Biển Đông: Ép Việt Nam, Trung Quốc có nguy cơ bị phản đòn

10 Tháng Mười 20199:29 CH(Xem: 20)
  • Tác giả :

Biển Đông: Ép Việt Nam, Trung Quốc có nguy cơ bị phản đòn

mediaSơ đồ vị trí các lô dầu khí của Việt Nam (màu xanh lá) và Trung Quốc (màu xanh dương) tại Biển Đông. Có rất nhiều lô chồng lấn lên nhau.AMTI/CSIS

Từ cuối tháng 6 đầu tháng 7 đến nay, Trung Quốc công khai cho tàu xâm nhập vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam dọc theo Biển Đông, vừa sách nhiễu công việc thăm dò dầu khí của Việt Nam tại vùng Bãi Tư Chính, vừa khảo sát một khu vực ngoài khơi miền nam Trung Bộ mà theo tiết lộ mới nhất trên một tài khoản Twitter, chỉ cách bờ biển Việt Nam 150 km vào hôm 09/10/2019.

Trong một bài phân tích ngày 08/10/2019 mang tựa đề: “Động lực và rủi ro của việc Trung Quốc gây sức ép trên Việt Nam - Drivers and risks of China’s pressure on Vietnam”, cơ quan Sáng Kiến Minh Bạch Hàng Hải Châu Á AMTI, thuộc Trung Tâm Nghiên Cứu Chiến Lược và Quốc Tế CSIS tại Washington đã cảnh báo rằng “chiến lược gia tăng sức ép của Trung Quốc đối với Việt Nam hàm chứa nhiều rủi ro nghiêm trọng cho Bắc Kinh, và nếu đi quá trớn, có thể gây tác động ngược lại” vì “các hành vi hù dọa của Bắc Kinh có thể thúc đẩy ASEAN và cộng đồng quốc tế ủng hộ Hà Nội”.ilippines đã nêu bật việc Trung Quốc đang tăng cường cản trở các hoạt động kinh tế trên biển chính đáng và hợp pháp của các láng giềng, cũng như gây áp lực đối với các công ty nước ngoài, buộc họ ngừng hoạt động thăm dò, không chỉ bên trong đường chín đoạn bị coi là không có giá trị pháp lý, mà cả trong vùng biển tiếp giáp.

Trước đây Bắc Kinh chỉ phản đối miệng, nhưng ngày nay họ đã tung một lực lượng hải quân, hải cảnh và dân quân biển hùng hậu xuống Biển Đông để áp đặt yêu sách. Và như vậy là Trung Quốc đã gia tăng sức ép với các nước nhỏ hơn mình,  nhất là đối với Việt Nam.

Các lý do thúc đẩy Trung Quốc chĩa mũi dùi vào Việt Nam

Theo tác giả bài viết, có khá nhiều yếu tố giải thích vì sao Bắc Kinh lại tập trung mũi dùi vào Việt Nam.

Lý do đầu tiên là Trung Quốc giờ đây đã nắm được Philippines, cho nên đã tương đối rảnh tay để đối phó với Việt Nam. Trước đây, trong số những nước có tranh chấp ở Biển Đông, Philippines và Việt Nam là quốc gia đi đầu trong việc phản đối các yêu sách quá trớn của Trung Quốc. Nhưng với việc Manila đang càng lúc càng sẵn sàng đồng khai thác với Bắc Kinh, Trung Quốc đã có thể tập trung đối phó với cản lực còn lại là Hà Nội.

Lý do thứ hai liên quan đến tập đoàn dầu hỏa Mỹ ExxonMobil, hiện là đối tác của Việt Nam trong dự án Cá Voi Xanh ngoài khơi miền Trung Việt Nam. Exxon sắp đưa ra quyết định về việc có nên tiếp tục đầu tư hay không, không riêng gì ở Việt Nam, mà ở nhiều nơi khác trên thế giới, từ Na Uy cho đến Vịnh Mêhicô. Bắc Kinh có lẽ đã muốn gây sự cố để khuyến khích Exxon thoái vốn ra khỏi Việt Nam. Trên vấn đề này, Trung Quốc muốn lập lại kịch bản trước đây, khi sức ép của Trung Quốc đã thành công, buộc được tập đoàn Repsol của Tây Ban Nha rút đi.

