Alexandre Yersin - Ân Nhân Vĩ Đại Của Người Việt (3) Người Ghi Tên Đà Lạt Vào Bản Đồ VN

27 Tháng Giêng 20193:51 CH(Xem: 572)

Mỗi căn nhà đều có dấu vết của con người cùng đồ vật gắn bó với những kỉ niệm. Mỗi thành phố luôn ẩn chứa trong nó bao Alexandre Yersinnhiêu vết tích tàn dư của lịch sử. Hôm nay, lật lại từng trang ký ức đang dần bị lãng quên bởi thời gian, tôi muốn làm sống lại một con người, để chúng ta lại có dịp gọi tên ông thêm một lần, và rất nhiều lần nữa… Lịch sử đời đời nhớ đến ông – bác sĩ, nhà bác học Alexandre Yersin, không phải chỉ trong những trang giấy, mà còn trong cả trái tim những người ở lại.

Nếu bạn đã từng một lần được tiêm chủng, chích ngừa…hãy biết ơn người đã cứu mạng mình.

Nếu bạn đã từng được thưởng thức một ly cà phê hay ca cao nóng… hãy nhớ ơn người đã mang chúng về Việt Nam

Nếu bạn đã từng được ăn cà rốt, súp lơ, su su… hay ngắm nhìn vẻ đẹp của hoa lay-ơn, cẩm tú cầu… đừng quên người đã trồng nên chúng…

 

***

Bài viết này là món quà đặc biệt dành cho những ai đã yêu và đang thương Đà Lạt. Bởi khi đã yêu thương thực lòng, người ta sẽ không đến đây chỉ để check in, chụp vài ba bức ảnh, hay ghé vào những khu du lịch nổi tiếng… mà còn muốn được lắng nghe những âm thanh vọng về từ cội nguồn và ký ức…

Vào năm 1868, tức là 25 năm trước khi bác sĩ Yersin đặt chân đến vùng đất cao nguyên lạnh, Dinh Điền Sứ Nguyễn Thông của triều đình nhà Nguyễn đã khám phá ra cao nguyên Lâm Viên. Ông đã từng báo cáo cuộc khai hoang này lên triều đình nhà Nguyễn trong “Sớ xin lập đồn điền khai khẩn vùng Thượng du”,nhưng vì việc thực hiện cuộc di dân lên vùng đất này để khai phá đòi hỏi rất nhiều kinh phí, nên vùng đất ấy đã nhanh chóng bị rơi vào quên lãng.

blank
Bác sĩ, nhà bác học Alexandre Yersin. (Ảnh: Wikimedia Commons)

Sau đó hơn một thập kỷ, vào năm 1881, bác sĩ Paul Néis và trung úy Albert Septans cũng đã đến cao nguyên Lâm Viên. Nhưng vì chuyến đi của họ chỉ được biết trong giới thám hiểm mà không được giới thiệu đến công chúng, nên Đà Lạt lại một lần nữa bị bỏ quên. 

blank
Đồi cỏ hồng Đà Lạt. (Ảnh: Võ Trang)

Mãi đến năm 1893 (chính xác là thời khắc 3h30 chiều ngày 21/6/1893), bác sĩ Yersin cùng đoàn thám hiểm của mình chui ra từ một khu rừng rậm, đã ngạc nhiên đến sững sờ trước một khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ và kỳ thú mà họ chưa bao giờ được trông thấy. Chính từ thời điểm đó, Alexandre Yersin – với tư cách là một nhà thám hiểm, cố vấn của Toàn quyền Đông Dương, đã bắt đầu tạo ra những bước ngoặt lớn, những dấu mốc quan trọng đưa vùng đất này bước sang trang mới, để chúng ta có Đà Lạt ngàn hoa của ngày hôm nay. Vậy nên, người ta vẫn truyền tai nhau rằng, tuy bác sĩ Yersin không phải người đầu tiên thám hiểm ra Đà Lạt, nhưng ông là người có công khai sinh ra thành phố này và ghi tên nó vào bản đồ Việt Nam. 

blank
Đà Lạt vào Đông quyến rũ với những đồi cỏ tuyết. (Ảnh: hanhphan)

Có thể nói rằng, xứ sở này đã để lại trong tâm hồn bác sĩ Yersin những ấn tượng mạnh mẽ. Khí hậu mát mẻ, trong lành và vẻ đẹp tự nhiên đã gợi cho ông nhớ lại quê hương Thụy Sĩ thời thơ ấu. Và, như một cơ duyên, bốn năm sau (1897), ông đã tích cực đề xuất với Toàn quyền Doumer chọn nơi này làm địa điểm xây dựng trạm điều dưỡng và nghỉ ngơi cho các quan chức Pháp ở Đông Dương. Cuối cùng, sau nhiều chuyến khảo sát, nghiên cứu, tỉnh Đồng Nai Thượng – (tiền thân của thành phố Đà Lạt sau này) đã chính thức ra đời.

