Giới phê bình nói gì về việc VN tiếp tục xây tượng đài Hồ Chí Minh?

24 Tháng Tám 20208:00 CH(Xem: 54)
  • Tác giả :

Giới phê bình nói gì về việc VN tiếp tục xây tượng đài Hồ Chí Minh?

Việc xây tượng đài Hồ Chí Minh trăm tỉ, nghìn tỉ khắp nơi là nhằm củng cố chế độ và cũng là mảnh đất màu mỡ cho tham nhũng, theo một số các nhà phân tích.

Việc xây tượng đài Hồ Chí Minh trăm tỉ, nghìn tỉ khắp nơi là nhằm củng cố chế độ và cũng là mảnh đất màu mỡ cho tham nhũng, theo một số các nhà phân tích.

Việc xây tượng đài Hồ Chí Minh trăm tỉ, nghìn tỉ khắp nơi là nhằm củng cố chế độ và cũng là mảnh đất màu mỡ cho tham nhũng, theo một số nhà phân tích.

Giữa lúc Việt Nam đang gồng mình chống dịch Covid-19, việc Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Kiên Giang hôm 7/8 công bố chi 353 tỉ đồng xây quảng trường rộng 8,29 ha tại đảo Phú Quốc, bao gồm tượng đài lãnh tụ Hồ Chí Minh cao 18 mét, đã gây ra nhiều tranh luận.

Trước đó, ngày 13/6, UBND tỉnh Quảng Bình tổ chức lễ khánh thành tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh với nhân dân Quảng Bình, công trình "kỷ niệm 63 năm ngày Bác Hồ về thăm địa phương" nằm ở trung tâm thành phố Đồng Hới, với cụm tượng đài màu vàng nổi bật.

Công trình có vốn đầu tư 120 tỉ đồng này đã xuất hiện nhiều vết nứt chỉ sau hơn một tháng kể từ khi khánh thành.

Trao đổi với BBC News Tiếng Việt, tiến sĩ Nguyễn Quang A đánh giá:

"Việc xây tượng đài Hồ Chí Minh cũng như các nhà lãnh đạo cộng sản khác như Fidel là chủ trương nhất quán của đảng Cộng sản Việt Nam. Nếu nhìn lại lịch sử của cả thế giới, tất cả các nhà cầm quyền đều vô cùng coi trọng biểu tượng như quảng trường, hình lãnh tụ, lá cờ, bài hát hay tượng đài, chúng là phần vô cùng quan trọng của hệ thống".

"Nó giúp gieo vào đầu con người hình gắn bó với chế độ", ông nói thêm.

'Áp đặt tư tưởng để củng cố chế độ'

Năm 2015, UBND tỉnh Sơn La công bố đề án chi 1.400 tỉ đồng xây quảng trường và tượng đài Hồ Chí Minh, trong đó "công trình tượng Bác Hồ chiếm khoảng 200 tỉ đồng". Trong bối cảnh Sơn La là tỉnh nghèo, nhiều người dân thiếu ăn, công trình "ngàn tỉ" này ngay lập tức bị người dân, giới trí thức và một số đại biểu Quốc hội phản đối kịch liệt.

Tại Việt Nam, hàng trăm tượng đài, đền thờ, công viên tưởng niệm Hồ Chí Minh và các lãnh tụ cộng sản khác, như Lê Duẩn, Fidel Castro, Tôn Đức Thắng…, đã mọc lên khắp các tỉnh thành trong nhiều năm qua, với chi phí mỗi công trình từ vài chục tỉ đồng tới cả ngàn tỉ đồng. Con số tượng đài đang tiếp tục tăng giữa lúc đề án mới đang được triển khai.


Theo đề án quy hoạch, Việt Nam xây thêm 14 tượng đài Hồ Chí Minh nữa trong giai đoạn 2015-2030 (không tính 31 tượng đài đã được xây trước khi có đề án), trong đó có những tượng đài đã hoàn thành ở Quảng Bình, Bình Định trong vài năm gần đây… Con số trên chỉ bao gồm tượng đài nhóm A, tức tượng đài lớn ở các đô thị trung tâm hành chính, chưa tính một số lượng lớn tượng đài trong khuôn viên cơ quan, tổ chức, trường học.

