Dịch COVID-19 và Trật tự Thế giới

21 Tháng Tư 202010:37 CH(Xem: 246)
  • Tác giả :

Dịch COVID-19 và Trật tự Thế giới
Hoài Hương-VOA
Cách đây chỉ vài tháng, khó có ai trong chúng ta có thể tưởng tượng được là một con siêu vi nhỏ bé như SARS CoV2, được biết đến dưới tên Covid-19, lại có thể gây ra một đại dịch làm đảo lộn cả thế giới trong một thời gian rất ngắn.

Dân mang khẩu trang tại trạm xe lửa Shinagawa vào giờ cao điểm sau khi chính phủ gia hạn tình trạng khẩn cấp trên toàn nước Nhật sau vụ bột phát (COVID-19) ở Tokyo, Nhật Bản, ngày 20/4/2020. REUTERS/Kim Kyung-Hoon

Xuất phát từ thành phố Vũ Hán trong những tháng cuối năm 2019, virus Covid giờ đã có mặt trên khắp thế giới, lây nhiễm cho hơn 2.4 triệu người và giết chết hơn 165.000 người – theo các số liệu do Đại học John Hopkins công bố vào ngày 20/4/2020.

Đại dịch COVID-19 là một cuộc khủng hoảng về sức khỏe công lớn chưa từng thấy, và cách đáp ứng của Trung Quốc, nơi dịch xuất phát, và của thế giới còn lại trước cuộc khủng hoảng đang đặt ra những dấu hỏi về các hệ quả sâu rộng và lâu dài đối với trật tự thế giới.

Một bước ngoặt toàn cầu

Giáo sư Happymon Jacob giảng dạy môn An ninh quốc gia tại Đại học Jawaharlal Nehru ở New Dehli, cho rằng COVID-19 sẽ thay đổi trật tự thế giới, cán cân quyền lực, các khái niệm về an ninh quốc gia, và tương lai của toàn cầu hóa.

Ông nói sự kết hợp giữa một thế giới nối kết với một con virus chết người chưa có thuốc chữa, đang đẩy nhân loại vào một tình huống chưa hề có tiền lệ.

Giáo sư Jacob nói sau đại dịch, bước ra khỏi tình trạng bị cấm cung, chúng ta phải sẵn sàng để đối diện với những thực tế chính trị và xã hội mới.

Tác giả một bài báo đăng trên trang mạng Nippon của Nhật bản cũng cho rằng dịch COVID-19 sẽ có tác động lâu dài đối với thế giới lâu sau khi đại dịch đã qua. Theo tác giả Kawashima Shin thì đại dịch Covid sẽ có những hệ quả lâu dài đối với các quan hệ quốc tế và trật tự thế giới, và nhất là chế độ cai trị ở Bắc Kinh dưới quyền ông Tập Cận Bình, nhân vật mà trong nhiều năm qua đã nuôi 'giấc mộng Trung hoa', và đang có tham vọng đưa nước ông lên vị trí cường quốc số một thế giới, lật đổ Hoa Kỳ ra khỏi vị trí đã chiếm giữ từ bấy lâu nay.

Trật tự Thế giới

Giáo sư Jacob nói sự lây lan hầu như không cản nổi của COVID-19 trên toàn cầu là một sự thất bại của trật tự thế giới hiện hữu và các định chế của nó.

Trật tự thế giới đó là do các nước thắng trận trong Thế chiến thứ Hai thành lập để có thể cùng giải quyết những cuộc khủng hoảng chính trị hay quân sự một cách hòa bình, không để xảy ra chiến tranh.

Nhưng COVID-19 đã phơi bày những điểm yếu của trật tự đó vào lúc xu hướng theo chủ nghĩa quốc gia cực đoan nổi lên tại nhiều nơi, và một số lãnh đạo thế giới lâm vào thế bị động trước một cuộc khủng hoảng toàn cầu.

COVID-19 phơi bày những điểm yếu nào?

Thứ nhất là những yếu kém trong cách ứng phó của thế giới trước đại dịch, phơi bày tình trạng thiếu hợp tác quốc tế nhằm kiểm soát dịch bệnh.

Đại dịch COVID lan nhanh, gây chết chóc và hoang mang tới mức thay vì hợp tác, chính phủ các nước tự cô lập và lo liệu lấy để vượt qua cơn khủng hoảng.

