Số Phận Của Một Ca Khúc

06 Tháng Hai 20193:55 CH(Xem: 156)

Số phận của một ca khúc

Huy Phương

blank
(Hình minh họa: Getty Images)

Ca khúc mà tôi muốn nhắc đến hôm nay là Ly Rượu Mừng của nhạc sĩ Phạm Đình Chương.

Ở miền Nam Việt Nam trước 1975, Ly Rượu Mừng xem là một bài hát tiêu biểu của nhạc Xuân, thường được trình bày trên các đài phát thanh và truyền hình của miền Nam và ở các buổi trình diễn âm nhạc cuối năm. Mặt khác nó cũng được hát lên trong các buổi họp mặt gia đình riêng tư. Bài hát này viết theo thể valse, có âm điệu rộn ràng, tươi vui, hát lên trong ngày Tết, vào mùa Xuân, như một lời chúc tốt đẹp gửi đến cho mọi người. Đây là một nhạc phẩm rất được phổ biến, nên vào dịp đông người, mọi người đều có thể nâng ly hợp ca, mở đầu hay kết thúc cho cuộc vui.

Ly Rượu Mừng không là bản nhạc tâm huyết nhất của Phạm Đình Chương, người ta biết đến ông nhiều với Mộng Dưới Hoa, Hội Trùng Dương, Đôi Mắt Mgười Sơn Tây, và sau đó là những bản nhạc nói lên xót xa của một cuộc tình như Nửa Hồn Thương Đau, Đêm Cuối Cùng, Thuở Ban Đầu… nhưng đại chúng biết đến ông, phổ biến nhạc của ông nhiều nhất là Ly Rượu Mừng.

Sau Tháng Tư, 1975, văn hóa miền Nam bị dập vùi, tất cả đều là một thứ độc dược của tư bản, Tây phương cần thiêu hủy, dẹp bỏ, để thay vào đó là những ca khúc phục vụ cho công cuộc tiến chiếm miền Nam, với những bài nhạc Xuân đè nặng bởi bóng dáng của đảng và lãnh tụ, hay mang màu sắc của nước đàn anh Trung Cộng. Phạm Đình Chương lại là người từ Liên Khu IV bỏ về vùng tự do, rồi sau đó cùng gia đình di cư vào Nam năm 1954, chưa có tiêu chuẩn được chấp nhận như một nhạc sĩ trong hàng ngũ của những người thắng trận.

Tuy lời nhạc ca tụng hòa bình, nói đến người giai cấp công-nông, có nhắc đến “người binh sĩ” nhưng sao không phải là người “bộ đội cụ Hồ,” người ta đặt câu hỏi, người lính đây là người lính phe nào? Bản nhạc chịu số phần của mọi loại tinh hoa miền Nam, bị cấm đoán vùi dập hơn 40 năm. “Lúc thương thì trái ấu cũng tròn, lúc ghét thì bồ hòn cũng méo!” Lúc mới vào Nha Trang, bọn cộng sản ngu dốt xô đổ bức tượng thằng Tây Yersin, lúc cần ve vãn, bang giao với nước Pháp thì dựng lại tượng Alexandre Yersin như là một nhà bác học có công với nhân loại.

Khi cần phong phú thêm cho kho nhạc nhạc Xuân nghèo nàn, cục bộ của nền âm nhạc XHCN, thì người ta mới “khám phá” ra rằng, anh lính trong Ly Rượu Mừng chính là “anh lính thời chống Pháp!” mà 40 năm nay, người ta đã tiếc nuối là đã không thấy! Theo tài liệu của Danlambao, ca khúc “Ly Rượu Mừng” ấn bản lần thứ nhất, do Tinh Hoa, Huế xuất bản năm 1956, nghĩa hai năm sau ngày chia hai đất nước và sau rất nhiều năm Phạm Đình Chương di cư vào Nam. Vào Nam, ông cũng đã viết bài nhạc “Anh Đi Chiến Dịch” nói về người lính VNCH, với lời hát “Bao nhiêu chàng trai tay xiết mạnh, thầm hẹn ngày về quê Bắc ơi,” thì người lính trong Ly Rượu Mừng không thể nào là anh “bộ đội cụ Hồ” được!

