Bành trướng trên Con Đường Tơ Lụa

25 Tháng Tư 201910:46 SA(Xem: 1092)

Bành trướng trên Con Đường Tơ Lụa

Ngô Nhân Dụng

blank
Con đường tơ lụa trên bộ và trên biển. (Hình: NASA/Goddard Space Flight Center/Wikipedia)

Nhân dịp Hội Nghị APEC năm 2014, các nước Châu Á và Thái Bình Dương tại Bắc Kinh, Trung Quốc mới ký thêm một thỏa ước thứ nhì mua khí đốt của Nga. Tháng Năm vừa qua, Nga đã thỏa thuận bán mỗi năm 38 tỷ mét khối khí đốt cho Trung Quốc trong vòng 30 năm; hợp đồng trị giá 400 tỷ mỹ kim. Lần này, mỗi năm Nga sẽ bán thêm 30 tỷ mét khối, được trả 284 tỷ đô la Mỹ. Với hai hợp đồng trong vòng sáu tháng, Nga sẽ cung cấp 17% số lượng hơi đốt Trung Quốc cần dùng từ nay đến năm 2020.

Khí đốt từ miền Đông nước Nga sẽ được đưa qua ống dẫn dầu khí chạy xuyên qua các nước Trung Á, chung quanh con đường lịch sử gọi là Con Đường Tơ Lụa. Con đường này từng được khai phá từ hai ngàn năm trước, đã nối liền Trung Quốc với các nước Ấn Độ, Tây Á, Trung Đông và Châu Âu; từ Venetia nước Ý sang kinh đô Trường An của nhà Đường. Đường Tơ Lụa chỉ mất vai trò thương mại quan trọng từ thế kỷ 16, 17, khi ngành hàng hải thế giới phát triển, hàng hóa được chuyển qua đường biển nhanh chóng, chi phí rẻ hơn giữa châu Âu và châu Á.

Nhưng tháng Chín năm 2013, Chủ Tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã làm sống lại con đường trên, ông đề nghị một “Vòng Đai Kinh Tế Đường Tơ Lụa” trong một chuyến viếng thăm các nước Trung Á. Trong chuyến đi này, Tập Cận Bình đã ký các hợp đồng dầu khí trị giá 30 tỷ đô la, với các nước Kazakhstan, Kyrgyzstan, và hứa đầu tư ba tỷ cho hạ tầng cơ sở.

Vòng đai Kinh tế Đường Tơ Lụa, (Ty Thao chi lộ Kinh tế đới) là một hệ thống các trục giao thông với các “đặc khu mậu dịch tự do” sẽ nối kết vùng Đông Châu Á với Nam Á, Trung Đông, kéo dài từ bờ Tây Thái Bình Dương tới biển Baltic, với dân số ba tỷ người, gần bằng số người trên thế giới. Đường xe lửa nối liền Trung Quốc với Châu Âu đã hoạt động, đi qua Kazakhstan, Nga, vân vân, cho tới hải cảng Duisburg tại Đức quốc. Trong Tháng Chín vừa qua, chuyến hàng đầu tiên chở xe hơi xuất cảng từ Châu Âu sang Trung Quốc trên đường sắt đã tới nơi. Hàng hóa di chuyển suốt con đường này chỉ mất 15 ngày, so với 40 ngày nếu đi đường biển. Đường giao thương Âu Á sẽ trở lại trên đất liền sau ba, bốn thế kỷ chuyển ra biển.

Sang Tháng Mười, Tập Cận Bình bay sang Indonesia cũng đưa ra dự án một “Đường Tơ Lụa Trên Biển Thế Kỷ 21.” Ông nhắc lại tấm gương Đô đốc Trịnh Hòa vào thế kỷ 15 đã dẫn đầu hàng ngàn thương thuyền đi khắp vùng biển Nam Á. Đường Tơ Lụa Trên Biển sẽ mở ra các thương cảng, khu công nghiệp, từ Đông Nam Á, cho tới Sri Lanka, Kenya ở châu Phi và Hy Lạp ở Địa Trung Hải.