Đa phần các công trình đều ngự trị ở trung tâm thành phố, đập vào mắt người dân mỗi ngày như nhắc họ không được quên các lãnh tụ cũng như hệ tư tưởng mà các lãnh tụ đó sáng lập, vun bồi. Theo giới phân tích, việc xây dựng tượng đài Hồ Chí Minh là nhằm "áp đặt tư tưởng" phục vụ cho mục đích "củng cố chế độ".

"Việc xây dựng tượng đài giúp củng cố chế độ, gieo vào đầu người dân khuôn khổ suy nghĩ trong giới hạn môi trường do chính đảng Cộng sản tạo ra. Đây là sự áp đặt tư tưởng qua biểu tượng. Kể cả âm nhạc, nghệ thuật cũng là một phần của hệ thống cai trị này", ông Nguyễn Quang A nói.

Phối cảnh quảng trường và tượng đài Hồ Chí Minh ở Phú Quốc dự định hoàn thành vào năm 2021

Phối cảnh quảng trường và tượng đài Hồ Chí Minh ở Phú Quốc dự định hoàn thành vào năm 2021

Ông phân tích thêm: "Những biểu tượng đó có ảnh hưởng rất lớn và sâu rộng. Người dân phải nghe ra rả những điều như thế suốt từ nhỏ đến lớn qua báo đài, kịch nhạc, phim ảnh. Dần dần, những điều này hằn sâu vào con người, khiến họ tự hào với truyền thống và quá trình lịch sử đấy và biến nó từ của một nhóm người thành của một cộng đồng được tạo ra theo khuôn mẫu của họ. Đấy là ‎ý đồ rất thâm sâu. Nếu không có phản biện, không có tự do ngôn luận để xới những vấn đề đó ra thì người dân rất dễ rơi vào mụ mẫm với những niềm tin như vậy".

Ông Nguyễn Quang A đánh giá tác động của việc chi ngân sách xây dựng tượng đài đối với dân tộc "là khủng khiếp" nhưng với đảng Cộng sản Việt Nam thì việc xây tượng đài "góp phần củng cố cho chế độ nên họ sẵn sàng chi tiêu".

"Đây là phần quan trọng của bộ máy kìm kẹp tư tưởng. Vấn đề không phải là nên dành ngân sách xây tượng đài vào những khoản cấp bách khác như trường học, bệnh viện… mà vấn đề là họ không tiếc tiền để làm điều đó", ông phân tích.

"Họ vẫn phải lo những vấn đề cấp bách nhưng đồng thời, các biểu tượng vẫn phải được duy trì. Nhiều khi chúng ta coi thường các biểu tượng đó và đấy là mối nguy hiểm. Vì ở tầng sâu của các biểu tượng như vậy, họ muốn đánh vào tiềm thức của người dân và muốn viết lại lịch sử, vẽ nên khuôn khổ để người dân tư duy trong đó. Phải hiểu sự sâu xa, thâm độc mới có thể đánh giá và tìm phương án giải quyết".

Cụm tượng đài Hồ Chí Minh vừa được khánh thành năm nay tại TP Đồng Hới, Quảng Bình

Cụm tượng đài Hồ Chí Minh vừa được khánh thành năm nay tại TP Đồng Hới, Quảng Bình

Từ Ba Lan, nhà văn, doanh nhân Trần Quốc Quân chia sẻ với BBC News Tiếng Việt rằng dựng tượng đài ngoài trời không phải là văn hóa hay tín ngưỡng của người Việt Nam cổ đại và cận đại. Ông nói văn hóa này theo chân thực dân Pháp du nhập vào Việt Nam trong quá trình "khai hóa văn minh" thuộc địa.

