Con gái Hà Nội xưa: Tinh tế, hiếm hoi như giọt sương dưới lá, nhưng có duyên sẽ gặp

12 Tháng Sáu 20196:56 SA(Xem: 138)

Hà Nội nhiều hồ. Hà Nội đẹp vì hồ vào những buổi sáng thật sớm, khi trời còn nhá nhem. Con gái Hà Nội xưa chắc cũng thế.

Bạn biết không. Mẹ tôi nể phục mấy cô gái Hà Nội xưa lắm. Dưới con mắt của người nhà quê ra Hà Nội làm việc vặt, bà thấy các thiếu nữ nơi đây ứng xử khôn khéo, nói năng lễ độ, và khuôn phép lắm. Đó là chưa kể thêu thùa may vá, nữ công gia chánh… Nói chung là đảm. 

Nhưng thế giới của tôi lại khác. Tôi sinh ra ở Sài Gòn, lớn lên ở Sài Gòn, bạn bè Sài Gòn, trong đầu tôi, nếu có, cũng chỉ là con gái Sài Gòn cho hợp… thủy thổ.

Con gái Hà Nội xưa, tinh tế như giọt sương dưới lá, có duyên mới gặp, phải tìm mới thấy - Ảnh 1.

Tôi đã nhìn thiếu nữ Hà Nội qua lăng kính của những tiểu thuyết trong Tự Lực Văn Đoàn mà tôi được học thời trung học. Mà con gái Bắc hồi đó hay lắm, làm duyên, đá lông nheo, õng ẹo làm điêu đứng con trai Nam Kỳ đến là khổ. Một thanh niên xứ Biên Hòa như nhà thơ Nguyễn Tất Nhiên đã phải cay đắng thế này:

"Em nhớ giữ tính tình con gái Bắc

Nhớ điêu ngoa nhưng giả bộ ngoan hiền,

Nhớ khiêm nhường nhưng thâm ý khoe khoang,

Nhớ duyên dáng ngây thơ mà xảo quyệt…"

Tôi không có ý kiến gì về bài thơ trên, mà cũng chẳng dại gì có ý kiến. Dù sao cũng nên đọc tiếp thêm vài câu nữa mới thấy "cảm thương" cho tác giả:

"…Ta vẫn nhớ dặn dò lòng tha thiết,

Nên vội vàng tin tưởng chuyện vu vơ

Nên yêu đương bằng gương mặt khờ khờ

Nên hùng hổ để đợi giờ thua thiệt…"

Con gái Hà Nội xưa, tinh tế như giọt sương dưới lá, có duyên mới gặp, phải tìm mới thấy - Ảnh 2.

Thực ra trong đầu tôi cũng có một chút gì đó mơ hồ về con gái Hà Nội kiểu xưa. Biết tả thế nào nhỉ! Có thể là hình ảnh dịu dàng đằm thắm của cô Liên trong "Gánh hàng hoa", hay thiếu nữ tân thời một cách bảo thủ, không sao thoát ra khỏi vòng lễ giáo của cô Loan trong "Đoạn tuyệt". Tôi cảm được nỗi cô đơn của Loan khi thả bộ trên bờ đê Yên Phụ…

Các cô nữ sinh Hà Nội ngày xưa cũng lãng mạn lắm. Họ kín đáo lập ra hội "Ái Tino". Tino Rossi là ca sĩ người Pháp lừng danh thuở đó, và là thần tượng của vô số thiếu nữ, chẳng riêng gì thiếu nữ Hà thành. Cái "hội" kín đáo, chỉ lèo tèo dăm ba cô thế thôi, nhanh chóng tan hàng, và rồi mạnh ai người nấy tam tòng tứ đức, xuất giá tòng phu, công dung ngôn hạnh… Cái "lãng mạn tân thời" chỉ là đốm lửa, và họ nhanh chóng quay lại với sự thanh lịch, nề nếp theo giáo dục của gia đình.

