Chiến Thắng Đống Đa

09 Tháng Hai 201912:49 SA(Xem: 1004)

Chiến thắng Đống Đa

blank
Đinh Yên Thảo (Danlambao) - Tết năm nay, không chỉ những người con dân Bình Định sẽ tổ chức kỷ niệm 230 năm Chiến Thắng Kỷ Dậu 1789, tức chiến thắng Đống Đa của vua Quang Trung Nguyễn Huệ vào ngày Mồng Năm Tết hàng năm, mà những người con Việt khắp mọi nơi cũng cùng nhau ôn lại trang sử cũ của cha ông để nhắc nhở tinh thần bất khuất của dòng giống Tiên Rồng trước giặc ngoại xâm từ bao đời.


Sử xưa viết lại rằng, 230 năm trước, đời vua Càn Long hưng thịnh nên lại lăm le xâm chiếm Đại Việt. Nương theo lời cầu viện của vua Lê bấy giờ là Lê Chiêu Thống muốn dẹp nhà Tây Sơn đang trấn giữ phía Nam, quân Mãn Thanh do Tổng Lưỡng Quảng Tôn Sĩ Nghị kéo 20 vạn binh sang nước ta. Trước thế giặc mạnh, quân Tây Sơn rút quân về lập hàng phòng ngự tại núi Tam Điệp chờ lịnh.
Nghe tin cấp báo, từ Phú Xuân, Bắc Bình Vương Nguyễn Huệ lập đàn tế lễ lên ngôi vua, lấy niên hiệu Quang Trung để có thể hiệu triệu muôn dân cùng đồng lòng tiến quân ra Bắc diệt giặc ngoại xâm. Trong chiếu lên ngôi vua có đoạn:
 

"Nước Việt ta từ đời Đinh, Lê, Lý, Trần gầy dựng cho đến ngày nay, thánh minh dấy lên không phải là một họ, nhưng thịnh suy, dài ngắn, vận mệnh do trời, không phải sức người tạo ra được. Trước đây Nhà Lê mất triều chính, họ Trịnh và cựu Nguyễn chia bờ cõi. Hơn hai trăm năm nay, kỷ cương rối loạn, vua Lê chỉ là hư vị, cường thần tự ý vun trồng, giềng mối của trời đất một phen rơi xuống không nâng lên được, chưa có lúc nào hư hỏng quá như lúc này vậy. Vả lại mấy năm gần dây, Nam Bắc gây việc binh đao, người dân rơi vào chốn bùn than. Trẫm hai lần gây dựng họ Lê, thế mà tự quân họ Lê không biết giữ xã tắc, bỏ nước đi bôn vong, sĩ dân Bắc Hà không hướng về họ Lê, chỉ trông mong vào trẫm, về phần đại huynh (Nguyễn Nhạc) có ý mỏi mệt, tình nguyện giữ một phủ Quy Nhơn, tự nhún xưng là Tây Vương, mấy nghìn dặm đất về phương Nam thuộc hết về trẫm. Trẫm tự nghĩ tài đức không bằng người xưa, mà đất đai thì rộng, người dân thì nhiều, ngẫm nghĩ cách thống trị, lo ngay ngáy như dây cương mục chỉ huy sáu ngựa. Nay xem khí thần rất hệ trọng, ngôi trời thật khó khăn, trẫm chỉ lo không kham nổi, nhưng ức triệu người trong bốn bể đều xúm quanh cả vào thân trẫm, đó là ý trời đã định, không phải do người làm ra. Trẫm nay ứng mệnh trời, thuận lòng người không thể khăng khăng cố giữ sự khiêm nhường. Trẫm chọn ngày 22 tháng 11 năm nay lên ngôi thiên tử, đặt niên hiệu là Quang Trung năm đầu, truyền bảo cho trăm họ muôn dân phải tuân theo giáo lệnh của nhà vua. Nhân nghĩa, trung chính là đạo lớn của người, trẫm nay cùng dân đổi mới, vâng theo mưu mô sáng suốt của vua thánh đời trước, lấy giáo hóa trị thiên hạ" (Hàn Các Anh Hoa - Ngô Thì Nhậm). 


Chiêu mộ binh sĩ, tích trữ quân lương, cắt đặt các đạo binh, vua Quang Trung xuống lịnh tiến quân thần tốc ra Bắc. Đêm 30 Tết từ Tam Điệp, sau khi đã cho quân lính ăn Tết sớm, vua Quang Trung truyền lịnh tấn công và hẹn cùng ba quân sẽ ca khúc khải hoàn tại Thăng Long thành vào mồng Bảy Tết. 


