàng Hợp: Tôi thấy lại có thêm một cái án "bỏ túi", công lý không được thực thi đối với bốn cái chết: cho ba cảnh sát bị chết "than hóa" và cho ông Lê Đình Kình, bị cảnh sát bắn chết. Vụ án là bi kịch mới nhất của việc thực thi luật đất đai dựa trên "sở hữu toàn dân" một cách tùy tiện, tham nhũng. Phiên tòa tùy tiện, không tuân thủ luật tố tụng hình sự năm 2015, quyền được có phiên tòa công bằng, công khai của các bị cáo và bị hại đã bị tước đoạt. Phán quyết là một hình thức trấn áp bạo lực.

Phó Giáo sư Mạc Văn Trang: Tôi có thể nói ngay thứ nhất là phiên tòa xét xử vụ án đồng Tâm của Tòa án Nhân dân Thành phố Hà Nội vừa qua là điển hình của những sai phạm pháp luật: một là điều tra không có chứng cứ giết người như thế nào, đốt xác ra sao, không có thực nghiệm hiện trường v.v… luận tội và kết án chỉ dựa vào lời khai của các bị cáo, tức là trọng cung hơn trọng chứng v.v… mà trong cung thì đã có bao nhiêu vụ án quy tội giết người oan như vụ Nguyễn Thanh Chấn, Huỳnh Văn Nén...

Thứ hai là Toà còn vi phạm một loạt các quy định pháp luật và tố tung, mà ngay phiên khai mạc 10 luật sư đã kiến nghị chánh tòa phải xử lý. Nhưng họ lờ đi hết. Phiên tòa xử 29 người, trong đó có 25 người bị truy tố tội "giết người", vậy mà diễn ra một cách hết sức chóng vánh và bi hài. Vậy thì các lời luận tội và kết án đều không đủ tin cậy, không có giá trị.

Việt Nam ngày 25/5

Việt Nam ngày 25/5

Hậu quả sẽ còn lan rộng?

Kinh tế gia Bùi Kiến Thành: Từ một vụ kiện hình sự địa phương, phiên tòa đã đã biến vụ việc thành một vụ xung đột giữa nhà nước và nông dân, và làm nổi bật lên tính chất bất công của các vụ tranh chấp về chủ quyền đất đai trong toàn quốc, giữa các cơ quan nhà nước được "cấp" đất và nhân dân bị "cướp" đất. Hậu quả từ vụ việc này sẽ còn lan rộng, và có khả năng dẫn đến các bất an xã hội chưa có hồi kết.

Ngoài ra vụ việc còn làm nổi bật tính chất yếu kém của hệ thống tòa án Việt Nam. Tại hôm đầu tiên của phiên sơ thẩm ngày 7/9, các luật sư bào chữa đã làm đơn khiếu nại vì phiên tòa có những vi phạm nghiêm trọng về thủ tục tố tụng, nhưng không được Tòa quan tâm.

Vụ án còn tồn tại nhiều tranh cãi xung quanh cái chết của ba cán bộ công an. Tuy nhiên, cơ quan điều tra đã không thực nghiệm điều tra để góp phần làm sáng tỏ vấn đề. Không xác định 3 chiến sỹ, sỹ quan công an bị bắn chết thế nào? Có phải là do đồng đội bắn nhầm? Còn tồn tại nhiều tranh cãi xung quanh cái chết của ba cán bộ công an. Tuy nhiên, cơ quan điều tra đã không thực nghiệm điều tra để góp phần làm sáng tỏ vấn đề.

Với những sự kiện trên đây, các phán quyết, và các mức án được tuyên làm cho người theo dõi quan sát, liên tưởng đến các "Tòa án nhân dân" của thời đại Stalin.

Cũng cần nên lưu ý rằng khi vụ tranh chấp đất đai ở Đồng Tâm lên đến cao trào, đỉnh điểm là việc dân làng Đồng Tâm bắt giữ hàng chục cán bộ công an làm con tin ngày 16/4/2017, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung đã trực tiếp xuống Đồng Tâm để đối thoại với người dân. Trong cuộc đối thoại trực tiếp hôm 22/4, ông Chung đã trao văn bản viết tay, cam kết không truy cứu trách nhiệm hình sự người dân Đồng Tâm. Trong cáo trạng cũng ghi rõ kế hoạch tấn công vào Đồng Tâm được công an TP Hà Nội đưa ra, đề nghị, UBND TP Hà Nội chấp thuận chủ trương, Bộ Công an phê duyệt. Như vậy rõ ràng là chính quyền đã không tôn trọng lời cam kết của nhà nước.