Năm 1980, lần đầu tiên tôi ra Hà Nội công tác. Anh bạn đồng nghiệp trạc tuổi, tốt nghiệp từ Đông Đức, chở tôi trên chiếc Simson lòng vòng Hà Nội. Nơi đầu tiên tôi muốn ghé thăm là phố Khâm Thiên. Anh bạn tròn xoe mắt: "Làm gì còn hố bom mà ghé thăm". Tôi chợt hiểu vì sao anh bạn ngạc nhiên, nhưng không thể giải thích.

Con gái Hà Nội xưa, tinh tế như giọt sương dưới lá, có duyên mới gặp, phải tìm mới thấy - Ảnh 3.

Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An...

Cái máu phóng đãng đã dẫn tôi đến phố Khâm Thiên, chứ không phải bom rơi đạn lạc ở đó. Đến, dù chỉ để nhìn vài căn nhà xiêu vẹo, cũng thỏa đôi chút tò mò về một thời vang bóng. Phong lưu tài tử giai nhân, đúng, nhưng không phải cách phong lưu của Vân Hạc trong "Lều chõng" của Ngô Tất Tố. Anh chàng Vân Hạc khi chờ kết quả thi, ra vào chốn ả đào để vui say bè bạn, để trấn an nhau, để bốc nhau, để chờ ngày bảng vàng ghi tên.

Tôi nhớ đến kiểu cách phong lưu của Cao Bá Quát, một tay chơi thứ thiệt, khi làm sơ khảo trường thi, tiếc bài thi hay mà phạm húy, đã dùng muội đèn để sửa. Việc lộ, bị kết án giảo giam hậu, ông phải đi dương trình hiệu lực, nghĩa là đi làm phục dịch cho phái đoàn đi công tác nước ngoài. Con người tài hoa này, mang theo nỗi cô đơn đến phố ả đào giải sầu bên chén rượu, làm vài bài hát nói, đào nương hát, mình gõ nhịp…

"Giai nhân nan tái đắc

Trót yêu hoa nên dan díu với tình

Mái tây hiên nguyệt gác chênh chênh

Rầu rĩ lắm xuân về oanh nhớ…"

Cũng lần đầu ở Hà Nội, buổi chiều chập choạng tối, lang thang ở phố Huế, tôi thấy một bà đi xe đạp ngược chiều, bị cảnh sát ngoắc lại. Bà năn nỉ thông cảm? Không. Bà phân bua? Không. Bà cãi tay đôi với cảnh sát rằng, nhất định mình đúng. Tôi phì cười. Hà Nội có những điều không nằm trong trí tưởng tượng của một người Sài Gòn, lần đầu ra Hà Nội như tôi.

Con gái Hà Nội xưa, tinh tế như giọt sương dưới lá, có duyên mới gặp, phải tìm mới thấy - Ảnh 4.

Những thiếu nữ Hà thành khi xưa luôn có nét duyên ngầm khó tả.

Tôi có bà bạn già (hơn tôi) là dân Hà Nội mấy đời. Cha bà là một trong số rất ít người xong bậc đại học thời Tây. Sau 54, nhà đông con, xoay sở không nổi, ông bố định cho 2 đứa con lớn tạm nghỉ học, đi làm rồi học bổ túc sau. Nhưng bà mẹ thì không, nhất quyết không. Bà đến gặp ông bà bác sĩ nhà bên mượn tiền để các con tiếp tục ăn học. Họ cùng ở trong thành như bà, không vướng bận con cái, còn chút của ăn của để, đồng ý cho vay tín chấp, một thứ tín chấp tình người.

Tôi hiểu ra, dân trí thức Hà Nội xưa có kiểu chơi "chẳng giống ai". Họ kín đáo giúp đỡ nhau trong những tình huống khắc nghiệt. Trong họ dường như chất "nhân" và lòng tự trọng được rèn luyện qua giáo dục, giấy rách phải giữ lấy lề. Mực đen và bão tố không thể vấy bẩn hay phá sập.

Bà bạn (già) này, về chuyên môn, thì kiến thức mênh mông chứ chẳng vừa. Ăn nói nhẹ nhàng, nhưng quyết liệt khi cần. Vậy mà cư xử thì cứ dạ dạ.. cám ơn. Bà nói chuyện với tôi cũng thế, cũng dạ dạ... cám ơn. Tôi cười, sao chị khách sáo thế.

