Niềm tin và đức tin tôn giáo của con người

18 Tháng Mười Hai 20193:44 CH(Xem: 359)

Niềm tin và đức tin tôn giáo của con người

Getty ImagesBản quyền hình ảnhGETTY IMAGES

"Ta có thể lý giải được niềm tin và hành vi tôn giáo thông qua cách mà tâm trí của loài người vận hành," nhà nhân loại học người Pháp Pascal Boyer viết trong cuốn Religion Explained (Lý Giải Về Tôn Giáo).

Hãy xem xét một số thuộc tính tâm trí của con người, bắt đầu với một thứ gọi là Cơ Chế Nhận Biết Yếu Tố Siêu Nhạy Cảm (Hypersensitive Agency Detection Device - HADD).

 

HADD là thứ mà nhà khoa học nghiên cứu cấu trúc nhận thức Justin Barrett gọi là niềm tin nội tâm và có tính bản năng. Nó luôn hoạt động trong não bộ của chúng ta ngay cả khi ta không nhận ra là nó đang hoạt động.

Thế còn đức tin mà chúng ta lĩnh hội được là những thứ chúng ta chủ động suy nghĩ tới.

Niềm tin nội tâm hình thành từ các công cụ tâm lý khác nhau, mà Barrett gọi là "các hệ thống suy luận trực giác".

Ngoài việc phát hiện những dấu hiệu tâm linh, những công cụ tâm lý này bao gồm trực giác sinh học, trực giác vật lý và trực giác đạo đức.

Chẳng hạn, trực giác vật lý khiến trẻ em tự nhiên đã biết rằng các vật thể rắn không thể xuyên qua các vật thể rắn khác và sẽ rơi xuống đất nếu không được cầm nắm.

Đối với trực giác đạo đức, nghiên cứu gần đây cho thấy rằng đánh giá của trẻ sơ sinh ba tháng tuổi về hành vi phù hợp xã hội và hành vi không phù hợp xã hội của một người là giống với quan niệm đạo đức của người trưởng thành.

Mối liên hệ giữa niềm tin nội tâm và đức tin

Barrett nói rằng niềm tin nội tâm chiếm vị trí rất quan trọng trong việc hình thành đức tin mà con người ta lĩnh hội được.

"Niềm tin nội tâm của một người càng cao thì càng có nhiều khả năng là người đó sẽ lĩnh hội được đức tin."

Để đánh giá đức tin của con người đối với Chúa, chúng ta cần bắt đầu tìm hiểu xem liệu những đức tin đó có bám rễ sâu vào niềm tin nội tâm hay không.

Nhưng làm thế nào để chúng ta đi từ những niềm tin nội tâm như HADD và trực giác sinh học đến những đức tin được lĩnh hội như đặt lòng tin vào Chúa, tin tưởng rằng Chúa sẽ ban phước cho người thiện lành và trừng phạt kẻ xấu?

Đây chính là điểm để Barrett viện dẫn đến ý tưởng về các khái niệm hiệu ứng phản trực quan tối thiểu (MCI - minimally counterintuitive concepts). Về cơ bản, nó chính là trực giác với một vài điều chỉnh nho nhỏ.

Barrett đưa ra ví dụ về tấm thảm bay: đó là một tấm thảm không khác gì những tấm thảm bình thường, ngoại trừ việc nó có thể bay.

"Các ý tưởng trực quan khi được đơn giản hoá và kết hợp với một chút sáng tạo thì sẽ gây chú ý nhiều hơn, và nhờ vậy các ý tưởng đó được người ta nhận biết rõ ràng, sâu sắc hơn."

Getty ImagesBản quyền hình ảnhGETTY IMAGES
Image captionBộ não của chúng ta có thể phải gắng sức để cân bằng sau cái chết của những người thân yêu; ở đây có sự mơ hồ mà các đức tin tôn giáo khác nhau có thể giúp lý giải

Do đó, không có gì đáng ngạc nhiên khi các nghiên cứu về giao thoa văn hóa đã chỉ ra rằng các khái niệm MCI được nhớ lại và chia sẻ một cách dễ dàng.

 

Có hai lý do dẫn đến việc này, Barrett nói.