Câu chuyện còn lại theo sử sách là đại binh Tây Sơn lần lượt giành những chiến thắng liệt oanh, từ trận diệt đồn Gián Khẩu, Hà Hồi, Ngọc Hồi cho đến Khương Thượng, tức chiến thắng Đống Đa, buộc tướng Sầm Nghi Đống của quân Thanh phải treo cổ tự vẫn vì thất thủ. Đến Mồng Năm Tết, vua Quang Trung đã vào đến thành Thăng Long, sớm hơn dự định cả hai ngày. Tôn Sĩ Nghị cùng tàn quân phải cuống cuồng, hỗn loạn, cởi bỏ cả ấn tín, tháo chạy về phương Bắc. Vua quan nhà Lê cũng tìm đường bôn tẩu, chạy theo về Tàu. Chiến thắng Đống Đa ghi thêm vào trang sử Việt về ý chí chống giặc ngoại xâm, bảo vệ giang sơn bờ cõi của những bậc tiền nhân. 


Để hiểu hơn về nhà Tây Sơn cùng chiến thắng Đống Đa này, chúng ta hãy nhìn lại bối cảnh sự ra đời của phong trào Tây Sơn như thế nào. 


Nước Đại Việt ta lúc bấy giờ trên danh nghĩa thuộc về cuối đời triều Hậu Lê nhưng thực chất thì quyền bính và sự thao túng đã nằm trong tay những quyền thần là Chúa Trịnh ngoài Bắc, gọi là Đàng Ngoài và Chúa Nguyễn cát cứ trong Nam, tức Đàng Trong. Cuộc phân tranh Trịnh-Nguyễn chia đôi đất nước với những cuộc chính chiến đã kéo dài hàng trăm năm trước đó. Đàng Ngoài thì vua Lê nhu nhược, chính sự nằm trong tay chúa Trịnh nên tướng lười quân kiêu, gây nhũng nhiễu, hà sách dân chúng. Đàng trong thì phía Chúa Nguyễn cũng chẳng hơn, triều chính lại rơi vào quyền thần Trương Phúc Loan tham lam vơ vét, ra sưu cao thuế nặng làm bất mãn người dân. Lê Quý Đôn trong Phủ Biên tạp lục có nhận xét về thời kỳ chúa Nguyễn rằng, "từ quan to đến quan nhỏ, nhà cửa chạm trổ, tường xây bằng gạch đá, trướng vóc màn the, đồ dùng toàn bằng đồng, bằng sứ, bàn ghế bằng gỗ đàn, gỗ trắc, ấm chén bằng sứ, yên ngựa - dây cương đều nạm vàng, nạm bạc, quần áo là lược, nệm hoa, chiếu mây, lấy phú quý phong lưu để khoe khoang lẫn nhau. Họ coi vàng bạc như cát, thóc gạo như bùn, hoang phí vô cùng..." 


Sau những cuộc khởi nghĩa thất bại ở cả hai đàng, khi anh em nhà Tây Sơn dấy nghĩa tại Tây Sơn, Bình Định thì được người dân ủng hộ nhờ ngọn cờ chính nghĩa và quân pháp nghiêm minh của phong trào. Tây Sơn lần lượt dẹp được chúa Trịnh đàng ngoài và đuổi chúa Nguyễn xuống tận phía Nam. Sử sách còn lưu danh những đại thắng ngoại bang như trận Rạch Gầm đại phá quân Xiêm La (Thái Lan ngày nay) đã tiến vào nước ta theo lời cầu viện chúa Nguyễn ở trong Nam và chiến thắng Đống Đa quân Mãn Thanh ở phía Bắc như nói trên. Chỉ tiếc rằng triều đại Tây Sơn kết thúc năm 1802, sau khi vua Quang Trung đột ngột qua đời, triều chính bị chia rẽ và Quang Toản kế vị khi còn quá nhỏ, bị Nguyễn Ánh, tức vua Gia Long tiêu diệt, mở ra một trang sử mới của nước Việt. 