Lý do thứ ba là ý đồ tác động đến chuyến thăm Mỹ từng được dự kiến của lãnh đạo đảng Cộng Sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng, với hồ sơ Cá Voi Xanh được cho là sẽ hiện diện trong chương trình nghị sự. Đã có nhiều nguồn tin là quan chức thuộc tập đoàn dầu khí PetroVietnam, đối tác của ExxonMobil trong dự án, sẽ tham gia phái đoàn thăm Mỹ.

Lý do thứ tư là Việt Nam sắp đảm nhận chức chủ tịch luân phiên của ASEAN vào năm tới và Hà Nội có thể sẽ sử dụng cơ hội này để thúc đẩy một sự đồng thuận khu vực vững chắc hơn nhằm đẩy lùi các hành động quyết đoán của Trung Quốc ở Biển Đông.

Một lý do khác là việc vào năm 2021, đảng Cộng Sản Trung Quốc sẽ kỷ niệm 100 năm ngày thành lập. Bắc Kinh có thể muốn chứng minh là Đảng đã thành công trong việc bảo vệ quan điểm được mở rộng về lãnh thổ, quyền hàng hải và an ninh quốc gia.

Trung Quốc cũng có thể tính toán rằng Việt Nam sẽ không để tái diễn các cuộc bạo loạn như vào năm 2014 sau khi Bắc Kinh cho cắm một giàn khoan nước sâu trong vùng thềm lục địa của Việt Nam, vì bạo động có thể khiến các nhà đầu tư sợ hãi vào thời điểm Việt Nam đang thu hút các công ty chạy trốn cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung.

Hành động quá đáng của Trung Quốc có thể bị tác động dội lại

Tuy nhiên, đối với tác giả bài phân tích, việc Trung Quốc quyết định gửi tàu khảo sát vào vùng biển của các quốc gia láng giềng như Việt Nam hàm chứa nhiều rủi ro to lớn, và nếu đi quá đà, Bắc Kinh có thể bị phản đòn trên nhiều mặt.

Theo chuyên gia Philippines, hành động của Trung Quốc có thể nâng cao hơn nữa quyết tâm của Việt Nam trong việc bảo vệ quyền lợi kinh tế trên biển của mình; thúc đẩy chính phủ Hoa Kỳ ủng hộ Exxon để chống lại áp lực của Trung Quốc, và thúc đẩy ASEAN đẩy lùi các nỗ lực của Trung Quốc muốn loại trừ các công ty nước ngoài khác, không cho đầu tư vào các dự án năng lượng ngoài khơi của họ.

Mặt khác, cho dù phương án của Hà Nội đối phó với Bắc Kinh còn hạn chế, cơ sở pháp lý yếu kém của các yêu sách Trung Quốc vẫn là một lỗ hổng mà Việt Nam có thể khai thác bằng cách đưa vụ việc ra một định chế quốc tế, như Philippines đã làm vào năm 2013.

Phán quyết trọng tài vô hiệu hóa yêu sách dựa trên chủ quyền lịch sử của Trung Quốc, đã buộc Bắc Kinh phải đưa ra những lập luận mới để biện minh cho các yêu sách chủ quyền đối với bốn nhóm đảo khác nhau ở Biển Đông mà họ gọi là Tứ Sa. Tuy nhiên, do phán quyết của Tòa Trọng Tài đã khẳng định rằng không một thực thể nào ở Trường Sa có đủ điều kiện là hòn đảo có khả năng tạo ra vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa, và các quyền đó phải dựa trên các đặc điểm riêng lẻ của từng đảo, chứ không thuộc nhóm đảo nói chung, việc Bắc Kinh sử dụng chiêu bài Tứ Sa làm cơ sở để đòi chủ quyền trên vùng biển và tài nguyên cũng sẽ không đứng vững.

Bắc Kinh không nên dùng biện pháp đe dọa để gây sức ép

Sự cởi mở của Trung Quốc đối với việc thăm dò và phát triển chung cũng như các biện pháp thiết thực khác ở Biển Đông có thể là cơ hội để thúc đẩy hợp tác và giải tỏa căng thẳng. Nhưng Bắc Kinh không nên dùng sự đe dọa hoặc áp lực để hạn chế lựa chọn của các láng giềng. Phát triển chung có thể tồn tại song song với các dự án hiện có liên quan đến những tác nhân nước ngoài khác. Trung Quốc có thể mua cổ phần của các công ty nước ngoài muốn thoái vốn ra khỏi Biển Đông, nhưng không nên dùng sự ép buộc để có những đề nghị và quyết định thoái vốn như vậy.