Thứ nhất là các MCI vẫn duy trì cấu trúc khái niệm của chúng. Và thứ hai, các MCI có xu hướng nổi bật hơn so với các khái niệm thông thường.

"Cái gì sẽ khiến bạn chú ý tới nhiều hơn," ông viết, "một củ khoai tây màu nâu, một củ khoai tây nặng hai cân Anh, hay một củ khoai tây vô hình?"

Đức tin tôn giáo được chia sẻ - và chúng được chia sẻ bởi loài người có cấu trúc giải phẫu thần kinh giống nhau.

Bộ công cụ tâm lý của chúng ta chứa đầy các thành kiến tích tụ từ bao đời, chẳng hạn như thuộc tính HADD khiến chúng ta đưa ra một số những kết luận sai lầm. (Hầu hết các lần ta nghe thấy tiếng xào xạc thì đó chỉ là âm thanh do gió gây ra chứ không phải là do có thú dữ đang rình mò xung quanh. Thế nhưng HADD khiến ta e rằng có thú dữ, cho nên cảnh giác, đề phòng hơn, và điều đó có lợi cho sự sinh tồn của chúng ta.)

Đối với những ai có bộ não dễ bị kích thích, ưa tìm đến sự trung gian và tìm kiếm sự chú ý ở mọi nơi, tôn giáo được tiếp nhận một cách rất tự nhiên.

Tinh thần, thể xác và linh hồn

Như Daniel Dennett, triết gia, cây viết đồng thời là nhà khoa học nhận thức, chỉ ra, chúng ta rất khó nguyện ý từ bỏ quan điểm của mình, nhất là sau khi có người thân yêu qua đời.

Ông viết rằng, cái chết đó "khiến chúng ta phải đối đầu với một nhiệm vụ quan trọng về nhận thức: đó là phải thay đổi mọi thói quen suy nghĩ để thích nghi với một thế giới mà trong đó mình vừa mất đi một người thân".

Cho nên chúng ta nói về những người thân yêu đã qua đời như thể họ vẫn còn ở quanh đâu đây, kể chuyện về họ, tự nhủ với lòng mình rằng có lẽ là họ sẽ đồng ý với các quyết định của mình.

Nói tóm lại, chúng ta vẫn giữ họ bên mình.

Nhưng về mặt vật lý thì đó là điều không thể, bởi vì, như nhà nhân loại học nổi tiếng Boyer đã chỉ ra, xác chết là một vấn đề. "Cần phải làm điều gì đó" đối với các thi thể.

Thực sự thì "tôn giáo ít liên quan đến cái chết mà liên quan nhiều hơn tới thi thể".

Vì lý do này, một số người cho rằng các yếu tố siêu nhiên xuất hiện sớm nhất chính là những người đã khuất, những hồn ma: hồn ma hầu như giống hệt chúng ta, ngoại trừ việc hồn ma có thể xuyên qua tường rồi biến mất.

Liên quan chặt chẽ đến ý tưởng nhân tố siêu nhiên là những điều Dennett gọi là hiện tượng chơi bài ngửa.

Cơ chế nhận biết đi kèm với những rủi ro nhất định: có ai đó biết về chuyện xấu mà ta đã làm không? Làm thế nào mà ta chắc chắn rằng người đó biết, và làm thế nào để ta biết chắc là chuyện đó khiến người đó nghĩ về ta như thế nào? Đó là những câu hỏi phức tạp, và con người không đủ khả năng trả lời.

Để học cách tránh bị sa lầy vào chuyện này, mọi người cần được dạy luật chơi bằng cách đặt ngửa tất cả các quân bài lên bàn. Khi đó, người dạy chúng ta chơi bài là người xem được toàn bộ các quân bài: họ nhìn thấy mọi thứ và dựa theo đó mà đưa ra các chỉ dẫn cho chúng ta.

Những người đầu tiên nhìn được mọi thứ, Dennett nói, chính là tổ tiên đã khuất của chúng ta. Và những mầm mống sơ khai này đã được chính thức hoá trong các học thuyết thần học khác nhau.

Bản năng 'không tự giác' ở con người

"Con người không xử sự đúng mực chỉ vì họ sẽ bị trừng phạt nếu không xử sự đúng mực," nhà tâm lý học tiến hóa Robin Dunbar nói, "nếu không thì tất cả chúng ta sẽ đều lái xe an toàn mà không chạy quá tốc độ."

