Giải pháp cho xung đột nguồn nước trên dòng Mekong

06 Tháng Mười Một 20193:08 CH(Xem: 448)

Giải pháp cho xung đột nguồn nước trên dòng Mekong

Một người đánh bắt cá trên sông Mekong đoạn qua huyện Pak Chom, tỉnh Loei, đông bắc Thái LanBản quyền hình ảnhLILLIAN SUWANRUMPHA/GETTY IMAGES
Image captionMột người đánh bắt cá trên sông Mekong đoạn qua huyện Pak Chom, tỉnh Loei, đông bắc Thái Lan

Tính chất và mức độ ảnh hưởng của xung đột về sử dụng nguồn nước sông Mekong khiến người ta ví nó như một biển Đông thứ hai.

Nhưng vấn đề là làm sao giải quyết những tranh chấp đó?

 

Cuối tháng 10 vừa rồi, đập thủy điện đầu tiên ở hạ lưu sông Mekong - đập Xayaburi 1.285 megawatt - bắt đầu đi vào hoạt động thương mại tại Lào, giữa lúc dân làng ở Thái Lan biểu tình phản đối.

Người biểu tình cho rằng đập Xayaburi và nhiều công trình khác đang được thi công sẽ phá hủy sinh kế của họ trong tương lai, theo Reuters.

Đây là con đập đầu tiên trong số ít nhất là dự án thủy điện đang được xây dựng hoặc dự kiến xây dựng ở hạ lưu sông Mekong tại Lào, theo hãng tin Reuters.

Đập này khởi sự hoạt động vào lúc mà nhiều khu vực trên dòng sông Mekong bị khô nước dù đang ở cuối mùa mưa.

Sự kiện này càng cho thấy tầm quan trọng của việc giải quyết tranh chấp việc sử dụng nguồn nước trên sông Mekong.

Nếu tranh chấp ở Biển Đông là tranh chấp chủ quyền, thì nguồn nước sông Mekong lại là cuộc đấu tranh về quyền sử dụng nguồn tài nguyên nước xuyên biên giới.

Lo ngại về sự gia tăng quyền lực của Trung Quốc

Ông Brian Eyler, Giám đốc chương trình Đông Nam Á, Trung tâm nghiên cứu Stimson tại Washington D.C, Mỹ, và cũng là tác giả cuốn 'The Last Days of Mighty Mekong' (tạm dịch là Những ngày cuối của dòng Mekong vĩ đại), nhận xét với BBC News Tiếng Việt rằng:

"Tranh chấp nước sông Mekong có một số điểm tương đồng với tranh chấp Biển Đông, nhưng những gì đang xảy ra ở sông Mekong hiện đang làm tổn thương trực tiếp đến túi tiền và nồi cơm của người dân. Bởi vậy, sông Mekong đã trở thành vấn đề an ninh kinh tế và lương thực quan trọng với tất cả các nước hạ nguồn."

Theo ông Brian, hiện nay, trên sông này, có hơn 100 đập thủy điện đã hoàn thành và hoạt động trong lưu vực sông Mekong. Trong đó, Lào có 63, Trung Quốc 11, Thái Lan 9, Việt Nam 16 và Campuchia 2.

"Các đập của Trung Quốc ở thượng nguồn sông Mekong giữ lại một lượng nước khổng lồ. Trong mùa gió mùa, lượng nước từ các đập của Trung Quốc chỉ chiếm nhỏ hơn 7% lượng nước trong toàn bộ hệ thống nên không tác động nhiều.

"Nhưng trong mùa khô và thời kỳ hạn hán, nước từ các đập thượng nguồn của Trung Quốc chiếm 40-50% lượng nước trong hệ thống Mekong. Vì vậy, vào thời gian đó, việc các đập của Trung Quốc vận hành thế nào sẽ ảnh hưởng rất lớn.

"Trung Quốc có thể dùng các đập này để giảm hạn hán ở hạ lưu nếu họ muốn. Theo nghĩa này, Trung Quốc có một mức độ quyền lực nhất định với các quốc gia hạ nguồn. Vì vậy, các nước ở hạ nguồn cần thỏa thuận với Trung Quốc trong điều tiết các đập nhằm bảo đảm lượng nước tối thiểu trong mùa khô và trong thời kỳ hạn hán.

"Điều không may là, Trung Quốc đã không dễ dàng đồng ý làm vậy và trên thực tế, không quốc gia nào ở hạ lưu sông Mekong có những thỏa thuận như vậy," ông Brian nói.