Kinh tế Việt Nam

Hậu quả sẽ là khó lường?

BBC: Sau phiên tòa này, công luận, người dân, cán bộ, đảng viên và các giới quan tâm theo dõi có thể đặt câu hỏi hay băn khoăn vấn đề gì không? Nếu có thì là gì?

Ông Hà Hoàng Hợp: Đây là phiên tòa bất chấp công luận và lẽ thường. Tất cả những người có lương tri đều đòi hỏi công lý, pháp quyền và sự công bằng.

Ông Mạc Văn Trang: Sau phiên tòa lòng dân ly tán. Nhiều người bi quan hoài ghi, buồn bã, bế tắc. Nhưng nhiều người lại cho rằng phiên tòa nói lên bản chất của nền tư pháp xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Và đó là cơ sở để đòi hỏi phải thay đổi. Vấn đề chính sau phiên tòa sơ thẩm là phải điều tra lại với đầy đủ chứng cứ và phải thực nghiệm hiện trường đốt cháy ba cảnh sát bằng đổ xăng. Nếu không thực nghiệm hiện trường thì không thể kết tội mấy người dân đã đổ xăng giết công an dưới hố.

Ông Bùi Kiến Thành: Mọi người quan tâm theo dõi sẽ tự hỏi Công lý Việt Nam sẽ đi về đâu? Nhân quyền Việt Nam sẽ phát triển ra sao? Người dân, cán bộ, đảng viên sẽ còn là "đồng hội đồng thuyền, chia cơm xẻ áo" hay trở thành đối thủ, người có chức có quyền sẽ tiếp tục đàn áp người dân? Nếu tình trạng không được sửa sai, từ những vụ việc riêng lẻ, sẽ trở thành xung đột giữa nhân dân và nhà nước, với hậu quả khó lường

BBC: Phiên tòa này có thể tạo ra hay gây ra tác động, ảnh hưởng hay phản ứng chính nào về mặt tâm lý, xã hội, luật pháp, chính trị và thậm chí đối ngoại đối với chính quyền và nhà nước Việt Nam?

Ông Hà Hoàng Hợp: Theo tôi, tuyên án chiều 14 tháng 9 năm 2020 của phiên tòa sơ thẩm vụ Đồng Tâm để lại một sự chia sẽ sâu sắc trong xã hội Việt Nam, càng làm nhấn mạnh nhu cầu phải cải cách toàn diện xã hội Việt Nam.

Ông Mạc Văn Trang: Tôi cho rằng phiên tòa này ảnh hưởng mạnh mẽ đến lòng tin của dân với nền tư pháp và chế độ nói chung. Quốc tế cũng nhìn vào phiên tòa này để thấy bản chất của chính quyền là thế nào.

Ông Bùi Kiến Thành: Qua phiên Tòa này người dân cảm nhận rằng nhà nướ
c, chính quyền không bảo vệ cho lẽ phải, cho pháp lý, dân quyền mà chỉ lo củng cố quyền lực của các tổ chức nhà nước, thậm chí ngụy trang các bằng chứng để kết tội người dân vô tội, vì quá bức xúc mà có những hành động mà nhà nước cho là chống đối, "phản động". Các nhà quan sát về chính trị, nhân quyền sẽ có thêm "bằng chứng" để đánh giá về tính chất "chuyên chính" của nhà nước Việt Nam, chưa ra khỏi tư duy "chuyên chính vô sản" để xây dựng một "Nhà nước Pháp quyền".

BBC: Phiên tòa này có vị trí thế nào hay không trong bức tranh tình hình chính trị nội bộ của chính quyền, nhà nước và đảng cầm quyền hiện nay, đặc biệt trong lúc đảng CSVN đang hướng tới tổ chức Đại hội 13?

Ông Hà Hoàng Hợp: Trấn áp bạo lực tùy tiện là sai lầm của bất cứ chính quyền nào sử dụng công cụ trấn áp tùy tiện đó. Quốc gia chỉ có thể mạnh, khi trong nội bộ không có hoặc ít chia rẽ.

Ông Mạc Văn Trang: Từ chính sách đất đai là sở hữu 'toàn dân' do nhà nước 'thống nhất' quản lý, rồi các nhóm lợi ích cướp đất vô tội vạ và dẫn đến vụ tập kích đẫm máu tàn ác ở Đồng Tâm là một sai lầm chính trị nghiêm trọng của giới cầm quyền. Làm rõ vụ này ra, theo tôi, sẽ làm rối bời, ảnh hưởng đến nhiều nhân sự của đại hội 13 của đảng.