"Không phải đâu, tôi được giáo dục trong nhà từ nhỏ như thế. Các anh chị em tôi cũng đều như vậy chứ chẳng riêng tôi. Ông bà cụ dạy con nghiêm khắc lắm. Tôi là con gái, đi học về là phải tập tành bếp núc, ăn trái chuối là phải bẻ đôi. Ở trường là chuyện khác, còn về nhà là đâu ra đó, vào khuôn phép". Tôi cũng nhận ra sự "khách sáo chân thành" của bà, chứ không phải khách sáo đãi bôi.

Con gái Hà Nội xưa, tinh tế như giọt sương dưới lá, có duyên mới gặp, phải tìm mới thấy - Ảnh 5.

Hà Nội nhiều hồ. Hà Nội đẹp vì hồ vào những buổi sáng thật sớm, khi trời còn nhá nhem. Con gái Hà Nội xưa chắc cũng thế. Cuộc đời dâu bể đã làm họ biến mất, nhưng thực ra cũng chỉ lẩn khuất, âm thầm đâu đó thôi.

Tôi nhớ, năm ngoái, đi ngang qua ngõ nhỏ trong khu phố cổ, tôi ghé tiệm tạp hóa mua chai nước lạnh. Bà bán hàng dễ cũng gần 70, đưa chai nước: "Thưa, của ông đây, giá 5.000. Cám ơn ông…". Tai tôi lùng bùng. Trong tiềm thức có cái gì nghe quen quen, đọc đâu đó rồi. Đã dợm chân đi, nhưng cũng quay lại: "Thưa bà, bà là người Hà Nội?". "Vâng ạ, nhà tôi ở ngõ này đã ba đời rồi, từ thời ông nội tôi ra làm quan ở đây".

Mẹ tôi nói đúng về con gái Hà Nội kiểu xưa. Họ hiếm hoi, ẩn mình như giọt nước đọng ở mặt dưới của lá cây sau cơn mưa. Có duyên mới gặp, phải tìm mới thấy.


* Bài viết là quan điểm cá nhân của tác giả Vũ Thế Thành - một người Sài Gòn yêu Hà Nội.