Sông Mekong là nguồn sống của hàng chục triệu cư dân ven bờBản quyền hình ảnhLILLIAN SUWANRUMPHA/GETTY IMAGES
Image captionSông Mekong là nguồn sống của hàng chục triệu cư dân ven bờ

Giải cứu sông Mekong cách nào

Trong cuộc tranh chấp nguồn nước Mekong, phải thẳng thắn nhìn nhận rằng, Việt Nam ở thế yếu hơn so với các nước khác do nằm ở cuối nguồn.

Nhưng cũng chính vì thế mà Việt Nam càng cần sử dụng các cơ chế hợp tác khu vực và các cơ sở pháp lý quốc tế liên quan, như Công ước về nước của Liên hợp quốc, Hiệp định Mekong… để đàm phán và bảo vệ quyền lợi của mình.

Cơ chế hợp tác quốc tế có giá trị pháp lý duy nhất hiện nay cho việc quản lý và sử dụng nguồn nước ở hạ lưu sông Me Kong là thông qua Ủy hội sông Mekong Quốc tế.

Ông Trịnh Lê Nguyên, Giám đốc tổ chức PanNature, phân tích với BBC News Tiếng Việt:"Dù về mặt chính thức các quốc gia thành viên Ủy hội sông Mekong Quốc tế vẫn tuyên bố tinh thần hợp tác để quản lý và sử dụng bền vững nguồn nước chung. Nhưng thực tế cho thấy, các quốc gia thượng nguồn vẫn chủ trương tối đa hóa lợi ích về mình."

Còn ông Brian thì cho rằng, các quốc gia hạ nguồn cần hợp tác với nhau để xây dựng thỏa thuận với Trung Quốc nhằm bảo đảm có được lượng nước tối thiểu trong mùa khô và trong thời kỳ hạn hán. Theo ông, Cơ chế hợp tác Lancang - Mekong mà Trung Quốc đề xướng gần đây đã nói về việc sử dụng các con đập để giảm hạn hán. Bởi vậy, đây có lẽ là thời điểm tốt để thúc đẩy thương thảo cho một thỏa thuận như vậy.

Tuy nhiên, ông Brian cũng nhìn nhận rằng, các nước ở hạ nguồn cần tận dụng sức mạnh của Ủy hội sông Mekong Quốc tế để kêu gọi sự phối hợp, thay vì cho phép Cơ chế Hợp tác Lancang - Mekong vì cơ chế này sẽ đem tới cho Trung Quốc quá nhiều quyền lực đối với thượng nguồn.

Trong khi đó, cũng theo ông Brian, ASEAN thực sự chưa bao giờ quan tâm đến các vấn đề của Mekong.

Việt Nam có thể làm gì?

Mất quyền chủ động sử dụng nguồn nước Mekong sẽ có ảnh hưởng dài hạn lên kinh tế - xã hội của Việt Nam. Hậu quả có thể không xảy ra ngay lập tức, nhưng theo như các nghiên cứu ở quy mô lưu vực, nhiều tác động là lâu dài và không thể đảo ngược.

Theo ông Trịnh Lê Nguyên, với viễn cảnh toàn bộ 11 đập dòng chính phía hạ lưu có khả năng sẽ được xây dựng, Việt Nam sẽ phải thay đổi toàn bộ định hướng phát triển đồng bằng sông Cửu Long để thích ứng.

 

"Ở vị thế quốc gia cuối nguồn, trong trường hợp này, Việt Nam không có nhiều lựa chọn. Đồng bằng sông Cửu Long chắc chắn sẽ thay đổi, sẽ rất khác so với khi con sông Mekong còn duy trì được dòng chảy tự nhiên tương đối," ông Nguyên nói.

Khi con đập đầu tiên ở phía hạ lưu là Xayaburi được xây dựng, phía Việt Nam đã liên tục nêu các quan ngại về tác động của các công trình sử dụng nước dòng chính lên phía cuối nguồn, đe dọa sự bền vững của cả khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long.

Liên minh Cứu sông Mekong (Save the Mekong Coalition - SMC) cũng như Mạng lưới Sông ngòi Việt Nam đã có thông cáo phản hồi về việc Chính phủ Lào đệ trình đề xuất đập Luang Prabang lên Ủy hội sông Mekong quốc tế.

Dự án này do một liên danh ba bên, gồm PV Power, chính phủ Lào và một nhà đầu tư của Thái Lan thực hiện. Trong đó, PV Power - công ty con của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam - đứng vai trò chính, theo ông Trịnh Lê Nguyên.

