Biến Thức Ăn Dư Thừa Thành Phân Bón

13 Tháng Ba 20195:35 SA(Xem: 763)

Biến thức ăn dư thừa thành phân bón

Hà Dương Cự/Người Việt

blank
Phân ủ dùng để trồng cây. (Hình: home.lps.org)

Ở Hoa Kỳ đa số đều rất phí phạm, thức ăn dư thừa đều bị đổ bỏ. Theo Cơ Quan Bảo Vệ Môi Trường (Environment Protection Agency) thì thức ăn thừa và cây cỏ mục là 30% vật chất mà chúng ta thải ra. Những thứ đó có thể làm thành phân bón.

Thứ nhất là như vậy sẽ giảm số rác bỏ ra bãi rác và thứ hai là có phân bón hữu cơ tốt cho việc trồng cây hay rau hơn là phân bón hóa học mua ở tiệm. Trong bài này tôi xin nói về cách chế biến thức ăn thừa thành phân bón. Cách thức này tiếng Mỹ gọi là composting, dịch là sự ủ phân, còn compost dịch là phân ủ.

Ủ phân hoạt động ra sao 

Ủ phân là một quá trình biến các thức hữu cơ như rau quả hay cỏ cây thành phân bón. Nhân vật chính trong quá trình đó là các vi khuẩn. Tuy nhỏ nhưng vì có rất nhiều nên vi khuẩn có khả năng biến đổi các chất hữu cơ. Có hai loại vi khuẩn trong việc ủ phân, một là loại vi khuẩn ưa khí (aerobes) và loại vi khuẩn kỵ khí (anaerobes). Ngoài vi khuẩn còn có sâu bọ cũng như một số loại nấm như là men hay mốc đều góp phần vào việc biến chất hữu cơ thành phân bón.

Ủ phân bằng vi khuẩn kỵ khí 

Vi khuẩn kỵ khí không cần không khí để sống sót. Nếu bạn cho thức ăn thừa vào một túi nylon, cột chặt lại và để dưới ánh sáng mặt trời. Thức ăn thừa đó sẽ bị vi khuẩn kỵ khí biến đổi. Đó là một thí dụ của cách ủ phân bằng vi khuẩn kỵ khí. Trong quá trình ủ phân bằng vi khuẩn kỵ khí thì cacbon đioxit, mêtan, và hyđro sunphua (hydroden sulfide) được thải ra. Năng lượng dưới dạng nhiệt cũng được tỏa ra.

Cacbon đioxit và mêtan là hai khí có hiệu ứng nhà kính. Cacbon đã có trong chất hữu cơ từ trước nên không kể là làm tăng thêm cacbon trong không khí. Trong những công trình ủ phân quy mô thì mêtan được thu lại để dùng làm khí đốt. Hyđro sunphua có mùi hôi như trứng thối, nên ủ phân theo kiểu này có mùi hôi.

Thời gian làm thành phân của phương cách ủ phân bằng vi khuẩn kỵ khí thì rất chậm, nhưng ngược lại không phải chăm sóc gì nhiều. Một trường hợp điển hình của phương cách này là đào một cái hố sâu, bỏ những chất hữu cơ như cỏ hay lá xuống rồi lấp đất kín. Để chừng từ sáu tháng tới một năm thì những chất liệu đó sẽ biến thành mùn.

blank
Ủ phân loại lớn. (Hình: organics.org)

Ủ phân bằng vi khuẩn ưa khí 

Vi khuẩn ưa khí cần dưỡng khí (oxygen) để sống. Ở một môi trường thuận tiện thì vi khuẩn ưa khí sẽ tiêu hóa chất hữu cơ và biến đổi thành mùn. Trong quá trình đó cacbon đioxit và nước được thải ra. Năng lượng dưới dạng nhiệt cũng được phát ra, do đó nếu bạn sờ vào thùng ủ phân sẽ thấy nóng hơn bình thường. Đây là phương cách ủ phân thông dụng nhất vì có hiệu năng hơn loại ủ phân bằng vi khuẩn kỵ khí và kết quả nhanh hơn. Nếu làm đúng thì không có mùi hôi như phương cách ủ phân bằng vi khuẩn kỵ khí.