Vấn đề thực sự không phải là hình phạt được áp dụng sẽ nặng nề đến mức nào, mà là nguy cơ hành vi không đúng mực đó bị phát hiện cao tới mức nào. Nếu nguy cơ thấp, ông nói, con người ta sẽ sẵn sàng chấp nhận hình phạt.

Getty ImagesBản quyền hình ảnhGETTY IMAGES
Image captionNiềm tin tâm linh ban đầu khác xa với các tôn giáo được tổ chức chặt chẽ ngày nay

Đây là một vấn đề lớn trong thời tiền sử. Khi các nhóm săn bắn hái lượm phát triển, họ cần thiết lập một cơ chế trừng phạt - nhưng nhóm càng đông thì càng ít có cơ hội phát hiện ra hành vi vi phạm.

Và thế là xuất hiện những người biết được mọi thứ: "Chúng ta không nhìn thấy ngươi đã làm gì vào tối thứ Bảy, nhưng có người biết đấy, hãy coi chừng," Dunbar nêu giả định.

Ý tưởng này phù hợp với các công cụ tâm lý trực giác như thuộc tính HADD và trực giác đạo đức, cho nên nó được tổ tiên chúng ta với bộ não đã tiến hoá dễ dàng tiếp nhận. Thêm nữa, nó còn có tác dụng theo dõi, điều chỉnh hành vi từ dưới lên trên trong toàn bộ cấu trúc xã hội.

"Bạn luôn hành xử tốt hơn khi hành vi của bạn là xuất phát từ cam kết tự giác cá nhân chứ không phải do bị bắt buộc," Dunbar nói.

Như tôi đã phân tích trong phần trước của loạt bài này, đạo đức xuất hiện trước tôn giáo, điều đương nhiên hợp lý dựa trên những gì chúng ta biết về nguồn gốc xưa cũ của sự cảm thông và màn trình diễn.

Song câu hỏi chưa được giải đáp là tại sao đạo đức lại được kết nối rõ ràng với tôn giáo.

Boyer đặt mối liên hệ này trong trực giác đạo đức và niềm tin của chúng ta rằng các vị thần và tổ tiên đã khuất ảnh hưởng tới các lựa chọn đạo đức của chúng ta.

"Trực giác đạo đức cho rằng nếu bạn có thể nhìn thấy bức tranh toàn cảnh, không bị làm biến dạng, bạn sẽ ngay lập tức nhận định xem nó đúng hay sai. Khái niệm tôn giáo chỉ là khái niệm của những người ngay lập tức có viễn cảnh về bức tranh đó."

Ví dụ: Giả sử tôi làm điều gì đó mà bản thân cảm thấy là có lỗi. Như vậy có nghĩa là một Đấng nào đó có thông tin tổng thể về hành động của tôi sẽ coi hành động này là sai. Tôn giáo cho tôi biết rằng những Đấng nào đó này có tồn tại, và phải mất một chặng dài để giải thích lý do tại sao tôi cảm thấy có lỗi ngay từ đầu.

Boyer tóm tắt lại như sau: "Hầu hết các trực giác đạo đức của chúng ta đều rõ ràng nhưng chúng ta không hiểu căn nguyên khiến phát sinh các trực giác đó... Việc coi những trực giác này là do ý của một Đấng nào đó sẽ giúp đơn giản hoá vấn đề để lý giải vì sao chúng ta lại có những trực giác này."

Do đó, Boyer kết luận, các khái niệm tôn giáo, theo một cách nào đó "tồn tại ký sinh trên các trực giác đạo đức."