Ông Nguyên nhận định rằng việc một doanh nghiệp Việt Nam tham gia xây dựng con đập thứ năm trên dòng chính sông Me Kong ở phía hạ lưu có nguy cơ làm yếu tiếng nói của Chính phủ Việt Nam trong các đàm phán về quản lý và sử dụng nguồn nước con sông quốc tế này.

"Tập đoàn Dầu khí Việt Nam là doanh nghiệp nhà nước. Do vậy, nếu PV Power vẫn tiếp tục triển khai dự án này có thể được các bên hiểu là phía Việt Nam đã chính thức tham dự vào xây đập thủy điện dòng chính. Điều đó đồng nghĩa với việc các dự án tiếp theo trong chuỗi đập trong kế hoạch sẽ được xây dựng mà không còn vấp phải nhiều phản đối," ông Nguyên nói.

Ông Brian cũng chung nhận định khi cho rằng, làm điều đó chẳng khác nào Việt Nam tự bắn vào chân mình.

Ông nói: "Việc một công ty Việt Nam tìm cách xây dựng đập Luang Prabang trên dòng chính sông Me Kong ở Lào, theo tôi, Việt Nam đang phạm sai lầm lớn. Họ tự bắn vào chân mình bằng một kế hoạch có thể làm hỏng một số kế hoạch cứu đồng bằng châu thổ sông Me Kong mà Hà Nội tìm cách thực hiện trong năm tới."

Tuy nhiên, ở khía cạnh khác, ông cho rằng, Việt Nam cần tăng cường hợp tác với Lào.

"Tôi nghĩ, Việt Nam nên tham gia vào cùng với Lào để mua thêm năng lượng và giúp họ trong quá trình trở thành "Năng lượng của Đông Nam Á." Điều này nghe hơi trái, nhưng không có nghĩa là Việt Nam mua điện từ các dự án thủy điện lớn ở Lào.

"Thay vào đó, Việt Nam có thể chia sẻ kinh nghiệm phát triển ngành năng lượng tái tạo với Lào. Việt Nam cũng có thể đầu tư vào các đập được bố trí ở các khu vực của sông Mekong ít ảnh hưởng hơn so với các đập chính. Chẳng hạn, xây dựng một con đập trên một nhánh sông phía trên một con đập hiện có sẽ ít ảnh hưởng đến hạ lưu."

Còn ông Phạm Phan Long, Chủ tịch tổ chức phi chính phủ Viet Ecology Foundation, ở Hoa Kỳ, nói với BBC News Tiếng Việt rằng, các nước Mekong cần sớm có một cuộc cách mạng về chính sách năng lượng.

Vị trí khả thi các dự án năng lương mặt trời nổi tại ba nước Mekong từ bỏ thủy điện 17Bản quyền hình ảnhPHAM PHAN LONG
Image captionVị trí khả thi các dự án năng lương mặt trời nổi tại ba nước Mekong từ bỏ thủy điện

"Tôi đã thấy tiềm năng năng lượng mặt trời của ba nước đủ cho họ tự giải thoát khỏi lời nguyền thủy điện Mekong và gọng kềm Trung Quốc.

"Lào có thể hủy bỏ cả ba dự án thủy điện Pak Lay-Pak Beng-Luang Prabang thay bằng dự án năng lượng mặt trời nổi ngay trên hồ Nam Ngum. Campuchia có thể bỏ hai dự án Sambor Stung Treng và có thể bỏ các dự án nhiên liệu hóa thạch khác nếu thay chúng bằng dự án năng lượng mặt trời trên hồ Tonle Sap.

"Và Việt Nam cũng có thể bỏ các nhà máy điện than trong quy hoạch trên Đồng bằng sông Cửu Long thay bằng dư án tương tự trên hồ Trị An," ông Long nói.
Theo BBC