"Từ khi chế độ xã hội chủ nghĩa được thiết lập ở miền Bắc năm 1954 và trên cả nước năm 1975, các thể loại tượng đài lãnh tụ, danh nhân, anh hùng, liệt sĩ… đã trăm hoa đua nở. Điều này gần đây trở thành đại dịch bùng phát khắp các địa phương", ông nói.

"Không thể phủ nhận thực tế là hình tượng Hồ Chí Minh vẫn ngự trị trong tâm tưởng một bộ phận lớn đảng viên, cán bộ và dân chúng. Đảng và chính quyền luôn xác định hình tượng Hồ Chí Minh là chỗ dựa tinh thần của toàn đảng, toàn quân, toàn dân đối với sự tồn vong của chế độ", nhà văn Trần Quốc Quân đánh giá.

'Tệ nạn sùng bái cá nhân'

Trực tiếp chứng kiến những thay đổi ngoạn mục tại Đông Âu trong nhiều năm qua, nhà văn Trần Quốc Quân cho rằng "văn hóa tượng đài" của Việt Nam bị ảnh hưởng từ các nước này.

"Ở các nước Đông Âu xã hội chủ nghĩa và Liên Xô trước đây, tượng đài lãnh tụ cộng sản được xây dựng tại hầu hết các thành phố lớn xuất phát từ tệ sùng bái cá nhân, sùng bái lãnh tụ mà không dựa trên nền tảng văn hóa truyền thống nào", ông Quân nói.

"Các tượng đài chỉ tồn tại cùng với sự tồn tại của chế độ. Khi chính thể xã hội chủ nghĩa sụp đổ ở Đông Âu năm 1989 và 1990, rồi đến Liên Xô năm 1991 thì các tượng đài lãnh tụ cộng sản đã bị nhân dân giật đổ, chỉ còn lại ở vài nước tồn tại thể chế độc tài như Nga, Belarus, Kazakhstan, Turkmenistan…"

"Thể chế Việt Nam cộng sản cũng có tệ sùng bái cá nhân, sùng bái lãnh tụ. Việc dựng tượng đài ở Việt Nam chịu ảnh hưởng lớn từ các nước như Liên Xô, Trung Quốc, Triều Tiên và Đông Âu là điều không thể phủ nhận, và chẳng hề xuất phát từ truyền thống văn hóa nào của dân tộc", ông Quân nhấn mạnh.

Ảnh tượng đài nguyên soái Józef Piłsudski, người lập nên nền Đệ nhị Cộng hòa Ba Lan năm 1918, người chỉ huy quân đội Ba Lan năm 1920 đập tan Hồng quân Liên Xô ngay cửa ngõ thủ đô Warszawa, chặn đứng tham vọng nhuộm đỏ châu Âu của Lê Nin.

Ảnh tượng đài nguyên soái Józef Piłsudski, người lập nên nền Đệ nhị Cộng hòa Ba Lan năm 1918, người chỉ huy quân đội Ba Lan năm 1920 đập tan Hồng quân Liên Xô ngay cửa ngõ thủ đô Warszawa, chặn đứng tham vọng nhuộm đỏ châu Âu của Lenin.

Trong mối liên hệ với Việt Nam, ông Quân kể lại một quá khứ với nhiều thay đổi tại nơi ông đang sống: "Tôi có may mắn chứng kiến quá trình sụp đổ của chủ nghĩa xã hội Đông Âu và Liên Xô thời 1989-1991, khởi đầu từ Ba Lan. Trong những ngày chuyển đổi thể chế, tôi tận mắt thấy người dân Ba Lan hồ hởi đi phá tượng F. E. Dzerzhinsky, là người Ba Lan, bạn chiến đấu của Lenin, trùm lực lượng an ninh Treca của Liên Xô sau Cách mạng tháng 10".

"Tôi cũng thấy người dân Ba Lan đập bỏ hàng loạt tượng Lenin trong những ngày cách mạng sục sôi", ông kể. "Năm 2014, sau khi phong trào Maidan ở Ukraine lật đổ tổng thống Viktor Yanukovych thân Nga, nhiều tượng đài Lenin đã bị giật đổ trong tiếng hò".