Mặc dù vào lúc này, có vẻ như là Bắc Kinh có thể ngang nhiên đe dọa các nước láng giềng ở Biển Đông mà không bị trừng phạt, nhưng trong thực tế, nếu tiếp tục chiến dịch gây áp lực trên Việt Nam, Bắc Kinh rõ ràng là sẽ gặp rủi ro. Việc thiếu vắng động thái xuống thang và đề nghị hợp tác thực sự từ phía Bắc Kinh, có thể làm cho các nước trong và ngoài khu vực cứng rắn hơn với Trung Quốc, qua đó giúp Hà Nội dễ dàng tổ chức một mặt trận phản công của cả ASEAN lẫn cộng đồng quốc tế.
Theo RFI

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ David Stilwell vừa lên tiếng cáo buộc Trung Quốc tiếp tục “hăm dọa” các quốc gia trong khu vực trên Biển Đông và “quấy rối” Việt Nam quanh khu vực Bãi Tư Chính. Phát biểu trước Tiểu ban Đông Á-Thái Bình Dương thuộc Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ hồi tuần trước, ông Stilwell nói rằng “các lãnh đạo của Trung Quốc – thông qua hải quân của Quân đội Giải phóng Trung Quốc, các cơ quan thực thi pháp luật, và dân quân hải quân – tiếp tục hăm dọa và bắt nạt các quốc gia khác” trên Biển Đông.
Trong nhiều thập niên, người Mỹ nghĩ rằng Trung Quốc cộng sản sẽ phát triển thành một xã hội tự do và cởi mở như nước Mỹ. Nhưng điều đó đã hoàn toàn sai lầm, cựu chủ tịch Hạ viện Mỹ Newt Gingrich nhận định. Ông Gingrich cho rằng, không như mọi người suy nghĩ, hiện Trung Quốc đã có sự gia tăng đáng kể về kiểm duyệt và giám sát hàng loạt, cũng như suy giảm đáng kể về quyền con người. “ĐCSTQ đã khởi xướng một hệ thống chấm điểm tín nhiệm xã hội, do đó người dân Trung Quốc liên tục bị theo dõi và bị chấm điểm dựa trên lối sống, lòng trung thành đối với đảng, các tuyên bố công khai và những lời nói cá nhân của họ”, ông Gingrich lưu ý. 23/10-Thế giới đêm qua: Trung Quốc dự kiến thay thế trưởng đặc khu Hồng Kông; Đố đốc Mỹ nghi ngờ ‘thiện chí’ hòa bình của Trung Quốc
Bộ trưởng Quốc Phòng Trung Quốc Ngụy Phượng Hòa tại lễ khai mạc Diễn đàn Hương Sơn thứ 9 tại Bắc Kinh hôm 21/10 Bộ trưởng Quốc Phòng Trung Quốc Ngụy Phượng Hòa nói các đảo ở Biển Đông là "một phần lãnh thổ không thể tách rời của Trung Quốc" trong bài phát biểu khai mạc Diễn đàn Hương Sơn lần 9 tại Bắc Kinh hôm 21/10. Trong các quan chức cấp cao quốc tế tham gia diễn đàn có Bộ trưởng Quốc phòng Việt Nam Ngô Xuân Lịch.
Ở các thành phố trên khắp thế giới, người dân đang xuống đường. Dưới đây là bảy địa điểm đang chứng kiến nhiều mức độ biểu tình khác nhau - từ tuần hành ôn hòa cho đến đụng độ bạo lực.
Từ ngày Trung Quốc cho tàu khảo sát vào hoạt động trong vùng đặc quyền kinh tế Việt Nam, đồng thời tung tàu hải cảnh cản trở công việc thăm dò dầu khí của Việt Nam, Hoa Kỳ đã nhiều lần lên tiếng phản đối. Nhân buổi điều trần hôm 16/10/2019 trước Tiểu Ban Đông Á-Thái Bình Dương thuộc Ủy Ban Đối Ngoại Thượng Viện Mỹ, một lần nữa, bộ Ngoại Giao Mỹ đã lên tiếng tố cáo Trung Quốc, nhưng lần này với những lời lẽ nặng nề hiếm thấy, không mang tính chất chung chung thường gặp trong ngôn từ ngoại giao....Trung Quốc san bằng một nửa quần thể tu viện Phật giáo lớn nhất Tây Tạng