Để tài trợ cho các chương trình phát triển trên, một Ngân Hàng Phát Triển của Khối BRIC (Brazil, Russia, India, China và Nam Phi) đã ra đời, với số vốn 100 tỷ Mỹ kim; trụ sở đặt tại Thượng Hải. Một công ty Trung Quốc đã hợp tác với Malaysia xây dựng một khu công nghiệp, một hải cảng nước sâu chuyên chở container, và đầu tư một tỷ đô la vào một nhà máy thép. Hai bên coi đây là một phần trong Đường Tơ Lụa Trên Biển. Du hành ở Nam Á cũng vào Tháng Chín, Tập Cận Bình đã cắt băng bắt đầu công trình xây một thành phố cảng ở Colombo, thủ đô Sri Lanka.

blank
Hai “Con đường tơ lụa” trên đất liền và trên biển. (Hình: Tri Thức VIệt)

Hai dự án Đường Tơ Lụa trên đất liền và trên biển sẽ đánh dấu sự nghiệp của Tập Cận Bình trong lịch sử Trung Quốc. Trong một cuộc họp thượng đỉnh sau đó với các nước Đông Á, trong đó có Việt Nam, Tập Cận Bình còn đưa ra một “Khái niệm An ninh Mới” cho Châu Á: “Người châu Á sẽ giải quyết các vấn đề của Châu Á, xử lý việc Châu Á, và bảo vệ an ninh trong Châu Á.” Thông điệp này rõ ràng nhắm gửi cho chính phủ Mỹ.

Ai cũng biết rằng cuộc chạy đua giữa các cường quốc trong thế kỷ 21 sẽ là cuộc đua kinh tế. Trong lúc Tập Cận Bình vẽ ra giấc mộng hai Đường Tơ Lụa thì Tổng Thống Mỹ Barack Obama cũng đang mở mặt trận ngoại giao kinh tế. Sau Hội Nghị APEC tại Bắc Kinh, ông Obama sẽ bay sang Myanmar dự Hội Nghị Thượng Đỉnh Á Đông, rồi qua Úc họp khối G-20, gồm 20 nước công nghiệp tiến bộ nhất.

Ông Obama có thể vững tâm nói chuyện kinh tế với các nước khác vì kinh tế nước Mỹ đang trên đà tăng trưởng lại, phát triển nhanh nhất trong số các nước kinh tế cao, kể cả Châu Âu, qua Nhật Bản và Úc. Trong khi đó, kinh tế Trung Quốc đang trên đà trì trệ, và loay hoay chưa tìm ra cách chuyển từ một nền kinh tế dựa trên lao động rẻ tiền để xuất cảng, quay sang sản xuất cho thị trường nội địa và làm những món hàng công nghiệp cao cấp hơn.

Đối lại với những Đường Tơ Lụa mới còn trên giấy tờ, Tổng Thống Barack Obama đang cổ động cho một khối mậu dịch tự do xuyên Thái Bình Dương gồm 12 quốc gia trong đó không có Trung Quốc, Trans-Pacific Partnership, hay TPP. Ngay trong thời gian Hội Nghị APEC ở Bắc Kinh, ông Obama cũng ngồi xuống cùng 11 người đứng đầu chính phủ kia để thảo luận tiếp về TPP mà ông Tập Cận Bình không được mời dự. Sự nghiệp ngoại giao của ông Obama sẽ được đánh dấu bằng TPP, nếu trong hai năm sau cùng ông đạt được một thỏa hiệp.

Điều đáng mừng cho Obama là Đảng Dân Chủ của ông đã thất bại lớn trong kỳ bàu cử vừa qua. Chính Đảng Dân Chủ đã gây nhiều trở ngại cho TPP vì đòi hỏi những điều kiện bảo vệ quyền lợi người lao động cũng như bảo đảm về sinh môi. Năm 2015, cả hai viện Quốc Hội Mỹ sẽ do Đảng Cộng Hòa kiểm soát, mà đa số họ đều ủng hộ mậu dịch tự do.