Ông Bùi Kiến Thành: Theo tôi, đây sẽ là một hồi chuông cảnh tỉnh, báo động, đánh thức các lãnh đạo chân chính, cầu tiến của nhà nước Việt Nam, phải kiểm điểm lại chính mình, kiên định lập trường, ý chí phục vụ nhân dân và đất nước. Cũng đến lúc lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam tự khẳng định vai trò tiên phong của mình, củng cố tinh thần "chí công vô tư", loại bỏ những phần tử "sâu mọt", kiên quyết vứt bỏ những trái "Táo thối" ra khỏi hàng ngũ Đảng viên, bảo toàn thanh danh, không để "con sâu làm rầu nồi canh" đến mức phải bị nhân dân ruồng bỏ.

BBC: Cuối cùng qua vụ án này, đảng và nhà nước, chính quyền có nên cải cách, cải tổ gì hay không về các mặt như đường lối, chính sách, luật pháp, về cả tư pháp, pháp quyền cũng như về thể chế, chính trị?

Ông Mạc Văn Trang: Tôi cho rằng chắc chắn chính quyền sẽ phải thận trọng hơn trong các vụ án khác. Nhưng không hy vọng gì họ thay đổi được nền tư pháp khi vẫn độc đoán toàn trị, không có tam quyền phân lập, tự do báo chí và xã hội dân sự.

Ông Hà Hoàng Hợp: Sớm hay muộn, cũng phải xảy ra cải cách toàn diện Việt Nam, đưa đất nước này đến công bằng, dân chủ, văn minh. Đây là một khẳng định, không phải lời khuyên với chính quyền!

Ông Bùi Kiến Thành: Chủ trương của Đảng Cộng Sản Việt Nam là xây dựng "Nhà nước Pháp quyền của dân, do dân, và vì dân" Một chính thể "Dân chủ, Công Bằng, Văn Minh". Theo tôi, các bước cần thiết sẽ phải đến một nhà nước "Tam quyền Phân Lập", ngành Lập Pháp không can dự vào quyền Hành Pháp, và ngành Tư Pháp không bị hai ngành kia "chỉ đạo" khống chế. Đất nước là của nhân dân, không phải của một Đảng phái nào, không một Đảng phái nào được quyền "Chủ đạo" đối với Hiến Pháp cũng như đối với các cơ quan nhà nước. Đó là nguyên tắc cơ bản của một chính thể dân chủ, của một "Nhà nước Pháp quyền"".

