Việc đặt tên đường Alexandre de Rhodes ở Đà Nẵng: Phản bác hay thận trọng?

28 Tháng Mười Một 20192:52 SA(Xem: 659)
  • Tác giả :

Việt Nam : Sáu nhà hoạt động bị kết án vì cáo buộc chống Nhà nước

mediaFacebooker Nguyễn Chí Vững trước tòa án Bạc Liêu, ngày 26/11/2019.Huynh Su/VNA via REUTERS

Tại Việt Nam hôm qua 26/11/2019, sáu nhà hoạt động đã bị kết án từ 2 đến 9 năm tù trong những phiên tòa khác nhau, do cáo buộc có các hoạt động chống phá Nhà nước.

Ông Phạm Văn Điệp, 51 tuổi, bị lãnh bản án nặng nhất là 9 năm tù, do ông sử dụng Facebook để phổ biến các bài viết bất lợi cho chính quyền về các vấn đề cưỡng chế đất, sự thô bạo của công an hay nạn tham nhũng. Cư trú tại Nga, ông bị tòa án Thanh Hóa cáo buộc đã nhiều lần về nước để xúi giục và tham gia các cuộc biểu tình " bất hợp pháp".

Luật sư Hà Huy Sơn nói rằng « bản án đã được ấn định trước », và cho AFP biết thân chủ của ông sẽ kháng cáo. Vài ngày trước phiên tòa, tổ chức Human Rights Watch đã kêu gọi trả tự do lập tức cho ông Phạm Văn Điệp, cho rằng tất cả những gì ông đã làm trong 17 năm qua « chỉ là bày tỏ ý kiến của mình về các vấn đề chính trị xã hội quan trọng, và phản đối việc mình bị trả đũa vì dám lên tiếng ».

Một facebooker khác là ông Nguyễn Chí Vững, 38 tuổi, bị tòa án Bạc Liêu kết án 6 năm tù do đã lập nhiều tài khoản để « phát tán các tài liệu nhằm chống phá Nhà nước Việt Nam », thực hiện 33 livestream để « chia sẻ các thông tin bị bóp méo » và « cổ vũ tham gia biểu tình trong dịp Quốc khánh ».

Bốn bị cáo khác bị lãnh án từ 2 đến 3 năm tù vì « gây rối an ninh », nhất là do dự định tổ chức các cuộc biểu tình.

Tuần trước, công an thành phố Hồ Chí Minh đã bắt giữ nhà báo độc lập Phạm Chí Dũng theo điều 117 Luật Hình sự sửa đổi.

Theo Amnesty International, hiện có ít nhất 128 tù nhân chính trị tại Việt Nam ; còn tổ chức Phóng viên Không biên giới (RSF) xếp Việt Nam thứ 176/180 về tự do báo chí.
Theo RFI


Việc đặt tên đường Alexandre de Rhodes ở Đà Nẵng: Phản bác hay thận trọng?

Diễm Thi, RFA
Tên đường Alexandre de Rhodes ở Tp. Hồ Chí Minh
Tên đường Alexandre de Rhodes ở Tp. Hồ Chí Minh
blank Photo: Saigoneer.com

Những ý kiến trái chiều

Ngày 7 tháng 10 năm 2019, Sở Văn hoá và Thể thao Đà Nẵng công bố lấy ý kiến dự thảo Đề án đặt, đổi tên gần 140 đường và công trình công cộng trên địa bàn thành phố năm 2019.

Hai giáo sĩ phương Tây liên quan đến quá trình hình thành và phát triển chữ Quốc ngữ của Việt Nam - Alexandre de Rhodes (1593 - 1660, người Pháp) và Francisco de Pina (1585 - 1625, người Bồ Đào Nha) - cũng có tên trong đề án và được đề nghị đặt tên cho hai tuyến đường ở khu đông nam đài tưởng niệm thuộc quận Hải Châu.