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Để trả lời những câu hỏi: “Chuyện của thằng cùi mà cứ lặp đi lặp lại hoài”? Những sáng tác của Hàn Mạc Tử (HMT) ra đời từ rất lâu trước khi ông bị bệnh phong cùi (leprosy)? Không có người cùi nào là thi sỹ hữu danh thứ hai sau HMT? Trong các tác phẩm, HMT không bao giờ nói về bệnh tật của mình.
Hôm nay, mở e-mail, tôi thấy một bài, tựa đề 20 năm nhà văn Duyên Anh lìa cõi tạm. Tôi ngồi lặng người, để mặc cho bao nhiêu ký ức về Duyên Anh chợt dồn dập trở về. Tôi còn nhớ như in, chiều ngày 30 tháng chạp năm Bính Tý, từ Luân Đôn tôi bàng hoàng nhận được tin Duyên Anh qua đời ở Paris ngày hôm trước. Tính theo dương lịch thì là ngày 6/2/1997.
Ngày này 8 năm trước, một bước ngoặt trong cuộc đời tôi. Lần đầu tiên tôi bước chân xuống đường để bày tỏ thái độ của mình với chủ quyền đất nước. Bằng tất cả những gì hăm hở nhất của tuổi trẻ, sự sục sôi căm hờn quân tàu cộng lăm le biển đảo ngoài khơi. Tôi đã bước xuống đường đi biểu tình.
Nguyễn Xuân Diện VỀ LỊCH SỬ CÁI YẾM CỦA ĐÀN BÀ VIỆT Ba cô đội gạo lên chùa Một cô yếm thắm bỏ bùa cho sư Sư về sư ốm tương tư…. (Ca dao cổ) - Một trong những phụ tùng rất đặc sắc của đàn bà Việt là cái yếm. Yếm là cái áo lót, là cái cooc xê (nịt vú) cổ của đàn bà Việt Nam. Chính vì yếm là vật để bao che cho một bộ phận đẹp nhất và gợi cảm nhất và lại là mặt tiền của cơ thể một người phụ nữ, nên yếm đã đi vào ca dao, đồng dao Việt Nam với những câu ca đẹp và thú vị lắm!
Ngụ Ngôn Mẹ - (Irene Temple Bailey) Người mẹ trẻ đặt chân trên con đường đời.“Đường còn xa lắm không?” Bà hỏi. Người dẫn đường trả lời: “Còn xa lắm, và đầy chông gai nữa . Bà sẽ già cỗi trước khi đi đến cuối con đường. Tuy vậy, cái cuối cùng bao giờ cũng tốt đẹp hơn lúc khởi đầu”. Nhưng người mẹ trẻ tỏ ra sung sướng. Bà không tin rằng lại có điều gì tốt đẹp hơn những năm tháng bà được làm người mẹ. Vì vậy, bà thản nhiên vui đùa với các con, bẻ cho chúng những bông hoa tươi thắm bên đường, tắm chúng trong những dòng suối trong mát. Nhìn những tia nắng mặt trời nhẩy múa xung quanh con mình, bà mẹ trẻ cảm thấy cuộc sống thật tuyệt vời, bà kêu lên: “Liệu còn có điều gì đáng yêu hơn cuộc sống này nữa không?”
Tháng Năm, tháng Hoa dâng kính Đức Mẹ lại về, làm tôi nhớ đến Mẹ tôi và liên tưởng đến một kỷ niệm đẹp thời niên thiếu. Hồi đó, mỗi năm đến tháng Hoa, đối với tôi là cả một tháng tìm tòi sáng kiến để trang trí bàn thờ Đức Mẹ. Mẹ tôi giao “công tác” trong tháng Năm cho tôi là trang trí bàn thờ, chưng hoa đèn nến cho bốn lần đọc kinh dâng kính Đức Mẹ tại nhà tôi. (Post 4/5/2013)
Bài viết được đăng lần đầu tiên trên tờ Cosmopolitan vào tháng 8/2004 với tựa đề “Cô ấy có con với kẻ hãm hiếp mình”. Câu chuyện kể về cuộc đời của Jora Trang – một phụ nữ gốc Việt có thai với kẻ hãm hiếp mình năm 12 tuổi.
Mẹ tôi ra đi vào đầu mùa Xuân 2019, khi vạn vật vừa bừng tỉnh giấc sau những đêm dài ngủ Đông. Ngoài kia trăm hoa khoe sắc đua nở dưới ánh ban mai rực rỡ, mẹ tôi như đang ngủ giữa rừng hoa hương thơm và tươi đẹp đủ sắc màu. Nhưng mẹ ơi! Nơi đây không phải hội hoa đón xuân mà nơi nhà quàn âm u, lạnh lẽo của mấy chục vòng hoa tang tiễn biệt thơm mùi nhang khói, và tiếng than khóc vang lên của 8 người con mất mẹ.
Chúng ta thường được nghe những lời tạ tội muộn màng, những ăn năn, ray rứt không còn cơ hội sửa chữa, những tiếc thương cho dẫu “có xót xa cũng hoài mà thôi.” Vì mẹ đã đi rồi. Đã thiên thu khuất bóng. Đối với mọi đứa con, nên hay hư, khi không còn mẹ nữa mới ngộ ra đại dương bao la rồi cũng cạn, non cao sừng sững giữa đất trời rồi cũng hao mòn.
Lý Quang Sơn - April 22, 2015 - Sắp 30/4, em lại nhớ lại hôm em bị bắt cóc đêm 28/3 và bị giam mấy ngày vừa rồi. Sau khi làm việc với em 2 ngày, nhận lại là sự bất hợp tác và những câu trả lời "không và không" của em. Các cán bộ ANĐT quay sang tâm sự ngoài lề với em, dĩ nhiên là những lời tâm sự này không ghi âm ghi hình hay ghi biên bản gì, và em cũng chẳng ngần ngại khi nói ra quan điểm của mình. :-)
Bảo Trợ