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Một phóng viên của kênh NHK Nhật Bản hỏi: Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)... đã công bố một báo cáo tạm thời vào ngày 18/1, nói rằng năng lực ngăn chặn dịch bệnh của WHO không đủ; và cho rằng các cơ sở y tế địa phương và quốc gia của Trung Quốc đáng lẽ ra có thể thực hiện các biện pháp y tế công cộng hiệu quả hơn vào tháng 1 năm ngoái. Phía Trung Quốc có bình luận gì về điều này? Bà Hoa Xuân Oánh lại một lần nữa phủ nhận và nói rằng: “Chủ tịch Tập Cận Bình từ lâu đã chỉ ra rằng, để đối phó với những thiếu sót và hạn chế bộc lộ ra trong đợt dịch bệnh này, cần phải cải thiện hệ thống quản lý an toàn y tế công cộng và nâng cao tốc độ ứng phó các tình huống khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng...".
Giới thiệu với bạn đọc bài viết này của tác giả Bùi Quang Vơm nhận định về ông Trump và xu thế thời đại trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Qua bài viết rất súc tích này bạn đọc sẽ cắt nghĩa được một loạt các câu hỏi: - Tại sao Trump bị đánh hội đồng? - Tại sao Trump, một người làm việc không lương và chỉ mong làm nước Mỹ vĩ đại trở lại mà lại trở thành tội đồ trong con mắt truyền thông Mỹ? - Lý do vì sao mà sớm hay muộn ông Trump cũng sẽ thất bại? - Và một loạt câu hỏi khác mà người đọc sẽ tự rút ra cho bản thân mình. Và xin giới thiệu với bạn đọc nội dung trích đoạn bài viết của tác giả: 1/ TRUMP & NHỮNG BIG GUYS: Sẽ không phải là nghịch lý nếu hiểu được rằng, những người ủng hộ Biden, những người quyên góp những khoản tài trợ khổng lồ cho Biden là nhóm tài phiệt, trùm tư bản tài chính (big Capital, financial moguls of Wall Street), các trùm công nghệ lớn (big tech) Microsoft, Alphabet, Amazone, Apple, Silicon Valley,
Khi có thể đủ độ tin cậy đối với FHS, quá trình giám sát và đánh giá (M&E - Monitoring & Evaluation) về môi trường tại FHS có thể thay thế bằng chế độ thông thường đối với cơ sở có nguy cơ gây ô nhiễm cao. Hơn nữa, các dữ liệu quan trắc môi trường hàng ngày được công khai hoàn toàn mà mọi người dân đều có quyền tiếp cận. Như vậy, hệ thống Giám sát và Đánh giá thông thường này có thể coi như thỏa mãn yêu cầu của một hệ quản trị tốt, đủ độ tin cậy”.
Hôm nay, sau tất cả những gì mà ngài đã làm cho chúng tôi trong suốt 4 năm qua, một lần nữa, chúng tôi muốn nói một điều mà đáng lẽ phải được nói thường xuyên hơn trong nhiệm kỳ đầu tiên của ngài: Cảm ơn ngài, Tổng thống Trump. Hôm nay, ngày 20/1, đáng lẽ ra chúng tôi đang được theo dõi buổi lễ nhậm chức thứ hai của ngài và chúc mừng sự tiếp tục của một nhiệm kỳ tổng thống phù hợp với thẩm quyền cơ bản, chính sách đã nêu và hành động thực tế phù hợp với lợi ích của Hoa Kỳ cũng như sự thịnh vượng của người dân Hoa Kỳ, và tiếp tục bảo vệ tự do và dân chủ, không chỉ ở Hoa Kỳ, mà còn trên toàn thế giới. Thay vào đó, chúng tôi muốn nói lời cảm ơn vì tất cả những gì ngài đã làm cho Hoa Kỳ và thế giới với tư cách là tổng thống trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình, vì sự kiên trì siêu phàm mà ngài đã liên tục thể hiện khi đối mặt với sự phản đối không ngừng và phi lý, và vì ngài đã đáp lại lời kêu gọi phục vụ khi ngài biết rằng thời điểm để làm như vậy đã đến.
Trong khi một số các đảng viên đảng Dân chủ luôn chỉ trích, so sánh vị tổng thống của họ - Donald Trump - giống như một “kẻ khủng bố”, “nhà độc tài” thì chính họ lại có quan niệm khá “cởi mở” về một trong những nhà lãnh đạo tàn bạo nhất của ĐCSTQ. Không chỉ ca ngợi, họ còn treo ảnh chân dung của kẻ khát máu này trên tường nhà một cách trang trọng. Cựu dân biểu Đảng Dân chủ bang Tennessee Harold Ford Jr đã được người dẫn chương trình Brett Baier của Fox News phỏng vấn xoay quanh cuộc thảo luận về cuộc “nổi loạn” tại Tòa nhà Quốc hội ngày 6/1 với sự “liên đới” của Tổng thống Trump. Tuy nhiên, điều khiến độc giả gây chú ý không phải là nội dung cuộc thảo luận, vốn luôn mang tính “thiên vị” của các thành viên Đảng Dân chủ khi nhắc đến Tổng thống Trump, mà là góc quay vô tình đã hé lộ bức ảnh chân dung của Mao Trạch Đông treo trang trọng trên bục lò sưởi trong căn nhà của vị cựu dân biểu Harold Ford Jr.