Một điều ông Obama đã xin Quốc Hội thông qua là được quyền yêu cầu Quốc Hội dùng thủ tục “biểu quyết nhanh” (fast-track). Theo thủ tục này, các đại biểu Quốc Hội không được đòi kèm theo một tu chính nào vào dự luật thỏa ước mậu dịch; họ chỉ được phép biểu quyết đồng ý hay bác bỏ mà thôi. Trưởng khối đa số Dân Chủ tại Thượng viện đã từ chối không cho ông Obama quyền đó. Sang năm, đa số nghị sĩ Cộng Hòa có thể sẽ đồng ý sớm.

Trở ngại lớn sau cùng khiến TPP gặp khó khăn là chính sách bảo vệ nhà nông của chính phủ Nhật Bản; vì thế họ đánh thuế nông sản nhập cảng rất cao. Thuế gạo nhập cảng vào Nhật lên tới 778%, nhập cảng đường 328%. Vì chính sách đó mà dân Nhật phải chi tiêu đến 14% lợi tức cá nhân cho việc ăn uống, trong khi dân Mỹ chỉ dùng đến 7%. Thủ tướng Nhật sẽ phải thuyết phục các đại biểu Quốc Hội và dân chúng Nhật về lợi ích của TPP; nếu không thì chính phủ Mỹ sẽ phải thuyết phục Quốc Hội và dân chúng Mỹ hiểu tại sao cần khoan miễn cho Nhật Bản trong vấn đề nông phẩm.

Cuộc chạy đua về ngoại giao bằng kinh tế giữa Mỹ và Trung Quốc, giữa Vòng Đai và Đường Tơ Lụa với TPP sẽ tiếp diễn. Một điều hiển nhiên là ông Tập Cận Bình có 10 năm để thực hiện giấc mộng của ông, còn các ông hay bà tổng thống Mỹ chỉ có chừng bốn năm!

Nhưng giấc mộng kinh tế của Trung Quốc cũng có khi chỉ là ảo mộng. Người ta không biết được các nước khác sẽ đáp ứng với những dự án của Tập Cận Bình ra sao. Các hợp đồng mua bán dầu và khí đốt giữa Nga và Trung Quốc nằm trong chương trình phát triển Vòng Đai Kinh Tế Đường Tơ Lụa. Tuy nhiên, người ta đã có kinh nghiệm, trong các cuộc gặp gỡ thượng đỉnh giữa Nga và Trung Quốc, những thỏa hiệp lớn lao trước đây chưa bao giờ được tiến hành vì những bất đồng về chi tiết, giá cả mà hai bên không thể thỏa thuận được.

Ngoài ra, kinh nghiệm cho thấy những nước được Trung Quốc đem đổ tiền vào đầu tư có lúc cũng lo lắng và nghĩ lại, vì không biết Bắc Kinh còn có những mưu đồ nào. Năm 2011, Myanmar đã đột ngột đơn phương cắt đứt hợp đồng xây dựng một đập thủy điện trị giá hơn 3 tỷ rưỡi đô la. Pakistan đã ký một hợp đồng làm đường xe lửa nối liền với Trung Quốc, nhưng sau đó dự án đã tạm ngưng. Tháng Tư năm 2014, chính phủ Iran đã chấm dứt một hợp đồng với Công ty China National Petroleum, trị giá 2.5 tỷ, ngưng hợp tác khai thác dàu ngoài khơi Nam Azadegan.