Kể từ hôm 14/10/2019, rất nhiều phương tiện thông tin quốc tế đã đồng loạt đưa tin : Việt Nam đã cấm chiếu bộ phim hoạt hình Abominable (Everest: Người Tuyết bé nhỏ) của hãng phim Mỹ Dreamworks vì một cảnh trong phim cho thấy tấm bản đồ có “đường chín đoạn” – gọi nôm na là “đường lưỡi bò” - mà Trung Quốc vẽ ra để đơn phương tuyên bố chủ quyền trên Biển Đông. Báo chí đã không quên nhắc lại một diễn biến tương tự mới đây khi kênh thể thao Mỹ ESPN cũng đưa lên truyền hình tấm bản đồ Trung Quốc có đường lưỡi bò trong một chương trình nói về bóng rổ Mỹ tại Trung Quốc.
Hôm 15/10, Hạ viện Hoa Kỳ thông qua bốn đạo luật/nghị quyết cứng rắn hơn đối với Trung Quốc, trong số này có ba luật liên quan đến các cuộc biểu tình ủng hộ dân chủ ở Hồng Kông và một nghị quyết cổ vũ Canada trong vụ tranh chấp với Trung Quốc về việc dẫn độ bà Mạnh Vãn Chu, giám đốc tài chính của tập đoàn viễn thông TQ Huawei. Tất cả bốn biện pháp được thông qua với đa số tuyệt đối, 100%, giữa lúc các nhà lập pháp thuộc cả hai đảng Dân chủ và Cộng hòa tại Quốc hội đều muốn có lập trường mạnh mẽ với Trung Quốc và thể hiện sự ủng hộ đối với người dân Hồng Kông sau bốn tháng bất ổn tại vùng lãnh thổ này.
Vào ngày 15/10, Hạ viện Hoa Kỳ đã nhất trí thông qua một loạt các biện pháp bày tỏ sự ủng hộ đối với phong trào dân chủ đang diễn ra ở Hồng Kông. Các nhà lập pháp đã thông qua hai dự luật: Đạo luật Nhân quyền và Dân chủ Hồng Kông, cho phép chính quyền Hoa Kỳ vào mỗi năm sẽ xem xét liệu Hồng Kông có nên giữ các đặc quyền thương mại của mình hay không; và Đạo luật biểu tình Hồng Kông, theo đó các thiết bị kiểm soát đám đông sẽ bị cấm xuất khẩu đến Hồng Kông, nơi cảnh sát bị cáo buộc sử dụng vũ lực quá mức để dập tắt biểu tình.
Tin tặc và các cơ quan tình báo Trung Quốc phối hợp đánh cắp phát minh của Boeing và Airbus để chế tạo chiếc máy bay dân dụng C919 cạnh tranh với tây phương. Trang mạng thông tin nhạy cảm CSO tóm lược kết quả điều tra của chuyên gia chống tin tặc thuộc cơ quan CrowdStrike. C919, chiếc máy bay dân dụng hai động cơ của Trung Quốc được giới thiệu lần đầu vào năm 2017 sau nhiều năm chậm trễ do có nhiều vấn đề công nghệ không giải quyết được. Theo các nhà điều tra Mỹ, các khó khăn của C919 được khắc phục nhờ vào thông tin và dữ liệu của Boeing và Airbus.
Tối thứ Hai (14/10), hàng ngàn người Hồng Kông tập hợp tại công viên Chater Garden, một lần nữa kêu gọi Washington thông qua dự luật trừng phạt những quan chức Đặc khu và Đại lục chịu tránh nhiệm đàn áp các quyền tự do ở Hồng Kông. Tờ Hong Kong Free Press (HKFP) đưa tin, nhà tổ chức thông báo ước tính 130.000 người đã tham gia biểu tình tối thứ Hai (14/10) ở Hồng Kông. - Điểm tin thế giới 15/10: Trưởng đặc khu Hồng Kông từ chối nhượng bộ; Gần 70 người thiệt mạng vì bão Hagibis
Bảo Trợ