Tuyên bố Nhân quyền ASEAN: “mừng hay lo”?

20 Tháng Mười Một 20123:00 CH(Xem: 1858)

Kêu gọi cải thiện nhân quyền trước Hội nghị Thượng đỉ̀nh Asean

Kêu gọi cải thiện nhân quyền trước Hội nghị Thượng đỉ̀nh Asean

Mới đây Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN đã thông qua “Tuyên bố Nhân quyền ASEAN” ở Phnom Penh, bất chấp sự phản đối quyết liệt của các tổ chức và cá nhân bảo vệ Nhân quyền quốc tế.


Những người làm ra Tuyên bố này cho rằng tuy có “khiếm khuyết” nhưng nó “mang tính bước ngoặt của lịch sử và tiến bộ”.

Điều này càng minh chứng cho sự xung đột đang hiện hữu trong nhận thức về nhân quyền ở các cộng đồng, lãnh thổ và quốc gia. Tuyên bố trên đã góp phần nới rộng giãn cách giữa giá trị Nhân quyền theo kiểu Đông-Tây .

Vấn đề lịch sử và hiện tại

ASEAN là Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á. Dù có danh xưng “Hiệp hội” (Association) như ta thường thấy ở các tổ chức xã hội dân sự nhưng ở đây lại đầy rẫy những chia rẽ, xung đột và đối đầu giữa các thành viên trong quá khứ lẫn hiện tại.

Lật sơ qua vài trang sử sách, từ khi tổ chức này ra đời, thế giới đã chứng kiến sự liên kết của Malaysia và Singapore để kiềm chế quốc gia lân bang Indonesea to xác.

Từ sự “ăn theo” của Thái Lan và Philippines khi nhảy vào cuộc chiến tranh Việt Nam, cho đến cuộc chiến đẫm máu ở Campuchia chống lại Khmer Đỏ. Rồi đến bất đồng trong vấn đề Myanmar của thập niên 90 của thế kỷ trước, và cả vụ đấu súng ở quy mô nhỏ giữa Thái Lan và Cambodia trong việc tranh chấp Đền Preah Vihear xảy ra gần đây…

Quá nhiều để cho thấy quan hệ trong quá khứ giữa các quốc gia ở khu vực này chẳng có gì tốt đẹp và hiện tại cũng chẳng khấm khá hơn.

Hiện nay chẳng thấy một thành viên nào của ASEAN ký kết là đồng minh quân sự trực tiếp với nhau.

Và cũng tại Hội nghị Thượng đỉnh lần này, các thành viên đã cho ra đời “Viện Nghiên cứu hòa bình và hòa giải ASEAN” như muốn các giải quyết nhiều vấn đề tồn đọng trong lịch sử.

Cũng gần đây, chúng ta đã nghe những tiếng nói “lạc điệu” của các quốc gia thành viên trong vấn đề tranh chấp Biển Đông với Trung Quốc. Điều này đủ nói lên tất cả.

"Mỗi quốc gia tham gia vào Hiệp hội đều có những tham vọng và toan tính cho riêng mình. Chủ nghĩa dân tộc đang làm lu mờ đi vai trò và tính hiệu quả của ASEAN."
Đơn giản vì không gian sinh hoạt của tổ chức này chỉ dành cho giới cầm quyền chính trị đậm đặc chứ không có một chút sự pha loãng nào dành cho không gian sinh hoạt mang tính chất dân sự.

Mỗi quốc gia tham gia vào Hiệp hội đều có những tham vọng và toan tính cho riêng mình. Chủ nghĩa dân tộc đang làm lu mờ đi vai trò và tính hiệu quả của ASEAN.

Giá trị ASEAN

Sự duy trì của ASEAN cho tới giờ phút này chỉ đảm bảo tránh đi sự đối đầu và xung đột của các quốc gia trong khu vực nhiều hơn hơn là tạo dựng một liên minh hỗ trợ, giúp đỡ và nương tựa vào nhau khi khó khăn.

Xem ra ASEAN chỉ có một sân chơi lành mạnh hơn cả là những cuộc thi thố bằng cơ bắp của Đại hội Sea Games hay tranh tài ở giải bóng đá AFF Cup.

Cũng như trong bóng đá, nơi đây có thể xem là “vùng trũng Nhân quyền” trên bản đồ thế giới.

Và cũng ở đây, ta bắt gặp ASEAN đã chia sẽ chung một địa lý cùng với tinh thần sùng bái vua chúa và lãnh tụ như cách tín đồ tôn vinh thần thánh.