Những yếu tố quan trọng của sự ủ phân bằng vi khuẩn ưa khí 

-Cacbon: Vi sinh vật cần cacbon để có năng lực. Những vật liệu có nhiều cacbon là cành cây, lá cây khô, lõi bắp, vỏ trứng, túi giấy màu nâu. Những phần này còn gọi là chất liệu nâu.

-Nitơ: Cung cấp thêm chất dinh dưỡng cho vi khuẩn để tăng trưởng và sinh sản. Những vật liệu có nhiều nitơ là thức ăn bỏ, cỏ vụn, lá xanh. Những phần này còn gọi là chất liệu xanh.

-Nước: Vi khuẩn cần có hơi nước để sống. Tuy nhiên không được có quá nhiều nước

-Dưỡng khí: Vi khuẩn ưa khí cần có dưỡng khí để sống và phân hóa chất hữu cơ. Nếu thiếu dưỡng khí thì vi khuẩn kỵ khí sẽ sinh sôi mạnh và phân ủ sẽ có mùi hôi. Để cho có đủ dưỡng khí thì đống phân ủ cần phải xới lên. Nếu dùng thùng quay thì phải quay vài vòng.

Chất liệu có thể dùng được 

Những thứ sau đây đều có thể cho vào làm phân ủ:

-Hoa quả và rau.

-Vỏ trứng.

-Xác cà phê và trà.

-Báo, giấy gói đã được xé ra nhỏ.

-Cỏ vụn có được khi cắt cỏ.

-Cây nhỏ trồng trong nhà.

-Lá.

-Mùn cưa.

-Tro từ lò sưởi.

blank
Thùng quay ủ phân. (Hình: stonepierpress.org)

Chất liệu không nên dùng 

Có những chất liệu có thể để làm phân được nhưng không nên dùng vì rất có mùi và có thể lôi cuốn ruồi bọ. Sau đây là những thứ không nên dùng làm phân ủ:

-Sản phẩm từ sữa, như bơ, sữa, và sữa chua. Các thứ này rất có mùi nên hấp dẫn ruồi bọ và các súc vật gậm nhấm như chuột hay sóc.

-Dầu mỡ cũng vì lý do như trên.

-Thịt cá hay xương cũng sinh ra mùi hôi.

-Cây cỏ bị bệnh hay hư hại vì côn trùng. Bệnh hay côn trùng có thể sống sót qua quá trình ủ phân và truyền bệnh cho cây mới.

-Những cây cỏ có thuốc diệt trùng, thí dụ như cỏ mới xịt thuốc diệt trùng mà bỏ vào thì có thể làm chết vi khuẩn.

-Giấy báo bóng láng và có màu sắc, mực trong đó có thể độc hại.

Những ích lợi của phân ủ 

-Làm đất tốt hơn, giúp giữ hơi ẩm.

-Giảm sự cần thiết dùng phân bón hóa học.

-Giảm lượng cho ra bãi rác.

Ủ phân ở nhà 

Bạn muốn không phí phạm thức ăn dư thừa thì có thể biến những chất hữu cơ bỏ phí trong nhà ra thành phân bón. Nhà có sân rộng hay là nông trại thì có thể làm loại lớn.

Loại này tốn rất nhiều công và thường có mùi hôi, nên phải làm chỗ nào xa nhà và xa hàng xóm.

Còn có loại nhỏ rất tiện lợi cho người ở nhà nhỏ hay không muốn mất nhiều công. Ở Hoa Kỳ có bán những dụng cụ đặc biệt dùng để ủ phân loại này, gọi là thùng quay ủ phân (compost tumbler).