Công trạng vua Quang Trung và nhà Tây Sơn được nhắc lại khác nhau, tùy theo từng góc nhìn và giai đoạn lịch sử. Dù triều Nguyễn xem nhà Tây Sơn như quân phản loạn, hệt như từng xem những cuộc khởi nghĩa của người dân từ thời Trịnh-Nguyễn nhưng người dân vẫn xem anh em ông cùng những tướng tài Tây Sơn như Bùi Thị Xuân, Trần Quang Diệu, Đô Đốc Tuyết, Đô Đốc Lộc hay các danh sĩ Ngô Thì Nhậm, Nguyễn Thiếp... là những người có công với dân tộc và là triều đại bảo quốc an dân nên lập bia tượng, miếu thờ và tưởng niệm cho đến nay. Dựa theo chiếu chỉ lên ngôi đã trích dẫn bên trên thì hiệu Quang Trung có thể hiểu theo ý nghĩa là “ánh sáng của trung chính, nhân nghĩa”. 


Quả thật, cuộc dấy binh nhà Tây Sơn có thành công vì cũng đã hợp lòng dân giữa lúc những kẻ nắm quyền nhũng nhiễu người dân, tham lam vơ vét và trông cậy ngoại bang. Nó thành công vì quy tụ được tinh thần yêu nước của người dân trước sự lâm nguy của sơn hà xã tắc. Ngày Tết cùng ôn lại trang sử cũ để hỏi nhau rằng, câu chuyện về nhà Tây Sơn dấy nghĩa có còn giá trị thời cuộc? 