Với các hạn chế đó, mục tiêu tiến gần hơn tới một Cộng đồng kiểu Liên minh châu Âu xem ra có vẻ là rất xa xôi, và thậm chí là không tưởng đang chờ đón ASEAN phía trước khi vẫn cố gắng bao biện cho “bối cảnh quốc gia và khu vực”, cho tới “sự khác biệt” từ nền tảng về chính trị-xã hội, kinh tế, pháp lý, văn hóa-lịch sử, và tôn giáo như trong Tuyên bố Nhân Quyền ASEAN đã nêu.

Thừa nhận và tôn trọng sự khác biệt trong nền tảng văn hóa, tư tưởng và thể chế chính trị là điều không thể không thực hiện giữa các cộng đồng và các quốc gia.

Nhưng để tạo nên một khối thống nhất, đoàn kết và thịnh vượng thì cần phải xây dựng được hệ giá trị chung. Lấy đó làm chuẩn mực và là giá đỡ cho các quốc gia thành viên chia sẻ và giữ gìn.

Liên minh Châu Âu dù trong quá khứ xung đột đã lên tới đỉnh điểm hơn bất kỳ khu vực nào trên thế giới bằng sự tàn khốc của hai cuộc thế chiến, nhưng giờ đây nó được xem như “nhất thể hóa” và là một Cộng đồng gắn kết là nhờ vào hệ giá trị duy nhất, đó là: “Tinh thần và khát vọng từ Tự do-Dân chủ-Nhân quyền”

Không biết Tuyên bố Nhân quyền ASEAN vừa mới ra đời có phải nhằm tạo dựng nên một hệ giá trị riêng cho mình, để để tiến tới “nhất thể hóa ASEAN”?

Chắc chỉ có thời gian sẽ trả lời chính xác cho câu hỏi này. Nhưng trước mắt hãy nhìn vào cách thức người ta làm ra nó và các phản ứng của những tổ chức bảo vệ nhân quyền.

Lãnh đạo Asean

Lãnh đạo ASEAN mỗi nước một toan tính

 

Chính trị hóa nhân quyền

Môt bản Tuyên bố Nhân quyền đại diện cho một khu vực với dân số khoảng 600 triệu người lại được trao vào tay vài vị trong một cái bàn tròn bí mật.

Điều đáng nói là các vị này lại là những người mang danh phận “nhà chính trị ” hơn là những chuyên gia, những nhà nghiên cứu độc lập, hay những người đã từng là nạn nhân của hành vi xâm hại Nhân quyền.

Nghe ông Tổng thư ký ASEAN Surin Pitsuwan gải thích cái gọi là “tránh việc trì hoãn” và “nguy cơ làm chậm lại quá trình ra đời văn bản này” để che đậy đi sự thiếu minh mạch và công khai trong quá trình soạn thảo, che lấp đi tai mắt của các hội đoàn dân sự, của các tổ chức, cá nhân bảo vệ nhân quyền, đủ để thấy nó nhằm đảm bảo về mặt chính trị hơn là bảo vệ nhân quyền.

Biểu lộ rất rõ nét là việc các nguyên tắc Nhân quyền và các quyền tự do căn bản “có thể bị giới hạn” để đáp ứng các yêu cầu về an ninh quốc gia, trật tự xã hội, và đạo đức.

Câu cú theo kiểu cảm tính mà thiếu vắng tinh thần pháp luật và nền tư pháp độc lập tất yếu sẽ xảy ra xung đột giữa nhà nước và công dân, và giữa các quốc gia thành viên với nhau, vì khả năng diễn giải theo cách hiểu khác nhau tùy vào nhận thức và hiểu biết trong bối cảnh cụ thể của mỗi người và mỗi quốc gia.

Tất nhiên “cách hiểu” của Nhà nước luôn giành phần thắng. Thiệt thòi luôn là những người dân thường, chỉ còn biết trông đợi vào các tổ chức dân lập, phi chính phủ, đứng bên ngoài quan sát và la ó.

Khi đã chính trị hóa, trong tương lai, Tuyên bố này sẽ tiềm ẩn nguy cơ chia rẽ giữa các quốc gia trong cộng đồng ASEAN và tự cô lập mình trước quốc tế.

Chẳng hạn tượng đài biểu tượng cho dân chủ và nhân quyền như Aung San Suu Kyi nhiều khả năng quay lại làm lãnh đạo ở quốc gia Myanma dân chủ trong tương lai, sẽ nhìn nhận Tuyên bố này bằng tư cách của nhà nhà làm chính trị hay là một nạn nhân của 20 năm đối mặt với hành vi bức hại nhân quyền?

