Làm Thế Nào Để Duy Trì Tiếng Việt Cho Con Khi Sống Ở Nước Ngoài?

28 Tháng Tư 20194:26 CH(Xem: 1841)

Làm thế nào để duy trì tiếng Việt cho con khi sống ở nước ngoài?

Đọc truyện tranh tiếng Việt với con hàng ngày giúp con học tiếng Việt và tạo thói quen thích đọc sách cho conBản quyền hình ảnhTRAN HONG VAN
Image captionTS Trần Hồng Vân đọc truyện tranh tiếng Việt cho con gái út

Khi biết tôi bắt đầu làm nghiên cứu về duy trì tiếng Việt cho trẻ em Việt nam ở Úc, bạn bè hỏi tôi làm thế nào để giúp các con nói tiếng Việt ở nhà.

Việc này vừa dễ lại vừa khó. Dễ là ngay từ khi các con tập nói, bố mẹ đã tạo thói quen nói tiếng Việt ở nhà và liên tục duy trì thói quen này, còn khó là khi để chúng lớn và quen với việc nói tiếng Anh ở nhà rồi mới bắt đầu "thiết lập trật tự" nói tiếng Việt.

Có rất nhiều cách để giữ tiếng Việt cho con, tùy vào hoàn cảnh của mỗi gia đình, các bố mẹ có thể lựa chọn ra cách phù hợp với gia đình mình nhất.

 

Công thức 5 T: Tự dạy con - Trường Việt ngữ - Thăm Việt nam - Tấm gương sáng - Thái độ tích cực

1. Tự dạy con qua sách, truyện tranh, phim ảnh, ca nhạc tiếng Việt

Khi các con đến tuổi đi học, bố mẹ có thể dạy con tập đọc, tập viết theo một cuốn giáo trình đơn giản dành cho trẻ em ở nước ngoài.

Nếu không có điều kiện để dạy con theo sách thì hình thành thói quen đọc truyện tranh tiếng Việt cho con mỗi tối từ khi con còn bé là một cách rất hiệu quả để con quen dần với từ ngữ tiếng Việt.

Các nghiên cứu ở Anh, Úc, Mỹ, Đức, Hà lan, Isarael, và nhiều nơi khác trên thế giới đã chỉ ra rằng việc "dạy" con tiếng mẹ đẻ bằng các cách khác nhau như dạy theo sách, nói chuyện, đọc sách, cho con xem phim ảnh ca nhạc, … là yếu tố quan trọng nhất trong việc giữ tiếng mẹ đẻ cho con.

Thói quen đọc truyện tranh tiếng Việt cho con từ khi con còn bé là cách hiệu quả để con quen dần với từ ngữ tiếng ViệtBản quyền hình ảnhTRAN HONG VAN
Image captionThói quen đọc truyện tranh tiếng Việt cho con từ khi con còn bé là cách hiệu quả để con quen dần với từ ngữ tiếng Việt

Khi phát hiện ra con gái út gần 4 tuổi của tôi bắt đầu nói tiếng Anh nhiều hơn ở nhà, tôi nhắc cháu nói tiếng Việt.

"Con không nói được, vì mẹ không dạy con", cháu nhăn nhó.

"Mẹ nói chuyện với con, đọc truyện tiếng Việt với con, có từ nào con không hiểu hay con không biết tiếng Việt là gì thì con hỏi mẹ, thế là mẹ đang dạy con đấy", tôi giải thích cho cháu.

Sau đó, một tối trước khi đi ngủ, cháu hỏi:

"Mẹ ơi, tiếng Việt 'Aboriginal' là gì hả mẹ?"

"Là những gì thuộc về người thổ dân con ạ. Con định nói gì?", tôi giải thích và hỏi cháu.

"Hôm nay cô giáo bảo mình phải cám ơn người thổ dân đã share land với mình", cháu đáp.