Cần chú ý khi dùng thùng quay ủ phân 

-Cân bằng: Muốn có được phân ủ tốt thì cần có sự cân bằng giữa chất liệu xanh và chất liệu nâu. Vì các chất liệu khác nhau nên khó biết đâu là sự cân bằng. Bạn có thể bắt đầu bằng một phần chất liệu xanh và hai phần chất liệu nâu. Nếu thấy có mùi hay sũng nước thì cho thêm chất liệu nâu như mấy tờ báo đã xé vụn. Nếu thấy khô hay lâu không mục thì cho thêm chất liệu xanh như thức ăn dư.

-Quay: Gọi là thùng quay tức là phải quay nó. Nên quay vài vòng và làm như vậy từ hai tới bốn lần một tuần. Có hai tác dụng của sự quay. Một là trộn đều các chất liệu và các vi khuẩn trong đó. Hai là để cho có không khí vào. Dưỡng khí rất cần cho sự sống của vi khuẩn ưa khí.

Khi bạn thấy chất trong thùng quay trông giống đất và cũng có mùi giống như mùi đất thì lúc đó các chất hữu cơ đã biến thành mùn.

Kết luận 

Các quốc gia thuộc Liên Minh Châu Âu, Gia Nã Đại và nhiều thành phố tiến bộ ở Hoa Kỳ như Denver, Colorado, đã có những chương trình thu thập các vật liệu hữu cơ thải ra từ tư gia để làm phân bón. Tuy nhiên bạn có thể tự biến thức ăn dư thừa thành phân bón tại nhà. Vừa tốt cho môi trường vừa có phân bón hữu cơ cho rau trái trồng tại nhà và vừa tiết kiệm được tiền mua phân bón hóa học. 
Hà Dương Cự NV