Giới trẻ nghĩ gì, khi người anh hùng áo vải cờ đào Quang Trung Nguyễn Huệ xưng vua cứu nước cũng chỉ vừa tuổi 35? Há không phải đất nước Venezuela xa xôi hiện nay đang lặp lại trang sử nước Nam ta? 
08.02.2019
blank
Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Tại hội thảo chủ đề Đọc lại Truyện Kiều tổ chức tại Hà Nội mới đây, tôi có dịp gặp những nhà nghiên cứu hàng đầu, trong đó phải kể đến GS TS Trần Đình Sử để hiểu thêm về hành trình xuất chúng của Kiều- từ một nữ nhân bên lề tiến trình lịch sử Trung Quốc tới nữ chính mẫu mực tiêu biểu trong văn học Việt Nam. Kiều được người Việt nhớ tới như một biểu tượng về tài sắc hơn là cuộc đời đầy truân chuyên của nàng. Khi mới tiếp xúc với Truyện Kiều, tôi còn nhớ mình có cảm giác hơi "chạnh lòng" khi tượng đài văn chương lẫy lừng của Việt Nam có nguồn gốc từ Trung Quốc.
MUỐN CÓ NGƯỜI TÀI, TRƯỚC PHẢI DẸP BỌN TIỂU NHÂN - NGƯỜI XƯA NÓI VỀ VIỆC TIẾN CỬ, CHỌN LỰA VÀ SỬ DỤNG NHÂN TÀI Thưa chư vị, Chúng tôi xin giới thiệu ở đây bài văn làm trong kỳ thi Đình (làm tại sân triều đình) - do nhà vua ra đề bài, chấm bài, để phân hạng các tiến sĩ. Người đỗ đầu (đủ 10 phân) là Trạng nguyên. Đề bài thường hỏi về các vấn đề lớn của đất nước và về việc trị nước. Bài thi đó gọi là Sách văn đình đối.
Tết Đoan Ngọ là một trong những ngày lễ Tết truyền thống ở Việt Nam. Tết Đoan Ngọ được tổ chức vào ngày mùng 5/5 âm lịch. Vậy năm 2018 Tết Đoan Ngọ rơi vào ngày nào? Tết Đoan Ngọ năm 2019 được tổ chức vào ngày mùng 5/5 âm lịch tức là rơi vào thứ 6 ngày 7/6 dương lịch. Tết Đoan Ngọ là cái Tết chung của một số nước chịu ảnh hưởng văn hóa Trung Quốc. Tuy nhiên, ở Việt Nam, Tết Đoan ngọ còn mang những ý nghĩa khác biệt. Hằng năm cứ đến mồng 5 tháng 5 (âm lịch) dân ta lại tổ chức ăn Tết Đoan ngọ. Tết Đoan ngọ còn gọi là Tết Đoan dương.
Hoàng đế Quang Trung mất sớm năm 39 tuổi trong bao niềm tiếc nuối khi giấc mộng đưa Đại Việt trở thành cường quốc hàng hải đành dang dở. Hơn 47 năm sau, nước Nam thời Nguyễn trước hiểm hoạ ngoại xâm đã xuất hiện một vị hào kiệt vô cùng giống với Quang Trung Hoàng đế về tài năng thống lĩnh và tầm nhìn đối với hải quân. Vị hào kiệt đó chính là Bùi Viện – Đô đốc hàng hải thương mại của tuần dương quân hiện đại duy nhất thời phong kiến trong lịch sử Việt Nam.
Trong suốt cuối thế kỷ XVI và nửa đầu thế kỷ XIX, chữ quốc chỉ được dùng trong mục đích truyền giáo. Đây là loại kí tự dùng chữ cái La tinh để ghi lại tiếng nói của người Việt. Công trình này lần lượt được các nhà truyền giáo dòng Tên khởi nguồn và hoàn thiện, từ Gaspard d’Amaral và Antonio Barbosa, hai giáo sĩ dòng Tên người Bồ Đào Nha, cho tới Alexandre de Rhodes (cha Đắc Lộ) hay Pigneaux de Béhaine (cha Bá Đa Lộc), người Pháp.
Bùi Trọng Cường & Nguyễn Phục Hưng - Sau ngày 30-4-1975, một ký giả Tây phương đã viết là ‘Dưới chính sách khắc nghiệt của Cộng sản, nếu cái cột đèn mà biết đi chắc nó cũng…vượt biên’. (Ginetta Sagan). Câu nói dí dỏm của Sagan đã diễn tả được một thực trạng rất bi hài của dân dộc Việt Nam trong khoảng thời gian hơn hai mươi năm kể từ Tháng Tư, 1975 cho đến năm 1996.
Nam Phương hoàng hậu (1914 – 1963) là vị hoàng hậu cuối cùng của lịch sử Việt Nam. Đúng như cái tên do hoàng đế Bảo Đại ban tặng, trong buổi biến thiên dữ dội của lịch sử, hoàng hậu Nam Phương – hương thơm của miền Nam (Parfume du Sud) – đã sống một cuộc đời lặng lẽ tỏa hương và giờ đây, mộ phần đơn sơ của bà vẫn lặng lẽ nhìn xuống thung lũng mái ngói dập dờn của một ngôi làng bình yên miền Tây Nam nước Pháp.
Sau khi bàn về tiếng Tàu, tiếng Pháp, chúng ta chuyển sang tiếng Anh và bước vào một nền văn hóa đã có những ảnh hưởng “tốt” cũng như “xấu” vào đời sống của người Việt trong khoảng 30 năm chiến tranh vừa qua. Có người gọi cuộc chiến vừa qua là “nội chiến” giữa hai miền Nam-Bắc nhưng, theo báo chí phương Tây, đó là “cuộc chiến tranh Việt Nam”hay nói một cách khác là “cuộc đối đầu giữa hai phe”, một bên là Tự do gồm Việt Nam Cộng hòa, Mỹ và 5 nước Đồng minh (gồm Australia, New Zealand, Đại Hàn, Thái Lan và Philipin)
Năm 1884, ông Charles-Edouard Hocquard theo đoàn lính viễn chinh Pháp tới xâm chiếm Việt Nam. Ngoài việc là một bác sĩ quân y, ông còn là một nhiếp ảnh gia. Ông đã chụp nhiều hình ảnh lịch sử quan trọng duy nhất còn lại về thành Hà Nội giai đoạn 1884-1885, và chúng trở thành kho tư liệu và đề tài cho các hoạ sĩ căn cứ để vẽ nên những loạt tranh minh hoạ vô cùng phong phú cho cuốn sách ‘Une campagne au Tonkin’ (Một chiến dịch ở Bắc Kì), xuất bản tại Paris, Pháp năm 1892.
GVC.TS. LÝ TÙNG HIẾU - (Trích Thời sự Thần học, số 64, tháng 5/2014, tr. 187-211) - 1. CHỦ THỂ VĂN HOÁ VÙNG NAM BỘ Không kể vùng thềm cao nguyên tiếp giáp Tây Nguyên, vùng văn hoá Nam Bộ hôm nay là nơi sinh tụ của người Việt và đông đủ các đại diện của 53 tộc người thiểu số. Tất cả đều là những tộc người di dân đến đồng bằng Nam Bộ trong khoảng 500 năm trở lại: di dân lớp trước là các tộc người Khmer, Việt, Hoa, Chăm; di dân lớp sau là các tộc người Việt, Tày, Nùng, Dao, Mường, Thái, Thổ…
Bảo Trợ