Khó khăn lớn và trở ngại căn bản nhất cho ông Tập Cận Bình vẫn là nền kinh tế Trung Quốc vẫn nằm trong tay các thư lại được đảng cộng sản bổ nhiệm chứ không do tư nhân đóng vai chủ động. Trong mấy chục năm qua, các doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc đã đem đầu tư hàng trăm tỷ mỹ kim khắp thế giới, nhưng sau cùng hầu hết đều chỉ phung phí tài sản quốc gia. Chủ tịch Hội Khai Mỏ Trung Quốc ước lượng rằng số tiền đầu tư vào các mỏ nguyên liệu đã từ hơn 8 tỷ năm 2005 tăng lên tới hơn 53 tỷ năm 2013; nhưng 80% các vụ đầu tư ra nước ngoài đã thất bại. Nguyên nhân chính vì các quản đốc kinh doanh Trung Hoa thiếu kinh nghiệm; nhưng lý do quan trọng hơn nữa là họ được sử dụng “tiền nhà nước,” giống như “tiền chùa.”

Năm 2010, công ty Trung Quốc Sinopec mua một phần vốn của công ty dầu Syncrude tại Canada, do Syncrude bán lại. Họ trả 4.65 tỷ đô la, cao 10% hơn giá thị trường. Nhưng sau đó công ty Canada đã xuống dốc vì chi phí quá cao trong khi giá dầu lửa trên thế giới xuống.

Công ty Cnooc của Trung Quốc trả hơn 15 tỷ đô la mua công ty Nexen ở Canada vào năm 2012, năm nay tiền lời của Nexen đã xuống chỉ còn bằng một phần năm thời 2010.

Vụ đầu tư sai lầm gây rắc rối và lỗ lã nổi tiếng nhất thuộc về công ty Citic, thành lập ra Citic Pacific để khai thác mỏ sắt ở Australia.

Citic Pacific đã bỏ ra gần 10 tỷ đô la, vay nợ thêm 3.6 tỷ. Sau tám năm bây giờ trị giá tài sản chỉ còn 7 tỷ; trong khi đang phải tranh tụng trước tòa vì không làm đúng những cam kết. Chưa kể là vụ đầu tư này đã gây ra làn sóng bài Trung Quốc trong nước Úc.

Cuối cùng, trong các cuộc chạy đua kinh tế ai thắng ai thua là do khả năng kinh doanh trong thị trường chứ không phải do mơ tưởng của các lãnh tụ. Giấc mộng bành trướng trên Con Đường Tơ Lụa của ông Tập Cận Bình sau có thể thành ảo mộng chỉ vì kinh doanh thiếu hiệu quả, chứ không cần ai ngăn cản. 
Ngô Nhân Dụng NV