'Dễ cấp phép và dễ tham nhũng'

Theo các nhà quan sát, bởi Hồ Chí Minh là biểu tượng của chế độ nên các dự án mang tên lãnh tụ này thường được chính quyền xem xét trước hết ở khía cạnh chính trị mà bỏ qua các yếu tố kinh tế. Đó cũng là lý do các dự án này thường dễ được duyệt hơn.

Tiến sĩ Nguyễn Quang A nhắc lại một bài viết của tác giả nước ngoài về đường Hồ Chí Minh nhiều năm trước, trong đó có chi tiết "khen ngợi ý tưởng đặt tên đường".

"Mang tiền xây dựng con đường trên lưng chừng núi là hoàn toàn phi nghĩa về mặt kinh tế nhưng bởi vì nó mang tên Hồ Chí Minh, đụng vào cốt lõi tư tưởng, biểu tượng của hệ thống thì dễ thông qua. Tượng đài Hồ Chí Minh cũng tương tự vậy", ông nói.

Ông lưu ý thêm: "Những dự án này sẽ thành mảnh đất màu mỡ cho tham nhũng. Nhưng vì động cơ dự án lại phù hợp với hệ thống nên được duyệt dễ dàng. Đây là phần chi phí đổi lấy sự tôn thờ của người dân. Có nhiều người tôn thờ, treo ảnh lãnh tụ trên bàn thờ là điều giúp chế độ này cai trị dễ. Như vậy, đối với người dân, điều này có thể là tai họa nhưng với người muốn nắm quyền, muốn duy trì hệ thống thì đây là khoản đầu tư sinh lời".

Tượng đài lenin tại trung tâm thủ đô Kiev (Ukraine) và sau khi bị giật đổ trong phong trào Maidan 2014. Giờ chỉ còn phần bệ (ảnh nhỏ)

Tượng đài Lenin tại trung tâm thủ đô Kiev (Ukraine) và sau khi bị giật đổ trong phong trào Maidan 2014. Giờ chỉ còn phần bệ (ảnh nhỏ)

Nhà văn Trần Quốc Quân đánh giá trong bối cảnh Việt Nam còn nghèo, việc xây dựng tượng đài và quảng trường Hồ Chí Minh, cũng như các tượng đài lãnh tụ cộng sản khác, và các tượng đài mang nặng tính chính trị, tuyên truyền ở hầu khắp các địa phương sẽ dẫn tới nhiều hệ lụy.

"Điều này kìm hãm phát triển kinh tế và xã hội, làm nghèo đất nước. Nó còn gây phản tác dụng, giảm tình cảm yêu mến lãnh tụ của một bộ phận dân chúng. Chưa kể điều đó còn trái với di nguyện của Hồ Chí Minh", nhà văn Trần Quốc Quân nói và cho rằng "tượng đài và quảng trường Hồ Chí Minh rất dễ trở thành miếng mồi cho quan tham".

Xét ở một phương diện khác, tiến sĩ Nguyễn Quang A cho rằng việc xây các không gian công cộng như quảng trường lại ý nghĩa lớn đối với cộng đồng. "Tuy nhiên, bản thân các tượng không có quá nhiều ý nghĩa, sau này người ta có thể giật đổ hết".

Tiến sĩ Nguyễn Quang A cho rằng để tránh các hệ lụy về kinh tế cũng như chính trị, cần "nâng cao dân trí, vạch rõ mưu đồ của chế độ và người dân phải lên tiếng".
Theo BBC