Brandon Ambrosino viết bài cho New York Times, Boston Globe, The Atlantic, Politico, Economist và các báo khác. Ông sống tại Delaware. Đây là phần hai của loạt bài đặc biệt, tìm hiểunhu cầu bản năng về tâm linh và tôn giáo ở con người.
Theo BBC

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Covid-19 - một loại virus gây viêm phổi nghiêm trọng bắt nguồn từ Trung Quốc đã lan sang nhiều quốc gia khác, bao gồm cả Anh quốc. Theo số liệu của Ủy ban Y tế quốc gia Trung Quốc ngày 19/02 cho biết đã có 74.185 ca nhiễm và 2.004 ca tử vong ở Trung Quốc đại lục. Triệu chứng của bệnh Thông thường bệnh bắt đầu bằng một cơn sốt, sau đó là ho khan. Sau một tuần, bệnh có thể dẫn đến khó thở và một số bệnh nhân cần được điều trị tại bệnh viện. Đáng lưu ý, virus corona hiếm khi gây chảy nước mũi hoặc hắt hơi.
Dưới đây là những thông tin phổ biến nhưng sai lầm hoặc giả dối nhưng không hề có bằng chứng khoa học, nhiều người lâu nay vẫn tin là thật. 16 sự thật khoa học sai lầm mà chúng ta vẫn nghĩ là thật 1. Chuối có họ hàng với cây cọ - Sai 2. Không trọng lực do không có lực hấp dẫn - Sai 3. Trái cấm trong Kinh thánh là quả táo - Sai 4. Các kim tự tháp Ai Cập do nô lệ xây dựng - Sai 5. Chó sói hú khi thấy Mặt Trăng - Sai 6. Mũi tên la bàn chỉ về Cực Bắc - Sai 7. Người tiền sử sống trong hang - Sai 8. Ketchup là nước sốt cà chua - Sai 9. Mặt Trăng có mặt tối - Sai 10. Bốn mùa xuất hiện do khoảng cách giữa Mặt trời và Trái đất thay đổi trong năm - Sai 11. Charles Darwin nói rằng con người tiến hóa từ khỉ - Sai 12. Rượu làm nóng cơ thể - Sai 13. Không gian vũ trụ là môi trường chân không - Sai 14. Trái đất chỉ có 4 đại dương - Sai 15. Người da đỏ thường cưỡi ngựa - Sai 16. Não nghỉ ngơi khi ngủ - Sai
Vào mùa thu, độ ẩm trong không khí bắt đầu giảm xuống, người nhạy cảm có thể cảm thấy. Theo Đông Y, đây là lúc táo khí thịnh hành, ảnh hưởng trực tiếp đến công năng tạng Phế... Theo Hoàng đế Nội kinh viết: “Tây phương sinh táo, táo sinh kim, kim sinh tân, tân sinh Phế...” - tạm dịch: trời ở phương Tây sinh ra táo khí - khí khô ráo, táo khí sinh ra hành kim, hành kim sinh ra vị tân - vị cay. Con người nhờ vào vị cay mà sinh ra và trưởng dưỡng tạng Phế.
Khi nói đến bầu cử tổng thống Mỹ, người ta thường nghĩ đến sự ganh đua của hai đảng là Cộng hòa và Dân chủ. Vậy sự khác nhau căn bản giữa đảng Cộng hòa và Dân chủ trong chính trị Hoa Kỳ là như thế nào? Đặc biệt là các vấn đề đối nội của chính nước Mỹ. Dưới đây là một số khác biệt cơ bản giữa hai đảng này.
SANTA MONICA, California (NV) – Thông thường khi giảm cân chúng ta thường chỉ chú trọng đến thức ăn nạp vào mà quên mất thức uống cũng rất quan trọng trong việc giúp giảm hay tăng cân. Theo một cuộc nghiên cứu đăng trên tạp chí Obesity năm 2017, trung bình người Mỹ tiêu tốn 340 calories cho thức uống mỗi ngày, tức là trung bình mỗi tuần tiêu tốn khoảng 2,400 calories. Uống nước nhiều luôn được các bác sĩ khuyên làm để duy trì sức khỏe tốt và vóc dáng cân đối. (Hình: Franck Fife/AFP via Getty Images) Dưới đây là những thức uống bạn nên uống và tránh để duy trì một vóc dáng thon gọn mà mình mong muốn, theo trang mạng Livestrong.