Thông qua các chuyến du lịch “theo truyền thống hiếu khách” đến Trung Quốc và những bữa tiệc với giới tinh hoa, Bắc kinh cố gắng mua chuộc giới truyền thông Hoa Kỳ và lèo lái các bản tin của họ theo chiều hướng có lợi cho Trung Quốc. Kể từ năm 2009, như một phần của chiến dịch mở rộng ảnh hưởng của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) tại Hoa Kỳ, một tổ chức liên đới của Bắc Kinh đã tổ chức các chuyến du lịch đến Trung Quốc cho hơn 120 nhà báo từ gần 50 hãng truyền thông của Hoa Kỳ.
Vị tổng thống gây tranh cãi lớn nhất lịch sử cận đại Mỹ ra đi trong vui mừng của nửa nước, cũng trong buồn hận của nửa nước. Vỏn vẹn trong bốn năm ngắn ngủi, ông đã để lại dấu ấn, một gia tài không xóa nhòa được ít nhất trong vài ba chục năm nữa. Lịch sử sẽ phán xét ông công bằng hơn, khi dư âm của những đánh phá tàn bạo nhất sẽ tàn lụi. Liên minh ủng hộ ông không lớn bằng cái đầm lầy chống ông, gồm chẳng những đảng đối lập Dân Chủ, mà còn có toàn thể khối TTDC, Nhà Nước ngầm, đám quan lại thối nát, nhóm CH Never Trump, các đại tập đoàn hi-tech Apple, Google, các trang mạng xã hội lớn Facebook, Twitter, tài phiệt Do Thái, đám dân ăn bám trợ cấp, trí thức thiên tả, phụ nữ ham vui nhưng vô trách nhiệm, thanh niên mê thuốc lắc, …
Ngày 6/1/2021, liên danh Joe Biden và Kamala Harris đã được Quốc Hội công nhận là bên thắng cuộc, qua các phương tiện truyền thông tôi được chứng kiến ngày lịch sử này học hỏi được khá nhiều điều về tự do và dân chủ tại Mỹ. Chuyện buồn đã xảy ra… Biểu tình là quyền tự do biểu đạt chính kiến được Tu chính án thứ nhất bảo vệ, nhưng bạo động và bạo loạn là vi phạm luật pháp quốc gia. Thật đáng buồn khi 1 người bị bắn chết, 5 người khác chết chưa rõ lý do (trong số có cả cảnh sát) và nhiều người cả hai phía bị thương khi đoàn biểu tình xông vào Quốc Hội. Hằng ngàn người biểu tình, tại một nơi được cho là an ninh nhất nước Mỹ, nhưng lại không thấy giới chức có thẩm quyền sửa soạn để đối phó với thành phần sách động bạo loạn thì thật là khó hiểu. Chưa kể tới nhiều đoạn phim cho thấy chính cảnh sát đã mở cửa Quốc Hội để những người biểu tình đi vào.
Cuộc bầu cử tổng thống Mỹ đang đi đến đoạn đường cuối cùng.Thu hút biết bao nhiêu những đồn đoán, phân tích và các dự đoán trái ngược nhau. Người ta bỗng nhiên chú ý đến một bài dài đến 55 trang đăng trên một tạp chí từ cuối năm 2019 vì cho đến giờ phút này nó miêu tả cuộc bầu cử "chính xác đến từng milimet" Xin lược thuật. Đó là bài : “Chuẩn bị cho một cuộc bầu cử tổng thống có tranh chấp : Một bài tập về đánh giá và quản lý rủi ro bầu cử " được xuất bản vào bởi Tạp chí Luật của Đại học Loyola Chicago, tác giả là Edward B. Foley. Foley, là giáo sư đứng đầu chương trình luật bầu cử tại Đại học Ohio, là luật sư và là người cộng tác với Washington Post. Folye cũng là người khởi xướng "Lý thuyết dịch chuyển Xanh" đề ra chiến lược nhằm biến đổi các bang từ ủng hộ đảng Cộng hòa chuyển sang ủng hộ đảng Dân chủ.
Nếu nói dối của ĐCSTQ là bản chất cố hữu và không thể thay đổi, thì việc nói dối phổ biến trong dân chúng là do nền văn hóa nói dối và chuyên chế của ĐCSTQ tạo thành, có liên quan mật thiết đến môi trường xã hội đặc biệt của Trung Quốc. Từ xưa tới nay, ở trong và ngoài nước, việc không nói dối được xem như giới hạn cơ bản và là ý thức chung trong tiêu chuẩn làm người. Trong quan niệm truyền thống, Đạo gia giảng làm chân nhân, Phật gia giảng người xuất gia không nói dối, Nho gia giảng về chữ Tín. Tất cả đều cho rằng nói dối là sai, là xấu. Khổng Tử coi "nhân - nghĩa - lễ - trí - tín” là ngũ thường. Trong đó, sự thành tín giữa người với người là một trong những mỹ đức quan trọng nhất của con người. Đạo lý đối với việc trị quốc cũng như vậy. Tử Cống, một học trò của Khổng Tử, đã từng thỉnh giáo thầy về cách trị quốc. Khổng Tử nói: "Thứ nhất là cho dân có cơm no, áo ấm; thứ hai là quốc gia có quân đội hùng mạnh; thứ ba là có được lòng tin của người dân".
Bảo Trợ