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
\ Trước khi đi sâu vào đề tài Clean Network - Mạng Sạch. Một sáng kiến có tầm ảnh hưởng đến mọi lĩnh vực trong đời sống. Chúng tôi xin kể 3 câu chuyện rất thú vị của 3 lần ông Trump gặp ông Tập vào những năm 2017, 2018 và 2019: Năm 2017 vào tháng 4, lần đầu tiên ông Trump tiếp ông Tập ở nhà nghỉ mát tại Florida. Trong bữa cơm tối, giữa chừng ông Trump xin lỗi đứng dậy ra ngoài để ra lệnh cho quân đội Mỹ bắn mấy chục trái đạn hành trình Tomahawk vào Syria. Hai cách ứng xử của ông Trump là nhằm thử cơ ông Tập từ việc không tiếp đón ở tòa Bạch ốc là đã xem nhẹ một vị nguyên thủ của một quốc gia. Sau đó lại xem thường thượng khách khi giữa bữa cơm ra chỉ thị một công việc mà ông có thể làm trước đó hoặc sau đó.
Không có điều khoản nào trong Hiến Pháp buộc tổng thống mãn nhiệm phải nhìn nhận thất bại. Theo giáo sư Rosa Brooks, « Joe Biden có thể tổ chức họp báo, còn tổng thống có khả năng huy động lực lượng lính nhảy dù ». Và nếu Donald Trump một lần nữa chứng tỏ thăm dò lại sai lạc, ở lại Phòng Bầu Dục thêm bốn năm ? Khó thể hình dung Not Fucking Around Coalition buông súng. Chủ đề của L’Express tuần này là tỉ phú Bill Gates và vaccin chống virus corona, L’Obs đặt vấn đề « Các đại biểu đảng Xanh có đáng tin cậy ? », nhân100 ngày sau chiến thắng trong cuộc bầu cử địa phương Pháp. Đặc biệt bầu
Tờ The Washington Post hôm 12/9/2020 đưa tin Thượng Nghị sỹ Bernie Sanders công khai tuyên bố nếu chiến dịch tranh cử của đảng Dân Chủ tiếp tục tập trung vào việc chỉ trích cá nhân ông Trump, ông Joe Biden có thể thua ông Trump, như bà Clinton đã thua vào năm 2016. Theo ông Sanders để thu hút được giới trẻ và cử tri gốc Nam Mỹ ở các tiểu bang Floirda, Arizona và Nevada ông Biden phải giải thích lý do tại sao nước Mỹ cần các chính sách xã hội cấp tiến. Để có thể hiểu rõ lý do ông Sanders lo ngại chúng ta cần nhìn lại những lý do đã giúp ông Trump thắng cử năm 2016. Hai cánh trong đảng Dân Chủ Đảng Dân Chủ Mỹ hiện chia làm 2 cánh rõ rệt (1) cánh dân chủ xã hội và (2) cánh tân tự do. Những người theo chủ nghĩa tân tự do tin rằng kinh tế thị trường tự nó sẽ giải quyết các vấn đề xã hội. Ngược lại cánh dân chủ xã hội chống lại chủ nghĩa tư bản tân tự do và cho rằng nhà nước cần mở rộng
Cần vận động chính phủ Hoa Kỳ áp dụng Luật Magnitsky Toàn Cầu để trừng trị các quan chức Cộng Sản Hà Nội chủ mưu và thực hiện vụ đàn áp đẫm máu người dân thôn Hoành, xã Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội. Từ trái, các ông Lê Đình Chức (con trai ông Lê Đình Kình), Lê Đình Công (con trai ông Kình), Lê Đình Doanh (con trai ông Công và là cháu nội ông Kình) nói lời sau cùng trước tòa. (Hình: Thông Tấn Xã Việt Nam/Thanh Niên)
Toà còn vi phạm một loạt các quy định pháp luật và tố tung, mà ngay phiên khai mạc 10 luật sư đã kiến nghị chánh tòa phải xử lý. Nhưng họ lờ đi hết. Phiên tòa xử 29 người, trong đó có 25 người bị truy tố tội "giết người", vậy mà diễn ra một cách hết sức chóng vánh và bi hài. Vậy thì các lời luận tội và kết án đều không đủ tin cậy, không có giá trị.