Vitamin D là một nhóm các secosteroid hòa tan được trong chất béo, đóng vai trò vô quan trọng trong việc thực hiện các chức năng của hệ miễn dịch, kiểm soát sự tăng trưởng tế bào và xương. Thông thường, Vitamin D được gọi một cách trìu mến là “vitamin ánh sáng” bởi lẽ cơ thể của chúng ta có thể tự tổng hợp và sản xuất ra loại vitamin này sau khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời. Vitamin D ngoài ra còn giúp cơ thể điều hòa sự phát triển của tế bào và làm giảm các dấu hiệu sưng, tấy. Loại dưỡng chất này bên cạnh đó cũng tham gia vào hoạt động thúc đẩy sự hấp thụ canxi, giúp khung xương thêm vững chắc.
Trong một nghiên cứu hồi cứu về những bệnh nhân được xét nghiệm COVID-19, các nhà nghiên cứu tại Đại học Y khoa Chicago đã tìm thấy mối liên hệ giữa sự thiếu hụt vitamin D và khả năng bị nhiễm coronavirus. “Vitamin D rất quan trọng đối với chức năng của hệ thống miễn dịch và việc bổ sung vitamin D trước đây đã được chứng minh là làm giảm nguy cơ nhiễm trùng đường hô hấp do virus”, David Meltzer, MD, Ph.D., Trưởng khoa Y tế Bệnh viện tại UChi Chicago Medicine và tác giả chính của nghiên cứu nói. "Phân tích thống kê của chúng tôi cho thấy điều này có thể đúng với trường hợp lây nhiễm COVID-19".
Làm việc hiệu quả, nhanh chóng và thông minh luôn là một trong những điều ưu tiên hàng đầu mà các công ty tìm kiếm ở nhân viên. Tuy nhiên, không chỉ có công ty mà chính cách làm việc tốt sẽ giúp cho bản thân chúng ta, theo trang mạng The Muse. Thông thường, chúng ta dành trung bình 90,000 giờ trong cuộc đời để làm việc và vì thế, đừng biến 90,000 giờ ấy trở nên vô vị, chán nản, mệt mỏi và áp lực. Với những thói quen nho nhỏ dưới đây, chỉ cần bạn cố gắng thay đổi và duy trì, chắc chắn nó sẽ đem lại những lợi ích vô cùng to lớn. Kỹ năng giải quyết vấn đề, suy nghĩ logic, tinh thần minh mẫn và nhiều thứ khác là các yếu tố mang lại giá trị cho công ty bạn đang làm và cả cá nhân bạn.
Điểm tuyệt đối cho bài kiểm tra này là 200 điểm. Nếu không được nhiều hơn 25 điểm, bạn nên điều chỉnh lại bản thân. Tiến sĩ Daniel Gorman, thuộc khoa Tâm lý học, đại học Harvard đã thực hiện một bài kiểm tra EQ và đúc rút ra được một số vấn đề. Thông qua việc trả lời các câu hỏi, bạn đọc có thể có được những nhận thức cảm tính khái quát về chỉ số trí tuệ cảm xúc (EQ) của bản thân. Tổng cộng có 10 câu hỏi, tiêu chuẩn tính điểm cho các câu hỏi vui lòng xem phía sau. Số điểm cao nhất có thể đạt được là 200. Người bình thường, trung bình đạt 100 điểm. Nếu bạn đạt được dưới 25 điểm, bạn nên dành thời gian thời gian để làm lại bài kiểm tra.
Đức Mẹ Guadalupe là một sự kiện thần kỳ và nổi tiếng ở xứ sở Mexico. Sự kiện và thánh tích đi theo đó (tấm áo choàng Đức Mẹ Guadalupe) trở nên nổi tiếng đến nỗi đã trở thành biểu tượng của quốc gia phần lớn theo Đạo Công giáo này. Sở dĩ gọi là Đức Mẹ Guadalupe vì đây là một tước hiệu của Đức Mẹ Mary, tên gọi này ấn chứng cho sự hiển linh của Đức mẹ ở Guadalupe, Mexico vào năm 1531. Trong suốt thế kỷ 19 đến 20, cái tên và hình tượng Đức mẹ Guadalupe đã trở thành biểu tượng thống nhất của Mexico; thậm chí vị Tổng thống Mexico đầu tiên đã đổi tên từ José Miguel Ramón Adaucto Fernández y Félix sang Guadalupe Victoria để vinh danh Đức mẹ Guadalupe.
Bảo Trợ