"Đúng rồi, cám ơn người thổ dân đã cho mình cùng chung sống trên nước Úc nhỉ", tôi nhắc cháu phần từ ngữ tiếng Việt mà cháu không biết và không quên động viên "Con giỏi lắm. Tuyệt vời đấy".

"Tuyệt vời ông mặt trời, clever sun. I am clever sun!", cháu tự hào nói.

Khen con kịp thời mỗi khi con nói được các từ , ngữ tiếng Việt khó là hình thức động viên hữu ích với trẻ em. Các bố mẹ trong nghiên cứu của tôi cho biết con em của họ khi được khen nói tiếng Việt giỏi thì càng thích nói.

Học sinh trường Việt ngữ Inner West đón Tết Kỷ Hợi 2019Bản quyền hình ảnhTRAN HONG VAN
Image captionHọc sinh trường Việt ngữ Inner West đón Tết Kỷ Hợi 2019

2. Trường Việt ngữ

Nếu bố mẹ không có điều kiện để dạy con tiếng Việt theo sách thì trường dạy tiếng Việt là nơi phụ huynh có thể đưa con đến vào cuối tuần.

Các em nên bắt đầu đi học tiếng Việt từ khi vào tiểu học vì càng lớn các em càng có khó khăn khi học tiếng mẹ đẻ. Nhiều em đến tuổi học trung học không hào hứng với việc đi học tiếng mẹ đẻ nữa.

Không phải em nào cũng thích đi học ở trường tiếng Việt nhưng nếu biết cách, các bố mẹ có thể giúp các em có cảm hứng để đi học.

 

Một năm trước, khi được hỏi về việc đi học tiếng Việt, con gái lớn 9 tuổi của tôi từ chối ngay.

''Con thử đi một buổi xem có thích không, mẹ nghĩ là con sẽ thích vì có bạn Emma và chị Hương cũng đi đấy", tôi thử thuyết phục cháu.

Cháu đồng ý đi thử và sau đó đồng ý tiếp tục đi học. Ngoài việc được chơi với các bạn đã quen biết và kết bạn với các bạn mới, ở nhiều trường tiếng Việt, các em còn được học và chơi nhạc dân tộc, hát múa, chơi các trò chơi, tham gia các lễ hội truyền thống, nhờ đó mà các em yêu tiếng Việt và văn hóa Việt, có thêm cảm hứng để đi học.

3. Thăm Việt Nam và năng giao tiếp với người thân ở Việt Nam

Một tháng về Việt nam có nghĩa là một tháng "học" tiếng Việt trong môi trường tự nhiên, có minh họa thực tế. Nếu có thể, cho các em vào học ở các trường phổ thông cùng với các bạn cùng lứa tuổi ở Việt nam cũng là một cách giúp các em học tiếng Việt nhanh.

Giao tiếp với người thân, họ hàng ở Việt nam bằng cách viết thư, gửi bưu thiếp, hoặc nói chuyện trên điện thoại hoặc các phương tiện tương tác có hình ảnh cũng là cho các em thêm cơ hội sử dụng tiếng Việt, đồng thời duy trì quan hệ với người thân.

Các con chị Vân được học tiếng Việt, văn hóa Việt qua những lần về thăm Việt Nam.Bản quyền hình ảnhTRAN HONG VAN
Image captionCác con chị Vân được học tiếng Việt, văn hóa Việt qua những lần về thăm Việt Nam.

Các nghiên cứu về duy trì tiếng mẹ đẻ ở Mỹ đã chỉ ra rằng việc các em về chơi, thăm người thân, và tham gia học ở trường học ở các nước xuất xứ của bố mẹ như Nhật bản, Hàn quốc, Mexico, Costa Rica, … có tác động tích cực đến trình độ tiếng mẹ đẻ của các em.

Các em còn duy trì được mối quan hệ với ông bà và họ hàng và có thêm những người bạn mới để sau đó tiếp tục liên lạc với nhau dùng ngôn ngữ mẹ đẻ.

