ASEAN trong thế đu dây giữa Mỹ và Trung Quốc

28 Tháng Mười Một 20123:00 CH(Xem: 1763)

Có hai mục tiêu căn bản cho các quốc gia Đông Nam Á trong tình thế đương đầu với Trung Quốc hiện nay.

 blank

Tổng Thống Obama ngồi giữa Thủ Tướng Nhật Yoshihiko Noda (trái) và Thủ Tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo (phải) tại hội nghị thượng đỉnh ASEAN ở Phnom Penh, Cambodia, hôm 20 Tháng Mười Một. (Hình: Jewel Samad/AFP/Getty Images)

 

Thứ nhất, về các tranh chấp chủ quyền, phải đủ khả năng quân sự để chống đỡ hiệu quả cho tới khi đi đến giải quyết bằng thương lượng hòa bình, nhờ sự trợ lực của các cơ chế quốc tế, cường quốc lớn và với sự ủng hộ từ dư luận thế giới.

 

Thứ hai, khai thác sự đối đầu cạnh tranh giữa các cường quốc, cụ thể là Hoa Kỳ và Trung Quốc, cho lợi ích quốc gia bằng hợp tác kinh tế và trao đổi mậu dịch.

 

Ngay trước chuyến đi ba quốc gia Đông Nam Á vừa qua của Tổng Thống Obama, Hoàn Cầu Thời Báo, (Global Times), tờ báo ngoại vi của đảng Cộng Sản Trung Quốc, đã tỏ ý kiến ngờ vực. Tờ báo cho rằng chiến lược của Hoa Kỳ, chuyển hướng quan tâm về Châu Á, chắc chắn sẽ gây nhiều phiền toái cho Trung Quốc.

 

Theo tờ báo, nhiều nước hy vọng dựa vào Hoa Kỳ để làm đối trọng với Trung Quốc, nhưng “những nước ASEAN không có kinh nghiệm đối xử với các siêu cường quốc và dễ dàng trở thành con rối của Hoa Kỳ hay Nhật”.

 

Hoàn Cầu Thời Báo khuyến cáo các nước ASEAN: “Không thể nào kết hợp thành một khối để chống Trung Quốc. Trung Quốc là đối tác mậu dịch lớn nhất của ASEAN. Hợp tác cần thiết hơn là chống lại và là lợi ích thực tế cho những nước này.”

 

Cả 10 nước trong khối ASEAN đều hiểu rõ quan hệ với Trung Quốc là một nhu cầu, đồng thời tiềm tàng những mối đe dọa. Về sức mạnh quân sự, không quốc gia ASEAN nào có thể chống lại Trung Quốc trong một cuộc chiến tranh, nhưng chiến tranh toàn diện là chuyện khó xảy ra với tình trạng thế giới hiện nay. Tăng cường võ trang phòng thủ chỉ có mục tiêu giới hạn, nhằm đủ khả năng cầm cự nhất thời khi xảy ra xung đột nhỏ, để rồi đi tới giải quyết bằng ngoại giao với sự can thiệp điều giải của những quốc gia hay tổ chức quốc gia khác.

 

Năm 1974, trong trận hải chiến Hoàng Sa, hải quân Việt Nam Cộng Hòa chưa thua kém, nhưng có tiềm năng thất thế nếu xung đột kéo dài, do đó đã rút lui khi nhận thấy hải quân Hoa Kỳ sẽ không trợ lực can thiệp. Năm 1988, tại Trường Sa, lực lượng hải quân Việt Nam quá yếu để có thể ngăn chặn hành động võ trang lấn chiếm của Trung Quốc.

 

Trong cả hai trường hợp, và vào thời điểm ấy, Việt Nam đang ở thế cô lập và khi một cường quốc đồng minh duy nhất không muốn can thiệp thì sẽ chẳng còn giải pháp nào khác. Đến nay cục diện toàn cầu đổi khác mọi sự kiện sẽ không thể diễn ra đơn giản như vậy.