Nếu với tư cách làm chính trị thì tượng đài này sẽ sụp đổ. Nếu là một chứng nhân lịch sử thì thế giới sẽ tiếp tục chứng kiến những điều bất ngờ có thể đến trong tương lai.

Trước mắt, thế giới đã bất ngờ với một ASEAN nhiều mâu thuẫn và bất đồng nhưng lại khá nhanh nhảu tìm kiếm sự đồng thuận trong vấn đề Nhân quyền vô cùng nhạy cảm này.

Ban phát nhân quyền

Kể ra cũng lạ! Nhưng cũng không lạ gì với kiểu đàm phán, thương lượng và thỏa hiệp về nhân quyền để phục vụ cho mục đích chính trị trước mắt mà thiếu hẳn cái nhìn viễn kiến để để phục vụ cho bước tiến thời đại.

Trung Quốc và ASEAN

Tuyên bố Nhân quyền đang bị chỉ trích

Nhân quyền giờ đây chẳng khác nào kiểu ban phát của những người lãnh đạo chứ không phải do tạo hóa phú bẩm.

Thật đáng xấu hổ cho một bản Tuyên bố ra đời sau hơn 60 năm so với bản Tuyên ngôn Toàn cầu về Nhân quyền lại đang dần phủ nhận những giá trị phổ quát, mang một tinh thần hẹp hòi và chủ nghĩa quốc gia trong cách nhìn nhận về nhân quyền.

Tuyên bố được khen ngợi vì đề cao các Quyền Dân sự, Kinh tế và Phát triển. Nhưng cũng rất dễ dàng nhận ra sự “vụng về” của những của những người làm ra bản Tuyên bố đang cố gắng chèn ép mức độ phát triển của Quyền Chính trị.

Một Tuyên bố không đáp ứng được tiêu chuẩn quốc tế thì cũng là do hệ quả của việc soạn thảo theo kiểu “lén lút”.

Vô tình hay cố ý, bản Tuyên bố này dễ dàng bị chính trị chi phối vì thiếu minh bạch, công khai, và qua đó người ta cũng dễ dàng lợi dụng vào nhân quyền, thỏa hiệp với nhau để phục vụ cho mục đích chính trị.

Và cũng không biết bản Tuyên bố này có ngầm ý cho phép các quốc gia thành viên được quyền trừng phạt các cá nhân, tổ chức “lợi dụng vào vấn đề nhân quyền” để xuyên tạc và chống phá nhà nước hay tiến trình hình thành Cộng đồng ASEAN hay không?

Nếu là có, thì nó không còn xứng đáng để mang tên Tuyên bố Nhân quyền.

Giáo dục Nhân quyền

Dù gì thì Tuyên bố cũng đã được chấp bút bởi lãnh đạo các quốc gia nên cũng phải đành chấp nhận dù muốn hay không.

Tuy Tuyên bố không mang tính ràng buộc pháp lý, nhưng đó được xem là lời hứa và cam kết của các quốc gia thành viên trong việc bảo vệ và thúc đẩy tiến bộ nhân quyền.

Thôi thì có còn hơn không.

Điều này đòi hỏi các cá nhân, tổ chức nỗ lực góp phần tham gia vào chương trình hành động “giáo dục nhân quyền” trong giai đoạn thứ 2 (2010-2014) của Liên Hiệp Quốc tại khu vực này một cách tích cực hơn.

Tăng cường giáo dục nhận thức về tính phổ quát Nhân quyền cần được thay thế cho sự bao biện về “khác biệt tính”.

Đó là một quá trình đấu tranh tư tưởng lâu dài đòi hỏi sự bền bỉ và cả lòng dũng cảm.

Chúc những người bảo vệ nhân quyền can đảm và vững tin.

Bài viết phản ánh quan điểm và cách hành văn của tác giả, hiện đang là sinh viên Luật năm thứ 3 ở Sài Gòn.