4. Tấm gương sáng

Bố mẹ phải là tấm gương nói tiếng Việt cho các con và các anh chị lớn phải là tấm gương nói tiếng Việt để các em nhỏ bắt chước.

Các nghiên cứu về duy trì tiếng mẹ đẻ ở Mỹ, Canada và Nhật Bản đã chỉ ra rằng việc duy trì các ngôn ngữ mẹ đẻ như tiếng Tây Ban nha, tiếng Trung, tiếng Việt và các ngôn ngữ khác (ở Mỹ và Canada) và tiếng Thái (ở Nhật bản) trở nên khó khăn hơn với các em sinh sau trong gia đình một phần vì thời gian bố mẹ dành cho mỗi con ít đi, một phần vì các anh chị hay nói tiếng của nước sở tại với các em.

Ban nhạc dân tộc của trường Việt ngữ Inner WestBản quyền hình ảnhTRAN HONG VAN
Image captionBan nhạc dân tộc của trường Việt ngữ Inner West

Khi phát hiện ra con gái út của tôi bắt đầu nói tiếng Anh ở nhà nhiều hơn, tôi đã tìm ra phần nào "thủ phạm" là anh chị của cháu. Tôi bảo anh chị cháu "các con là tấm gương, là thầy cô của em trong việc học tiếng Việt nên các con cố gắng nói tiếng Việt khi chơi với em". Anh chị cháu rất thích "vai trò" mới này và luôn nhắc nhở em nói tiếng Việt ở nhà.

5. Thái độ tích cực với tiếng Việt và văn hóa Việt

Đây là một yếu tố rất quan trọng trong việc duy trì tiếng Việt cho con. Người ta không thể muốn giữ cái mà người ta không thích. Làm thế nào để con yêu văn hóa Việt và yêu tiếng Việt?

Tránh thường xuyên nói chuyện tiêu cực về Việt nam trước mặt các con và cùng nhau xem các chương trình giải trí bằng tiếng Việt là các cách bố mẹ có thể làm.

Gia đình tôi hay cùng nhau xem một số chương trình giải trí của truyền hình Việt nam, thấy con gái út 4 tuổi cười khanh khách, tôi hỏi: Con có hiểu không? Cháu bảo: Có và không, nhưng chú này buồn cười quá.

Không quan trọng là các cháu phải hiểu hết chương trình, mưa dầm thấm lâu, học một ngôn ngữ là như vậy. Mỗi ngày một ít, với nhiều hình thức khác nhau, quan trọng là phải liên tục và đều đặn.

Với các gia đình bố mẹ không cùng chung một ngôn ngữ và các em có vấn đề về ngôn ngữ

Giữ tiếng Việt trong các gia đình có cả bố và mẹ đều nói tiếng Việt đã là khó, giữ tiếng Việt trong các gia đình mà bố hoặc mẹ không nói tiếng Việt hoặc có con em có vấn đề về ngôn ngữ lại càng khó hơn nhiều lần.

Trong những trường hợp này, nhiều gia đình thường có xu hướng "hi sinh" tiếng mẹ đẻ vì sự phát triển của tiếng của nước sở tại vì lo ngại các em "lẫn" hai ngôn ngữ. Thực ra, như đã nhắc đến ở bài viết trước về lợi ích của việc duy trì tiếng Việt, việc phải chuyển từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác thực ra là một bài tập rất hữu ích cho não bộ.

Các em có thể viết thiếp cho ông bà và người thân bằng tiếng ViệtBản quyền hình ảnhTRAN HONG VAN
Image captionCác em có thể viết thiếp cho ông bà và người thân bằng tiếng Việt

Các nghiên cứu về tác động của đa ngôn ngữ với trẻ em có vấn đề về phát triển ngôn ngữ ở Anh, Úc, Mỹ đã chỉ ra việc sử dụng hai hay nhiều ngôn ngữ với các em bị tự kỷ, chậm phát triển trí tuệ, và các rối loạn phát triển thần kinh khác không hạn chế khả năng tiếp thu ngôn ngữ cũng như giao tiếp xã hội của các em.