Hơn hai tuần sau đó, một bản kiến nghị của 12 trí thức được gửi đến lãnh đạo thành phố Đà Nẵng bày tỏ nguyện vọng không lấy tên hai giáo sĩ này để đặt cho đường phố, trường học ở Đà Nẵng. Nếu đặt rồi thì thay bằng tên của những người Thiên Chúa giáo (Công giáo) yêu nước như linh mục Nguyễn Bá Kính (thời chống Pháp), Hồ Huệ Bá (thời chống Mỹ).

PGS.TS Lê Cung, người đứng đầu đồng đơn kiến nghị khẳng định Alexandre de Rhodes không phải là người sáng chế ra chữ Quốc ngữ mà trái lại, đối với dân tộc Việt Nam, Rhodes là kẻ có tội nên không thể vinh danh, đặt tên đường được.

Kèm theo Thư kiến nghị là nội dung phỏng vấn của nhóm sinh viên với Nhà nghiên cứu Lịch sử Nguyễn Đắc Xuân, trong đó ông Xuân nhấn mạnh, Alexandre de Rhodes và Francisco de Pina rất có công với Vatican, với đạo Thiên Chúa ở Việt Nam. Trong phạm vi nhà thờ Thiên Chúa giáo ở Việt Nam thì họ có quyền vinh danh những người đã có công với họ, còn việc xác định đặt tên đường là vinh danh những người có công với đất nước, với dân tộc.

PGS.TS Ngôn ngữ học Hoàng Dũng nhận định:

“Trong cái gọi là kiến nghị của một số các nhà giáo gửi chính quyền thành phố Đà Nẵng về việc không đặt tên đường Alexandre de Rhodes và Francisco de Pina thì họ chỉ nói về Rhodes nhưng kết luận thì lại gạt luôn cả ông cả Pina ra khỏi danh sách tên đường ở Đà Nẵng. Những lập luận về Rhodes thì tôi cho là hoàn toàn không thuyết phục.

Riêng cuốn tự điển của De Rhodes thì nhiều nhà nghiên cứu đã thừa nhận là có công lao rồi. Ghi nhận một người có công lao trong việc tạo ra chữ Quốc ngữ thì tại sao không?

Nếu mà bác bỏ như thế thì tôi nghĩ những người viết kiến nghị đó nên viết bằng chữ Nôm chứ đừng viết bằng chữ Quốc ngữ!”

PGS Hoàng Dũng không đồng ý với lập luận rằng, chữ Quốc ngữ là công cụ của thực dân Pháp chứ không phải để giúp dân Việt Nam. Theo ông thì ai cũng biết mục đích đầu tiên của những người truyền giáo là truyền giáo, nhưng lợi ích của chữ Quốc ngữ là hiển nhiên.

Ghi nhận một người có công lao trong việc tạo ra chữ Quốc ngữ thì tại sao không?Nếu mà bác bỏ như thế thì tôi nghĩ những người viết kiến nghị đó nên viết bằng chữ Nôm chứ đừng viết bằng chữ Quốc ngữ! - PGS.TS Hoàng Dũng

Trong thư kiến nghị có nêu chi tiết: “Dưới thời Pháp thuộc, thực dân Pháp muốn người dân thuộc địa biết ơn mẫu quốc đã có công “khai hóa”, nên tôn vinh Alexandre de Rhodes là người sáng tác chữ quốc ngữ. Sau ngày bại trận ở Điện Biên Phủ (7-5-1954), thực dân Pháp cuốn gói về nước, nhiều nhà nghiên cứu, trong đó có cả những linh mục, đã chứng minh Alexandre de Rhodes không phải là người sáng tác chữ quốc ngữ.”