blank
Thành phố sương mù Đà Lạt – dù đến hàng trăm lần vẫn muốn quay lại. (Ảnh: goingo.com)

Và, ngôi trường đẹp nhất của thành phố đã được đặt với tên Grand Lycée Yersin (nay là Cao đẳng sư phạm Đà Lạt) như một sự tri ân dành cho vị bác sĩ tài ba và nặng lòng với xứ sở này.

blank
Ngôi trường đẹp nhất của thành phố đã được đặt với tên Grand Lycée Yersin (nay là Cao đẳng sư phạm Đà Lạt). (Ảnh: hanhphan)

Trong lễ khai giảng khóa học đầu tiên, bác sĩ Yersin đã đến dự và xúc động phát biểu:

Tôi rất cảm động về tình cảm mà các em đối với tôi. Các em hãy tin rằng tôi cũng rất yêu mến và thân ái đối với các em…

Các em làm tôi nhớ đến việc phát hiện ra cao nguyên Lang Biang vào tháng 6 năm 1893 trong một cuộc tìm kiếm , nghiên cứu nhằm mục đích khai phá một vùng rừng núi phía Nam Trung phần cho đến lúc đó vẫn chưa ai biết…

Các em muốn đặt cho trường trung học đẹp đẽ này cái tên của người sống sót cuối cùng của phòng thí nghiệm Pasteur. Tôi xin cảm ơn các em.

(Trích Đáp từ của bác sĩ Yersin – Đọc tại trường trung học Yersin)

Nhiều người muốn biết tên Đà Lạt xuất phát từ đâu? Có người cho rằng đó là chữ viết tắt của Dat Aliis Laetitiam Aliis Temperem – “Nơi mang lại niềm vui cho một số người và đem lại sự mát lành cho những người khác.” Cũng có người nói rằng, tên Đà Lạt xuất phát từ chữ D’Lat trong nhật ký của bác sĩ Yersin. 

blank
Dat Aliis Laetitiam Aliis Temperem – “Nơi mang lại niềm vui cho một số người và đem lại sự mát lành cho những người khác.” (Ảnh: wetravel.tours)

Nhưng dù thế nào chăng nữa, hơn một trăm năm trôi qua, Đà Lạt của hôm nay đã trở thành “nơi cho người này niềm vui, người kia sự mát lành” đúng như ý nghĩa của nó. Và trong suốt chặng đường dài ấy, hình ảnh bác sỹ Alexandre Yersin vẫn luôn in đậm trên mảnh đất cao nguyên xinh đẹp này. Tên của ông không chỉ được đặt cho trường học, đường phố và công viên của thành phố mà còn luôn được đặt ở nơi trang trọng nhất, trong trái tim và ký ức của những con người Đà Lạt…