Việt Nam còn khoảng 10 người ngộ độc botulinum nặng trong vụ pâté Minh Chay và đã cần đến sự hỗ trợ của WHO để xử lý khủng hoảng. "Ngộ độc botulinum trong thực phẩm rất nguy hiểm, có khả năng gây tử vong. Tuy nhiên, loại ngộ độc này rất hiếm. Mức độ thành công của việc điều trị sẽ phụ thuộc vào phát hiện sớm và việc kháng độc nhanh", tiến sĩ Peter K. Ben Embarek, Trưởng bộ phận Dinh dưỡng và An toàn thực phẩm của INFOSAN, chia sẻ với BBC News Tiếng Việt. INFOSAN là mạng lưới về an toàn thực phẩm nằm dưới sự điều hành của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Tổ chức Nông lương Liên Hiệp Quốc (FAO). INFOSAN yêu cầu thành viên phải báo cáo các vụ việc khẩn cấp
Động lực nào thúc đẩy Paris ngày càng tỏ thái độ cứng rắn hơn với Trung Quốc bằng lời nói và hành động, từ hồ sơ người Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương đến các vấn đề nhậy cảm với Bắc Kinh là Hồng Kông hay Đài Loan và kể cả xung đột tại biên giới Ấn Trung ?
Nhà làm phim người Pháp André Menras từng về Đồng Tâm trực tiếp dự cuộc họp bàn giữ đất của người dân Nhà làm phim người Pháp André Menras từng về Đồng Tâm trực tiếp dự cuộc họp bàn giữ đất của người dân - chỉ ít lâu trước khi ông Lê Đình Kình bị bắn chết - và 'ngạc nhiên' vì thấy họ 'một lòng tin Đảng'. Khi thảm kịch xảy ra, ông cho rằng đảng CSVN đang chuyển dần từ giai đoạn mị dân tới tự cô lập mình. André Menras, tên tiếng Việt là Hồ Cương Quyết, mang hai quốc tịch Pháp - Việt. Ông được biết đến với các hoạt động xuống đường trong Chiến tranh Việt Nam và mới đây qua các phim tài liệu như "Hoàng Sa - Việt Nam: nỗi đau mất mát" và "Việt Nam: Tiếng gào thét từ bên trong".
Cách đây 2 năm xã hội bức xúc vì 23 đứa trẻ bị buộc phải tát thật mạnh vào mặt bạn mình chỉ vì điểm thi đua của lớp. Hôm qua, một em nhỏ phải đứng ngoài trời nắng trên 40 độ vì sao đỏ không cho vào lớp do đến sớm. Câu chuyện đang làm dậy sóng cộng đồng mạng lần này cũng liên quan đến việc các em nhỏ thi hành quyền lực đối với bạn học của mình, nhưng cụ thể hơn nữa, nó có liên quan đến một lực lượng đang bị xã hội đòi tẩy chay, đội sao đỏ (được ví như “hồng vệ binh” trong các trường học).
Ngoại trưởng Pompeo đã nói, các quan chức ĐCSTQ có thể chỉ trích các chính sách của Mỹ và ca ngợi Trung Quốc trên các phương tiện truyền thông của Hoa Kỳ. Các tuyên truyền đối ngoại của ĐCSTQ có thể tiếp tục xuất hiện trên Twitter và ĐCSTQ có thể kể “những câu chuyện của Trung Quốc” trên tấm bảng quảng cáo ở quảng trường Thời đại New York. Trái lại, nước Mỹ chỉ có thể kể “những câu chuyện của Hoa Kỳ” trên trang web chính thức của đại sứ quán nước mình. Trung Quốc có 3.000 nhà báo thường trú tại Hoa Kỳ, trong khi Hoa Kỳ chỉ có chưa đến 100 nhà báo Mỹ thường trú ở Trung Quốc. Miễn là các nhà báo Trung Quốc có thể duy trì tư cách nhà báo thì họ không bị giới hạn về thời gian cư trú tại Hoa Kỳ. Còn tại Trung Quốc, các nhà báo của Mỹ cần phải phỏng vấn xin gia hạn hàng năm.
Bảo Trợ