Nhà sử học Dương Trung Quốc nêu nhận định với RFA rằng vấn đề này không phải là mới. Theo ông, đánh giá về Alexandre de Rhodes và gần đây có Francisco de Pina liên quan tới chữ Quốc ngữ được đặt ra trên diễn đàn của giới sử học rất lâu rồi, mà đây không chỉ mang tính sử học, còn mang cả tính chính trị và những đánh giá về đạo Thiên Chúa, liên quan đến chủ nghĩa thực dân. Rất nhiều vấn đề khác và trở nên ngày càng phức tạp. Ông nói thêm:

“Vấn đề tôn vinh ông Alexandre de Rhodes thì có nhiều cái phức tạp xen lẫn, cả vấn đề chính trị là ông này đó đóng góp vào quá trình thực dân hóa ở Việt Nam hay không. Có người hiểu đây là người lính tiên phong của việc truyền giáo, có người hiểu đây là người lính của thực dân.

Tôi thấy việc phản bác không nặng nề như xưa nhưng sự thận trọng thì người ta vẫn muốn đặt ra. Có lẽ đấy là một thực trạng đang diễn ra ở một địa phương có rất nhiều gắn bó với sự hình thành chữ Quốc ngữ muốn đặt tên hai nhà truyền giáo sớm nhất, có đóng góp cơ bản nhất cho chữ Quốc ngữ Việt Nam, Francisco De Pina và Alexandre de Rhodes.”

Vai trò chữ quốc ngữ

Giáo sĩ Alexandre de Rhodes
Giáo sĩ Alexandre de Rhodes Photo: Conggiao.info
blank

Theo sách sử ghi lại thì Giáo sĩ Alexandre de Rhodes được cử đến Đàng Trong vào năm 1624. Năm 1651, trên cơ sở thành tựu của Gaspar de Amaral, Cristophoro Borri, Antonio Barbosa... cùng sự giúp đỡ có hiệu quả của các thầy giảng người Việt, Alexandre de Rhodes đã hoàn thành cuốn Từ điển Annam - Bồ - Latinh, đánh dấu sự ra đời của chữ Quốc ngữ theo mẫu tự Latinh.

Giáo sĩ Francisco de Pina đến Đàng Trong năm 1617. Ông đã học tiếng Việt và trở thành giáo sĩ đầu tiên giảng đạo cho tín đồ bản địa mà không cần phiên dịch, và dạy tiếng Việt cho một số giáo sĩ. Pina đã biên soạn tài liệu về phương pháp Latin hóa tiếng Việt và cuốn Ngữ pháp tiếng Việt; đồng thời lập trường đào tạo phiên dịch tiếng Bồ Đào Nha, chủ yếu phục vụ hoạt động truyền giáo.

Trước khi có chữ Quốc ngữ, người Việt đã có chữ Khoa đẩu, chữ Hán và chữ Nôm.

PGS.TS Hoàng Dũng đánh giá vai trò chữ Quốc ngữ với người dân Việt Nam:

“Về giá trị thực tế của chữ Quốc ngữ thì tôi thấy không cần phải nói gì thêm. Người chống lại chữ Quốc ngữ đầu tiên là các ông nhà Nho yêu nước nhưng đến đầu thế kỷ 20 thì chính những nhà Nho đó thấy rằng chữ Quốc ngữ là một công cụ rất quan trọng để nâng cao dân trí.”

Vấn đề là ngày càng thấy vai trò chữ Quốc ngữ quan trọng trong đời sống văn hóa người Việt hiện đại. Việc tăng cường hơn nữa vị thế của chữ Quốc ngữ là điều được khẳng định, nhưng mà nhìn vào nguồn gốc của nó thì có nhiều cách đặt vấn đề khác nhau. Sử gia Dương Trung Quốc

Ông Hoàng Dũng phân tích thêm rằng chính ông Hồ Chí Minh coi chữ Quốc ngữ là quan trọng và nói rằng phải diệt giặc dốt và dạy chữ Quốc ngữ cho người dân. Ngoài ra, những nhà hoạt động cộng sản đầu tiên cũng thấy rõ công cụ quan trọng, cái lợi ích của chữ Quốc ngữ, cho nên họ tác động và ủng hộ phong trào truyền bá chữ Quốc ngữ.