Trong thời gian Ly Rượu Mừng bị cấm phổ biến sau Tháng Tư, 1975 nghiệt ngã, cả miền Nam vào nhà tù, mỗi năm vào những ngày đón Tết trong tù, dù là ở Đầm Dơi, Cái Sắn hay tận Yên Bái, Cổng Trời… những người tù chúng tôi cùng bên nhau, đã cùng cất cao tiếng hát bài Ly Rượu Mừng. Mỗi năm những người tù tự lo lấy sân khấu, đàn hát cho quên những ngày tù ngục, mà đám cán bộ coi tù cũng phấn khởi khuyến khích những buổi văn nghệ này để “hưởng ké!” Không phải là những chuyên viên tuyên truyền, chúng nghe một bản nhạc có nói đến nông dân, công nhân, có binh sĩ, có mẹ già từ lâu mong con, mặt lệ nhòa thì chính chúng cũng bồi hồi xúc động, mà không cần biết xuất xứ của ca khúc!

Nhưng bọn cai tù không thể nào biết, khi cùng cất tiếng hát những câu hát trong Ly Rượu Mừng, chúng tôi như được sống lại những ngày Xuân của một miền Nam thanh bình và thịnh vượng, thương nhớ đến gia đình và đồng bào, nghĩ đến quê hương đang đọa đày. Không một người tù miền Nam nào không thuộc lòng những câu hát này của Phạm Đình Chương. Chúng tôi bên nhau, trong nhà tù hát Ly Rượu Mừng, mà nước mắt ràn rụa, nghĩ đến gia đình, nghĩ đến mẹ già “từ lâu mong con mắt vương lệ nhòa,” biết ngày nào, thấy được“bước con về hòa nỗi yêu thương!”

Bây giờ mỗi lần nghe lại ca khúc Ly Rượu Mừng, hình ảnh những ngày Tết trong tù lại như hiện ra rõ nét. Bao nhiêu người anh em chúng tôi đã được trở lại cuộc sống bình thường, nay đã kẻ còn người mất. Ai lưu lạc xứ người, ai lưu đày trên chính quê hương của mình, có nhớ gì khi nghe lại bài Ly Rượu Mừng năm xưa hay không?

Nhạc sĩ Phạm Đình Chương đã hiểu thế nào là chế độ cộng sản, đã ba lần vượt thoát ra khỏi chế độ này, đã phổ nhạc thơ Hoàng Anh Tuấn với bài “Mưa Sài Gòn Mưa Hà Nội” với lời “Mưa ngày nay, như lệ khóc phần đất quê hương tù đày.” Chắc còn sống ông cũng không lấy gì làm hoan hỉ khi Ly Rượu Mừng của ông “được phép” trình diễn trở lại 40 năm sau, nhất là với một ca sĩ vai chính mặc “áo quần bộ đội cộng sản, đầu đội nón cối, chân mang dép râu!” 
Huy Phương NV