Ngay cả trong khu vực Schengen ở châu Âu nơi mà dân được qua lại tự do không cần thị thực, nơi mà hội nhập khu vực tưởng như đã bắt rễ sau nhiều thập kỷ, các nước cũng đóng cửa biên giới, mạnh ai nấy lo.

Vấn đề thứ hai là tác động của đại dịch đối với các quyền dân chủ và tự do. Muốn hành động hiệu quả, kịp thời để chặn một đại dịch nguy hiểm như thế này, các chính quyền buộc phải hạn chế phần nào các quyền tự do cá nhân hiến định.

Các chế độ dân chủ phải hành động trong giới hạn của luật pháp, bằng cách chính thức tuyên bố tình trạng khẩn cấp, và ra sức thuyết phục công chúng về sự cần thiết của các biện pháp khẩn cấp.

Vấn đề thứ 3 là những hệ quả thảm khốc của đại dịch đối với kinh tế thế giới. Liệu nền kinh tế thế giới sẽ hồi phục lại để hoạt động như trước, hay đại dịch COVID-19 là một bước ngoặt, khiến các nước quay lưng với toàn cầu hóa, và rút lui để phát triển và bảo vệ kinh tế của nước mình?

Chưa bao giờ thế giới cảm nhận rõ hơn những mặt trái của sự lệ thuộc quá nặng nề vào Trung quốc, công xưởng của thế giới, để có những sản phẩm thiết yếu, từ thiết bị bảo hộ cá nhân, khẩu trang, cho tới thuốc men, như trong đại dịch COVID-19. Và chắc chắn thế giới, nhất là các nước phương Tây, sẽ phải xét lại sự lệ thuộc của mình bằng cách đa dạng hóa các nguồn cung.

Đồng thời nâng cao cảnh giác về bộ máy tuyên truyền của Bắc Kinh để phục vụ các lợi ích riêng tư. Theo giáo sư Jacob, những trao đổi của Bắc Kinh với cộng đồng thế giới, dù là qua các cơ quan quốc tế, hay qua các chương trình như ‘Vành đai Con đường’, vẫn nhắm mục tiêu duy nhất là thăng tiến sức mạnh và uy tín quốc gia trên trường quốc tế.

Bắc Kinh gần đây còn vận dụng ảnh hưởng trong các tổ chức quốc tế như LHQ và WHO để đặt tên lại cho đại dịch là COVID-19, thay vì ‘virus Vũ Hán’ hay ‘virus Trung quốc’ được sử dụng trong giai đoạn đầu sau khi dịch bùng phát ở Vũ Hán.

Sự thiếu minh bạch của Trung Quốc vào giai đoạn này, bịt miệng các bác sĩ muốn cảnh báo về nguy cơ của đại dịch, và cự tuyệt, không cho các phái đoàn y tế Mỹ và quốc tế vào Vũ Hán nghiên cứu và giúp chặn dịch, đã nêu lên những dấu hỏi lớn về nguồn gốc của virus, và những gì đã xảy ra tại Vũ Hán.

Sau khi qua khỏi được giai đoạn tối tăm nhất, Bắc Kinh không bỏ lỡ cơ hội thế giới đang tập trung ứng phó với Covid-19 để củng cố quyền lực mềm, đẩy mạnh ảnh hưởng quốc tế, hăm he Đài Loan, và điều tàu sân bay vào Biển Đông để khẳng định tuyên bố chủ quyền ngay trong vùng đặc quyền kinh tế của các nước láng giềng.

Liệu COVID-19 có sẽ tác động tới toàn cầu hóa?

Các nhà kinh tế đã khuyến cáo về một cuộc đại suy thoái toàn cầu sau đại dịch.

Phản xạ đầu tiên của các nền kinh tế lớn là đóng cửa biên giới để chỉ lo chuyện nội bộ. Những điểm yếu trong cấu trúc trật tự thế giới bây giờ và cú sốc COVID-19 càng đẩy mạnh các xu hướng bảo hộ kinh tế, vốn đã được chủ nghĩa quốc gia cực đoan nuôi dưỡng.

Theo các chuyên gia thì đại dịch COVID đã vĩnh viễn thay đổi trật tự thế giới, và một trật tự thế giới chính trị và kinh tế cởi mở như trước khó có thể hồi phục. Cựu Cố vấn An ninh quốc gia Ấn độ Shivshankar Menon khuyến cáo rằng “chúng ta đang hướng tới một thế giới nhỏ hơn, nghèo nàn hơn, và ích kỷ hơn.”