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Trong bối cảnh chính phủ Afghanistan sụp đổ, người Mỹ và những người Afghanistan làm việc cho Hoa Kỳ buộc phải sơ tán, người ta không khỏi băn khoăn rằng: Liệu điều tương tự có thể xảy ra ở những quốc gia mà Mỹ đang bảo trợ? Và có tác động như thế nào đối với Đài Loan và các đồng minh khác của Mỹ ở khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương?
Gần đây, dư luận dậy sóng trước tuyên bố của một vị giáo sư rằng học phí cấp đại học nên được coi là rào cản kỹ thuật cho đầu vào. Tư tưởng học phí giống như một khoản đầu tư [ở một số ngành nghề] vốn là tư tưởng được chấp thuận ở các nước có nền giáo dục tiến bộ, nhưng áp dụng tại Việt Nam thì dường như chưa hợp lý lắm. Tăng, giảm hay miễn phí giáo dục? Phát biểu tại diễn đàn Quốc hội sáng 25/7 vừa qua, GS Lê Quân (đại biểu Cà Mau) nói: “Chúng ta cũng phải đảm bảo rằng học phí cũng là một rào cản kỹ thuật để tránh việc học sinh lao vào học đại học và trở thành "học đại"", phải coi học phí đối với người học là nguồn đầu tư, thông lệ quốc tế học phí bao giờ cũng bằng gần hai năm tiền lương sau khi tốt nghiệp.
Liệu các cuộc tấn công mạng do Bắc Kinh hậu thuẫn gần đây nhắm vào Mỹ có dẫn đến chiến tranh thật? Đây là câu hỏi mà nhà kinh tế học người Mỹ David P. Goldman đã đặt ra gần đây. Một câu hỏi quan trọng, hiện hữu và rất khó trả lời. Tuy nhiên, vào tháng trước, Tổng thống Joe Biden đã cảnh báo rằng các cuộc tấn công mạng gần đây, bao gồm việc tấn công mạng các cơ quan chính phủ và cơ sở hạ tầng của Hoa Kỳ, rất có thể dẫn đến một “cuộc chiến nổ súng”. Ông Biden tiếp tục: “Tôi nghĩ có nhiều khả năng chúng ta sẽ kết thúc — à, nếu chúng ta có kết cục là một cuộc chiến, một cuộc chiến tranh thực sự với một cường quốc, thì đó sẽ là hậu quả của một tấn công mạng với hậu quả rất lớn”, "cường quốc" đó, tất nhiên, là Trung Quốc. Như ông Goldman lưu ý: "Nận xét của ông Biden được đưa ra trong một văn bản do văn phòng báo chí Tòa Bạch Ốc lưu hành", chúng không phải là sản phẩm của “loạn ngôn tự phát”. Không, họ đã cố tình.
Bệnh dịch lây lan trên toàn quốc là một mối đe dọa tiềm tàng đối với ĐCSTQ. Hiện tại, Delta đang điều khiển nhiều xã hội trên khắp thế giới, nhưng Trung Quốc dường như là nước duy nhất mà biến thể này có thể kết thúc nhiệm kỳ của nhóm cầm quyền. COVID-19 đang tàn phá Trung Quốc Biến thể Delta đang lan nhanh trên khắp đại lục và Bắc Kinh không có giải pháp nào mới ngoài các biện pháp vũ lực tàn bạo, độc tài toàn trị — và đổ lỗi cho người nước ngoài. Hàng triệu người dân Trung Quốc hiện đang bị phong tỏa. Các ca nhiễm gần đây tạo thành đợt bùng phát coronavirus trên diện rộng, thậm chí còn rộng hơn so với đợt bùng phát vào năm ngoái. Đợt bùng phát mới này đã nhanh chóng vượt ra ngoài tầm kiểm soát của các nhà chức trách và phá vỡ kế hoạch tuyên truyền cốt lõi của Đảng cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ).
Và nay nước Mỹ đang dần tiến vào một xã hội tự do cực tả, nơi xấu đã trở thành tốt và tốt đã trở thành xấu. Những điều tưởng chừng vô lý thì nay là hiện thực, ví như người nhập cư bất hợp pháp được ra vào tự do trên đất Mỹ, và được hưởng quyền “ưu đãi” hơn cả một công dân Mỹ “chính cống”... Khi những bậc lão thành vừa nhâm nhi cà phê vừa hồi tưởng lại quãng thời gian yên bình cách đây hơn nửa kỷ bằng câu mở đầu “muôn thuở”: “Hồi ấy, bố/mẹ ….”, thì bạn đừng than vãn: “Biết rồi, khổ lắm nói mãi”. Bởi nếu có cỗ máy thời gian cho phép bạn quay trở lại thời điểm cách nay hơn nửa thế kỷ, bạn có gật đầu không? Hơn nửa thế kỷ trước, sẽ không có Internet, không có smartphone, điện thì chập chờn và tất nhiên nếu nhà nào sở hữu một cái tivi đen trắng thì trở thành trung tâm "chiếu phim" cho cả cộng đồng.
Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đã dựa vào hàng loạt lời nói dối về kinh tế để làm lung lay nhận thức của nhiều người về tình hình hiện tại. Trong bài viết này, chúng tôi xem xét một số lời nói dối lớn nhất và đưa ra bức tranh thực sự đằng sau những lời nói dối đó.
Trong 4 năm nhiệm kỳ của Tổng thống Trump, Big Media đã chế tạo ra bao nhiêu lời dối trá để bủa vây ông? Đã có bao nhiêu thông tin bị lật tẩy giúp công chúng được giải khai sự thật? Mời quý độc giả cùng NTD Việt Nam điểm lại 8 lời dối trá nổi bật nhất về ông Trump của Big Media, trong lúc chờ đợi các thông tin cập nhật từ các cuộc thanh tra kết quả bầu cử tại các tiểu bang Arizona và Georgia. Trong suốt 4 năm dẫn dắt nước Mỹ, cựu Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã đạt được rất nhiều thành tựu. Trong nước, ông Trump không chỉ lấp đầy nền sản xuất rỗng sau nhiều thập kỷ hoang phế, mang lại việc làm và sức tăng trưởng bền hơn cho nền kinh tế, ông còn khôi phục các giá trị truyền thống đang bị bào mòn, xâm lấn triệt để bởi tư tưởng cấp tiến như bảo vệ thai nhi.
Mới đây, ông Hồ Tích Tiến, Tổng biên tập của Tờ Thời báo Hoàn Cầu - Cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), đã phụ hoạ theo chính quyền Bắc Kinh khi "khoe khoang" rằng Taliban và Trung Quốc là bạn. Phản ứng của dân cư mạng Trung Quốc dậy sóng trước tuyên bố này. Nhưng quả thật, ông Hồ Tích Tiến có thể 'lỡ lời' nhưng không hề 'quá lời'. Không chỉ Taliban, Trung Quốc có mối quan hệ lâu đời, thâm sâu và nhiều lợi ích về mua bán vũ khí, tài nguyên và tạo hỗn loạn để kiếm lời từ các tổ chức khủng bố, chế độ độc tài khắp toàn cầu. Có vẻ như ĐCSTQ đang chuẩn bị cho việc can thiệp vào Afghanistan, đất nước đang bị chiến tranh tàn phá này thông qua sáng kiến ​​"Một vành đai, Một con đường" (BRI), nhằm lấp đầy khoảng trống mà quân đội Mỹ và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương để lại sau khi rút quân khỏi đây.
Phần 5: Vì sao nói thế giới đang rơi vào vòng xoáy khủng hoảng tài chính tồi tệ nhất trong lịch sử? Cuộc khủng hoảng tài chính - kinh tế lần này sẽ trở thành cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất trong lịch sử kinh tế thế giới, cái giá phải trả sẽ đắt đỏ hơn nhiều so cuộc khủng hoảng trước, bởi nó cùng một lúc hội tụ 3 hiện tượng không mong muốn trong kinh tế học: bong bóng nợ - “Voi trắng”, suy giảm tăng trưởng do yếu tố chu kỳ - “Tê giác xám” và dịch bệnh - “Thiên nga đen”...
Tuần lễ cuối tháng ba đầu tháng tư vừa rồi, Tập Cận Bình, Chủ tịch Trung Quốc đến thăm ba nước Pháp, Đức, Bỉ. Paris là điểm dừng chân đầu tiên. Ông giành ưu tiên này cho Pháp quốc bởi cách đây tròn 50 năm, tháng Giêng năm 1964, tổng thống Pháp, tướng Charles De Gaule là nguyên thủ phương Tây đầu tiên ban ân huệ cho Mao, công nhận nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Để tỏ lòng hiếu khách, Pháp không những trải thảm đỏ tận chân cầu thang máy bay, mà còn trải lòng ra đón. Yến tiệc xa hoa chưa từng có tại lâu đài Versailles nguy nga. Buổi hòa nhạc Trung Hoa tại nhà hát Opera. Dạ tiệc, khiêu vũ lu bù trong cung điện Roi-Soleil tráng lệ. Champagne trào bọt trắng lòa với những hợp đồng chục tỷ Euro. Khác hẳn Pháp, người Đức đón Tập không ồn ào, xa xỉ, nhưng cũng vẫn giành được những hợp đồng không thua kém. Đặc biệt là bà Thủ tướng Angela Merkel đã ghi hai bàn thắng ngoạn mục, mà vẫn giữ đúng những nghi lễ ngoại giao.
Bảo Trợ