Sử gia Dương Trung Quốc nhận xét:

“Vấn đề là ngày càng thấy vai trò chữ Quốc ngữ quan trọng trong đời sống văn hóa người Việt hiện đại. Việc tăng cường hơn nữa vị thế của chữ Quốc ngữ là điều được khẳng định, nhưng mà nhìn vào nguồn gốc của nó thì có nhiều cách đặt vấn đề khác nhau.”

Ông Dương Trung Quốc nêu lên một điều mà ông cho là chưa nhiều người nhắc đến, đó là những năm 40 của thế kỷ trước, khi Nhật nhảy vào Đông Dương có thể lấn át người Pháp trên mọi lĩnh vực từ chính trị, quân sự, xã hội…thì người Pháp ở vị thế phải tăng cường hơn nữa vai trò, dấu ấn văn hóa của mình. Vì thế Alexandre de Rhodes được coi như đại diện văn minh của Pháp đóng góp vào cho văn hóa Việt Nam.

Trong khi Đà Nẵng còn đang tranh cãi về việc đặt tên đường như vậy thì tại TP.Hồ Chí Minh, ngay tại quận 1 đã có con đường mang tên Alexandre de Rhodes từ năm 1955. Đến năm 1985 đường này bị đổi thành đường Thái Văn Lung, nhưng khoảng 10 năm sau đó lại được phục hồi tên Alexandre de Rhodes đến ngày nay. Đường Alexandre de Rhodes đối diện với đường Hàn Thuyên và điểm lý thú là Alexandre de Rhodes được xem là ông tổ chữ quốc ngữ còn Hàn Thuyên được xem là ông tổ chữ Nôm.
Theo RFA