 

Việt Nam và Thái Lan là hai nước ASEAN quan trọng nhất trong những nước trên đất liền. Việt Nam có kinh nghiệm, nên chắc là sẽ không bao giờ chọn đứng hẳn về một bên trong thế cạnh tranh giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ. Cũng đừng quên rằng, Trung Quốc là một nước quá lớn mạnh, giáp giới trực tiếp Việt Nam, trong khi Hoa Kỳ ở xa và luôn vướng bận với những khủng hoảng ở các khu vực khác trên thế giới, như trường hợp vừa qua xung đột xảy ra tại Trung Đông giữa lúc Tổng Thống Obama cùng Ngoại Trưởng Hillary Clinton đang ở hội nghị ASEAN.

 

Còn Thái Lan, trải qua lịch sử cận đại, chưa bao giờ bị xâm lăng hay là xứ thuộc địa như hầu hết các nước Á Châu khác, do đường lối đối ngoại đu dây giữa các thế lực. Nhưng mỗi quốc gia có những điều kiện và hoàn cảnh khác nhau, thành công khi áp dụng chính sách này tùy thuộc nơi sự uyển chuyển thích ứng.

 

Tại hội nghị thượng đỉnh ASEAN ở Phnom Penh vừa qua, vấn đề tranh chấp ở biển Đông đã không được đưa ra thảo luận như mong muốn của Philippines và Việt Nam, hai trong số năm nước có tranh chấp va chạm về chủ quyền phức tạp nhất với Trung Quốc. Một lần nữa, Cambodia, đương kim chủ tịch ASEAN, hiện nay đang là nước đồng minh nhận được nhiều trợ giúp từ Trung Quốc, đã cản trở đường lối quốc tế hóa biển Đông.

 

Từ hội nghị ASEAN năm 2010 ở Hà Nội, khi Ngoại Trưởng Hillary Clinton công khai đề xướng thể thức thảo luận đa phương với các nước ASEAN, Trung Quốc vẫn tìm mọi cách né tránh và đòi hỏi chỉ đối thoại song phương với từng quốc gia liên hệ.

 

Hội nghị ở Cambodia lần này, đề tài này không được nhấn mạnh, nhưng sự hiện diện của Tổng Thống Obama đã đủ xác định quan điểm của Hoa Kỳ về vai trò và vị trí của khối ASEAN trong mọi sự kiện ở khu vực. Chuyến thăm Miến Điện của Tổng Thống Obama đã được dự tính từ lâu và dù ông tái cử hay thất cử vẫn sẽ được thực hiện.

 

Nhưng dùng hào quang của sự tái đắc cử qua một cuộc bầu cử khó khăn được toàn thế giới theo dõi với hoài nghi ông Obama sẽ là tổng thống một nhiệm kỳ, ông đã đạt được những mục tiêu ở Miến Điện, Thái Lan, Cambodia, mà không cần giải thích nhiều. Sự can dự trở lại ở Châu Á được thể hiện không chỉ về mặt quân sự mà chính là về kinh tế và chính trị ngoại giao.

 

Trung Quốc coi chiến lược đặt Châu Á làm trọng tâm của chính quyền Obama là một dạng thức kềm chế họ. Trước khi tổng thống rời Tòa Bạch Ốc, cố vấn an ninh quốc gia Tom Donilon đã phủ nhận quan niệm cho rằng Washington coi Bắc Kinh là thù địch. Theo ông, “Hoa Kỳ và Trung Quốc có chung nhiều yếu tố hợp tác cũng như cạnh tranh, nhưng nhu cầu bền vững lâu dài là mối quan hệ ổn định và xây dựng giữa hai nước.”

 

Để xoa dịu lo lắng của Trung Quốc, Tổng Thống Obama đã làm mờ các yếu tố quân sự và chính trị trong sự chuyển hướng của Hoa Kỳ và thay vào đó làm nổi bật khía cạnh kinh tế. Ông mô tả chuyến công du Châu Á lần này là nằm trong nỗ lực tạo thêm công ăn việc làm cho dân Mỹ qua hướng gia tăng xuất cảng đến “khu vực phát triển năng động và nhanh chóng nhất trên thế giới”. Ngoại Trưởng Hillary Clinton tháp tùng tổng thống tới Phnom Penh trước khi phải đột ngột bay qua Trung Đông dàn xếp cuộc xung đột Israel-Hamas ở Gaza, nói rằng, mục tiêu của Hoa Kỳ trong năm năm tới là có thể tăng xuất cảng lên gấp ba lần.