—–
Nguồn tài liệu: www.epa.govwww.planetnatural.comwww.livescience.com

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Những năm gần đây, ngành chăn nuôi của tỉnh Lâm Đồng đã từng bước chuyển hướng từ sản xuất tự túc, tự cấp sang chăn nuôi hàng hóa. Nhiều gia đình đã chọn nghề chăn nuôi... Trong các vật nuôi được lựa chọn để phát triển thì con gà công nghiệp đã được các gia đình ở thành phố Đà Lạt, thị trấn Bảo Lộc và các vùng đông dân cư quan tâm. Trong 2 năm nay, đàn gà công nghiệp nuôi trong các hộ gia đình đã tăng từ 5000 con (1990) lên khoảng 20.000 con. Sở dĩ đàn gà công nghiệp phát triển mạnh là do tận dụng được lao động trong gia đình, đầu tư không lớn, nhanh có sản phẩm, tiêu thụ sản phẩm dễ dàng và hiệu quả kinh tế cao.
Trước khi nuôi gà con cần phải nắm bắt được các thông tin về nguồn gốc đàn gà, uy tín của trại giống và nắm vững đặc tính năng suất của đàn gà sắp nuôi; đồng thời phải chuẩn bị chuồng trại đạt tiêu chuẩn.
Hiện nay ở nước ta chăn nuôi thỏ chưa thực sự phát triển mạnh dù giá trị kinh tế của thỏ rất lớn. Kythuatnuoitrong.edu.vn xin giới thiệu đến bà con kỹ thuật nuôi, chăm sóc thỏ. - 1. Chọn thỏ giống Nên mua thỏ giống từ những gia đình quen biết, tin tưởng họ là những người nuôi thỏ có nhiều kinh nghiệm, quản lý đàn giống tốt, chăm sóc thỏ cẩn thận.
Dê Boer là một giống dê đã được phát triển ở Nam Phi vào những năm 1900 để sản xuất thịt. Tên của chúng bắt nguồn từ Afrikaans (Hà Lan) từ “Boer”, có nghĩa là người nông dân. Với đặc điểm nổi bật là lớn rất nhanh và cho sản lượng thịt nhiều hơn các loại dê thông thường và thịt chứa nhiều chất béo.
Hiện nay loại Na Thái có quả to, năng suất cao, phù hợp với điều kiện ở Việt Nam được trồng phổ biến. Để có vụ na bội thu bà con nên tham khảo kỹ thuật trồng và chăm sóc Na Thái dưới đây. - 1. Đặc điểm cây Na Thái Na hay mãng cầu là loại cây ăn quả thân gỗ, sống lâu năm, chiều cao khoảng 4-10m. Quả na rất thơm ngon, ngọt, rất được ưa thích.
Đất nước ta là một quốc gia nông nghiệp, chính phủ đã rất đúng đắn khi quyết định nông nghiệp là nền tảng và chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế. Lý do được đưa ra là chúng ta may mắn nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới có phù sa và lượng mưa hàng năm lớn tạo điều kiện thuận lợi cho cây trồng phát triển. Các loại cây công nghiệp như cà phê, điều, trà xanh… đang mang lại lọi ích kinh tế cao xuất khẩu đi nhiều nước trên thế giới.
ĐẮK NÔNG, Việt Nam (NV) – Một nông dân ở Đắk Nông đã nhân giống thành công loại ớt Chaparita và bán thử nghiệm với giá hơn $2,000 đô la một kg khô, rẻ hơn chục lần so với hàng nhập cảng. Ớt Charapita được mệnh danh là gia vị “đắt nhất thế giới” ít được trồng đại trà nên càng trở nên quý hiếm. Loại nông sản này liên tục tạo “cơn sốt” ở Việt Nam khi được nhiều nhà hàng cao cấp và giới nhà giàu săn tìm. Theo báo VNExpress ngày 24 Tháng Tám, 2019, đoán trước nhu cầu, cách đây hai năm, ông Cường (ở Đắk Nông) đã nhập cảng giống ớt Charapita từ Châu Âu về trồng thành công và nhân rộng chúng lên được hơn 20,000 cây tại khu vườn nhà mình. Hiện khu vườn ớt nhà ông Cường đang cho trái đợt đầu với số lượng vài chục kg.
Thông thường trâu cái được nuôi theo phương pháp chăn thả truyền thống, mất 2 - 3 năm mới sinh được 1 lứa. Nhưng nếu chăn nuôi đúng kỹ thuật, chỉ một năm rưỡi, trâu lại sinh sản được 1 lứa, nghé con khỏe mạnh, nhanh lớn, hiệu quả kinh tế cao 1,5 - 2 lần so hình thức nuôi trâu sinh sản thông thường.
Kythuatnuoitrong.edu.vn xin giới thiệu đến bà con "Kỹ thuật chăm sóc, nuôi dưỡng nái đẻ và heo con sinh sản" của Th.S Võ Văn Ninh & Th.S Bùi Thị Kim Phụng, ĐH Nông Lâm TP HCM - 1. Chăm sóc nuôi dưỡng nái sau khi đẻ và đang nuôi con Sau khi đẻ, nái thường mệt, ăn ít hoặc không ăn nhưng phải cung cấp đầy đủ nước uống. Nếu có điều kiện nên cho nái uống nước cháo tinh bột gạo, bắp, hay cám để cung năng lượng (chất bột đường) bù đắp cho cơ thể bị mất sau khi đẻ.
Cây chanh tứ quý còn được gọi với tên khác là chanh tứ thời, chanh 4 mùa, là loại cây họ bưởi có nguồn gốc từ chang Lim Ca Châu Mỹ. - Thời vụ trồng tốt nhất là vào mùa mưa để cây phát triển tốt và đỡ công tưới ban đầu - Miền Bắc trồng vào 2 vụ chính vụ xuân và vụ thu. - Miền Trung và miền Nam có thể trồng vào mùa xuân, cuối mùa khô, đầu mùa mưa.
Bảo Trợ