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Tác giả Pingping Yu đã có bài bình luận với tiêu đề “Đã đến lúc người Mỹ chống lại nạn trộm cắp công nghệ của Trung Quốc”, đăng tải trên Epochtimes ngày 15/4. Dưới đây là nội dung bài viết 30 năm trước, Hoa Kỳ bắt đầu mở cửa với Trung Quốc theo chính sách “can dự mang tính xây dựng”, với hy vọng giúp Trung Quốc tự do hóa và hướng nước này trở thành một quốc gia “ổn định, cởi mở và không hiếu chiến”, như cựu Tổng thống Bill Clinton đã hình dung. Vào thời điểm đó, công nghệ của Trung Quốc tụt hậu so với Hoa Kỳ. Không thể tưởng tượng được, một ngày nào đó, Trung Quốc sẽ trở thành một đối thủ cạnh tranh về công nghệ [với nước Mỹ]. Sau ba thập kỷ mở cửa thương mại, bây giờ Trung Quốc dường chỉ “cách gang tấc” là có thể thay thế nước Mỹ trở thành nhà cung cấp công nghệ hàng đầu thế giới. Chuyện này xảy ra như thế nào?
Thế là một tòa án ở Minneapolis đã đăng đường xét xử vụ viên cảnh sát Derek Chauvin, một người Mỹ da trắng, đã đè đầu gối lên cổ George Floyd, 46 tuổi, một người Mỹ da đen, trong chín phút rưỡi khi bắt giữ anh ta vì bị tình nghi xài tiền giả. Floyd chết, và chuyện đáng tiếc ấy đã xảy vào buổi tối hôm 25 tháng 5, 2020. Sau gần một năm, phiên xử đầu tiên đã diễn ra ngày 29 tháng 3 trong bầu không khí khá căng thẳng và nghi kỵ cả bên trong lẫn bên ngoài phòng xử. Trong gần một năm qua, cái chết của Floyd đã làm thay đổi nước Mỹ hoàn toàn. An ninh, trật tự tại những nơi công cộng không còn. Công lý nằm trong tay đám đông bạo động làm chủ trên đường phố, và nhiều tai to mặt lớn trong chính quyền đã hãnh diện được quỳ gối và vinh danh Công lý của BLM và Antifa, hai tổ chức đã công khai đứng ra nhận công lãnh đạo phong trào tranh đấu cho công lý và bình đẳng chủng tộc của dân Mỹ.
Ngay từ khi thành lập ngày 26/10/1955, Việt Nam Cộng Hòa chọn con đường phát triển xã hội lấy con người (người dân) làm trọng tâm và tự chủ quốc gia làm mục tiêu chiến lược, nên đến nay vẫn còn nhiều ảnh hưởng để chúng ta tìm hiểu và học hỏi. Tự cung tự chủ Trong thời thuộc địa người Pháp tập trung xây dựng kỹ nghệ ở miền Bắc Việt Nam, nên ngay khi thành lập Chính phủ Việt Nam Cộng Hòa đã hướng đến phát triển kỹ nghệ nhẹ và kỹ nghệ tiêu dùng phục vụ nhu cầu quốc nội. Để có thể tự chủ về kinh tế, chính phủ khuyến khích các nhà tư sản ngoại quốc, đa số là người Hoa có quốc tịch Trung Hoa Dân Quốc, trở thành công dân Việt Nam Cộng Hòa. Với chủ trương kinh tế tự do, Chính phủ chỉ giữ một số hoạt động công ích, như điện, nước, hỏa xa, hàng không, còn hầu hết mọi hoạt động kinh tế đều để tư nhân vận hành.
Tổng thống Joe Biden muốn thực hiện chính sách 'nước Mỹ trở lại' tăng cường sự lãnh đạo của Mỹ trên toàn thế giới nên tình trạng đối đầu Mỹ-Trung ngày càng khốc liệt. Như thế liệu Chính phủ Biden có thực hiện được ý muốn hay lại lâm vào “bế tắc” như các chính phủ tiền nhiệm trước đây? Chính phủ Obama Chiến lược xoay trục Thái Bình Dương mở đầu những thay đổi về chính sách đối ngoại, chuyển trọng tâm về khu vực Á Châu, bao vây kinh tế và kềm hãm tình trạng trỗi dậy của Bắc Kinh. Về quân sự Chính phủ Obama vẫn lún sâu vào chiến tranh Trung Đông, mà ngân sách quốc phòng thì không được Quốc Hội đồng ý tăng thêm. Nên giữa tháng 4/2012 Trung cộng xâm chiếm Bãi cạn Scarborough thuộc Phi Luật Tân, họ còn liên tục xây dựng các đảo với phi trường quân sự trong khu vực Hoàng Sa và Trường Sa mà hề gặp phản ứng quân sự nào từ phía Mỹ.