 

Tổng Thống Obama cũng đề xuất các đối tác và đồng minh ở Châu Á tham gia vào tập hợp “Đối Tác Kinh Tế Chiến Lược Xuyên Thái Bình Dương” (Trans-Pacific Strategic Eeconomic Partnership, gọi tắt là TPP).

 

TPP là thỏa hiệp mậu dịch tự do giữa một số quốc gia nhằm mục đích khai phóng hơn nữa các nền kinh tế trong vùng Châu Á-Thái Bình Dương. Hình thành từ 2008 với nhóm P4 gồm Chile, New Zealand, Singapore, Brunei, TPP được mở rộng dần bằng sự gia nhập của Hoa Kỳ, Úc, Peru, Việt Nam và nhiều nước khác còn trong giai đoạn thương lượng hay có ý kiến đồng ý tham gia. Cho đến nay, trên nguyên tắc, Trung Quốc còn đứng ngoài, nhưng sẽ được mời tham gia vào tập hợp này.

 

Trong chuyến thăm Thái Lan vừa qua, Tổng Thống Obama đã mời Thái Lan tham gia TPP và Thủ Tướng Yingluck Shinawatra đồng ý, nhưng còn xem xét. Trong một cuộc phỏng vấn của báo chí, bà nói rằng Thái Lan đã có thỏa hiệp thương mại với nhiều nhóm quốc gia khác và sự kiện Trung Quốc không ở trong TPP khiến Thái Lan cần cân nhắc để tránh sự đứng hẳn về một phía Hoa Kỳ.

 

Chiều hướng hợp tác kinh tế mà Hoa Kỳ nhấn mạnh trong hội nghị ASEAN ở Phnom Penh khiến các nước Đông Nam Á được dễ dàng ứng xử hơn vì không bị đẩy vào tình thế tiến thoái lưỡng nan khi phải chọn lựa đứng về phía Hoa Kỳ hay Trung Quốc.

 

Tờ Nhân Dân Nhật Báo của đảng Cộng Sản Trung Quốc, trong một bài xã luận, nói thẳng ra rằng việc Tổng Thống Obama đến Miến Điện và dự hội nghị ASEAN ở Phnom Penh là “ván bài cuối” của Washington nhằm kềm chế Trung Quốc. Bài báo cũng nhắc nhở: “Trung Quốc đã không muốn lợi dụng các mâu thuẫn giữa Mỹ và các quốc gia ở những khu vực khác. Vậy đổi lại, Mỹ cũng đừng dùng ảnh hưởng của mình để chia rẽ Châu Á và buộc các quốc gia phải đi đến chọn lựa giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ.”

 

Thực tế thì Hoa Kỳ không thi hành đường lối ấy. Hoa Kỳ luôn luôn xác định rằng trong vụ Trung Quốc tranh chấp biển đảo ở biển Đông với các nước ASEAN cũng như biển Hoa Đông với Nhật, Hoa Kỳ không đứng về phía nào. Nhưng chính sự ngầm thúc đẩy quốc tế hóa các cuộc đối thoại là ý mà Việt Nam, Philippines, Malaysia, Indonesia, và Brunei mong đợi.

 

Ngay sau khi dự hội nghị ASEAN ở Phnom Penh, Thủ Tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo đã qua thăm Thái Lan, hai ngày sau khi Tổng Thống Obama đã tới Bangkok. Tổng Thống Obama đã hội đàm với bà Yingluck Shinawatra về các vấn đề an ninh, thương mại, đầu tư ở Thái Lan. Trước đó, Bộ Trưởng Quốc Phòng Leon Panetta đã đến thảo luận về cải tiến vũ khí cho quân đội Thái Lan và hợp tác quân sự. Tổng Thống Obama không quên nhấn mạnh rằng quan hệ thương mại Thái Lan-Hoa Kỳ đã tiến hành tốt đẹp trong 180 năm và từ lâu Thái Lan vẫn là đồng minh tin cậy nhất của Hoa Kỳ ở vùng Đông Nam Á.