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Thưa cô, cháu xinh đẹp, có học, có công ăn việc làm… mà sao cháu quá lận đận chuyện tình duyên. Cháu yêu ai, cũng tưởng sẽ đi đến chuyện cưới hỏi, nhưng rồi một chuyện gì đó xảy ra, khiến cuộc tình tan thành bọt biển. Trước đây cháu cũng không bận tâm lắm, vì lúc nào cũng rất nhanh chóng cháu có tình yêu mới, rồi thì cháu vui với người mới và quên hẳn người cũ.
Mỹ là nơi đầu tiên nuôi tôm hùm đất nhưng Trung Quốc là nơi nó trở thành "bát cơm" cho hơn 5 triệu nông dân và hàng nghìn nhà hàng. Những ngày cuối tuần, hàng dài người xếp hàng ngoài nhà hàng Huda ở Bắc Kinh, chờ tới lượt thưởng thức món ăn đang gây sốt khắp thành phố là tôm hùm đất xào ớt cay và tỏi.
Sau đây là 8 lý do vì sao nền kinh tế CNXH không thể hoạt động và phát triển được: 1. Không cho phép quyền sở hữu cá nhân. 2. Sự tham gia tự nguyện và tham gia bắt buộc. 3. ...
Nhà văn Bá Dương phàn nàn rằng đồng bào của ông bị “dị ứng” với hai chữ cám ơn: “Tôi nghi rằng để có thể móc trong mồm một người Trung Quốc ra cái câu cám ơn, thì e rằng nếu không dùng đến cái cào cỏ năm răng của ông bạn Trư Bát Giới của chúng ta thì không thể được.” “Cây quýt này vốn mọc ở một địa phương nọ thì rất to và ngọt, đem trồng ở một nơi khác, không hợp thủy thổ, thì vừa nhỏ vừa chua.” (Bá Dương) Ngoài cái bệnh dị ứng với chuyện ơn nghĩa, vẫn theo như lời của tác giả Người Trung Quốc Xấu Xí (The Ugly Chinaman) dân Tàu còn mắc cái tật hơi lớn tiếng:
Trong tháng vừa qua, Notre Dame de Paris vừa bị hỏa hoạn lớn, do đó rất nhiều người đã nhắc lại đại tác phẩm của Victor Hugo và nhân vật Thằng Gù Nhà Thờ Đức Bà. Bây giờ ở Việt Nam, rất ít người bị gù lưng vì cố tật mà thảy đều bị gù lưng vì thời đại, chẳng qua là vì cúi lưng, lom khom quá độ, lâu ngày biến thành tật, mà không ai biết mình đang bị gù lưng.
Trương Thị Hà (Facebook Trương Thị Hà) Một năm trước, vào những ngày này, đêm nào tôi cũng ngồi ở Hồ Con Rùa hoặc Nhà thờ Đức Bà hóng gió, và ăn bánh tráng nướng. Đêm Sài Gòn những ngày tháng ấy sao đông vui vậy. Hình như tụi “phản động” kéo về Sài Gòn ngày một đông hơn. Biểu tình đã nổ ra khắp nơi trên trang cá nhân của các nhà hoạt động nhân quyền, người cầm biểu ngữ, người viết bài, người gửi tin nhắn kêu gọi biểu tình.
Luật sư / Cựu chiến binh Dennis L. Guthrie chống đối bà chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi Thưa bà Pelosi:Tôi viết cho bà hoàn toàn do sự khinh bỉ! Bà đáng khinh và phi dân tộc Mỹ nhưkẻ phản bội tên là Jane Fonda. Tôi sẽ sớm được 75 tuổi, đã từng bỏ phiếu trong mọi cuộc bầu cử tiểu bang và địa phương từ năm 1966. Tôi đã bỏ phiếu cho cả hai đảng Cộng hòa và Dân chủ. Tôi đã làm việc trong các chiến dịch tranh cử cho cả hai đảng Cộng hòa và Dân chủ, trắng và đen.
du học sinh đã mang văn hóa Việt Nam sang tận Mỹ để dạy người Mỹ phải biết cảnh giác. Nhiều học sinh mà tôi quen đã mua tivi xịn về xem World Cup tới hết mùa (hơn 1 tháng) rồi đem trả, thậm chí mua mỹ phẩm, nước hoa dùng gần hết rồi đem trả lại mà họ vẫn nhận. Người Mỹ thật “ngây thơ”!
Người Trung Quốc không còn xấu xí - Nhưng đã trở nên thô bỉ - Bá Dương - nhà thơ, nhà văn, nhà báo và sử gia được tờ The New York Times mệnh danh là "Voltaire của Trung Quốc" bởi tác phẩm “Người Trung Quốc xấu xí” xuất bản năm 1985 tại Đài Bắc, và chỉ 4 năm sau chính Trung Quốc đại lục đã cho phép ấn hành tác phẩm này cũng như những tác phẩm khác của ông.
Hiện nay ở trong nước, hai chữ “văn hóa” được dùng tràn lan, sai nghĩa và trở nên dị hợm khi nói: văn hóa nói dối, văn hóa tham nhũng, văn hóa đi trễ, văn hóa chen lấn, văn hóa chửi thề, văn hóa ỉa bậy, văn hóa phong bì, nền văn hóa giao thông…. Hai chữ “văn hóa” ở đây được dùng với ý xấu, ám chỉ cái gì đã trở thành cố tật thấm sâu vào não trạng và không sao thay đổi được nữa và được cả xã hội chấp thuận và làm theo. Trong khi “văn hóa” biểu tượng cho cái gì tốt đẹp đã được gạn lọc theo thời gian và là niềm hãnh diện vì là đặc trưng của một quốc gia.
Bảo Trợ