Tuần lễ qua trên thế giới diễn ra hai sự kiện quan trọng: Thứ nhất là vào ngày 12/3/2021 lần đầu tiên Tổng thống Joe Biden họp trực tuyến với thủ tướng ba nước Úc, Ấn và Nhật trong Bộ Tứ An Ninh (the Squad); Và sự kiện thứ hai là nước Anh công bố chuyển hướng Chiến lược ngoại giao, an ninh và quốc phòng từ đặt trọng tâm vào Châu Âu chuyển sang Châu Á Thái Bình Dương. Cả hai sự kiện cho thấy Mỹ, Anh và một số quốc gia khác đang hình thành chiến lược phát triển khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương tự do và mở rộng. Ý tưởng chiến lược Vào tháng 8/2007 tại Bombay, cựu Thủ tướng Nhật Abe Shinzo đưa ra ý tưởng xây dựng một châu Á trải dài từ Thái Bình Dương đến Ấn Độ Dương như một vùng biển của tự do và mở rộng cho tất cả mọi quốc gia trên thế giới.
Mỹ sẽ chỉ chiến thắng khi chính quyền Trung Quốc sụp đổ =Thiện Nhân • Căng thẳng Mỹ-Trung có thể dẫn đến sự “chung sống cạnh tranh” hay không, hay phải lên đến đỉnh điểm - dẫn đến sự thất bại của chế độ Trung Quốc? Các quan chức Mỹ có thể đang hy vọng vào kết quả đầu tiên, nhưng họ có lẽ nên chuẩn bị cho kết quả thứ hai.
Cộng hòa nhân dân Trung Hoa siêu cường toàn cầu mới nổi cạnh tranh giành quyền lực tối cao giữa Mỹ và Trung Quốc, đặc biệt trong các lĩnh vực kinh tế, công nghiệp, tội phạm mạng, gián điệp công nghiệp, v.v ... (Ảnh của Ulrich Baumgarten/ Getty Images) Toàn cảnh cuộc đấu kinh tế, an ninh quốc gia giữa Mỹ và Trung Quốc Bình luận Lê Minh - Tâm An •
Mặc dù ông Trump thất cử tổng thống 2020, nhưng ngay sau ngày 6/1/2021 đã rộ lên tin đồn ông Trump sẽ bỏ đảng Cộng Hòa thành lập đảng chính trị mới quy tụ những người ủng hộ ông. Tin đồn được truyền thông chính mạch Mỹ triệt để khai thác, họ cho tổ chức nhiều cuộc thăm dò dẫn đến cùng một kết quả là cử tri đảng Cộng Hòa vẫn nồng nhiệt ủng hộ ông Trump và sẵn sàng gia nhập đảng thứ ba nếu ông thành lập. Giới truyền thông chính mạch bấy lâu nay tập trung vào phần nổi là cá tính “độc đáo” của ông Trump mà quên đi phần chìm là những thách thức mà hệ thống chính trị Mỹ đang phải đối đầu. Vì thế họ đã không giải thích lý do cử tri đảng Cộng Hòa vẫn tiếp tục ủng hộ dù ông Trump không còn là tổng thống. Cử tri đảng Cộng Hòa nghĩ gì ? Kết quả từ một cuộc thăm dò được Viện thăm dò dư luận Gallup thực hiện từ ngày 21/1/2021 đến ngày 2/2/2021 và công bố ngày 15/2/2021 cho thấy:
Trong khi người Mỹ kiêu ngạo nghĩ rằng họ đang “chơi khăm” Trung Quốc để kiếm lợi lớn hơn, thì thực tế lại là điều hoàn toàn ngược lại. Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) luôn chơi một trò chơi dài hơi với họ, đương nhiên không phải vì lợi ích cho đôi bên. Vào năm 2021, bất kỳ ai vẫn nói rằng ĐCSTQ “chỉ muốn trở thành đối tác kinh doanh”, thì đó đều là ảo tưởng hoặc đang nói dối.
Tôi dùng từ “trắng án” để nói về kết quả phiên tòa luận tội ông Trump lần thứ hai, nhưng nếu bạn dùng từ “chiến thắng”, hay “tha bổng”, hay “tha tội” theo tôi đều có lý cả. Mục tiêu của đảng Dân Chủ là kết tội ông Trump nhưng họ đã không đạt được kết quả, nên phía ủng hộ ông Trump có quyền xem đó là chiến thắng của ông ấy và của họ. Thượng nghị sĩ Mitch McConnell Lãnh đạo phe Thiểu số đảng Cộng hòa cho biết ông không kết tội ông Trump vì ông ấy đã mãn nhiệm, kết tội ông là vi phạm Hiến Pháp. Nhưng ông McConnell cũng cho biết ông Trump vẫn phải chịu trách nhiệm về lời nói, việc làm và vẫn có thể bị tòa án truy tố trong tư cách một thường dân khi có bằng chứng phạm tội, nên cũng có thể coi như ông Trump đã được ông McConnell tha tội. Dưới một phiên tòa pháp lý chỉ khi nào tòa án kết tội và người bị cáo buộc không tiếp tục kháng án thì mới bị xem là có tội.
Bảo Trợ