 

Còn Thủ Tướng Ôn Gia Bảo, ngay khi đến Bangkok, đã nhắc nhở rằng Thái Lan là đối tác thương mại lớn thứ hai ở Châu Á, sau Nhật. Bằng một hành động lấy lòng cụ thể, hai thủ tướng chứng kiến lễ ký thỏa thuận ghi nhớ theo đó mỗi năm Trung Quốc sẽ mua của Thái Lan 5 triệu tấn gạo. Hiện nay, Thái Lan còn ế lại một số gạo tồn kho, phần lớn là gạo sản xuất ở vùng cao phía Bắc. Trung bình mỗi năm Thái Lan sản xuất khoảng 20 triệu tấn gạo và xuất cảng phân nửa. Nhưng năm nay, do vấn đề giá cả mà Thái Lan muốn có được cho nông dân, xuất cảng mới chỉ được 6.5 triệu tấn và Thái Lan mất vị trí là quốc gia đứng đầu thế giới về bán gạo.

 

Thủ tướng Trung Quốc cũng đã dự lễ khánh thành Trung Tâm Văn Hóa Trung Quốc ở Bangkok, cơ sở đầu tiên tại Đông Nam Á. Theo lời Thủ Tướng Yingluck, Trung Quốc sẽ tăng đầu tư vào Thái Lan khoảng 15% mỗi năm, mở đường bay thương mại mới và đầu tư vào nhiều dự án khác như đường xe lửa cao tốc, xử lý nước thải, xây dựng cảng nước sâu Dawei mà Thái Lan đang thực hiện ở Miến Điện, và một số công trình khác.

 

Mặc dầu một số quan sát viên cho rằng thái độ đi hàng hai của Thái Lan có thể sẽ làm mất lòng cả Hoa Kỳ và Trung Quốc, nhưng người ta tin là Thái Lan, cũng như Việt Nam và các nước ASEAN, cần biết khai thác thích đáng thế đối đầu của hai cường quốc để bảo đảm an ninh và lợi ích cho đất nước họ. Bộ Trưởng Ngoại Giao Thái Lan Surapong Tovichakchaikul nói rằng Hoa Kỳ và Trung Quốc đều có thể thi hành chiến lược của mình ở Đông Nam Á mà không cần phải kích động những căng thẳng vốn tồn tại ở khu vực này.

 

Ông nói: “Chúng tôi không coi Trung Quốc là một mối đe dọa. Chúng tôi cho rằng việc Hoa Kỳ chủ trương tái tiếp cận Châu Á là tín hiệu đáng hoan nghênh, chứng tỏ họ đã nhận ra Châu Á là động lực tăng trưởng của thế giới.”