Trần Phong DKN

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Tại hội thảo chủ đề Đọc lại Truyện Kiều tổ chức tại Hà Nội mới đây, tôi có dịp gặp những nhà nghiên cứu hàng đầu, trong đó phải kể đến GS TS Trần Đình Sử để hiểu thêm về hành trình xuất chúng của Kiều- từ một nữ nhân bên lề tiến trình lịch sử Trung Quốc tới nữ chính mẫu mực tiêu biểu trong văn học Việt Nam. Kiều được người Việt nhớ tới như một biểu tượng về tài sắc hơn là cuộc đời đầy truân chuyên của nàng. Khi mới tiếp xúc với Truyện Kiều, tôi còn nhớ mình có cảm giác hơi "chạnh lòng" khi tượng đài văn chương lẫy lừng của Việt Nam có nguồn gốc từ Trung Quốc.
MUỐN CÓ NGƯỜI TÀI, TRƯỚC PHẢI DẸP BỌN TIỂU NHÂN - NGƯỜI XƯA NÓI VỀ VIỆC TIẾN CỬ, CHỌN LỰA VÀ SỬ DỤNG NHÂN TÀI Thưa chư vị, Chúng tôi xin giới thiệu ở đây bài văn làm trong kỳ thi Đình (làm tại sân triều đình) - do nhà vua ra đề bài, chấm bài, để phân hạng các tiến sĩ. Người đỗ đầu (đủ 10 phân) là Trạng nguyên. Đề bài thường hỏi về các vấn đề lớn của đất nước và về việc trị nước. Bài thi đó gọi là Sách văn đình đối.
Tết Đoan Ngọ là một trong những ngày lễ Tết truyền thống ở Việt Nam. Tết Đoan Ngọ được tổ chức vào ngày mùng 5/5 âm lịch. Vậy năm 2018 Tết Đoan Ngọ rơi vào ngày nào? Tết Đoan Ngọ năm 2019 được tổ chức vào ngày mùng 5/5 âm lịch tức là rơi vào thứ 6 ngày 7/6 dương lịch. Tết Đoan Ngọ là cái Tết chung của một số nước chịu ảnh hưởng văn hóa Trung Quốc. Tuy nhiên, ở Việt Nam, Tết Đoan ngọ còn mang những ý nghĩa khác biệt. Hằng năm cứ đến mồng 5 tháng 5 (âm lịch) dân ta lại tổ chức ăn Tết Đoan ngọ. Tết Đoan ngọ còn gọi là Tết Đoan dương.
Hoàng đế Quang Trung mất sớm năm 39 tuổi trong bao niềm tiếc nuối khi giấc mộng đưa Đại Việt trở thành cường quốc hàng hải đành dang dở. Hơn 47 năm sau, nước Nam thời Nguyễn trước hiểm hoạ ngoại xâm đã xuất hiện một vị hào kiệt vô cùng giống với Quang Trung Hoàng đế về tài năng thống lĩnh và tầm nhìn đối với hải quân. Vị hào kiệt đó chính là Bùi Viện – Đô đốc hàng hải thương mại của tuần dương quân hiện đại duy nhất thời phong kiến trong lịch sử Việt Nam.
Trong suốt cuối thế kỷ XVI và nửa đầu thế kỷ XIX, chữ quốc chỉ được dùng trong mục đích truyền giáo. Đây là loại kí tự dùng chữ cái La tinh để ghi lại tiếng nói của người Việt. Công trình này lần lượt được các nhà truyền giáo dòng Tên khởi nguồn và hoàn thiện, từ Gaspard d’Amaral và Antonio Barbosa, hai giáo sĩ dòng Tên người Bồ Đào Nha, cho tới Alexandre de Rhodes (cha Đắc Lộ) hay Pigneaux de Béhaine (cha Bá Đa Lộc), người Pháp.
Bùi Trọng Cường & Nguyễn Phục Hưng - Sau ngày 30-4-1975, một ký giả Tây phương đã viết là ‘Dưới chính sách khắc nghiệt của Cộng sản, nếu cái cột đèn mà biết đi chắc nó cũng…vượt biên’. (Ginetta Sagan). Câu nói dí dỏm của Sagan đã diễn tả được một thực trạng rất bi hài của dân dộc Việt Nam trong khoảng thời gian hơn hai mươi năm kể từ Tháng Tư, 1975 cho đến năm 1996.
Nam Phương hoàng hậu (1914 – 1963) là vị hoàng hậu cuối cùng của lịch sử Việt Nam. Đúng như cái tên do hoàng đế Bảo Đại ban tặng, trong buổi biến thiên dữ dội của lịch sử, hoàng hậu Nam Phương – hương thơm của miền Nam (Parfume du Sud) – đã sống một cuộc đời lặng lẽ tỏa hương và giờ đây, mộ phần đơn sơ của bà vẫn lặng lẽ nhìn xuống thung lũng mái ngói dập dờn của một ngôi làng bình yên miền Tây Nam nước Pháp.
Sau khi bàn về tiếng Tàu, tiếng Pháp, chúng ta chuyển sang tiếng Anh và bước vào một nền văn hóa đã có những ảnh hưởng “tốt” cũng như “xấu” vào đời sống của người Việt trong khoảng 30 năm chiến tranh vừa qua. Có người gọi cuộc chiến vừa qua là “nội chiến” giữa hai miền Nam-Bắc nhưng, theo báo chí phương Tây, đó là “cuộc chiến tranh Việt Nam”hay nói một cách khác là “cuộc đối đầu giữa hai phe”, một bên là Tự do gồm Việt Nam Cộng hòa, Mỹ và 5 nước Đồng minh (gồm Australia, New Zealand, Đại Hàn, Thái Lan và Philipin)
Năm 1884, ông Charles-Edouard Hocquard theo đoàn lính viễn chinh Pháp tới xâm chiếm Việt Nam. Ngoài việc là một bác sĩ quân y, ông còn là một nhiếp ảnh gia. Ông đã chụp nhiều hình ảnh lịch sử quan trọng duy nhất còn lại về thành Hà Nội giai đoạn 1884-1885, và chúng trở thành kho tư liệu và đề tài cho các hoạ sĩ căn cứ để vẽ nên những loạt tranh minh hoạ vô cùng phong phú cho cuốn sách ‘Une campagne au Tonkin’ (Một chiến dịch ở Bắc Kì), xuất bản tại Paris, Pháp năm 1892.
GVC.TS. LÝ TÙNG HIẾU - (Trích Thời sự Thần học, số 64, tháng 5/2014, tr. 187-211) - 1. CHỦ THỂ VĂN HOÁ VÙNG NAM BỘ Không kể vùng thềm cao nguyên tiếp giáp Tây Nguyên, vùng văn hoá Nam Bộ hôm nay là nơi sinh tụ của người Việt và đông đủ các đại diện của 53 tộc người thiểu số. Tất cả đều là những tộc người di dân đến đồng bằng Nam Bộ trong khoảng 500 năm trở lại: di dân lớp trước là các tộc người Khmer, Việt, Hoa, Chăm; di dân lớp sau là các tộc người Việt, Tày, Nùng, Dao, Mường, Thái, Thổ…
Bảo Trợ