Vì thế, gia đình của các em có vấn đề về ngôn ngữ có thể "yên tâm" duy trì tiếng Việt, không nên vì sợ tiếng Việt làm các em "lẫn" mà cả nhà chỉ sử dụng tiếng Anh hay tiếng của nước sở tại, làm mất đi cơ hội duy trì tiếng mẹ đẻ cho các em nhỏ khác trong gia đình.

Với các gia đình chỉ có bố hoặc mẹ nói tiếng mẹ đẻ, các nghiên cứu về duy trì tiếng mẹ đẻ đã cho biết một phương pháp mà các gia đình có thể áp dụng là "mỗi cha mẹ một tiếng". Ví dụ như ở Úc, nếu chỉ có mẹ nói được tiếng Việt còn bố nói tiếng Anh, theo phương pháp này, đứa trẻ sẽ nói tiếng Việt khi nói chuyện với mẹ và nói tiếng Anh khi nói chuyện với bố.

Giữ Tiếng Việt cho con cần có sự kiên định của cha mẹ
Bản quyền hình ảnh
TRAN HONG VAN
Image captionGiữ Tiếng Việt cho con cần có sự kiên định của cha mẹ


Tóm lại, có nhiều cách khác nhau để duy trì tiếng Việt cho con và tùy vào hoàn cảnh của mình, mỗi gia đình có thể chọn ra những cách phù hợp nhất. Điều quan trọng nhất là luôn tâm niệm mình cần giữ tiếng Việt cho con và không thỏa hiệp vì bất kỳ lý do nào.

Kiên định là chìa khóa

Mùng một Tết âm lịch, tôi nhận được tin nhắn chúc Tết của một người bạn mới, cô nói " Chúc mừng năm mới chị. Các bé nhà em phải nói tiếng Việt mà nhiều khi xoắn cả lưỡi".


"Các bạn nhà chị lưỡi cũng xoắn liên tục em ạ. Quan trọng là mình không "rụt lưỡi" nói tiếng Việt với con là được. Chúc mừng năm mới!", tôi nhắn lại cho cô.
Theo BBC