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Trong khi người Mỹ kiêu ngạo nghĩ rằng họ đang “chơi khăm” Trung Quốc để kiếm lợi lớn hơn, thì thực tế lại là điều hoàn toàn ngược lại. Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) luôn chơi một trò chơi dài hơi với họ, đương nhiên không phải vì lợi ích cho đôi bên. Vào năm 2021, bất kỳ ai vẫn nói rằng ĐCSTQ “chỉ muốn trở thành đối tác kinh doanh”, thì đó đều là ảo tưởng hoặc đang nói dối.
Tôi dùng từ “trắng án” để nói về kết quả phiên tòa luận tội ông Trump lần thứ hai, nhưng nếu bạn dùng từ “chiến thắng”, hay “tha bổng”, hay “tha tội” theo tôi đều có lý cả. Mục tiêu của đảng Dân Chủ là kết tội ông Trump nhưng họ đã không đạt được kết quả, nên phía ủng hộ ông Trump có quyền xem đó là chiến thắng của ông ấy và của họ. Thượng nghị sĩ Mitch McConnell Lãnh đạo phe Thiểu số đảng Cộng hòa cho biết ông không kết tội ông Trump vì ông ấy đã mãn nhiệm, kết tội ông là vi phạm Hiến Pháp. Nhưng ông McConnell cũng cho biết ông Trump vẫn phải chịu trách nhiệm về lời nói, việc làm và vẫn có thể bị tòa án truy tố trong tư cách một thường dân khi có bằng chứng phạm tội, nên cũng có thể coi như ông Trump đã được ông McConnell tha tội. Dưới một phiên tòa pháp lý chỉ khi nào tòa án kết tội và người bị cáo buộc không tiếp tục kháng án thì mới bị xem là có tội.
Đồng ý trả lời phỏng vấn với RFA về vấn đề này, nhà báo Nguyễn An Dân, người có nhiều sự quan tâm và nghiên cứu về đặc khu kinh tế, xác nhận về mốc thời gian của ý tưởng đặc khu đã có từ thời ông Võ Văn Kiệt và thêm rằng chủ trương đặc khu Vân Đồn là do “nhìn về sự thành công của Thẩm Quyến vào thập niên 90.” “Cơ sở hình thành nên đặc khu là đã có từ lâu. Còn ông Phạm Minh Chính là người được lựa chọn vì trong quá trình luân chuyển cán bộ thì ông ấy từ Thứ trưởng Công an về làm Bí thư tỉnh Quảng Ninh
The Epoch Times hôm 26/1 có bài viết đề xuất cách hàn gắn nước Mỹ sau cuộc bầu cử 2020 khiến người dân Hoa Kỳ chia rẽ khi hàng chục triệu người cảm thấy tổn thương vì tin rằng lá phiếu của mình bị phe thiên tả, mà đứng đằng sau là ĐCSTQ, đánh cắp. Dưới đây chúng tôi xin gửi tới quý độc giả phần chuyển ngữ bài viết này. Sau một cuộc bầu cử đầy tranh cãi, quốc gia của chúng ta cần tìm thấy sự thống nhất khi căng thẳng vẫn diễn ra và sự chia rẽ ngày càng sâu sắc. Người Mỹ có thể tìm thấy sự thống nhất bằng cách đoàn kết để chống lại kẻ thù hàng thập kỷ qua luôn tìm cách hủy diệt chúng ta, và khôi phục truyền thống đã hình thành và dẫn lối quốc gia của chúng ta. Hạnh phúc của nước Mỹ đang bị đe doạ ngày càng nhiều.
Nhóm tàu tác chiến do hàng không mẫu hạm USS Theodore Roosevelt dẫn đầu của Hải quân Mỹ vừa vào Biển Đông hôm 23/1/2021 để thực hiện hoạt động đảm bảo tự do hàng hải vào khi Trung Quốc điều hàng loạt máy bay xâm phạm vùng nhận dạng phòng không của Đài Loan. Đây là lần đầu tiên nhóm tàu hàng không mẫu hạm của Mỹ vào Biển Đông dưới thời của Tổng thống Joe Biden, người vừa nhậm chức hôm 20/1 vừa qua. Trong thông cáo báo chi đưa ra vào ngày 24/1, Bộ tư lệnh Ấn độ Thái Bình Dương của Mỹ cho biết nhóm tàu vào Biển Đông lần này là để thực hiện hoạt động định kỳ bảo đảm tự do trên biển và xây dựng quan hệ với các đối tác
Một phóng viên của kênh NHK Nhật Bản hỏi: Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)... đã công bố một báo cáo tạm thời vào ngày 18/1, nói rằng năng lực ngăn chặn dịch bệnh của WHO không đủ; và cho rằng các cơ sở y tế địa phương và quốc gia của Trung Quốc đáng lẽ ra có thể thực hiện các biện pháp y tế công cộng hiệu quả hơn vào tháng 1 năm ngoái. Phía Trung Quốc có bình luận gì về điều này? Bà Hoa Xuân Oánh lại một lần nữa phủ nhận và nói rằng: “Chủ tịch Tập Cận Bình từ lâu đã chỉ ra rằng, để đối phó với những thiếu sót và hạn chế bộc lộ ra trong đợt dịch bệnh này, cần phải cải thiện hệ thống quản lý an toàn y tế công cộng và nâng cao tốc độ ứng phó các tình huống khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng...".