Nhưng ông Kuni Miyake, Chủ tịch Viện nghiên cứu Chính sách đối ngoại, một think tank của Nhật Bản, tỏ ra lạc quan hơn:

“COVID-19 tự nó không tạo ra được bất cứ gì mà ngược lại, chỉ phá hoại những gì đang có. Chỉ có con người và công nghệ trí tuệ nhân tạo mới làm ra những sản phẩm mới. Chúng ta nên nhớ rằng đại dịch “Cái Chết Đen” xảy ra vào thế kỷ 14 đã nhường chỗ cho thời kỳ Phục Hưng.”
Theo VOA

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Thông tin Cục Cảnh sát giao thông (CSGT) được giao xây dựng đề án nghiên cứu, đổi mới trang phục của lực lượng cảnh sát giao thông cho năm tới, được đăng trên báo chí Nhà nước thu hút khá nhiều chú ý của công luận. Một số ý kiến cho rằng “Không mầu nào bằng mầu thân thiện cả!” hay “Văn minh lịch sự ở thái độ, không ở màu sắc.” Theo đại tá Nguyễn Quang Nhật - Trưởng phòng Tuyên truyền, Điều tra Giải quyết Tai nạn (Cục CSGT) trao đổi với báo chí hôm 22/9 thì trang phục của lực lượng này đang được nghiên cứu đổi mới gồm quần áo dài tay, ngắn tay, thu đông, xuân hè, áo mưa, giầy dép, ủng, các loại mũ, găng
Vụ án 29 người dân Đồng Tâm tuy đã kết thúc nhưng hậu chấn của nó vẫn còn làm người dân tiếp tục bất tín với hệ thống tòa án của Việt Nam. Luật Sư Đặng Đình Mạnh (phải) phản đối lập luận của đồng nghiệp Nguyễn Hồng Bách, người bảo vệ quyền lợi của thân nhân ba công an thiệt mạng. (Hình: Facebook Manh Dang) Mạng xã hội vẫn tiếp tục đưa những bình luận về bản án sau khi EU và các tổ chức nhân quyền thế giới chính thức chống lại hành vi xét xử thiếu công bằng của vụ án đã tiếp sức cho nỗ lực muốn tố cáo vụ án trước cộng đồng quốc tế của nhiều tồ chức trong cũng như ngoài nước.
\ Trước khi đi sâu vào đề tài Clean Network - Mạng Sạch. Một sáng kiến có tầm ảnh hưởng đến mọi lĩnh vực trong đời sống. Chúng tôi xin kể 3 câu chuyện rất thú vị của 3 lần ông Trump gặp ông Tập vào những năm 2017, 2018 và 2019: Năm 2017 vào tháng 4, lần đầu tiên ông Trump tiếp ông Tập ở nhà nghỉ mát tại Florida. Trong bữa cơm tối, giữa chừng ông Trump xin lỗi đứng dậy ra ngoài để ra lệnh cho quân đội Mỹ bắn mấy chục trái đạn hành trình Tomahawk vào Syria. Hai cách ứng xử của ông Trump là nhằm thử cơ ông Tập từ việc không tiếp đón ở tòa Bạch ốc là đã xem nhẹ một vị nguyên thủ của một quốc gia. Sau đó lại xem thường thượng khách khi giữa bữa cơm ra chỉ thị một công việc mà ông có thể làm trước đó hoặc sau đó.
Không có điều khoản nào trong Hiến Pháp buộc tổng thống mãn nhiệm phải nhìn nhận thất bại. Theo giáo sư Rosa Brooks, « Joe Biden có thể tổ chức họp báo, còn tổng thống có khả năng huy động lực lượng lính nhảy dù ». Và nếu Donald Trump một lần nữa chứng tỏ thăm dò lại sai lạc, ở lại Phòng Bầu Dục thêm bốn năm ? Khó thể hình dung Not Fucking Around Coalition buông súng. Chủ đề của L’Express tuần này là tỉ phú Bill Gates và vaccin chống virus corona, L’Obs đặt vấn đề « Các đại biểu đảng Xanh có đáng tin cậy ? », nhân100 ngày sau chiến thắng trong cuộc bầu cử địa phương Pháp. Đặc biệt bầu