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Mặc dù ông Trump thất cử tổng thống 2020, nhưng ngay sau ngày 6/1/2021 đã rộ lên tin đồn ông Trump sẽ bỏ đảng Cộng Hòa thành lập đảng chính trị mới quy tụ những người ủng hộ ông. Tin đồn được truyền thông chính mạch Mỹ triệt để khai thác, họ cho tổ chức nhiều cuộc thăm dò dẫn đến cùng một kết quả là cử tri đảng Cộng Hòa vẫn nồng nhiệt ủng hộ ông Trump và sẵn sàng gia nhập đảng thứ ba nếu ông thành lập. Giới truyền thông chính mạch bấy lâu nay tập trung vào phần nổi là cá tính “độc đáo” của ông Trump mà quên đi phần chìm là những thách thức mà hệ thống chính trị Mỹ đang phải đối đầu. Vì thế họ đã không giải thích lý do cử tri đảng Cộng Hòa vẫn tiếp tục ủng hộ dù ông Trump không còn là tổng thống. Cử tri đảng Cộng Hòa nghĩ gì ? Kết quả từ một cuộc thăm dò được Viện thăm dò dư luận Gallup thực hiện từ ngày 21/1/2021 đến ngày 2/2/2021 và công bố ngày 15/2/2021 cho thấy:
Trong khi người Mỹ kiêu ngạo nghĩ rằng họ đang “chơi khăm” Trung Quốc để kiếm lợi lớn hơn, thì thực tế lại là điều hoàn toàn ngược lại. Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) luôn chơi một trò chơi dài hơi với họ, đương nhiên không phải vì lợi ích cho đôi bên. Vào năm 2021, bất kỳ ai vẫn nói rằng ĐCSTQ “chỉ muốn trở thành đối tác kinh doanh”, thì đó đều là ảo tưởng hoặc đang nói dối.
Tôi dùng từ “trắng án” để nói về kết quả phiên tòa luận tội ông Trump lần thứ hai, nhưng nếu bạn dùng từ “chiến thắng”, hay “tha bổng”, hay “tha tội” theo tôi đều có lý cả. Mục tiêu của đảng Dân Chủ là kết tội ông Trump nhưng họ đã không đạt được kết quả, nên phía ủng hộ ông Trump có quyền xem đó là chiến thắng của ông ấy và của họ. Thượng nghị sĩ Mitch McConnell Lãnh đạo phe Thiểu số đảng Cộng hòa cho biết ông không kết tội ông Trump vì ông ấy đã mãn nhiệm, kết tội ông là vi phạm Hiến Pháp. Nhưng ông McConnell cũng cho biết ông Trump vẫn phải chịu trách nhiệm về lời nói, việc làm và vẫn có thể bị tòa án truy tố trong tư cách một thường dân khi có bằng chứng phạm tội, nên cũng có thể coi như ông Trump đã được ông McConnell tha tội. Dưới một phiên tòa pháp lý chỉ khi nào tòa án kết tội và người bị cáo buộc không tiếp tục kháng án thì mới bị xem là có tội.
Đồng ý trả lời phỏng vấn với RFA về vấn đề này, nhà báo Nguyễn An Dân, người có nhiều sự quan tâm và nghiên cứu về đặc khu kinh tế, xác nhận về mốc thời gian của ý tưởng đặc khu đã có từ thời ông Võ Văn Kiệt và thêm rằng chủ trương đặc khu Vân Đồn là do “nhìn về sự thành công của Thẩm Quyến vào thập niên 90.” “Cơ sở hình thành nên đặc khu là đã có từ lâu. Còn ông Phạm Minh Chính là người được lựa chọn vì trong quá trình luân chuyển cán bộ thì ông ấy từ Thứ trưởng Công an về làm Bí thư tỉnh Quảng Ninh
The Epoch Times hôm 26/1 có bài viết đề xuất cách hàn gắn nước Mỹ sau cuộc bầu cử 2020 khiến người dân Hoa Kỳ chia rẽ khi hàng chục triệu người cảm thấy tổn thương vì tin rằng lá phiếu của mình bị phe thiên tả, mà đứng đằng sau là ĐCSTQ, đánh cắp. Dưới đây chúng tôi xin gửi tới quý độc giả phần chuyển ngữ bài viết này. Sau một cuộc bầu cử đầy tranh cãi, quốc gia của chúng ta cần tìm thấy sự thống nhất khi căng thẳng vẫn diễn ra và sự chia rẽ ngày càng sâu sắc. Người Mỹ có thể tìm thấy sự thống nhất bằng cách đoàn kết để chống lại kẻ thù hàng thập kỷ qua luôn tìm cách hủy diệt chúng ta, và khôi phục truyền thống đã hình thành và dẫn lối quốc gia của chúng ta. Hạnh phúc của nước Mỹ đang bị đe doạ ngày càng nhiều.