Giới thiệu với bạn đọc bài viết này của tác giả Bùi Quang Vơm nhận định về ông Trump và xu thế thời đại trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Qua bài viết rất súc tích này bạn đọc sẽ cắt nghĩa được một loạt các câu hỏi: - Tại sao Trump bị đánh hội đồng? - Tại sao Trump, một người làm việc không lương và chỉ mong làm nước Mỹ vĩ đại trở lại mà lại trở thành tội đồ trong con mắt truyền thông Mỹ? - Lý do vì sao mà sớm hay muộn ông Trump cũng sẽ thất bại? - Và một loạt câu hỏi khác mà người đọc sẽ tự rút ra cho bản thân mình. Và xin giới thiệu với bạn đọc nội dung trích đoạn bài viết của tác giả: 1/ TRUMP & NHỮNG BIG GUYS: Sẽ không phải là nghịch lý nếu hiểu được rằng, những người ủng hộ Biden, những người quyên góp những khoản tài trợ khổng lồ cho Biden là nhóm tài phiệt, trùm tư bản tài chính (big Capital, financial moguls of Wall Street), các trùm công nghệ lớn (big tech) Microsoft, Alphabet, Amazone, Apple, Silicon Valley,
Khi có thể đủ độ tin cậy đối với FHS, quá trình giám sát và đánh giá (M&E - Monitoring & Evaluation) về môi trường tại FHS có thể thay thế bằng chế độ thông thường đối với cơ sở có nguy cơ gây ô nhiễm cao. Hơn nữa, các dữ liệu quan trắc môi trường hàng ngày được công khai hoàn toàn mà mọi người dân đều có quyền tiếp cận. Như vậy, hệ thống Giám sát và Đánh giá thông thường này có thể coi như thỏa mãn yêu cầu của một hệ quản trị tốt, đủ độ tin cậy”.
Hôm nay, sau tất cả những gì mà ngài đã làm cho chúng tôi trong suốt 4 năm qua, một lần nữa, chúng tôi muốn nói một điều mà đáng lẽ phải được nói thường xuyên hơn trong nhiệm kỳ đầu tiên của ngài: Cảm ơn ngài, Tổng thống Trump. Hôm nay, ngày 20/1, đáng lẽ ra chúng tôi đang được theo dõi buổi lễ nhậm chức thứ hai của ngài và chúc mừng sự tiếp tục của một nhiệm kỳ tổng thống phù hợp với thẩm quyền cơ bản, chính sách đã nêu và hành động thực tế phù hợp với lợi ích của Hoa Kỳ cũng như sự thịnh vượng của người dân Hoa Kỳ, và tiếp tục bảo vệ tự do và dân chủ, không chỉ ở Hoa Kỳ, mà còn trên toàn thế giới. Thay vào đó, chúng tôi muốn nói lời cảm ơn vì tất cả những gì ngài đã làm cho Hoa Kỳ và thế giới với tư cách là tổng thống trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình, vì sự kiên trì siêu phàm mà ngài đã liên tục thể hiện khi đối mặt với sự phản đối không ngừng và phi lý, và vì ngài đã đáp lại lời kêu gọi phục vụ khi ngài biết rằng thời điểm để làm như vậy đã đến.
Trong khi một số các đảng viên đảng Dân chủ luôn chỉ trích, so sánh vị tổng thống của họ - Donald Trump - giống như một “kẻ khủng bố”, “nhà độc tài” thì chính họ lại có quan niệm khá “cởi mở” về một trong những nhà lãnh đạo tàn bạo nhất của ĐCSTQ. Không chỉ ca ngợi, họ còn treo ảnh chân dung của kẻ khát máu này trên tường nhà một cách trang trọng. Cựu dân biểu Đảng Dân chủ bang Tennessee Harold Ford Jr đã được người dẫn chương trình Brett Baier của Fox News phỏng vấn xoay quanh cuộc thảo luận về cuộc “nổi loạn” tại Tòa nhà Quốc hội ngày 6/1 với sự “liên đới” của Tổng thống Trump. Tuy nhiên, điều khiến độc giả gây chú ý không phải là nội dung cuộc thảo luận, vốn luôn mang tính “thiên vị” của các thành viên Đảng Dân chủ khi nhắc đến Tổng thống Trump, mà là góc quay vô tình đã hé lộ bức ảnh chân dung của Mao Trạch Đông treo trang trọng trên bục lò sưởi trong căn nhà của vị cựu dân biểu Harold Ford Jr.
Bảo Trợ