Tờ The Washington Post hôm 12/9/2020 đưa tin Thượng Nghị sỹ Bernie Sanders công khai tuyên bố nếu chiến dịch tranh cử của đảng Dân Chủ tiếp tục tập trung vào việc chỉ trích cá nhân ông Trump, ông Joe Biden có thể thua ông Trump, như bà Clinton đã thua vào năm 2016. Theo ông Sanders để thu hút được giới trẻ và cử tri gốc Nam Mỹ ở các tiểu bang Floirda, Arizona và Nevada ông Biden phải giải thích lý do tại sao nước Mỹ cần các chính sách xã hội cấp tiến. Để có thể hiểu rõ lý do ông Sanders lo ngại chúng ta cần nhìn lại những lý do đã giúp ông Trump thắng cử năm 2016. Hai cánh trong đảng Dân Chủ Đảng Dân Chủ Mỹ hiện chia làm 2 cánh rõ rệt (1) cánh dân chủ xã hội và (2) cánh tân tự do. Những người theo chủ nghĩa tân tự do tin rằng kinh tế thị trường tự nó sẽ giải quyết các vấn đề xã hội. Ngược lại cánh dân chủ xã hội chống lại chủ nghĩa tư bản tân tự do và cho rằng nhà nước cần mở rộng
Cần vận động chính phủ Hoa Kỳ áp dụng Luật Magnitsky Toàn Cầu để trừng trị các quan chức Cộng Sản Hà Nội chủ mưu và thực hiện vụ đàn áp đẫm máu người dân thôn Hoành, xã Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội. Từ trái, các ông Lê Đình Chức (con trai ông Lê Đình Kình), Lê Đình Công (con trai ông Kình), Lê Đình Doanh (con trai ông Công và là cháu nội ông Kình) nói lời sau cùng trước tòa. (Hình: Thông Tấn Xã Việt Nam/Thanh Niên)
Toà còn vi phạm một loạt các quy định pháp luật và tố tung, mà ngay phiên khai mạc 10 luật sư đã kiến nghị chánh tòa phải xử lý. Nhưng họ lờ đi hết. Phiên tòa xử 29 người, trong đó có 25 người bị truy tố tội "giết người", vậy mà diễn ra một cách hết sức chóng vánh và bi hài. Vậy thì các lời luận tội và kết án đều không đủ tin cậy, không có giá trị.
Việt Nam còn khoảng 10 người ngộ độc botulinum nặng trong vụ pâté Minh Chay và đã cần đến sự hỗ trợ của WHO để xử lý khủng hoảng. "Ngộ độc botulinum trong thực phẩm rất nguy hiểm, có khả năng gây tử vong. Tuy nhiên, loại ngộ độc này rất hiếm. Mức độ thành công của việc điều trị sẽ phụ thuộc vào phát hiện sớm và việc kháng độc nhanh", tiến sĩ Peter K. Ben Embarek, Trưởng bộ phận Dinh dưỡng và An toàn thực phẩm của INFOSAN, chia sẻ với BBC News Tiếng Việt. INFOSAN là mạng lưới về an toàn thực phẩm nằm dưới sự điều hành của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Tổ chức Nông lương Liên Hiệp Quốc (FAO). INFOSAN yêu cầu thành viên phải báo cáo các vụ việc khẩn cấp
Động lực nào thúc đẩy Paris ngày càng tỏ thái độ cứng rắn hơn với Trung Quốc bằng lời nói và hành động, từ hồ sơ người Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương đến các vấn đề nhậy cảm với Bắc Kinh là Hồng Kông hay Đài Loan và kể cả xung đột tại biên giới Ấn Trung ?
Nhà làm phim người Pháp André Menras từng về Đồng Tâm trực tiếp dự cuộc họp bàn giữ đất của người dân Nhà làm phim người Pháp André Menras từng về Đồng Tâm trực tiếp dự cuộc họp bàn giữ đất của người dân - chỉ ít lâu trước khi ông Lê Đình Kình bị bắn chết - và 'ngạc nhiên' vì thấy họ 'một lòng tin Đảng'. Khi thảm kịch xảy ra, ông cho rằng đảng CSVN đang chuyển dần từ giai đoạn mị dân tới tự cô lập mình. André Menras, tên tiếng Việt là Hồ Cương Quyết, mang hai quốc tịch Pháp - Việt. Ông được biết đến với các hoạt động xuống đường trong Chiến tranh Việt Nam và mới đây qua các phim tài liệu như "Hoàng Sa - Việt Nam: nỗi đau mất mát" và "Việt Nam: Tiếng gào thét từ bên trong".
Bảo Trợ