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
DẪN NHẬP: Nhân loại đang bước vào thế kỷ XXI, một kỷ nguyên đánh dấu bước ngoặt về kinh tế, khoa học và nhất là sự phát triển vượt bậc của ngành công nghệ thông tin, một yếu tố quan trọng đã làm cho cuộc sống con người ngày càng được nâng cao. Nhưng tiếc thay, sự phát triển của khoa học hiện đại làm đời sống đạo đức con người cũng thay đổi, sự hưởng thụ ích kỷ, cạnh tranh, gian dối, bất nghĩa, vô tâm, vô cảm… Hậu quả là các tệ nạn đã tấn công và tàn phá các mối tương quan trong gia đình, xã hội. Đó là một thứ bóng tối khủng khiếp nhất mà các gia đình đang phải đối diện.[1]
Đôi dòng cảm nhận nhân lễ Mother's Day (13/5) Có nhiều thứ tình cảm, có nhiều điều kì diệu trong cuộc sống con người khiến người ta nâng niu, trân trọng. Ví như tình yêu được xem là thứ tình cảm khó hiểu, thật đẹp, thật tuyệt vời; tình bạn, tình bằng hữu thật đáng quý, đáng trân trọng...
Trong tất cả các nền văn hóa trên thế giới, bữa ăn gia đình được công nhận là một cơ chế vĩnh viễn và là thành tố quan trọng quyết định sự sống còn trong đời sống gia đình vững chắc, bền lâu. Bữa cơm gia đình như là một “chất keo” kết dính các thành viên.../post 09 Tháng Sáu 2012 (Xem: 7575)/
18 Tháng Giêng 2013 (Xem: 3627) ... Nguon Tinmungnet ....Những mâu thuẫn thường xảy ra cho hai vơ chồng sau thời gian chung sống, với nhiều vui mừng và đau khổ như sau: Trước đây hai người là tình nhân, tâm hồn rạo rực, muốn chiếm đoạt nhau, nên ăn nói ý tứ. Sau khi lấy nhau rồi tình yêu không còn nồng nàn nữa
27 Tháng Sáu 2013 CH(Xem: 1333) Bạn có thể dễ dàng đi tới một quyết định kết hôn, nhưng duy trì mối quan hệ hôn nhân lâu dài thì không hề dễ. Hôn nhân có xu hướng thay đổi rất nhiều thứ. Quan hệ tình dục là rất quan trọng trong việc giữ cho hôn nhân hạnh phúc. Điều quan trọng là bạn tìm ra cách để chuyện ấy nồng nàn say đắm ngay cả sau khi kết hôn.
12 Tháng Bảy 2013 (Xem: 1544)...Khó khăn có thể đẩy vợ chồng bạn ra xa nhau hoặc kéo hai người lại gần nhau. Hãy đón nhận sự an ủi,cái ôm hôn của người bạn đời dù lúc đó bạn không hề muốn. Kết quả có thể khả quan nhiều hơn là bạn tưởng.
22 Tháng Sáu 2013 (Xem: 1892)...Ngày nào bạn cũng chuẩn bị bữa trưa cho con vì bạn nghĩ rằng mình “phải” làm thế? Có thể bạn không nhận ra nhưng việc làm đó của bạn xuất phát từ một niềm tin đã lỗi thời rằng đó chính là “công việc của bạn”.
Người trẻ ngày nay thường hay lấy hình ảnh những người có được thành công lớn mà bỏ học hoặc không học đại học để “chặn họng” những lời tận tình khuyên bảo của các bậc phụ huynh trong nhà. Nhưng trên thực tế những số lượng của những người như trên rất ít. Phần nhiều những đứa trẻ học theo, sau khi lớn lên mới phát hiện ra: Bản thân đã dùng những năm tháng điên cuồng của tuổi trẻ để đổi lấy cả đời người thấp hèn.
Ngồi nghỉ ngơi lướt facebook, tôi đọc được câu chuyện khiến không chỉ bản thân mình mà nhiều người cũng sẽ tự hỏi: “Đời này ta sẽ còn gặp bố mẹ bao nhiêu lần nữa?” Có người mỗi năm về nhà được 2 lần, 1 lần hoặc thậm chí là vài năm mới về 1 lần. Vậy nếu bố mẹ còn sống khoảng 20 năm nữa thì chúng ta sẽ được gặp bao nhiêu lần? Còn với nhiều người, bố mẹ chỉ có thể sống trên đời khoảng 10 năm hoặc ngắn hơn nữa thì sao? Chắc có người chúng ta không dám nghĩ tiếp
11 Tháng Năm 2012n(Xem: 4806) Con cái trong gia đình là tình yêu của cha mẹ do ân huệ Thiên Chúa ban. Mọi gia đình đều hân hoan đón nhận. Từ chối con cái bất cứ dưới hình thức nào cũng làm thương tổn tình yêu vợ chồng. Nhưng con cái không phải là những con búp bê, đặt đâu nằm đó. Chúng có ăn có uống, có mạnh khỏe có ốm đau, và chúng sẽ lớn lên thành con người đầu đội trời chân đạp đất. Có ích cho xã hội, hay họa tai cho xã hội? Việc tương lai ai đoán biết được? Nhưng cái biết được, là hôm nay chúng có được giáo dục không? Và chúng được giáo dục tốt hay xấu? Bởi vì theo lẽ bình thường, con trẻ được giáo dục như thế nào, thì lớn lên chúng sẽ trở thành như thế ấy.
Bảo Trợ