Nhóm tàu tác chiến do hàng không mẫu hạm USS Theodore Roosevelt dẫn đầu của Hải quân Mỹ vừa vào Biển Đông hôm 23/1/2021 để thực hiện hoạt động đảm bảo tự do hàng hải vào khi Trung Quốc điều hàng loạt máy bay xâm phạm vùng nhận dạng phòng không của Đài Loan. Đây là lần đầu tiên nhóm tàu hàng không mẫu hạm của Mỹ vào Biển Đông dưới thời của Tổng thống Joe Biden, người vừa nhậm chức hôm 20/1 vừa qua. Trong thông cáo báo chi đưa ra vào ngày 24/1, Bộ tư lệnh Ấn độ Thái Bình Dương của Mỹ cho biết nhóm tàu vào Biển Đông lần này là để thực hiện hoạt động định kỳ bảo đảm tự do trên biển và xây dựng quan hệ với các đối tác
Một phóng viên của kênh NHK Nhật Bản hỏi: Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)... đã công bố một báo cáo tạm thời vào ngày 18/1, nói rằng năng lực ngăn chặn dịch bệnh của WHO không đủ; và cho rằng các cơ sở y tế địa phương và quốc gia của Trung Quốc đáng lẽ ra có thể thực hiện các biện pháp y tế công cộng hiệu quả hơn vào tháng 1 năm ngoái. Phía Trung Quốc có bình luận gì về điều này? Bà Hoa Xuân Oánh lại một lần nữa phủ nhận và nói rằng: “Chủ tịch Tập Cận Bình từ lâu đã chỉ ra rằng, để đối phó với những thiếu sót và hạn chế bộc lộ ra trong đợt dịch bệnh này, cần phải cải thiện hệ thống quản lý an toàn y tế công cộng và nâng cao tốc độ ứng phó các tình huống khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng...".
Giới thiệu với bạn đọc bài viết này của tác giả Bùi Quang Vơm nhận định về ông Trump và xu thế thời đại trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Qua bài viết rất súc tích này bạn đọc sẽ cắt nghĩa được một loạt các câu hỏi: - Tại sao Trump bị đánh hội đồng? - Tại sao Trump, một người làm việc không lương và chỉ mong làm nước Mỹ vĩ đại trở lại mà lại trở thành tội đồ trong con mắt truyền thông Mỹ? - Lý do vì sao mà sớm hay muộn ông Trump cũng sẽ thất bại? - Và một loạt câu hỏi khác mà người đọc sẽ tự rút ra cho bản thân mình. Và xin giới thiệu với bạn đọc nội dung trích đoạn bài viết của tác giả: 1/ TRUMP & NHỮNG BIG GUYS: Sẽ không phải là nghịch lý nếu hiểu được rằng, những người ủng hộ Biden, những người quyên góp những khoản tài trợ khổng lồ cho Biden là nhóm tài phiệt, trùm tư bản tài chính (big Capital, financial moguls of Wall Street), các trùm công nghệ lớn (big tech) Microsoft, Alphabet, Amazone, Apple, Silicon Valley,
Khi có thể đủ độ tin cậy đối với FHS, quá trình giám sát và đánh giá (M&E - Monitoring & Evaluation) về môi trường tại FHS có thể thay thế bằng chế độ thông thường đối với cơ sở có nguy cơ gây ô nhiễm cao. Hơn nữa, các dữ liệu quan trắc môi trường hàng ngày được công khai hoàn toàn mà mọi người dân đều có quyền tiếp cận. Như vậy, hệ thống Giám sát và Đánh giá thông thường này có thể coi như thỏa mãn yêu cầu của một hệ quản trị tốt, đủ độ tin cậy”.
Hôm nay, sau tất cả những gì mà ngài đã làm cho chúng tôi trong suốt 4 năm qua, một lần nữa, chúng tôi muốn nói một điều mà đáng lẽ phải được nói thường xuyên hơn trong nhiệm kỳ đầu tiên của ngài: Cảm ơn ngài, Tổng thống Trump. Hôm nay, ngày 20/1, đáng lẽ ra chúng tôi đang được theo dõi buổi lễ nhậm chức thứ hai của ngài và chúc mừng sự tiếp tục của một nhiệm kỳ tổng thống phù hợp với thẩm quyền cơ bản, chính sách đã nêu và hành động thực tế phù hợp với lợi ích của Hoa Kỳ cũng như sự thịnh vượng của người dân Hoa Kỳ, và tiếp tục bảo vệ tự do và dân chủ, không chỉ ở Hoa Kỳ, mà còn trên toàn thế giới. Thay vào đó, chúng tôi muốn nói lời cảm ơn vì tất cả những gì ngài đã làm cho Hoa Kỳ và thế giới với tư cách là tổng thống trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình, vì sự kiên trì siêu phàm mà ngài đã liên tục thể hiện khi đối mặt với sự phản đối không ngừng và phi lý, và vì ngài đã đáp lại lời kêu gọi phục vụ khi ngài biết rằng thời điểm để làm như vậy đã đến.
Bảo Trợ