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Đây không phải là một cuộc nổi dậy đẫm máu thường gắn liền với một cuộc cách mạng mà là một diễn biến hòa bình trong một thời gian dài mà đỉnh điểm là sự tiếp quản của các nhà xã hội chủ nghĩa trên mọi mặt. Chúng ta không nên ảo tưởng nữa, thực sự những người theo chủ nghĩa Marx đang nắm quyền ở Mỹ một cách nghiêm túc và lâu dài. Thật vậy, các nhà lãnh đạo cộng sản từ Lenin đến Brezhnev đang cười mỉa mai từ địa ngục khi thấy rằng điều mà Liên Xô không thể đạt được với tất cả sức mạnh quân sự và kho vũ khí hạt nhân lại đang được thực hiện bởi chính người dân Mỹ thông qua một quá trình bầu cử đáng ngờ. Chỉ cần rõ ràng, đó không phải là năm 1984 của Orwell, mà là Liên Xô của năm 1937 trở về sau với cùng một diện mạo. Sẽ không có trại tập trung; hàng triệu người sẽ không bị hành quyết. Những người bất đồng chính kiến ​​sẽ bị xử lý "một cách nhân đạo." Họ sẽ bị loại khỏi các trường đại học, truyền thông, công việc chính phủ và các tập đoàn lớn.
Tổng thống Trump đã thực hiện tất cả những lời hứa của mình về chương trình nghị sự kinh tế, văn hóa và an ninh quốc gia trong 4 năm qua. Và cho đến giờ phút này (24 tiếng trước khi rời nhiệm sở), dường như lời hứa chưa thực hiện của ông duy nhất chỉ có “tát cạn đầm lầy” cho nước Mỹ nữa mà thôi. Trước khi ông rời nhiệm sở, nhìn lại những gì mà ông - một tổng thống với cá tính không hoàn hảo, người sở hữu quá nhiều phát ngôn gây tranh cãi - đã làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại trong sự kinh ngạc của bạn bè quốc tế và sự sợ hãi của kẻ thù. Đúng là "Cuộc sống vốn không công bằng" với vị Tổng thống đặc biệt Donald Trump, như cách mà Tổng thống John F. Kennedy từng nói. Một trăm năm sau, sử sách sẽ nhớ đến Tổng thống Trump và hai lần ông bị luận tội. Lịch sử Mỹ sẽ kể chi tiết về cuộc bạo động chết người ở Điện Capitol của Hoa Kỳ mà ông bị cáo buộc gây ra
Thông điệp từ biệt của Đệ nhất phu nhân Melania Trump Đệ nhất phu nhân Melania Trump hôm 18/1 đã gửi thông điệp từ biệt trong một đoạn video từ Nhà Trắng. Trong video, Melania Trump cho biết "vinh dự lớn nhất" của bà là được phục vụ đất nước với tư cách đệ nhất phu nhân.
Nhà Trắng đã công bố một danh sách dài những thành tích Tổng thống Donald Trump đạt được trong nhiệm kỳ của ông. Tài liệu có tiêu đề “Thành tựu của chính quyền Tổng thống Trump” công bố toàn bộ những thành tựu Tổng thống sắp mãn nhiệm Donald Trump đã đạt được trong bốn năm qua, bao gồm sự bùng nổ kinh tế chưa từng có, trước khi đại dịch viêm phổi Vũ Hán của Đảng Cộng sản Trung Quốc gây họa loạn, cơ hội việc làm cho người Mỹ thuộc mọi thành phần, giảm thuế cho tầng lớp trung lưu, tạo việc làm và đầu tư vào các Vùng cơ hội, bãi bỏ quy định hạn chế đối với doanh nghiệp và giai tầng công nhân Hoa Kỳ, cũng như các chính sách và giao dịch thương mại. Một số cột trụ mang tính biểu tượng của chương trình nghị sự của Tổng thống được đề cập trong danh sách là bức tường biên giới mới dài hơn 450 dặm, hơn 2,2 nghìn tỷ $ trong chi tiêu quân sự và thiết lập lại hệ thống tư pháp.
Robert Unanue, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của Goya Foods, cho biết hôm thứ Sáu, phe cánh tả đã lợi dụng đại dịch viêm phổi Vũ Hán tước đoạt Thiên Chúa, văn hóa, lịch sử và sự tự do khỏi người dân Hoa Kỳ. “Vấn đề là đây là một năm chính trị. Họ đã vũ khí hóa virus corona. Thật không may, họ đã đóng cửa nền kinh tế này. Điều tồi tệ nhất chúng ta có thể làm là đóng cửa nền kinh tế, giết chết tinh thần của chúng ta. Chúng ta cần một lý do để thức dậy vào buổi sáng [đó là]: Chúa, gia đình, công việc. Và họ đang cướp đi tinh thần của chúng tôi, họ đang lấy đi khả năng làm việc của chúng tôi”, ông Unanue nói với Fox News vào ngày 15 tháng 1.
Ông Joe Biden lên kế hoạch ngay lập tức thúc đẩy sắc lệnh thiết lập “con đường trở thành công dân” cho 11 triệu người nước ngoài bất hợp pháp. Hôm thứ Sáu (15/1), Joe Biden cho biết ông sẽ ban hành luật nhập cư “ngay lập tức” sau khi nhậm chức, ưu tiên quy chế hợp pháp cho khoảng 11 triệu người nhập cư. Theo đó, luật sẽ cho phép người nhập cư đủ điều kiện được thường trú trong 5 năm, thay vì 3 năm như hiện tại và có quốc tịch 3 năm sau đó. Giám đốc điều hành của Trung tâm Luật Nhập cư Quốc gia Marielena Hincapie nói về kế hoạch này: “Điều này thực sự đại diện cho sự thay đổi lịch sử từ chương trình nghị sự chống người nhập cư của ông Trump, [luật này] công nhận tất cả những người nhập cư không có giấy tờ hiện đang ở Hoa Kỳ nên được đưa vào con đường trở thành công dân”.
Ông Địch Đông Thăng tuyên bố: "Từ năm 1992 đến 2016, nhiều cuộc khủng hoảng khác nhau giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ đều có thể được giải quyết trong vòng hai tháng". "Lý do là gì? Chúng ta có những người đứng đầu ở đó. Chúng ta có những người bạn của chúng ta trong vòng quyền lực cốt lõi của Mỹ". Video bài phát biểu của ông Địch Đông Thăng đã làm rò rỉ sự xâm nhập của ĐCSTQ vào Hoa Kỳ Gần đây, đoạn video về bài phát biểu của ông Địch Đông Thăng vào ngày 28 tháng 11, với tư cách là Phó hiệu trưởng Khoa Quan hệ Quốc tế thuộc Đại học Nhân dân Trung Quốc, đã làm rò rỉ thông tin bí mật về Mặt trận thống nhất của ĐCSTQ và sự xâm nhập ĐCSTQ vào Hoa Kỳ. Ông Địch Đông Thăng tuyên bố: "Từ năm 1992 đến 2016, nhiều cuộc khủng hoảng khác nhau giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ đều có thể được giải quyết trong vòng hai tháng". "Lý do là gì? Chúng ta có những người đứng đầu ở đó. Chúng ta có những người bạn của chúng ta trong vòng quyền lực cốt lõi của Mỹ".
Indonesia: Động đất mạnh 6,2 độ richter khiến hơn 600 người chết và bị thương Hôm nay (15/1), tại đảo Sulawesi, Indonesia đã xảy ra một trận động đất mạnh 6,2 độ Richter. Lực lượng cứu hộ đang tìm kiếm những người sống sót trong một tòa nhà bị sập ở thành phố Mamuju, tỉnh Tây Sulawesi. (MAWARDI / AFP qua Getty Images).
Ngày 12/1, Tổng thống Donald Trump đã có bài phát biểu khi ông đi thăm bức tường biên giới Mỹ-Mexico ở Alamo, tiểu bang Texas. Dưới đây là toàn văn phát biểu của ông được Tòa Bạch Ốc đăng tải. Xin trân trọng cảm ơn. Cám ơn mọi người. Tôi rất vinh dự khi được ở đây. Chúng tôi đã làm việc trong một thời gian dài và chăm chỉ. Mọi người hãy ngồi xuống. Chúng tôi đã làm việc lâu dài và chăm chỉ để hoàn thành việc này. Có nhiều người nói rằng không thể thực hiện được, và chúng tôi đã hoàn thành. Đây là một trong những dự án cơ sở hạ tầng lớn nhất trong lịch sử của nước ta. Tôi rất vinh dự được ở đây tại Thung lũng Rio Grande cùng với những người đàn ông và phụ nữ can đảm thuộc Đội tuần tra biên giới và hải quan.
Hôm 11/1, Epoch Times cho đăng bài viết của Conrad Black, chuyên gia tài chính nổi tiếng của Canada và là cây viết nổi tiếng thế giới, cuốn sách “Trump: A President Like No Other” (Trump: Một Tổng thống khác thường) của ông đã được tái bản nhiều lần. Dưới đây chúng tôi xin gửi tới quý độc giả bài bình luận của Conrad chỉ ra “tim đen” và sự sợ hãi của phe thiên tả trước TT Trump. Cả thế giới hiện đang chứng kiến ​​giai đoạn tà ác nhất cho đến nay trong nỗ lực tiêu diệt Tổng thống Donald Trump của những chính trị gia thiên tả lưỡng đảng.
Bảo Trợ